Chụp hình với phần hông đẩy về phía trước để khoe áo đầm yếm Margiela và quần jean bị sờn tân thời, bà Lyn Slater giới thiệu một kiểu thần thái tự tin khá hiếm trong số những người đồng trang lứa với bà. Bên cạnh công việc là giáo sư Trường Graduate School of Social Service thuộc Đại học Fordham, với vẻ cực kỳ sành điệu, bà còn hoạt động như một người mẫu và blogger, bà được biết đến rộng rãi khi là một thần tượng Instagram.
Bà 64 tuổi, thời điểm mà một số phụ nữ ở tuổi bà cảm thấy sức ép khi không làm gì. Nhưng nếu bạn là bà Slater, chuyện đó sẽ không xảy ra.
Trên Accidental Icon, tài khoản Instagram có sức ảnh hưởng của bà, bà có khuynh hướng quyến rũ khi phối quần áo bắt mắt của Comme des Garçons, Yohji Yamamoto và những món đồ tìm thấy ở cửa hàng ký gửi. Số người theo dõi bà, hàng trăm ngàn người nhiệt tình, đã thay đổi ngoại hình cho trẻ hơn, bà giải thích, và tương tác với bà.
“Tôi chưng diện”, bà trình bày. “Tôi không phải 20 tuổi. Tôi không muốn là người 20 tuổi, nhưng tôi thật sự trở nên sành điệu. Đó là những gì tôi nghĩ đến khi tôi đăng hình”.
Chất giọng bạo dạn của bà là một điệu hát trong điệp khúc của những người đương đại có cùng mối quan tâm và phụ nữ ở độ tuổi 70 và 80, những người nhìn nhận các vấn đề lão hóa với một cái nhìn táo bạo – và phong cách hấp dẫn – những bà mẹ của họ có thể phải ghen tị.
Phá vỡ khái niệm cũ
Kết hôn hoặc độc thân, làm việc hoặc không, và hầu hết thường là những bà nội, họ xác nhận sự có mặt của họ trên Instagram là phấn đấu phá vỡ những khái niệm cũ về ngoại hình “già nua” và cảm giác như thế.
“Những phụ nữ này là những đại sứ của tuổi già”, Ari Seth Cohen, người sáng tạo Advanced Style, một blog thời trang ứng dụng thịnh hành, hai cuốn sách và một bộ phim tài liệu, tâm sự, “thời trang và trí tuệ của những người lớn tuổi”. Các món đồ của ông, ông cho biết, đồng thời phản ánh và đóng góp cho sự thay đổi từng bước một trong khái niệm thông thường về tuổi già.
“Ý tưởng về ngoại hình những người phụ nữ có tuổi này đã thay đổi”, ông Cohen giãi bày. “Nếu họ ăn mặc sành điệu khi còn trẻ, giờ đây họ vẫn sẽ như vậy. Họ tiếp tục với phong cách ăn mặc trước kia của họ”.
Sự quan sát được phản hồi trong Elastic Generation, một cuộc khảo sát do công ty tiếp thị truyền thông J.Walter Thompson tiến hành năm 2018 đối với phụ nữ từ 55 đến 72 tuổi ở Anh. “Sự hiểu biết chung của chúng ta về bên kia triền dốc cuộc đời là như thế nào vẫn còn lỗi thời”, Marie Stafford, giám đốc khu vực châu Âu của Tập đoàn JWT Innovation, đã viết trong phần giới thiệu của bà. “Tuổi già không còn áp đặt cách chúng ta sống. Người ta cho rằng sức mạnh thể chất, khả năng tài chính và tư duy có sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều”.
Một phụ nữ ở độ tuổi 50, khi đó, “có thể là bà nội hoặc là một bà mẹ mới sinh con”, cuộc nghiên cứu tiếp tục cho biết. “Bà ấy có thể là một doanh nhân, một tay lái xe mô tô ngông cuồng hoặc một vận động viên marathon. Phong cách sống của bà ấy không bị chi phối bởi tuổi tác mà bởi những giá trị và những thứ bà ấy quan tâm”. Một vài người trong số những người phụ nữ này và những người đồng lứa với họ ở khắp nơi vẫn tán thành những giá trị phản văn hóa và quan điểm không chính thống mà họ chấp nhận vào những năm 1960 và những năm 1970.
“Chúng tôi không phải là những quý bà có tuổi ngồi ở nhà dưỡng lão với mái tóc ngả bạc”, Jenny Kee, @Jennykeeoz, nghệ sĩ người Úc 71 tuổi và là nhà thiết kế thời trang len sợi, tâm sự. “Nếu chúng tôi sắp sửa vào nhà dưỡng lão, chúng tôi sẽ ở đó với cần sa, thực phẩm tốt cho sức khỏe và gu thời trang tuyệt vời của chúng tôi”.
Bà Slater lặp lại ý kiến đó. “Khi tôi còn trẻ, chúng tôi đốt áo nịt ngực của chúng tôi và cổ động tình yêu tự do”, bà trình bày. “Chúng tôi đã thay đổi suy nghĩ. Tạo sao chúng tôi lại có thể chấp nhận hình ảnh già nua của các bà mẹ của chúng tôi?”.
Trong tủ quần áo của họ, sự bày tỏ được giải phóng hết sức là bình thường. Dorrie Jacobson, một cựu người mẫu Playboy mặc quần áo có tai thỏ và đuôi thỏ giả, 83 tuổi, gợi sự quan tâm hồi năm ngoái khi bà bắt đầu làm người mẫu trang phục lót ren màu đen trên tài khoản Instagram Senor Style Bible.. Trong một cuộc phỏng vấn, hiện lên bảng tin của bà, bà thúc giục những người theo dõi vứt bỏ những khái niệm ăn sâu về cách một phụ nữ ở độ tuổi bà cần ăn mặc như thế nào. “Hãy mặc những gì bạn thích”, bà nhấn mạnh. “Độ tuổi thích hợp không liên quan đến chuyện mặc những gì bạn thích”.
Thương hiệu dũng cảm đó có thể mang nợ đối với một vài hình mẫu trực tuyến khó tính một cách khôi hài, những phụ nữ người cho mình là “Insta-grans” (các bà nội thời Instagram), những người biến sự mạnh dạn thành ưu điểm. Tạo ấn tượng mạnh, và kiếm thêm được ít tiền, là những cảm giác bùng nổ giống như Baddie Winkle (89 tuổi, Helen Ruth Elam Van Winkle), người có những lần đăng ảnh được tiếp nhận nhằm thay đổi quy ước.
Chụp hình trong bộ áo tắm hai mảnh màu chói và trong tấm hình khác, một thông điệp trên áo thun hồng ghi, “Hãy là người đàn bà gợi tình, làm bất cứ thứ gì bạn muốn”, bà Van Winkle vượt xa dòng trạng thái được tôn sùng. Bà có hàng triệu người theo dõi và được trả tiền nhằm quảng cáo cho các thương hiệu như: các sản phẩm chăm sóc tóc Got2B và rượu vodka Smirnoff trên tài khoản của bà, và có những lần xuất hiện trước công chúng tại chuỗi cửa hàng mỹ phẩm Sephora.
Lili Hayes, 69 tuổi, người với những lần đăng hình có khuynh hướng chế nhạo những hình ảnh rập khuôn các bà mẹ Do Thái (người tham lam, người bảo vệ tốt và thậm chí là kẻ khủng bố mà bạn có thể tha thứ). Bà Hayes, như tiểu sử trực tuyến của bà đưa ra, hơi cáu kỉnh, nhấn mạnh tính dễ giận của bà cùng với phong cách thời trang ứng dụng biến tấu. Thời trang mang đậm nét của bà, đó là bộ sưu tập mũ lưỡi trai Supreme.
Cuộc sống không tẻ nhạt
Rõ ràng, trong bối cảnh cởi mở hơn, các nhà thiết kế và các nhà làm quảng cáo bắt đầu thừa nhận một thị trường trưởng thành hơn, thúc đẩy khái niệm bình đẳng để mở rộng không chỉ là chủng tộc và dân tộc mà còn là tuổi tác. Bà Maye Musk, 70 tuổi, làm người mẫu cho nhãn hàng thời trang thiết kế Concept Korea và được viết bài trên tạp chí Harper’s Bazaar; người mẫu Yasmin Le Bon, ở lứa tuổi 50, tạo dáng chụp ảnh cho Armani; và ở tuổi 65, diễn viên Isabella Rossellini đã quay trở lại khi là gương mặt đại diện Lancôme, thương hiệu làm đẹp đã “bỏ rơi” bà 20 năm trước.
Dù có đúng là như thế thì các chiến dịch đó có thể mang lại dấu hiệu ghi nhận. Theo nghiên cứu của Elastic Generation, phụ nữ trên 50 tuổi vẫn được miêu tả không đúng với khả năng tiêu xài của họ.
Hơn nữa, sự hiểu biết truyền thông xã hội của họ bị coi nhẹ. Tránh các mẫu rập khuôn, 73% những người tham gia khảo sát “ghét cách mà thế hệ họ bị coi thường khi đề cập đến công nghệ thông tin”, bản báo cáo cho hay. Cứ 6 người trong số 10 người nói họ nhận ra công nghệ thông tin “đầy mê hoặc”, theo bản báo cáo, và nhiều người trong số đó có khả năng dùng công nghệ thông tin tốt hơn những phụ nữ trẻ hơn họ.
Thêm vào đó, họ có khả năng kiếm tiền không thể chối cãi, nhiều người có công ăn việc làm việc ổn định trong những năm họ 60 và 70 tuổi, những người khác tái sáng tạo bản thân để theo đuổi những hình thức kinh doanh mới.
Bà Slater, ví dụ, rất nhanh nhạy kiếm tiền từ tài khoản của bà. Nhà bán lẻ Tây Ban Nha Mango đã thuê bà trong chiến dịch quảng cáo năm 2017, “A Story of Uniqueness”. Dạo gần đây, bà xuất hiện trong chương trình quảng cáo cho CVS Pharmacy, một công ty bà ngưỡng mộ vì sử dụng các người mẫu ở các độ tuổi khác nhau mà không chỉnh sửa hình ảnh. Bà tham gia trong một video âm nhạc với nghệ sĩ Charlotte Gainsbourg và được nhiều công ty văn học tìm cách tiếp cận để đưa những lần đăng tải của bà vào một cuốn sách, bà kể.
Trên tài khoản Instagram của bà, bà Kee đã làm việc với Romance Was Born, một nhãn hàng được điều hành bởi một đội ngũ nhà thiết kế tuổi 30. “Tôi là người có chuyên môn và là người hướng dẫn họ”, bà chia sẻ. Họ sẽ cùng nhau giới thiệu một bộ sưu tập trong chương trình thời trang cao cấp ở Paris vào tháng 7 sắp tới.
Và trên tài khoản của bà, Silver Is The New Blonde, Jan Correll, 60 tuổi, một chuyên gia trong lĩnh vực kinh doanh công nghệ thông tin, đã thu hút các nhãn hàng, bao gồm J. Jill và Soma Intimates, một dòng hàng quần áo lót. “Những người làm tiếp thị biết rằng phụ nữ ở tuổi tôi có tiền để tiêu xài”, bà bộc bạch.
Sarah - Jane Adams, 63 tuổi, người đã biến Instagram thành nơi giới thiệu các món nữ trang mà bà bán, không màng đến mái tóc ngã sương trong những lần đăng tải. “Tôi không cảm thấy giống như tôi đang chơi bài cũ”, bà nhấn mạnh. Bà thích được đánh giá ở những thông tin chi tiết về bà.
“Tôi là người say mê nhạc rock và có tầm hồn nổi loạn (punk)”, bà giải thích, “trước đó, tôi là thanh niên lập dị chống lại những quy ước xã hội (dân hippie). Giờ đây, tôi hòa vào hai nên văn hóa. Tôi thuộc về thế hệ nhà văn người Úc Germaine Greer. Nhưng trong giới truyền thông xã hội, tôi cùng lứa với tất cả phụ nữ trên 60 tuổi”.
Sự riêng tư cũng là mối quan tâm. “Đàn ông tìm cách liên lạc liên tục”, bà Correll, người lập gia đình cách đây 43 năm và là bà nội của bốn đứa cháu, kể. “Đôi khi, nó làm tôi sợ. Tôi thường xuyên xóa những lần đăng hình”.
Tuy nhiên, kết quả thường tích cực. Việc đăng tải trên Instagram củng cố tinh thần đoàn kết bị lãng quên ở đâu đó trong cuộc sống của họ. Ông Cohen thuộc Advanced Style giải thích: “Một vài phụ nữ trong số những người phụ nữ này không sống ở các thành phố lớn. Đối với họ, Instagram có thể dẫn đến những tình bạn có khoảng cách xa, những cuộc gặp gỡ trong đời thật, những bữa tiệc tối và các sự kiện khác phá vỡ sự ngăn cách và nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng”.
Cộng đồng trực tuyến bao gồm nhóm nhỏ trẻ tuổi đáng sửng sốt. Trên Instagram, nhiều người theo dõi trong số những người theo dõi bà Slater có tuổi từ 25 đến 35. “Người trẻ dường như không có thành kiến tương tự như người già”, bà nhận xét. “Họ không thích các phạm vi – họ phá vỡ tất cả những nhóm lịch sử này như giới tính. Đó là lý do tại sao một số người trong số họ đồng cảm với những lần đăng tải của tôi. Những người ủng hộ tôi, theo dõi tôi, thuê tôi – tất cả họ đều còn trẻ”.
Bà Kee quy cho sự nhiệt tình của các cô gái trong độ tuổi thanh thiếu niên và phụ nữ ở những năm đầu lứa tuổi 20 là muốn được trải nghiệm đời sống tinh thần như bà. Trong số những người ủng hộ nhiệt tình, bà giãi bày, là cháu gái bà 13 tuổi, một người hâm mộ “nhạc rock thập niên 60, đặc biệt là ban nhạc Beatles. “Chúng tôi sống trong những thời điểm đặc biệt”, bà Kee nói về thời điểm khi bà đến tuổi trưởng thành.
“Các cô gái này biết rằng, họ biết những gì chúng ta đã trải qua. Họ ghen tị với chúng ta”.
Mê Linh (theo NYT)
