Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Khi xem phim Sex Education, tôi đã bật cười khi xem đến cảnh Otis nói câu này: "Everyone has bodies, right? It’s nothing to be ashamed of". (Ai mà chẳng có cơ thể, đúng không? Có gì phải xấu hổ đâu).
Câu nói nghe tưởng đơn giản, nhưng lại khiến tôi chững lại thật lâu. Giữa bộ phim ngổn ngang những câu chuyện tuổi mới lớn, đầy rắc rối, Otis, cậu bé vụng về nhưng thấu hiểu nói ra một điều tưởng ai cũng biết, nhưng không phải ai cũng thực sự tin. Tôi thì tin… sau rất nhiều năm không tin vào chính mình.
Hồi trẻ, tôi từng cực kỳ tự ti vì đôi môi dày và hơi tều. Trong thời buổi mà những gương mặt "V-line", môi mỏng được coi là tiêu chuẩn đẹp, tôi lại thấy mình lạc lõng. Mỗi lần nói chuyện, tôi đều vô thức đưa tay che miệng. Chụp ảnh, tôi luôn chọn kiểu cười mím môi. Tôi từng ghét soi gương vì cảm giác "môi mình to quá", "trông kỳ cục quá".
Tôi nhớ có lần đi phỏng vấn xin việc, tôi hồi hộp đến mức vừa nói vừa dùng tập hồ sơ che miệng. Sau buổi đó, tôi chỉ nghĩ: "Nếu mình có đôi môi nhỏ hơn, chắc trông sẽ tự tin hơn biết mấy". Đôi môi trở thành một nỗi ám ảnh, thứ mà tôi tin đã "kéo tụt nhan sắc" của mình suốt nhiều năm tuổi trẻ.
Cho đến khi tôi gặp một người bạn, cô ấy có đôi mắt một mí, gương mặt chẳng hề theo chuẩn "hot girl" thời ấy, nhưng lại có sức hút kỳ lạ. Cô ấy từng nói: "Mình không cố giấu đôi mắt một mí nữa. Mình kẻ eyeliner dày hơn, chuốt mi cong hơn. Thế là ai cũng bảo đôi mắt mình biết cười".
Câu nói đó như một cú "bật công tắc" trong tôi. Tôi nhận ra: hóa ra, vấn đề không nằm ở đôi môi, mà ở cách tôi nhìn nhận về nó. Thế là tôi tập tô son đậm, thử phong cách phương Tây, để chính đôi môi mà tôi từng ghét trở thành điểm nhấn. Tôi cũng nhận ra rằng, khi tôi nói chuyện với ai đó, họ chẳng để ý môi tôi thế nào. Họ chỉ nhớ tôi là người vui vẻ, hiểu chuyện, và luôn biết cách làm họ cười.
Từ khi có con, tôi càng thấm thía điều đó hơn. Con gái tôi năm nay 14 tuổi, bắt đầu để ý đến ngoại hình. Có hôm con khóc vì bị bạn chê "răng khểnh nhìn quê". Tôi ôm con và kể lại câu chuyện về đôi môi của mình, rồi nhắc lại lời Otis: "Ai mà chẳng có cơ thể, chẳng có gì phải xấu hổ đâu". Con nghe xong thì cười, bảo: "Con thấy mẹ xinh mà, môi mẹ đẹp lắm". Tôi vừa buồn cười vừa thấy ấm lòng.
Giờ nghĩ lại, tôi biết ơn bộ phim Sex Education vì đã nói lên những điều rất đời. Đôi khi, chúng ta, người lớn tưởng mình đã vượt qua hết những nỗi tự ti thuở trẻ, nhưng thật ra, bên trong vẫn có một phần nhỏ bé luôn cần được thấu hiểu, được nhắc rằng "mình ổn thôi".
Câu nói của Otis như một lời nhắc dịu dàng: ai cũng có những "vết sẹo", những phần cơ thể khiến ta chưa tự tin. Nhưng chẳng sao cả. Bởi chính những điều đó mới khiến ta trở nên thật, trở nên người hơn. Và khi ta học cách yêu thương bản thân, dù chỉ bắt đầu từ một đôi môi từng khiến mình xấu hổ, ta cũng đang dạy con cái mình cách yêu chính con người chúng là.
