Vườn Mẹ - Chuyện của những đứa con

Nhà thơ Thanh Thảo01/09/2021 14:00
Vườn Mẹ - Chuyện của những đứa con

Tôi đọc lại “Nhật ký chiến tranh” của nhà văn-liệt sĩ Chu Cẩm Phong, và gặp đoạn viết này của anh ngay tại mảnh đất Bình Dương, mảnh đất cát cháy đã ba lần được phong anh hùng, thuộc huyện Thăng Bình, Quảng Nam:

Thứ ba, 7, 1, 1969…Trưa nay mình về nhà chị Lạng, nhà đang làm lễ 21 ngày cho mẹ… Nhà có ba con trai, người con cả đi công tác huyện, người thứ hai đi du kích, hy sinh, cậu út tên là Nhạn, mới 15 tuổi, du kích thôn, đội trưởng đội văn nghệ, một cô con gái tên là Lạng giáo viên mẫu giáo, cô ta giờ là chủ gia đình… trong nhà chỉ có Nhạn là con trai nên tuy còn nhỏ tuổi cũng đã tỏ ra là người đàn ông trong gia đình. Cậu ta tỏ ra rất lanh lợi thuộc rất nhiều thơ hay của Tố Hữu, Thu Bồn, có giọng ngâm rất tốt.”(Nhật ký chiến tranh).

Tôi thật không ngờ, cái cậu út tên là Nhạn, hồi đó 15 tuổi, lại chính là anh Phan Đức Nhạn, người từ bao năm nay đã khởi xướng và theo đuổi một dự án có tên hết sức bình dị, dự án “Vườn Mẹ”, ngay trên mảnh đất Bình Dương.

Và trong nhật ký của anh Chu Cẩm Phong, lại có đoạn ông già Phan Cứ giảng giải vì sao dân Bình Dương kiên cường đến kỳ lạ như thế “… dân Bình Dương không biết làm gì khác ngoài làm Cách mạng”. Rồi có đoạn, đề ngày 19.1.1969, anh Phong lại viết về tình cảm của những người mẹ Bình Dương với bộ đội miền Bắc: “Các con đừng buồn, ở ngoài Bắc có cha mẹ ngoài Bắc, chừ vào Nam có cha mẹ trong Nam, đâu cũng là nhà…

Vậy là Phan Đức Nhạn đã vào “Nhật ký chiến tranh” của nhà văn Chu Cẩm Phong khi mới 15 tuổi, một “du kích thôn”, và là một “đội trưởng đội văn nghệ”, và “thuộc rất nhiều thơ hay của Tố Hữu, Thu Bồn”.

Tất cả như đều có chung một duyên phận với mảnh đất Bình Dương anh hùng.

Nếu thời đó anh Phong viết tiểu thuyết, thì tên cậu bé Nhạn có thể được đổi thành tên khác, dù những việc cậu làm thì vẫn giữ như thế. Nhưng anh Chu Cẩm Phong viết nhật ký, và những câu chuyện ở Bình Dương hiện lên nguyên vẹn như thực tế, không một chút hư cấu hay tô vẽ.

Về dự án “Vườn Mẹ” của Phan Đức Nhan, tôi đã đọc bài viết rất sâu sắc của anh Vũ Ngọc Hoàng, nguyên bí thư Quảng Nam, và tôi muốn trich ra đây một đoạn ngắn để chúng ta có hình dung tổng thể về xã Bình Dương trong chiến tranh:

“Với Bình Dương, sống dám chết là cái sống hiên ngang mà muôn đời vẫn sẽ mãi âm vang, óng ánh. Chết cho sự sống là cái chết bất tử. Cái chết đã làm cho sự sống trở nên ý nghĩa. Chết là vì sự sống. Đó là cái chết bắt đầu cho sự sống.

Một xã nhỏ, mà tập trung nhiều nhất là một thôn nhỏ, Bàu Bính lẫy lừng, tính chưa đầy đủ mà Bình Dương đã có đến 350 Mẹ Việt Nam anh hùng và 1347 liệt sĩ, trực tiếp góp phần quan trọng để làm nên truyền thống vẻ vang của vùng đất Quảng Nam trung dũng kiên cường có số Mẹ Việt Nam anh hùng nhiều nhất nước – với 15. 298 người, chưa kể hàng nghìn Mẹ ở Đà Nẵng vốn cũng là Đất Quảng cùng một chiếc nôi văn hóa cội nguồn”.

Tôi có may mắn, trong mùa hè năm 1983 được cùng các nhà văn ở Hội nhà văn Việt Nam đi thực tế ở địa bàn tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng hồi đó. Chuyến đi thực tế trải dài và rộng ở nhiều huyện trong tỉnh, nhưng vẫn có những điểm nhấn mà các nhà văn nhất thiết phải đến. Để thấy nhân dân mình đã sống, chiến đấu, hy sinh và quyết sống còn như thế nào. Xã Bình Dương của huyện Thăng Bình chính là một trong mấy điểm nhấn ấy mà chúng tôi đã được đến. Chuyến đi thực tế do nhà văn Nguyên Ngọc lúc ấy là bí thư Đảng đoàn Hội nhà văn Việt Nam đứng ra tổ chức, được sự ủng hộ hết mình của lãnh đạo tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng.

Nhóm nhà văn chúng tôi gồm nhà thơ Xuân Diệu, nhà văn Đoàn Giỏi, nhà thơ Anh Thơ, nhà phê bình-lý luận Từ Sơn và nhà văn Trung Trung Đỉnh đã được về Bình Dương trong mùa hè nắng nung cát cháy đó.

Bao nhiêu năm đã qua rồi, mà ký ức về Bình Dương vẫn còn khá nguyên vẹn trong tôi. Đó là một ký ức vừa nặng trĩu, vừa dữ dội, lại vừa chói sáng, cứ như chúng tôi đang đi về một vùng đất hoàn toàn khác lạ, dù vùng cát trắng Bình Dương vẫn thân gần với những người đã từng qua chiến tranh, từng đi kháng chiến như chúng tôi.

Nhớ những buổi trưa hè cả nhóm chúng tôi đi bộ từ thôn này sang thôn khác trong xã, tìm đến các nhà dân, các gia đình có người từng đi du kích để thăm và hỏi chuyện. Những chuyện hồi chiến tranh do người Bình Dương kể một cách thật thà khiến chúng tôi như choáng váng. Vì ít ai dám nghĩ một xã vùng cát trắng nghèo khổ lại phải chịu đựng sự hủy diệt kinh khủng đến như thế. Điều lạ lùng nhất, là trong đau thương, người Bình Dương vẫn đứng vững, du kích vẫn chiến đấu, những người mẹ người chị vẫn bảo bọc và tiếp sức cho chồng con mình. Rồi những hy sinh vẫn ập đến hàng ngày.

Tôi đã từng, sau chiến tranh, vào tháng 3.1976, tới vùng quê Sơn Mỹ, ở hàng tháng với bà con mới từ các vùng ấp chiến lược hay lẩn lút trong những “vùng oanh kích tự do” trở về. Bao nhiêu là khổ cực, vất vả, ký ức chiến tranh, ký ức về cuộc thảm sát 504 người dân Sơn Mỹ tháng 3 năm 1968 cứ trở về bất cứ lúc nào. Trong trường ca “Trẻ con ở Sơn Mỹ” tôi viết sau đó một năm, có đoạn về những người du kích Sơn Mỹ, mà tôi thấy trùng hợp với những người du kích ở Bình Dương:

trải qua rét buốt lửa nồng

  gia tài còn vẹn tấm lòng ấy thôi

  những người mọc thẳng giữa đời

  như rừng dương chắn ngang trời cát bay

  những người bền tựa rễ cây

  luồn trong đất đá cánh tay trụi trần

  họ dò tới những mạch ngầm bí mật

  đã nuôi được xương rồng trên trảng cát

  với xương rồng, họ tìm cách nở hoa

            (trường ca “Trẻ con ở Sơn Mỹ”)

Vâng, sau tất cả những hy sinh mất mát đau thương, thì cốt lõi vẫn là “với xương rồng, họ tìm cách nở hoa”, phải nở hoa bằng bất cứ giá nào. Họ đã đi tới ngày chiến thắng, ngày Hòa bình Thống nhất bằng chính lời thề ấy.

Hôm nay, sau tất cả mọi điều, thì dự án “Vườn Mẹ” mà anh Phan Đức Nhạn, một người con Bình Dương, một người có cha là Chủ tịch huyện Thăng Bình thời kháng chiến chống Pháp, có mẹ là liệt sĩ và là Bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình có 4 người hy sinh trong chiến tranh, đã quyết theo đuổi dự án này từ nhiều năm nay. Anh Phan Đức Nhạn thuyết minh cho tôi nghe, rằng thì nơi ấy, nơi đã hai lần được phong Anh hùng trong chiến tranh, một lần sau chiến tranh, sẽ có bao nhiêu trái quả ngọt lành, bao nhiêu rau xanh mướt mát từ bàn tay mẹ, mà mỗi luống hành, cọng rau, quả bí, trái bầu… sẽ mang nặng lòng biết ơn với Mẹ, được chưng cất từ lòng Mẹ, cùng bao vất vả lo toan của mỗi người dân Bình Dương hôm nay.

“Vườn Mẹ”, còn một ý tưởng nào yêu thương hơn, còn lòng biết ơn nào sâu nặng hơn khi những đứa con hợp sức vun xới ngay trên mảnh đất Bình Dương đau thương và anh hùng này một khu vườn, không phải là “Vườn Thượng uyển”, mà là “Vườn Mẹ” với rau quả, với xương rồng nở hoa, với những bờ dương ngăn chắn cát, với những hồ chứa nước cho mùa khô, với tất cả những gì mà Mẹ chúng ta, những Bà Mẹ anh hùng đã dày công vun xới ngay từ những tháng ngày khốc liệt nhất trong chiến tranh.

Đó như một Bảo tàng của lòng Biết Ơn, lại như một Quyển Sách Xanh mà mọi người có thể lật giở từng trang để không bao giờ lãng quên quá khứ, không bao giờ nguôi nhớ những người Mẹ đã hy sinh tất cả, hy sinh cái quí giá nhất của đời mình là những đứa con, là người chồng đầu gối tay ấp, những người Mẹ đã bất đắc dĩ thành Anh hùng vì đã nếm trải quá nhiều đau thương mất mát.

Như những cây xương rồng trên cát, người Bình Dương đã quyết “nở hoa”, đã quyết sống. Đó là một ý chí sống mà không kẻ thù nào hiểu được, dập xóa được.

Và tôi tin, dự án “Vườn Mẹ” sẽ thành hiện thực trong một ngày không xa nữa. Ngày ấy, tất cả chúng ta sẽ cùng có mặt trên vùng cát cháy nay đã bật sáng những nụ chồi xanh tươi của cuộc sống, sẽ vươn cao lên những hàng dương của lòng Biết Ơn và ý chí quyết sống.

Vâng, phải quyết sống còn để có được hạnh phúc, đó là Bình Dương. Đó là Sơn Mỹ. Đó là Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc trên phá Tam Giang đoạt giải Nhất quốc tế

Khoảnh khắc người dân Huế đánh bắt cá trên phá Tam Giang vào mùa đông của tác giả Phạm Huy Trung đã vượt qua nhiều cái tên để giành giải Nhất hạng mục Con người của cuộc thi chụp ảnh trên cao.
2

Bức ảnh ‘Cái nhìn’ giành Huy chương vàng

Bức ảnh “Cái nhìn” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Huỳnh Hà đã vinh dự được Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam trao Huy chương vàng.
3

Cảm giác bơ vơ trong thơ Tế Hanh

Cảm giác ấy trong thơ Tế Hanh là cảm giác của một đứa trẻ, nó trong trẻo và buồn dịu nhẹ, nhưng đôi khi day dứt.
4

Xúc động 'bé cách ly, mẹ gọi zalo gặp con' qua tranh vẽ của họa sĩ Bạc Liêu

Những đứa trẻ đi cách ly hay nhân viên y tế, lực lượng công an... tuyến đầu ngày đêm hỗ trợ phòng chống dịch là những hình ảnh nhiều cảm xúc qua nét vẽ của một họa sĩ ở Bạc Liêu.
5

Bên tách cà phê - Kỳ 75: Cà phê và tiến trình phát triển của triết học

Trong suốt chiều dài lịch sử, cà phê và hàng quán cà phê đã tạo dựng môi trường lý tưởng cho sự hình thành những suy niệm về cuộc sống và thúc đẩy con người khám phá các chân lý toàn diện về cuộc đời.

'Rớt não' với từ ngữ miền Tây, nghe xong tưởng chơi đuổi hình bắt chữ nhưng cuối cùng "ủa, có lạ gì đâu bây!?"

Mà dù nói gì đi chăng nữa, câu chuyện về ngữ ngữ của 'tiếng miền Tây' sẽ được bàn ở đây 'trường kỳ kháng chiến' theo một cách đơn giản hơn bao giờ hết.

Sự thay đổi cán cân giữa các nền văn minh

Sự va chạm giữa các nền văn minh và sự tái lập trật tự thế giới" mang đến một cái nhìn tổng quát về thế giới đương đại với những vấn đề, thách thức mà mỗi quốc gia, mỗi dân tộc và mỗi cá nhân đều có trách nhiệm.

Vẻ đẹp của 'nàng thơ cuối cùng nổi tiếng nhờ hội họa'

Hơn 240 bức tranh được thực hiện bí mật trong vòng 15 năm, toàn bộ tác phẩm chỉ xoay quanh một người mẫu. Sự bí mật này đã đưa lại không ít rắc rối cho họa sĩ khi loạt tác phẩm được công khai.

Nhà thơ Thanh Thảo bình thơ của Trần Vũ Mai

Thơ Trần Vũ Mai có một thứ âm nhạc riêng, nó gần như một thương hiệu của thơ anh.

Những góc ảnh đẹp mê hồn bằng kỹ thuật chụp hồng ngoại

Bằng kỹ thuật chụp hồng ngoại, cảnh sắc thiên nhiên của vùng đất Nam Mỹ qua ống kính của Paolo Pettigiani, một nhiếp ảnh gia Ý đều mang sắc hồng mộng mơ và huyền ảo.

Có nên từ bỏ nghi thức bắt tay?

Khi đại dịch hoành hành, một công ty tổ chức sự kiện ở thành phố Kansas nảy ra ý tưởng dùng nhãn dán "I Shake Hands” (Tôi bắt tay) để hóa giải những cuộc gặp khó xử.

Bên tách cà phê - Kỳ 73: Cà phê trong tâm thức thần thoại

Trong rất nhiều tín ngưỡng, cà phê được tôn là phước lành từ thế giới vượt thường gieo xuống trần gian nhằm thúc đẩy con người tỉnh thức để nhận chân ý nghĩa về sự sống của mình nơi hạ giới.

Chiêm ngưỡng di tích đá, tượng gỗ độc đáo trong chùa Sùng Ân 700 tuổi ở xứ Đông

Tọa lạc tại thôn Đông Cao (Đông Xuyên, Ninh Giang, Hải Dương), chùa Sùng Ân có tuổi đời trên 700 năm. Đây được xem là chốn Tổ của thiền phái Trúc Lâm với hệ thống tượng Phật cổ kính, lạ mắt.

Các nhà cung cấp cho Apple ngừng sản xuất vì Trung Quốc hạn chế dùng điện, gây thiếu hụt iPhone 13

Thế giới - Sơn Vân - 27/09/2021 23:30
Các nhà sản xuất đang cảnh báo sự gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng ở Trung Quốc sẽ tạo ra sự tàn phá trong chuỗi cung ứng công nghệ vào thời điểm mà ngành công nghiệp đang chuẩn bị cho mùa sản xuất cao điểm, bao gồm cả những chiếc iPhone 13.

Trên 230.000 dữ liệu về tiêm chủng đã được chỉnh sửa, cập nhật

Thời sự - Tú Viên (Tổng hợp) - 27/09/2021 23:00
Phó giám đốc Sở TT-TT cho biết, đến nay, việc cập nhật dữ liệu tiêm chủng trên Sổ Sức khỏe điện tử đã được chỉnh sửa, cập nhật 1/3 số lượng thông tin của người dân phản ánh, tương đương khoảng trên 230.000 dữ liệu đã được xử lý.

Tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 linh hoạt, thích ứng với tình hình COVID-19

Thời sự - Tú Viên - 27/09/2021 22:50
Ngày 27.9, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Hữu Độ ký ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng năm học 2021-2022. Trong đó, chuẩn bị chu đáo và tổ chức tốt kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 linh hoạt, thích ứng với tình hình dịch bệnh.

50 con chó có bao nhiêu chân? Câu trả lời thú vị khiến người tuyển dụng gật gù tâm đắc!

Giới trẻ - 27/09/2021 22:30
Câu trả lời của ứng viên tiềm năng khiến ban tuyển dụng vô cùng hài lòng. Qua đây thấy được bài học vô cùng quý giá: Không cần trả lời bao quát hết mọi thứ, chỉ cần trả lời theo góc độ mà bạn tự tin nhất.

Nàng KOL 20 tuổi sở hữu nhan sắc "đáng gờm", kiếm 50 triệu đồng/tháng

Giới trẻ - 27/09/2021 22:00
Nghề KOL, người mẫu ảnh đang rất hot với những cô gái trẻ đẹp, có phong cách. KOL sinh năm 2001 Trương Diệu Linh tự tin khẳng định thu nhập 50 triệu đồng/tháng.

Hơn 400 điểm đến được chứng nhận 'Tem Du lịch an toàn'

Du lịch - Minh An - 27/09/2021 21:30
New Zealand, Thụy Sỹ và Oman là những quốc gia mới nhất áp dụng “Tem Du lịch an toàn” (Safe Travels stamp) của Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC).

Bức ảnh 'Người bán đó' ở Hưng Yên đoạt giải trong cuộc thi ảnh quốc tế

Văn hóa - Minh An - 27/09/2021 21:00
Tác phẩm "Người bán đó" của nhiếp ảnh Lý Hoàng Long đến từ Việt Nam có mặt trong Top Ảnh du lịch ấn tượng của năm 2021 của tạp chí All About Photo.

Muốn thành lãnh đạo tài ba, hãy đọc 15 cuốn sách sau

Sách - 27/09/2021 20:30
Đọc sách nên trở thành tự nhiên như hít thở, ăn uống và ngày nay là lướt Facebook. Và với bất kì những ai muốn trở thành một nhà lãnh đạo, thói quen đọc còn cần phải được rèn luyện thường xuyên hơn.

Hà Nội cho thể dục ngoài trời, mở cửa trung tâm thương mại từ ngày 28.9

Thời sự - Lam Thanh - 27/09/2021 20:00
Từ ngày 28.9, Hà Nội cho phép thể dục, thể thao ngoài trời (không tập trung quá 10 người), trung tâm thương mại, cửa hàng ăn uống (chỉ được phép bán mang về), cửa hàng may mặc, thời trang…

Ngày 27.9 có 9.362 ca mắc COVID-19, 10.528 bệnh nhân khỏi

Thời sự - P.V - 27/09/2021 19:37
Ngày 27.9 có 9.362 ca mắc COVID-19, riêng TP.HCM đã 4.134 ca. Trong ngày có 10.528 bệnh nhân khỏi.

Hàng loạt kênh truyền hình quốc tế dừng phát sóng, truyền hình trả tiền 'bù' bằng nhiều kênh mới

Truyền hình - 27/09/2021 19:30
Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền đưa một số kênh mới để thay thế cho các kênh truyền hình nước ngoài dừng phát sóng ở Việt Nam từ 1/10.

Chính phủ ra Nghị định về thương mại điện tử, bổ sung trách nhiệm của thương nhân

Kinh doanh - Lam Thanh - 27/09/2021 19:00
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 85/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP ngày 16.5.2013 của Chính phủ về thương mại điện tử.

Bộ Y tế hướng dẫn cách xông phòng Covid-19

Sức khỏe - 27/09/2021 18:30
Để phòng Covid-19, ngoài tuân thủ các quy định của Bộ Y tế, nâng cao thể trạng, người dân có thể đun sôi sả, chanh, gừng, tỏi, lá bưởi, kinh giới, tía tô… để xông phòng ở, nơi làm việc.

Bộ Y tế nhận thêm 1,3 triệu liều vắc xin AstraZeneca

Thời sự - 27/09/2021 18:00
Trưa 27/9, VNVC đã bàn giao cho Bộ Y tế hơn 1,3 triệu liều vắc xin Covid-19 của AstraZeneca.

Anh nhận được nhiều vắc xin Pfizer gấp 9–25 lần các nước nghèo, COVAX đại tu phương pháp phân bổ

Thế giới - Sơn Vân - 27/09/2021 17:30
Vào tháng 3, khi Anh dẫn đầu thế giới về tỷ lệ tiêm chủng và gần một nửa số người dân được chích vắc xin, COVAX đã phân bổ cho nước này hơn nửa triệu liều từ nguồn cung Pfizer.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 28/09/2021