Thứ 6, 20/09/2019

Sự phi lý trong giai thoại 'Lê Văn Duyệt chém đầu cha vợ Minh Mạng'

01/12/2018 14:08
Sự phi lý trong giai thoại 'Lê Văn Duyệt chém đầu cha vợ Minh Mạng'

Để phủ định việc Hoàng (hay Huỳnh) Công Lý là cha vợ Minh Mạng là việc làm không dễ khi từ cả trăm năm nay, người ta thường nghĩ Hoàng Công Lý là cha vợ của vị vua thứ 2 triều Nguyễn.

Phó tổng trấn Gia Định là sủng thần thời Gia Long bị Minh Mạng xử chết vì tham nhũng

Không có chuyện vua Minh Mạng xử tử 'cha vợ' là Phó tổng trấn Gia Định

Tại sao người ta tin Hoàng Công Lý là cha vợ của Minh Mạng là một điều hiển nhiên, không cần bàn cãi? Đa phần đều tin theo quán tính từ ghi chép của Vương Hồng Sển trong cuốn Sài Gòn năm xưa và cả từ cuốn Ký ức lịch sử về Gia Định và các vùng phụ cận của Trương Vĩnh Ký.

Ghi chép của Vương Hồng Sển như sau: "Gần Tam Tông Miếu, mấy năm về trước còn thấy một ngôi mộ xây ô dước to lớn, vì chồm ra lộ cái quá nhiều nên bị cải táng. Hỏi ra đó là mả Huỳnh Công Lý. Công Lý là quan to có con gái hầu đức Minh Mạng, được vua sủng ái nên hay cậy thế ỷ thần. Theo cụ Trương Vĩnh Ký chép lại, Lê Tả quân mắc ra chầu vua ngoài Huế, Công Lý ở lại Sài Gòn, có làm nhiều điều ngang dọc và dường như có xúc phạm đến một cô hầu của Tả quân. Khi về Quan Lớn Thượng hay được cả giận bèn tâu tự sự lên Minh Mạng. Ông vua này có ý binh vực cha vợ nên hạ chỉ giải Công Lý ra Kinh đặng dễ bề tha tội. Tả quân biết trước, sẵn có trong tay Thượng phương Kiếm được quyền “tiền trảm hậu tấu” bèn chém đầu Huỳnh Công Lý, sai quân đóng thùng ướp muối, gởi thủ cấp về Kinh, trên nắp thùng viết mấy chữ: "Phụng Thừa Thánh Chỉ, xử trảm tội nhân". Minh Mạng thấy sự đã rồi, trong lòng căm giận nhưng không làm gì được Lê Công. Sau Bố chánh Bạch Xuân Nguyên đem chuyện này ra kết tội khi quân cho Lê Công và vu thêm nhiều tội lớn nữa".

Chi tiết phi lý thứ nhất trong giai thoại kể trên là "Công Lý là quan to có con gái hầu đức Minh Mạng". Nếu được Minh Mạng sủng ái thì con gái của Hoàng Công Lý đã được phong tước phi hay tần và được ghi chép. Trong khi thế phả của hoàng tộc nhà Nguyễn không hề ghi tên bà phi hay người vợ nào của Minh Mạng mang họ Hoàng hay Huỳnh.

Cuốn Nguyễn Phước tộc (nxb Thuận Hóa 1995) có ghi vua Minh Mạng có tổng cộng là 43 bà vợ. Ngoài ra, còn một số bà khác không rõ tên và lai lịch. Con gái của Hoàng Công Lý (nếu có) thì sẽ thuộc thành phần có tên, có lai lịch và tất nhiên sẽ được ghi vào. Ngay cả con gái của một tội thần là Lê Thị Tường (con gái của Lê Chất) còn có tên trong danh sách 43 bà vợ thì không lẽ gì con gái của Hoàng Công Lý bị bỏ rơi cả. Nhưng đáng tiếc là trong 43 người được nêu gồm cả các cung nhân không được phong tước đều không có ai mang họ Hoàng hay Huỳnh. Hơn nữa, Minh Mạng lên ngôi chưa được 1 năm thì Hoàng Công Lý đã bị tố cáo thì e rằng ông chưa đủ thời gian để cậy thế ỷ thần.

Chi tiết phi lý thứ hai trong giai thoại kể trên là "Lê Tả quân mắc ra chầu vua ngoài Huế, Công Lý ở lại Sài Gòn, có làm nhiều điều ngang dọc". Cần nhớ 19 tháng 12 năm Kỷ Mão (tức ngày 3.2.1820 Tây lịch), Gia Long băng hà thì Minh Mạng lên ngôi. Sau đó khoảng 2 tháng tức tháng 2 âm lịch 1820, Tổng trấn Gia Định khi ấy là Nguyễn Văn Nhân dâng biểu thành khẩn xin vào viếng tang. Vua y cho, sai Hiệp tổng trấn Trịnh Hoài Đức quyền lĩnh ấn vụ Tổng trấn.

Tháng 5 năm Minh Mạng 1 (1820), lấy Lê Văn Duyệt làm Tổng trấn Gia Định. Một tháng sau, Trịnh Hoài Đức được triệu về Kinh. Tháng 7, Duyệt sai Hoàng Công Lý đi đánh giặc Kế cướp phá trên các đạo Quang Hóa, Quang Phong và Thuận Thành (vùng biên giới Tây Ninh). Hoàng Công Lý thắng trận. Tháng 9 cùng năm, Phó tổng trấn Gia Định là Hoàng Công Lý tham lam trái phép bị quân nhân tố cáo hơn 10 việc. Lê Văn Duyệt đem việc tâu lên.

Những mốc sự kiện được ghi chép trong Đại Nam thực lục cho thấy chức vụ Tổng trấn Gia Định luôn có người tại chỗ nắm giữ. Văn Nhân sau khi dâng biểu và được phép cho ra Huế thì Hoài Đức lĩnh ấn, Lê Văn Duyệt đến thì Trịnh Hoài Đức mới có thể về kinh. Vậy lấy đâu ra khoảng thời gian cho Lê Văn Duyệt ra chầu còn Hoàng Công Lý ở nhà trêu ghẹo người hầu của Tả Quân? Đại Nam thực lục năm đó cũng chép Lê Văn Duyệt có biểu tấu xin về Kinh nhưng bị Minh Mạng bác nên quả thật khó có chuyện như giai thoại chép.

Chi tiết phi lý thứ ba là "Vua có ý binh vực cha vợ nên hạ chỉ giải Công Lý ra Kinh đặng dễ bề tha tội". Trên thực tế, Đại Nam thực lục chép: "Vua sai đình thần hội bàn. Đều nói: “Công Lý bị người kiện, nếu triệu về Kinh để xét, tất phải đòi nhân chứng đến, không bằng để ở thành mà tra xét là tiện hơn”. Vua cho là phải, bèn hạ Công Lý xuống ngục, sai Thiêm sự Hình bộ Nguyễn Đình Thịnh đến hội với tào thần ở thành mà xét hỏi". Rõ ràng Minh Mạng đồng ý giam Công Lý ở Gia Định và cử quan thuộc bộ hình từ kinh đô vào Gia Định xét xử chứ đâu có hạ chỉ giải Công Lý ra Kinh.

Vương Hồng Sển là nhà văn hóa, học giả, nhà sưu tập đồ cổ mà tôi luôn kính trọng, nhưng cuốn Sài Gòn năm xưa không phải là một cuốn sử mà mang tính chất ghi chép từ dân gian nhiều hơn. Bản thân giai thoại trên của Vương Hồng Sển cũng chép theo quán tính từ cuốn Ký ức lịch sử về Gia định và các vùng phụ cận của Trương Vĩnh Ký. Trong cuốn đó, Trương Vĩnh Ký có có đề cập đến một trong những ngôi mộ nổi tiếng nơi nghĩa trang mà ông biết là mộ Hoàng Công Lý như sau:

“Ai cũng biết ngôi mộ nằm cạnh đường sắt tàu hơi (tramway, khi ấy chưa chạy bằng điện) gần nhà ông Vandelet, Minh Mạng đã chu đáo cho xây ngôi mộ này để tôn vinh bố vợ là Huỳnh Công Lý; ông này bị chặt đầu theo lệnh của Lê Văn Duyệt.

Trước đây Huỳnh Công Lý làm quan trấn tỉnh Gia Định (tức Sài Gòn). Trong một lần Tổng trấn du hành ra Huế, Lý đã giao du với các bà vợ của Duyệt. Khi từ kinh về và được thông báo về tính nham nhở của quan phụ tá, Tổng trấn liền cho xử trảm mà không đủ lý do chính đáng, cũng không kiêng nể gì Minh Mạng".

Như vậy, Trương Vĩnh Ký cũng không dựa vào tài liệu lịch sử nào khác để ghi chép về câu chuyện của Hoàng Công Lý mà dựa vào điều mà ông nói là "ai cũng biết" nên có thể tin ghi chép của ông dựa theo giai thoại phổ biến thời đó mà thôi. Bằng tất cả lòng kính trọng, tôi luôn coi Trương Vĩnh Ký là một học giả uyên bác nhưng tôi cho rằng ông không phải là người nghiên cứu sâu về lịch sử hoàng tộc nhà Nguyễn.

Bằng chứng là trong ghi chép về các địa danh ở Gia Định năm 1885, Trương Vĩnh Ký có lý giải việc cầu Hoa bị gọi thành cầu Bông như sau: “Chữ Hoa bị cấm kỵ để kính tên riêng một ông hoàng”. Nhưng trên thực tế Hoa không phải tên một ông hoàng mà là tên mẹ vua Thiệu Trị, bà Hồ Thị Hoa, quê ở Thủ Đức. Nếu Trương Vĩnh Ký thực sự nghiên cứu kỹ sử nhà Nguyễn thì ông sẽ phải nhớ không ông hoàng nhà Nguyễn nào có tên là Hoa. Và nếu Trương Vĩnh Ký nhớ kỹ tên các bà vợ Minh Mạng thì ông phải nhớ bà Hồ Thị Hoa chính là người vợ số 1 của Minh Mạng, là mẹ vua Thiệu Trị và không vội vã ghi chép Hoàng Công Lý là cha vợ của Minh Mạng một cách thiếu kiểm chứng.

Lật lại cả cuốn Sài Gòn năm xưa và cuốn Ký ức lịch sử về Gia Định và các vùng phụ cận thì chúng ta đều thấy cái Phi Lý lớn nhất là ghi việc Lê Văn Duyệt chém Hoàng Công Lý vì chuyện Công Lý làm Lê Văn Duyệt nổi máu ghen (Sài Gòn năm xưa nói Hoàng Công Lý dường như có xúc phạm đến một cô hầu của Tả quân còn Ký ức lịch sử về Gia Định và các vùng phụ cận nói Hoàng Công Lý đã giao du với các bà vợ của Duyệt). Cả hai không hề nhấn việc Lê Văn Duyệt kết tội Hoàng Công Lý tham nhũng nên bị chém đầu.

Như vậy, câu chuyện được Vương Hồng Sển và Trương Vĩnh Ký ghi chép đã biến Hoàng Công Lý như kẻ đam mê nữ sắc, Lê Văn Duyệt là người hay ghen tuông, nhỏ nhen còn Minh Mạng là ông vua thù vặt. Có lẽ nhiều người không thỏa mãn với kiểu giai thoại hài hước này nên xuất hiện biến thể giai thoại theo cách bênh vực Lê Văn Duyệt hay bênh vực Minh Mạng. Điều đáng buồn là các biến thể vẫn coi chi tiết "Hoàng Công Lý là cha vợ của Minh Mạng" là điểm mấu chốt để đẩy cao giá trị câu chuyện bất chấp thực tế Đại Nam thực lục, thế phá nhà Nguyễn không ghi nhận điều này. Chúng ta sẽ bàn tiếp các biến thể của giai thoại "Lê Văn Duyệt chém đầu cha vợ Minh Mạng" với đầy các mâu thuẫn ở kỳ sau.

Anh Tú

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Thân thiện với môi trường, đồ chơi trung thu truyền thống lên ngôi

Giữa muôn vàn đồ chơi nhập khẩu bắt mắt, thì đồ chơi truyền thống như đèn ông sao, đèn tôm, cua, cá, mặt nạ, tò he được làm thủ công từ những nguyên liệu gần gũi với thiên nhiên, cây cối đang được nhiều người lựa chọn hơn trong mùa trung thu năm nay.
2

Tranh cãi về biểu tượng trống đồng Đông Sơn trên Doodles của Google

Đã có những tranh cãi xung quanh các biểu tượng hoa văn cách điệu và lấy cảm hứng trống đồng Đông Sơn trên Doodles của Google.
3

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi: Người đi tìm những ngôi sao bị lãng quên

Đối với đa số công chúng Việt Nam cái tên Ngô Kim Khôi không nổi bật như các ngôi sao showbiz. Thế nhưng với ngành thời trang cao cấp thế giới, ông là một trong những nhân vật đáng ngưỡng mộ. Đặc biệt với ngành mỹ thuật Quốc tế, Ngô Kim Khôi có một vị trí vô cùng đặc biệt.
4

Danh họa Bùi Xuân Phái và những bức ký họa bạn tri kỷ

Ông Tira Vanictheeranont đã sưu tập được một số ký họa của Bùi Xuân Phái. Bộ sưu tập này không chỉ có những bức họa Bùi Xuân Phái vẽ ông Đạm, mà còn một số vẽ chân dung bè bạn khác, tranh minh họa báo chí.
5

Loạt tranh ký sinh động về thời trang, cuộc sống người Nam bộ đầu thế kỷ 20

Những bức tranh ký nằm trong cuốn Monographie dessineé de l’Indochine – Ecole d’Art de Gia Dinh (Chuyên khảo về Đông Dương – Ấn bản của Trường Mỹ nghệ Gia Định) xuất bản năm 1935 được đăng tải trên trang Hiệp hội bằng hữu Huế xưa của Pháp.

Nguyễn Văn Phước: 'Chiến binh' sách

Người sáng lập và điều hành First News - Trí Việt, anh Nguyễn Văn Phước vừa cười vừa thở dài: “Là một trí thức trong lĩnh vực xuất bản mà tôi lại được tặng thưởng về thành tích chống tham nhũng!"

Không có chuyện vua Minh Mạng xử tử 'cha vợ' là Phó tổng trấn Gia Định

Chuyện Hoàng Công Lý (hay Huỳnh Công Lý) là cha vợ Minh Mạng chỉ tồn tại trên một vài giai thoại mà giai thoại đôi khi lại gây ra ngộ nhận về lịch sử. Trong những trường hợp giai thoại đánh tráo nhận định lịch sử thì chúng ta cần phải minh định rõ ràng để lịch sử được trả về đúng sự thật. Minh Mạng chỉ xử một viên tham quan chứ đừng 'đóng mác' cho ông là xử tử cha vợ, hay để bụng với Lê Văn Duyệt trong vụ án Hoàng Công Lý.

Phó tổng trấn Gia Định là sủng thần thời Gia Long bị Minh Mạng xử chết vì tham nhũng

Sự kiện Hoàng Công Lý làm Phó tổng trấn Gia Định được nêu trong Đệ nhất kỷ - Quyển LVIII - Thực lục về Thế tổ cao hoàng đế tức Gia Long. Năm 1818, Lấy Đô thống chế Tả dinh quân Thần sách là Lê Văn Phong làm Phó tổng trấn Bắc Thành, Tả thống chế Thị trung là Hoàng Công Lý làm Phó tổng trấn Gia Định.

Truyền kỳ lãnh địa A Rem: Bài 1: Cách thức lưu giữ tình yêu

Đây là những câu chuyện độc đáo của tộc người A Rem giữa nền văn minh của thế kỷ 21. Khi mọi thứ đổi thay thì họ vẫn sống sót bằng phương cách cổ xưa về ngôn ngữ, tâm linh, hát hò riêng...

Chuyện giặc Minh nướng thịt người nhìn từ góc độ lịch sử

Trong Bình Ngô đại cáo, khi Nguyễn Trãi kể tội giặc Minh đã viết: "Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn/Vùi con đỏ xuống hầm tai vạ". Đó không phải là những câu kể tội mang tính ước lệ mà là để nói về sự thật về tội ác của giặc Minh dưới thời Trương Phụ gieo rắc xuống dân nước Nam với sự toan tính đáng sợ.

Á hậu Hoàng My giới thiệu sách Đắc nhân tâm đến sinh viên

Ngày 16-17.11, Hành trình Từ trái tim – Hành trình Lập Chí Vĩ Đại – Khởi Nghiệp Kiến quốc cho 30 triệu Thanh niên Việt đã đến với hàng ngàn sinh viên của Trường ĐH Kiến Trúc TP.HCM và ĐH Y Dược TP.HCM.

Đám cưới truyền thống của người Vân Kiều ở Quảng Bình

Chúng tôi được chứng kiến một đám cưới truyền thống của người Vân Kiều ở Đá Còi, xã Ngân Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình tại đất cổ Trường Sơn. Ông Hồ Văn Ba đón rể về nhà để cưới chồng cho con gái. Ông tự hào và vui mừng vì lễ cưới còn giữ được nếp xưa và có nét hiện đại do con trai, con dâu đưa về. Theo tiếng Vân Kiều, đám cưới là rưh penl.

Chuyện giặc Minh nướng thịt người nhìn từ góc độ lịch sử

Trong Bình Ngô đại cáo, khi Nguyễn Trãi kể tội giặc Minh đã viết: "Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn/Vùi con đỏ xuống hầm tai vạ". Đó không phải là những câu kể tội mang tính ước lệ mà là để nói về sự thật về tội ác của giặc Minh dưới thời Trương Phụ gieo rắc xuống dân nước Nam với sự toan tính đáng sợ.

Sharp Việt Nam nói sẽ kiện Asanzo vì nghi ngờ giả mạo bằng chứng

Kinh tế - 19/09/2019 17:44
Công ty TNHH Điện tử Sharp Việt Nam (SVN) thuộc Tập đoàn Sharp ngày 19.9 đã phát đi thông cáo báo chí, trong đó có nội dung nói rằng Công ty CP Tập đoàn Asanzo đã giả mạo bằng chứng, đồng thời tuyên bố đang tìm hiểu các thủ tục pháp lý cần thiết để theo đuổi vụ kiện Asanzo.

Bài 1: Vào nhà vệ sinh “xả nước” rồi nằm ngủ, quên cả việc kéo quần

Thời sự - 19/09/2019 16:20
Cũng giống với cánh đàn ông, nhiều phụ nữ khi nhậu vào cũng có “máu” hơn thua và độ “lầy” cũng không phải dạng vừa.

Ga Sài Gòn sắp bán vé tàu Tết Canh Tý 2019

Thời sự - 19/09/2019 16:15
Ông Đỗ Quang Văn - Giám đốc Chi nhánh Vận tải đường sắt Sài Gòn cho biết, kể từ nay đến hết ngày 10.10, đơn vị này bắt đầu nhận danh sách đăng ký mua vé tập thể đi lại dịp Tết Nguyên đán Canh Tý. Đến ngày 20.10, đơn vị bắt đầu mở bán vé tàu tết trên mạng và tại các nhà ga.

Khám phá thành phố Gotha của Đức

Du lịch - 19/09/2019 15:47
Gotha là thành phố lớn thứ năm của bang Thuringia, nước Đức. Đến Gotha, du khách không khỏi bất ngờ vì những cảnh đẹp rất ấn tượng nơi đây.

Bị xuất huyết não, Anh hùng bắn rơi 7 máy bay Mỹ Nguyễn Văn Bảy đang thập tử nhất sinh

Thời sự - 19/09/2019 15:46
Do bị xuất huyết não quá nặng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, đại tá Nguyễn Văn Bảy (83 tuổi, quê Đồng Tháp) - người đã bắn rơi 7 máy bay Mỹ, được các bác sĩ tiên lượng xấu. Các bác sĩ không thể phẫu thuật, vì tình trạng bệnh của bệnh nhân quá nặng, chỉ hồi sức tích cực.

Cảnh báo về thuốc tăng cân thần tốc SQA 'made in Japan'

Sức khỏe - 19/09/2019 15:45
Viên uống tăng cân SQA ghi "made in Japan" đang bị nghi ngờ về nguồn gốc xuất xứ bởi tính pháp lý của sản phẩm cũng như việc thực hiện các quy định về nhãn hàng hóa.

Vợ chồng Bi Rain hạnh phúc chào đón con gái thứ 2

Giải trí - 19/09/2019 15:40
Nữ diễn viên Kim Tae Hee vợ Bi Rain vừa sinh đứa con gái thứ 2 vào sáng 19.9.

Trải nghiệm sức mạnh hiện tại

Sách - 19/09/2019 15:27
Là một bậc thầy trong lĩnh vực tinh thần và tâm linh, Eckhart Tolle đã giúp rất nhiều người trên thế giới tìm thấy sự bình an và hạnh phúc trong cuộc sống. Cốt lõi chia sẻ của Tolle chính là việc thức tỉnh tâm linh, thoát khỏi bản ngã để hướng tới chánh niệm.

Bộ giáo trình Marugoto ngôn ngữ văn hóa Nhật Bản

Tiếng Nhật - 19/09/2019 15:16
Giáo trình Marugoto - Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản được triển khai dựa trên Chuẩn Giáo dục tiếng Nhật JF. Tựa đề Marugoto, có nghĩa là trọn vẹn, chứa đựng thông điệp mà ban biên soạn muốn gửi đến quý độc giả: sự kết hợp hài hòa hài hòa giữa ngôn ngữ và văn hóa.

Rùa sống vội để thành công, thỏ sống chậm để tận hưởng, bạn là ai?

Giới trẻ - 19/09/2019 14:29
Thật mâu thuẫn làm sao, hình ảnh chú rùa chậm chạp lại là đại diện cho kiểu dân công sở sống vội để đạt được thành công; trong khi thỏ lại là tuýp người sống chậm, làm vừa đủ thôi, thời gian còn lại dành cho riêng bản thân mình.

Nữ diễn viên khoe thân trên phố cổ Hội An gây phẫn nộ

Giải trí - 19/09/2019 14:23
Đoạn clip mô tả cảnh một cô gái tự xưng là người mẫu diễn viên với lưng trần, sexy uốn éo trên phố cổ Hội An khiến nhiều người phẫn nộ vì quá phản cảm.

Người Trung Quốc sở hữu 21 lô đất dọc sân bay quân sự Nước Mặn

Thời sự - 19/09/2019 14:21
Giám đốc Sở TN-MT Đà Nẵng thông tin: “Ở khu vực dự án đô thị dọc sân bay quân sự Nước Mặn, thuộc quận Ngũ Hành Sơn có 246 lô đất. Chúng tôi rà soát thì có 21 trường hợp là người Trung Quốc đứng tên”.

Bạo lực, thảm sát do tác động tiêu cực từ môi trường xã hội

Giới trẻ - 19/09/2019 14:19
Chuyên gia tội phạm học Đào Trung Hiếu (Bộ Công an) cho rằng nguyên nhân gốc rễ của những suy thoái trong nhân cách, đặc biệt là ác tính trong con người Việt Nam hôm nay là hậu quả tất yếu từ những tác động tiêu cực của môi trường xã hội.

Trên đời tồn tại 2 kẻ: Một kẻ cố gắng đạt được những mục tiêu và một kẻ tìm cách đánh bại người khác

Giới trẻ - 19/09/2019 13:55
Thành công có thể chưa đến với người thất bại. Nhưng chắc chắn nó sẽ không bao giờ đến với người dám vỗ ngực "Tôi không bao giờ thất bại."

Chuyên gia đàm phán con tin trở thành ‘cánh tay phải’ an ninh mới của ông Trump

Thế giới - 19/09/2019 13:54
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18.9 đã tuyên bố chọn chuyên gia đàm phán con tin Robert O’Brien làm Cố vấn an ninh quốc gia kế tiếp, thay thế vị trí của ông John Bolton.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS