Phía bên kia của công nghệ

GS John Vu30/07/2025 13:00
Phía bên kia của công nghệ

Một giáo sư về xã hội học bảo tôi: “Trong cuộc khủng hoảng tài chính, nhiều người mất việc ở mức cao nhất trong nhiều năm. Nếu mọi sự không cải thiện sớm, họ sẽ không bao giờ có khả năng phục hồi khi việc làm của họ sẽ bị những người trẻ hơn sớm chiếm mất.”

Tôi hỏi ông ấy: “Tại sao ông nghĩ như thế?”

Ông ấy nói: “Chúng tôi nhìn vào nhu cầu kĩ năng để thành công trong chỗ làm việc ngày nay. Gần như mọi thứ đều yêu cầu kĩ năng máy tính và thanh niên có nhiều kĩ năng về máy tính hơn người già. Phần lớn các công ti đều ưa thích thuê công nhân trẻ hơn bởi vì họ có kĩ năng, làm việc chăm chỉ, và có lương thấp hơn những người có nhiều năm kinh nghiệm. Trong vài năm trước đây, tôi đã thấy một số các môn học máy tính cơ sở được đưa ra tăng lênh rất nhanh. Các môn học về cách dùng gói Microsoft Offices bao giờ cũng đầy công nhân đang học máy tính khi nhiều việc làm cần những kĩ năng này. Trong hầu hết doanh nghiệp, mọi người phải có kĩ năng này để vẫn còn có việc làm bởi vì biết về máy tính nghĩa là vấn đề giữ được việc làm hay KHÔNG giữ được việc làm. Nếu ông nhìn vào hầu hết các yêu cầu việc làm ngày nay, chúng tất cả đều yêu cầu kĩ năng máy tính. Canh tân và thay đổi công nghệ đang biến đổi mọi thứ với tỉ lệ không thể tin được. Phần lớn các doanh nghiệp đều thường xuyên khai thác năng lực của máy tính để vẫn còn cạnh tranh được. Ngày nay ít doanh nghiệp có thể sống sót mà không có máy tính và phần lớn việc làm của chính phủ cũng dựa rất nhiều vào máy tính. Tất cả những điều này tạo ra thay đổi bao la trong xã hội chúng ta. Máy tính đã trở thành truy nhập được cho nhiều người hơn cùng với internet, chúng thay đổi cách mọi người làm việc và làm kinh doanh.

Tôi bảo ông ấy: “Tôi vui mừng thấy rằng máy tính ngày nay phổ biến thế. Năm mươi năm trước đây, máy tính là cái gì đó rất đặc biệt và những người biết máy tính được coi là rất “tài” nhưng ngày nay, gần như mọi người đều có thể dùng máy tính kể cả trẻ con. Tôi đã thấy trẻn con lên năm hay bẩy đã biết cách dùng máy tính.”

Ông ấy dường như đồng ý với quan sát của tôi: “Mối quan tâm của tôi là với hệ thống giáo dục hiện thời, chúng ta dạy mọi người dùng máy tính nhưng không dạy họ hiểu giới hạn của thông tin mà nó đem lại. Với mọi thứ dường như là tốt thì cũng có cái xấu nữa. Nhiều người dùng máy tính để chơi game, xem website xấu, và học thói quen xấu. Nếu kĩ năng tri thức cơ sở và điều thông thường không được dạy tốt, làm sao người trẻ được mong đợi biết cái gì là đúng và cái gì là sai? Chúng ta không thể dạy việc dùng công cụ như máy tính một mình được mà chúng ta phải dạy họ về luân lí, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Ông có nghe nói về một thực nghiệm có tên là “Lỗ hổng trên tường” không?

Tôi bảo ông ấy: “Không, tôi chưa bao giờ nghe tới điều như vậy.” Ông ấy giải thích: “Vài năm trước, Ts. Sugata Mitra, một giáo sư ở đại học Newcastle, England đã tạo ra một thực nghiệm có tên là “Lỗ hổng trên tường ” trong đó ông ấy đặt nhiều máy tính trong khu nhà ổ chuột Ấn Độ ở Delhi, Ấn Độ và cho phép lũ trẻ nghèo tự do dùng chúng. Khu nhà ổ chuột này là chỗ những người nghèo nhất trong những người nghèo ở Ấn Độ sống, phần lớn họ thậm chí không biết đọc hay viết. Tất nhiên con họ cũng không đọc hay viết gì vì chúng chưa bao giờ tới trường cả. Ngay cả ngày nay, Ấn Độ có số trẻ con vô giáo dục cao nhất trong các nước đang phát triển, nơi nhiều đứa trẻ không tới trường. Sau 6 tháng chơi với máy tính, hơn cả nghìn đứa trẻ bây giờ biết dùng máy tính mà không có dạy dỗ chính thức nào. Chúng giúp lẫn nhau để học cách khởi động, tải xuống, và truy nhập vào một số website giới hạn bị phần mềm kiểm soát bên trong máy tính. Thực nghiệm này chứng minh rằng trẻ con có thể tự dạy chúng dùng máy tính mà không có chỉ dẫn nào.

Ts. Mitra muốn thấy việc “học không có hướng dẫn” này có thể lan rộng bao xa cho nên ông ấy đã nạp vào máy tính các thông tin về sinh học và để chúng ở khu nhà ổ chuột trong vài tháng. Kết quả thực không thể nào tin được bởi vì những đứa trẻ đó, những đứa không đi tới trường nhưng có thể nói với ông ấy về DNA, cấu trúc tế bào, qui trình sinh học và các chủ đề phức tạp khác mà ngay cả nhiều người lớn có giáo dục đàng hoàng cũng thậm chí không nhận biết tới. Ông ấy kết luận rằng ngay cả những đứa bé rất trẻ, chưa bao giờ tới trường, không biết đọc hay viết, nhưng chỉ quan sát các website giáo dục trên internet cũng có thể học về gens, DNA, có thể nói về điều đó với các giáo sư Sinh học ở England.

Ts Mitra đã nạp vào máy tính các vấn đề toán học và các bài kiểm tra giải quyết vấn đề trong vài tháng, những đứa trẻ nghèo này đã thảo luận về đại số, phương trình tuyến tính và có khả năng giải một số vấn đề toán học đơn giản mà thậm chí không biết về toán học cơ sở. Sau khi thực nghiệm thành công ở Ấn Độ, Ts Mitra cũng phải thử thực nghiệm tương tự ở England và đã chứng minh rằng trẻ em từ 8 tới 10 tuổi có thể dễ dàng giải quyết các câu hỏi thi mức trường phổ thông cho học sinh 16 tuổi, với điều kiện thầy giáo cho phép trẻ em dùng máy tính có nạp sẵn chương trình giáo dục tương tự như các thực nghiệm ở khu nhà ổ chuột ở Ấn Độ. Ts Mitra kết luận rằng bằng việc cho phép trẻ con tìm ra câu trả lời qua việc dùng internet và làm cho chúng làm việc trong các nhóm nhỏ, điều cổ vũ cộng tác, với sức ép nào đó, và ham muốn làm tốt hơn và biết nhiều hơn người khác, thì trẻ con sẽ học bởi vì việc học là trực giác căn bản ở lứa tuổi sớm.

Tôi bảo ông ấy: “Điều đó hay đấy, ý tưởng thật tuyệt làm sao.” Bạn tôi dường như buồn, ông ấy kết luận: “Đó là thực nghiệm của Ts. Mitra và ông ấy đã chứng minh lí thuyết của mình về việc học. Tuy nhiên có phía khác của thực nghiệm này mà nhiều người không biết. Khi những đứa trẻ này học về máy tính và internet, chúng trở nên nghiện nó. Khi thức nghiệm kết thúc, khi máy tính của Ts. Mitra bị đem đi, những đứa trẻ này bắt đầu đi tới các quán café internet để học thêm. Tất nhiên, máy tính tại Café Internet không có cùng phần mềm giáo dục của Ts. Mitra mà loại phần mềm khác như trò chơi máy ính và trình duyệt web cho phép chúng đi vào các website xấu đầy những cảnh bạo lực, dâm dục, v.v. Kết quả còn tồi tệ hơn ông có thể hình dung. Khu nhà ổ chuột đã là chỗ rất tệ nhưng bây giờ nó đầy bạo lực và ngày càng nhiều đứa trẻ bị phơi ra cho những ảnh hưởng xấu từ đủ mọi loại vấn đề xã hội. Với trò chơi máy tính đầy cảnh bạo lực và dâm dục, trẻ con trở nên hung hăng hơn và dễ bị bọn tội phạm tuyển lựa. Nhiều bậc cha mẹ nghèo không hiểu tại sao con họ bỗng nhiên cư xử tệ thế. Công nghệ là tuyệt với nhưng có cái giá mà bạn phải trả nữa. Nếu bạn biết giới hạn, cung cấp hướng dẫn đúng thì điều đó sẽ cung cấp ích lợi có ý nghĩa nhưng không có huấn luyện thêm, không có hướng dẫn đúng điều đó có thể là ác mộng.

English version

The other sides of technology

Last week I had lunch with a professor in sociology. He told me: “In this financial crisis, many people lost their jobs and the unemployment is at the highest level in many years. Hundred thousands people have been out of work for over a year and if things do not improve soon, they will never be able to recover as their jobs will be taken by younger people soon.”

I asked him: “Why do you think like that?” He said: “We must look at the skills need in order to succeed in the workplace today. Almost everything requires computer skills and young people are more skilled in computer than older people. Most companies prefer to hire younger workers because they have the skills, work harder, and have lower salaries than people with many years of experiences. In the past few years, I have seen number of basic computer courses being offered risen dramatically. Courses on how to use Microsoft Offices packages are always full as many workers are learning computer as more jobs need these skills. In most business, people must have this skill to stay employ because knowing about computer mean a matter of keeping jobs or NOT keeping jobs. If you look at most job requirements today, they all require computer skills. Technology innovation and change are transforming everything at an incredible rate. Most businesses are harnessing the power of computer to stay competitive. Today few businesses can survive without computer and most government jobs are also relying significantly on computer. All of these create a vast change in our society. Computer has become accessible to more people together with the internet, they change the way people work and do business.

I told him: “I am glad to see that computer is so popular today. Fifty years ago, a computer is something very special and people who know computer is considered very “smart” but today, almost everybody can use computer including young children. I have seen children at the age of five or seven already know how to use computer”.

He seemed agree with my observation: “My concern is with the current education system, we teach people to use computer but do not teach them to understand the limitation of information that it bring. For everything seems that good there is also bad thing too. Many people use computer for games, bad websites, and learn bad habits. If basic knowledge skills and common sense are not taught well, how can young people are expected to know what is right and what is wrong? We can not teach the use of a tool such as computer alone but we must teach them about ethics, moral, and social responsibilities. Have you heard of an experiment called “The hole in the Wall”?

I told him: “No, I never heard of such thing”. He explained: “Few years ago, Dr. Sugata Mitra, a Professor at Newcastle University, England created an experiment called “The Hole in the Wall” in which he placed several computers in Indian slums at Delhi, India and allowed poor children to freely use them. The slum is the place where the poorest of the poor in India live, most of them do not even know how to read or write. Of course their children also do not read or write either because they never even go to school. Even today, India has the highest number of uneducated children among developing countries where many do not attending school. After 6 months of playing with computers, over thousand of children know how to use computers without any formal training. They help each other to learn how to boot up, download, and access a number of limited websites controlled by software within computers. This experiment proved that children can teach themselves to use computer without any instruction.

Dr. Mitra wanted to see how far this “learning-without-guidance” could be stretched so he loaded up computers with information on biology and left them in the slum for a couple of months. The end result was so incredible because these children who could not go to school but could talk to him about DNA, cell structures, biology processes and other complex topics that even many educated adult were not even be aware of. He concluded that even very young children, never go to school, do not know how to read or write, but only watching education websites on the internet can learn about gens, DNA, can talk about that with Biology professors from England.

Dr Mitra loaded computers with mathematics and problem solving tests and within few months, these poor children were discussing algebra, linear equations and were able to solve some simple math problems without knowing even the basic mathematics. After successful experiment in India, Dr Mitra has also tried similar experiments in England and proved that 8 to-10-year-old children can easily handle school level exam questions designed for 16-year olds, providing the teacher allowed the children using the computer loaded with education programs similar to his original slum experiments in India. Dr Mitra concluded that by allowing children find the answers using the internet and make them work in small groups that encourage cooperation, some pressure, and a desire to do better and know more than others, than children will learn because learning is the basic intuition at that early age.

I told him: “That is great, what a wonderful idea”. My friend seemed sad, he concluded: “That was Dr. Mitra’s experiment and he had proved his theory about learning. However there is another side of the experiment that many people do not know. When these children learned about computer and internet, they become addict to it. When the experiment was over, when Dr. Mitra’s computers were taken away, these children started to go to café internet to learn more. Of course, computers at the Café Internet do not have the same education software of Dr. Mitra but other kind of software such as computer games and web browser that allow them to go to bad websites full of violent, sexual scenes, etc. The results were worst than you can imagine. The slum was already a very bad place but now it is full of violent as more and more children were exposed to bad influence from all kind of social problems. With computer games full of violent and sexual scenes, children become more aggressive and easy to be recruited by criminals. Many poor parents do not understand why their children suddenly behave so badly. Technology is wonderful but there is a price that you must pay too. If you know the limitation, provide proper guidance then it would provide significant benefits but without additional trainings, without proper guidance then it could become nightmares.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Làm việc hay không làm việc

Tuần trước tôi nhận được một email: “Dường như là thầy đang khuyến khích sinh viên đi làm trong khi vẫn đang học đại học nhưng bố mẹ em bảo em rằng em phải tập trung vào học tập vì họ có thể chăm lo cho em. Đi làm sẽ làm phân tán học tập của em và em KHÔNG nên làm hai điều đồng thời thì sẽ không thành công trong cái nào. Thầy nghĩ thế nào?”
2

Phần mềm mã nguồn mở

Phần mềm “nguồn mở” là phần mềm được viết theo cách mã nguồn để mở, sẵn có cho mọi người dùng, thay đổi, cải tiến và tự do phân phối lại nó.
3

Nghề nghiệp và việc làm

"Em hiểu rằng giáo dục đại học là quan trọng nhưng em vẫn bị lẫn lộn về chọn lựa của em khi kết thúc giáo dục bậc đại học rồi đi làm cùng việc làm như mọi người có sáu tháng đào tạo lập trình..."
4

Tính toán mây

Một người quản lí hỏi: “Tác động của tính toán mây là gì? Công ti tôi được coi như dùng dịch vụ tính toán mây từ Microsoft. Điều gì sẽ xảy ra cho những người làm việc trong nhóm công nghệ thông tin hỗ trợ cho công ti?”
5

Lập mục đích

Bạn có biết thuyền trưởng dẫn hướng con thuyền của mình trên đại dương thế nào không?

Phỏng vấn xin việc các công ty toàn cầu

Tôi đã nhận được nhiều email hỏi về “việc làm với các công ti toàn cầu” mà tôi đã viết vài tuần trước đây. Nhiều người hỏi về cách qua được cuộc phỏng vấn với họ, cho nên sau đây là vài lời khuyên:

Công nghiệp phần mềm ở Ấn Độ

Trong cuộc viếng thăm của tôi ở Ấn Độ, Ts. Prasad một giáo sư về kĩ nghệ phần mềm đã chia sẻ với tôi một cuộc điều tra ông ấy đã tiến hành tháng trước.

Thái độ xấu

Ớ Ấn Độ, nhiều người lập trình đi làm với thái độ xấu bởi vì họ biết rằng họ có thể dễ dàng kiếm được việc làm với các công ti khác vì tình trạng thiếu hụt công nhân phần mềm.

Quản lý dự án

Quản lí dự án phần mềm là khó bởi vì yêu cầu và công nghệ bao giờ cũng thay đổi và phần lớn những người quản lí không được đào tạo chính thức nào về cách quản lí dự án phần mềm.

Chảy não

Với toàn cầu hoá hiện tượng “chảy não” kéo tới.

Nghề phần mềm

Nhiều sinh viên đã hỏi tôi họ có thể làm gì sau khi làm việc như người phát triển phần mềm trong nhiều năm. Có nhiều con đường nghề nghiệp mà người phát triển có kinh nghiệm có thể lựa chọn. Sau đây là một số con đường:

Khoán ngoài toàn cầu

Ngày nay Ấn Độ vẫn còn là nhà khoán ngoài CNTT mạnh, với $87 tỉ đô la xuất khẩu phần mềm so với $2.6 tỉ đô la dành cho Trung Quốc và $1.1 tỉ đô la cho Nga (dữ liệu 2009).

Phía tối của công nghệ

Đã có nhiều bài viết về thành công của công nghiệp khoán ngoài CNTT ở Ấn Độ, phần lớn trong số đó đều từ quan điểm kinh tế như $ 85 tỉ đô la xuất khẩu trong năm 2008 và nhiều triệu việc làm công nghệ cao được tạo ra.

'Trạm dừng sinh tử' và những bí ẩn diệu kỳ

“Trạm dừng sinh tử” mang đến cho người đọc nhiều điều ngạc nhiên và đáng chiêm nghiệm về những người cận tử, những người làm công việc chăm sóc người bệnh giai đoạn cuối đời và những mối “nhân duyên” kỳ lạ giữa con người với con người trong cuộc đời này.

Người kiểm thử chuyên nghiệp

Blog GS John VU - GS John Vu - 24/06/2026 12:00
Tuần trước, một sinh viên hỏi tôi: “Kiểm thử có phải là việc làm mức vào nghề hay nó là một nghề chuyên nghiệp? Có nghề như kiểm thử viên phần mềm không?”

Đừng mắc bẫy! Người xấu tính xuyên tạc, đánh giá thấp bạn? Sự thật là họ đang mang "GƯƠNG SOI" chính mình ra chỉ trích!

Kỹ năng - Tích Thành - 24/06/2026 11:00
Khi những lời chỉ trích cay nghiệt, sự hạ bệ vô cớ ập đến, phản ứng tự nhiên của bạn là gì? Thường là giận dữ, ấm ức, hoặc lao vào giải thích để phân bua. Nhưng có một sự thật mà bạn không hề hay biết. Đó là...

Người càng thông minh càng “lạnh”: 3 việc không quản, 4 điều không nói, 5 kiểu không giúp để sống nhẹ đầu

Suy ngẫm - Trang Đào - 24/06/2026 10:00
Trong cách đối nhân xử thế, người thông minh không phải là người nói nhiều hay can thiệp sâu, mà là người biết dừng đúng lúc, lùi đúng chỗ.

"Thần đồng văn học", được Đại học Thanh Hoa phá lệ để tuyển vào: Cuộc sống hiện tại gây bất ngờ

Phong cách sống - Nhật Linh - 24/06/2026 09:00
Trong khi phần lớn học sinh phải cạnh tranh quyết liệt từng điểm số để giành suất vào các trường đại học hàng đầu, một cô gái trẻ ở Trung Quốc từng khiến dư luận bất ngờ khi được Đại học Thanh Hoa đặc cách hạ chuẩn tới 60 điểm để tuyển sinh.

'Trạm dừng sinh tử' và những bí ẩn diệu kỳ

Từ sách - Phim - Thu An - 24/06/2026 08:00
“Trạm dừng sinh tử” mang đến cho người đọc nhiều điều ngạc nhiên và đáng chiêm nghiệm về những người cận tử, những người làm công việc chăm sóc người bệnh giai đoạn cuối đời và những mối “nhân duyên” kỳ lạ giữa con người với con người trong cuộc đời này.

Nghề nghiệp và việc làm

Blog GS John VU - GS John Vu - 23/06/2026 12:00
"Em hiểu rằng giáo dục đại học là quan trọng nhưng em vẫn bị lẫn lộn về chọn lựa của em khi kết thúc giáo dục bậc đại học rồi đi làm cùng việc làm như mọi người có sáu tháng đào tạo lập trình..."

Điều doanh nghiệp cần biết về GPT - “bộ não” phía sau chatbot AI

Kỹ năng - Vân Anh - 23/06/2026 11:00
GPT, viết tắt của Generative Pre-trained Transformer, là một lớp mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh có khả năng tạo ra văn bản, tóm tắt tài liệu, viết email, trả lời câu hỏi, hỗ trợ lập trình hoặc phân tích dữ liệu theo yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên. Nói đơn giản, GPT giống như “bộ não ngôn ngữ” đứng sau nhiều chatbot AI nổi tiếng hiện nay, bao gồm Chat GPT.

Không phải nghèo hay xấu xí: 3 kiểu đàn ông này mới là “án tử xã hội”

Suy ngẫm - Ứng Hà Chi - 23/06/2026 10:00
Đàn ông có những vấn đề này không chỉ là lỗi hành vi, mà phản ánh sự rối loạn ở tầng nhận thức, khả năng tự kiểm soát và phán đoán cốt lõi.

Việt Nam có một nhà văn sở hữu tác phẩm được dịch ra ít nhất 3 thứ tiếng, là tài liệu nghiên cứu, giảng dạy tại Havard, Stanford, Oxford

Phong cách sống - Nhật Linh - 23/06/2026 09:00
Không chỉ là cây bút lớn của văn học Việt Nam hiện đại, nhà văn này còn là tác giả sở hữu tác phẩm có sức sống vượt ra khỏi biên giới quốc gia.

 'Để hiểu một người' - Chúng ta đang sống trong thời đại khủng hoảng kết nối 

Từ sách - Phim - TĐ - 23/06/2026 08:00
Thứ chúng ta cần nhất là các mối quan hệ, và thứ mà chúng ta xử lý vụng về nhất dường như cũng là các mối quan hệ.

Tính toán mây

Blog GS John VU - GS John Vu - 22/06/2026 12:00
Một người quản lí hỏi: “Tác động của tính toán mây là gì? Công ti tôi được coi như dùng dịch vụ tính toán mây từ Microsoft. Điều gì sẽ xảy ra cho những người làm việc trong nhóm công nghệ thông tin hỗ trợ cho công ti?”

Thất nghiệp đừng vội hoảng: 5 kỹ năng "hái ra tiền" tự học miễn phí giúp bạn lật ngược thế cờ

Kỹ năng - Kiều Dương - 22/06/2026 11:00
Thay vì lo âu khi CV gửi đi chưa có phản hồi, hãy tận dụng khoảng thời gian này để trang bị 5 kỹ năng hữu ích hoàn toàn miễn phí trên mạng.

Tỷ phú Elon Musk và 5 lời khuyên: Chỉ cần làm được 1 điều, cơ hội thành công sẽ tăng vọt

Suy ngẫm - Phương Anh - 22/06/2026 10:00
Vị tỷ phú này cho rằng, để đạt được thành công, mỗi người cần phải mạnh mẽ và nỗ lực thực hiện những điều sau.

Câu chuyện đằng sau tấm ảnh sét đánh đỉnh Landmark 81 thu hút "bão like"

Phong cách sống - Vũ Thanh Bình - 22/06/2026 09:00
Sau 7 năm theo dõi hiện tượng giông sét, tác giả bức ảnh đã ghi lại được khoảnh khắc sét đánh trúng đỉnh tòa nhà Landmark 81 trong cơn mưa lớn tại TPHCM.

Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm

Từ sách - Phim - TĐ - 22/06/2026 08:00
 Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS