Theo Wired, tại Berkeley, California, một người vợ đang trải qua những đêm dài cô độc cùng con gái 10 tháng tuổi. Chồng cô lúc này đang ở Massachusetts để theo đuổi công việc mới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Lúc 2 giờ sáng, người chồng gọi FaceTime chỉ để khoe về công nghệ Claude Code. Anh hét lên đầy phấn khích qua màn hình điện thoại đặt trên giường khách sạn: "Nhìn cái này đi! Em thấy chưa?".
Người vợ chỉ thấy mệt mỏi vì cô còn phải tắm rửa và dắt chó đi vệ sinh. Cô cảm thấy gia đình mình hiện đang có đến hai "đứa trẻ" cần được chăm sóc đặc biệt.
Một là em bé bằng xương bằng thịt, hai là mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Cả hai đều đòi hỏi sự chú ý liên tục và khiến cha mẹ phải thức trắng đêm.
Nếu buộc phải lựa chọn, người vợ khẳng định cô sẽ loại bỏ "đứa trẻ AI" ngay lập tức. Cô khao khát tìm lại sự bình yên vốn có của gia đình mình.
Cơn sốt AI đang âm thầm phá hủy các động lực gia đình, một tác dụng phụ ít được thảo luận. Tình trạng này diễn ra phổ biến nhất ở các gia đình tri thức tại Vùng Vịnh.
Kịch bản thường thấy là người chồng dấn thân vào ngành AI, còn người vợ phải quán xuyến mọi việc khác. Đôi khi sự việc còn tệ hơn khi người chồng khao khát làm AI bất chấp ý muốn của vợ.
Theo một báo cáo, nam giới chiếm khoảng 71% lực lượng lao động có kỹ năng AI. Hiện có khoảng 35.000 vị trí tuyển dụng trong ngành này tại Mỹ, cùng hàng triệu người đang tìm kiếm cơ hội.
Hàng trăm nghìn người phụ nữ đang phải một mình "giữ thành" trong khi chồng họ mải mê giảng giải về điểm kỳ dị công nghệ. Họ tự gọi mình là những người vợ sầu muộn của AI.
Một người vợ chuyển từ New York đến San Francisco vì sự nghiệp của chồng chia sẻ: "Anh ấy rất đam mê nó, còn tôi thì đành tặc lưỡi cho qua để êm nhà êm cửa."
Cô cho biết mình thường xuyên lờ đi vì quá mệt mỏi trước sự đồng nhất của môi trường mới. Ở San Francisco, mọi buổi gặp gỡ bạn bè đều biến thành các buổi tiệc công việc đầy áp lực.
Tại thành phố này, AI hiện diện khắp nơi trên các biển quảng cáo. Một người vợ khác than thở rằng mỗi khi đi ngang qua, chồng cô lại tự hào chỉ vào biển quảng cáo của công ty mình.
Cái bẫy của "người lao động lý tưởng" và sự rạn nứt
Những người phụ nữ này thường giữ kín chuyện riêng để bảo vệ danh tiếng và tài sản gia đình. Tuy nhiên, họ đều có chung nỗi lo về sự ám ảnh công việc quá mức của chồng mình.
Bà Yana van der Meulen Rodgers từ Đại học Rutgers nhận định đây không chỉ là chuyện lối sống mà là vấn đề của thị trường lao động. Cơn sốt AI tác động đến gia đình theo các ranh giới giới tính cũ kỹ.
Lịch sử đang lặp lại từ thời Cách mạng Công nghiệp đến Cơn sốt vàng. Luôn có những người đàn ông bỏ bê gia đình để theo đuổi làn sóng công nghệ mới đầy hứa hẹn.
Bà Rodgers gọi đây là cái bẫy của "người lao động lý tưởng". Đó là những người làm việc không ngừng nghỉ, khiến đối phương phải gánh vác toàn bộ việc chăm sóc tổ ấm.
Phụ nữ ít sử dụng AI tạo sinh hơn nam giới khoảng 20% do đặc thù ngành nghề họ nắm giữ. Điều này khiến họ chịu thiệt thòi kép về cả tài chính lẫn áp lực việc nhà.
Khi ngành AI biến động, những người chồng thất nghiệp thường dễ rơi vào trạng thái trầm cảm. Bà Rodgers cho rằng lúc đó người vợ đương nhiên trở thành người hỗ trợ tâm lý chính.
Sự mỉa mai nằm ở chỗ ngay cả khi chồng rời bỏ AI, người vợ vẫn không được giải thoát. Giờ đây anh ta ở nhà với vòng xoáy tiêu cực, và cô lại phải quản lý thêm điều đó.
Người chồng sống trong thế giới của các thuật toán và tiêu chuẩn đánh giá. Trong khi đó, người vợ lại hoàn toàn thuộc về thế giới thực tế với đủ thứ lo toan thường nhật.
Sự oán giận tích tụ khiến nhiều người vợ từ chối cơ hội làm việc trong ngành này. Họ hiểu rằng thật khó để vừa nuôi dạy con cái vừa đi phá vỡ các rào barier văn minh.
Trên TikTok, trào lưu phụ nữ trẻ than thở về việc nuôi chồng làm startup AI đang rất rầm rộ. Họ viết: "Làm việc chăm chỉ để chồng có thể làm startup AI đang lỗ 30.000 USD mỗi tháng."
Tác giả bài viết cho biết cô không muốn phỏng vấn những người chồng trong ngành AI. Cô cho rằng họ đã được lên tiếng quá nhiều trên các podcast và các buổi điều trần.
Khi chatbot trở thành "người thứ ba" trong cuộc hôn nhân
Tại một quán rượu ở Oakland, những người vợ ngồi thảo luận về sự sợ hãi hiện sinh do AI mang lại. Họ cùng nhau chia sẻ nỗi lo về một tương lai bất định và đầy ám ảnh.
Nhiều người chồng tin rằng AI là cơ hội cuối cùng của họ sau khi đã thử sức với tiền điện tử. Vợ của họ bỗng nhiên trở thành những "Giám đốc hỗ trợ cảm xúc" không lương.
Bác sĩ Bridget Balajadia từ San Jose cho biết: "Nếu bạn không trả lời email lúc nửa đêm, bạn có thể thức dậy và không còn việc làm nữa."
Sự kết nối liên tục khiến người chồng không bao giờ rời bỏ công việc, ngay cả khi đang tắm. Điều này khiến mối quan hệ rạn nứt và xây nên những bức tường oán giận khó phá bỏ.
Đáng ngạc nhiên là một số người vợ lại dùng chính ChatGPT để tư vấn cứu vãn hôn nhân. Bà Balajadia nhận xét rằng AI chỉ biết vuốt ve cảm xúc chứ không giúp giải quyết mâu thuẫn thực tế.
Thậm chí, ChatGPT còn "khuyên" một số người vợ tìm kiếm sự hấp dẫn bên ngoài do chồng thiếu quan tâm. Bà Balajadia cho rằng đây là một ý tưởng tồi tệ cho bất kỳ cuộc hôn nhân nào.
Tuy nhiên, cũng có những người vợ tận dụng AI để tối ưu hóa việc quản lý nhà cửa. Họ dùng nó để lên kế hoạch đám cưới hoặc chăm sóc cha mẹ già một cách hiệu quả hơn.
Một người vợ khác kỳ vọng vào robot giúp việc trong tương lai để giải phóng sức lao động. Cô tin rằng robot cũng sẽ giống như chiếc máy giặt, giúp cuộc sống gia đình dễ thở hơn.
Dù vậy, đa số câu trả lời đều cho thấy AI chưa thực sự làm cuộc sống tại nhà tốt đẹp hơn. Nó chỉ đơn giản là một chủ đề mới để các cặp đôi tranh luận căng thẳng trong bữa tối.
Sự bùng nổ này giống như một bong bóng có thể vỡ bất cứ lúc nào như năm 2001. Thu nhập của nhiều gia đình đang phụ thuộc hoàn toàn vào sự thành bại của công nghệ AI đầy rủi ro.
Trên chuyến bay về nhà, người chồng xem bộ phim kể về một người đàn ông bỏ gia đình đi làm phu gỗ. Anh thấy xúc động và tự hỏi liệu mình có đang đi vào vết xe đổ đó không.
Anh trấn an vợ rằng mình làm tất cả những điều này là vì tương lai của con gái. Anh luôn muốn những gì mình làm phải mang tính thiết yếu cho xã hội tương lai.
Người vợ suy nghĩ về điều đó một lúc lâu trước khi trở về với thực tại bề bộn. Cuối cùng, cô yêu cầu anh đi dắt chó đi vệ sinh để kết thúc một ngày dài mệt mỏi.
*Nguồn: Wired
