Quá nhiều Gen Z đang làm “người chuột”: Chỉ nằm im và chìm trong nỗi buồn vô tận

Hàng triệu người Gen Z trên toàn thế giới hiện đang thất nghiệp. Một bộ phận đáng kể những người trẻ tuổi thuộc thế hệ NEET - từ viết tắt cho “not in employment, education, or training” (không có việc làm, không được học hành hay đào tạo). Không ít trong số họ có trình độ tốt và muốn làm việc, nhưng không thể tìm được việc.

Và sau đó là sự xuất hiện của những “kẻ phá đám” đang lên mạng xã hội để ăn mừng việc từ bỏ công việc để có một cuộc sống chậm rãi hơn. Các chuyên gia cho biết đây là một “cuộc biểu tình thầm lặng” chống lại tình trạng kiệt sức và thị trường việc làm hiện tại.

Thời đại Gen Y của “làm việc chăm chỉ, chơi hết mình” và “làm sếp nữ” đã nhường chỗ cho một xu hướng mới. Ở Trung Quốc, một nhóm Gen Z tự hào gọi mình là “người chuột”. Họ dành cả ngày để trì hoãn trên giường, lướt điện thoại, ngủ gật và gọi đồ ăn mang về.

Trên Weibo, Xiaohongshu, Douyin, bạn có thể tìm thấy những video về thế hệ người trẻ thức dậy rồi lại đi ngủ tiếp.

Ở đâu đó tại Chiết Giang, một cô gái trẻ thường xuyên chia sẻ trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc) lịch trình làm việc theo chiều ngang của mình.

Trong video gần đây nhất về một ngày một "con chuột nhà", @jiawensishi nhấn mạnh cách cô thức dậy vào giữa trưa, lướt web đến 3 giờ chiều, nằm dài trong nhà (chủ yếu là dán mắt vào điện thoại trên ghế sofa), trước khi quay lại giường trước 8 giờ tối để dành phần còn lại của buổi tối cho việc ngủ và lướt web.

Cô ấy ví thói quen "ít năng lượng" ẩn dật của mình một cách châm biếm như thói quen của một con chuột và các video của cô đang thu hút hàng trăm nghìn lượt thích và truyền cảm hứng cho những người khác làm theo. Và đối với nhiều "người chuột" bình luận về video của cô ấy, lịch trình uể oải của cô vẫn còn quá nhanh.

“Bạn vẫn quá năng lượng đối với tôi,” một người viết. “Tôi thậm chí không ngồi trên ghế sofa. Tôi nằm trên giường từ lúc thức dậy và đi vệ sinh cho đến khi phải ăn, sau đó tôi đứng dậy để ăn rồi lại nằm xuống. Tôi có thể sống như thế này trong một tuần mà không cần ra ngoài.”

"Trời ơi, tôi nghĩ mình còn tệ hơn cả blogger", một người khác bình luận. "Tôi chỉ ăn một bữa một ngày và dành phần thời gian còn lại để nằm".

Một người xem khác cũng cho biết họ chỉ thức dậy để ăn một lần mỗi ngày và "có thể không cần tắm trong nhiều ngày".

Gen Z đã kiệt sức đến đâu?

Mặc dù có cái tên mới vui nhộn, nhưng đây không phải là lần đầu tiên thanh niên Trung Quốc phá sản và kiệt sức chọn cuộc sống buông thả, thay vì thăng tiến trong sự nghiệp.

Vào năm 2021, Thế hệ Z và thế hệ Y bắt đầu từ chối văn hóa làm việc nhiều giờ và chăm chỉ của Trung Quốc bằng cách “nằm dài”.

Thay vì tuân thủ nguyên tắc “996” (làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần), nhiều người cho biết họ không làm việc gì cả hoặc chỉ làm những công việc tối thiểu để trang trải cuộc sống.

Và đó chính xác là điều mà nhiều người thuộc Gen Z ở phương Tây đang làm: Trong những năm gần đây, thế hệ lao động trẻ nhất đã đưa xu hướng Thứ Hai Tối Thiểu (làm việc ít nhất có thể vào thứ hai) và nghỉ việc lặng lẽ (chỉ nỗ lực ở mức tối thiểu cho công việc) vào thế giới việc làm.

Một số người đã mô phỏng lối sống nhàn nhã của mình giống một loài động vật chậm chạp khác: Ốc sên. Những người khác đã bỏ việc hoàn toàn và trở thành NEET (không có việc làm, không học hành hoặc không được đào tạo) theo sự lựa chọn của họ.

Cho dù ở Trung Quốc, Hoa Kỳ hay Châu Âu, thái độ từ chối công việc bận rộn rõ ràng của Gen Z là phản ứng trực tiếp trước thị trường việc làm ngày càng khó khăn và khắt khe hơn bao giờ hết.

Gen Y là thế hệ có trình độ học vấn cao nhất trong lịch sử, với Gen Z bám sát phía sau. Tuy nhiên, triển vọng tài chính và cơ hội được tuyển dụng của họ lại kém hơn đáng kể so với Gen X.

Ngày nay, hơn 4 triệu người Mỹ thuộc Gen Z vẫn thất nghiệp. Tại Trung Quốc, chính phủ cho biết tính đến tháng 2, cứ 6 người trẻ thì có 1 người thất nghiệp.

Advita Patel, một chuyên gia tư vấn về sự tự tin và nghề nghiệp, đồng thời là chủ tịch của Viện Quan hệ công chúng Hoàng gia, chia sẻ với tạp chí Fortune rằng: "Xu hướng này không chỉ khiến Gen Z trở nên xa rời công việc, mà còn là cuộc phản kháng thầm lặng của những người trẻ trước tình trạng kiệt sức, vỡ mộng và thị trường việc làm vừa mang tính trừng phạt vừa không hấp dẫn" .

“Khi bạn liên tục nộp đơn xin việc và bị phớt lờ hoặc từ chối, điều này có thể gây tổn hại rất lớn đến sự tự tin và sức khỏe tinh thần của bạn.”

Về cơ bản, thay vì theo đuổi những công việc mà họ cho là ngoài tầm với, việc theo đuổi lối sống “chuột” là cách để những người trẻ lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống của chính mình.

Patel nói thêm: “Đó không phải là sự lười biếng, mà là sự mệt mỏi về cuộc sống và phương hướng, và việc từ bỏ cuộc sống trở thành một lựa chọn hấp dẫn để bảo vệ sức khỏe tinh thần của bạn”.

"Bạn không tụt hậu và đơn độc"

Trong ngắn hạn, việc giải quyết cuộc khủng hoảng thị trường việc làm hiện tại bằng cách buông bỏ có thể mang lại cho bạn ảo tưởng nhẹ nhõm tạm thời. Tuy nhiên, về lâu dài, việc này sẽ không giúp bạn tiến gần hơn đến kết quả có được một công việc. Và, như Eloise Skinner, tác giả và nhà trị liệu tâm lý nói với Fortune, nó có thể khiến bạn cảm thấy chán nản hơn nữa về sau. Thực sự, một khi bạn đã sẵn sàng để đào đầu ra khỏi cát, bạn có thể ở trong một vị trí thậm chí còn tệ hơn so với lúc bắt đầu.

Skinner cảnh báo: "Chắc chắn là rất khó để đối phó với sự từ chối liên tục. Nhưng những người tự đặt mình vào những vị trí đầy thách thức có khả năng phát triển các kỹ năng phục hồi và thích nghi (cũng như sẵn sàng cho các cơ hội khi chúng xuất hiện), trong khi những người quyết định không tham gia vào quá trình này có thể cảm thấy mình tụt hậu so với đồng nghiệp và bạn bè".

Nhưng không phải tất cả đều mất mát: Miễn là thời gian nghỉ ngơi vẫn là sự thiết lập lại tạm thời chứ không phải là sự rút lui vĩnh viễn, hầu hết những người trẻ đều có thể phục hồi - và một số thậm chí có thể quay trở lại thị trường việc làm với mục đích và định hướng rõ ràng hơn.

Skinner cho biết, "Thế hệ Z có lẽ còn đủ sớm để có thể dành thời gian nghỉ ngơi". Khoảng thời gian “nằm ườn” này có thể coi như gap year, nhất là nếu xảy ra sau khi tốt nghiệp đại học. "Trường đại học có thể là môi trường cường độ cao, đầy thử thách và nhiều người dành thời gian nghỉ ngơi sau đó để khám phá lại đam mê cá nhân, tìm hiểu các lựa chọn nghề nghiệp và tận hưởng kỳ nghỉ sau khi học".

Chuyên gia cũng khuyên người trẻ nên sử dụng thời gian đó để kết nối lại với mục đích sống của mình. “Hãy thử tự hỏi bản thân: Điều gì khiến tôi phấn khích trong cuộc sống? Tôi quan tâm nhất đến điều gì? Tôi muốn giải quyết những vấn đề lớn nào trên thế giới? Câu trả lời cho những câu hỏi này có thể giúp một người kết nối với mục đích và tầm nhìn riêng của họ. Từ đó, bạn cũng có thể nghiên cứu các kỳ thực tập liên quan.”

Đối với những người đã sẵn sàng quay lại với công việc, việc hòa nhập dần dần có thể giúp quá trình chuyển đổi trở nên dễ dàng hơn.

Leona Burton, chuyên gia hướng nghiệp và là người sáng lập cộng đồng chuyên nghiệp Mums in Business International khuyên rằng: "Đối với bất kỳ người thuộc thế hệ Z nào đang mắc kẹt trong tình trạng này, lời khuyên của tôi là hãy bắt đầu từ những việc nhỏ, nhưng phải bắt đầu".

“Bạn không cần phải hiểu hết mọi thứ chỉ sau một đêm, vì vậy hãy tìm đến người mà bạn tin tưởng, đưa ra một quyết định tích cực mỗi ngày và ngừng đo lường thành công theo mốc thời gian của người khác”, cô nói với Fortune. “Cho dù đó là công việc bán thời gian, bắt đầu một công việc phụ hay chỉ đơn giản là mặc quần áo và đi dạo không có điện thoại, mọi bước nhỏ đều có giá trị”.

“Trên hết, hãy nhớ điều này: bạn không tụt hậu, bạn không tan vỡ và bạn không đơn độc, nhưng bạn cần phải hành động và tạo ra sự thay đổi.”

Nguồn: Fortune