Thế giới trong giọt nước
“Bạn có biết là cả thế giới rộng lớn cũng có thể nằm gọn trong một giọt nước bé xíu không?”
Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí DIGITAL HEALTH, giới trẻ thậm chí còn ưa thích các câu trả lời của ChatGPT hơn cả lời khuyên từ các chuyên gia y tế chuyên nghiệp.
Khi những người trẻ tuổi đặt câu hỏi về sức khỏe tâm thần, các câu trả lời từ ChatGPT được đánh giá là vừa hữu ích hơn, vừa phù hợp hơn so với phản hồi từ các chuyên gia y tế, theo đánh giá của những người tham gia khảo sát.
Ngay cả các chuyên gia y tế cũng cảm thấy hài lòng với những phản hồi mà AI đưa ra.
Ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu
"Cả chuyên gia và giới trẻ đều nhận thấy ChatGPT có khả năng đưa ra những lời khuyên mà họ cảm thấy là phù hợp, đồng cảm và dễ hiểu," nhà nghiên cứu Marita Skjuve từ SINTEF cho biết.
Bà Skjuve cùng các đồng nghiệp tại SINTEF và Đại học Oslo đã chọn lọc những câu hỏi có thật mà giới trẻ gửi đến một tổ chức từ thiện của Na Uy về vấn đề sức khỏe tâm thần cá nhân.
Cả AI và con người (cụ thể là ChatGPT và các chuyên gia làm việc cho dịch vụ thông tin thanh thiếu niên ung.no) đều tham gia trả lời các câu hỏi này.
Khảo sát có sự tham gia của 123 thanh thiếu niên và 31 chuyên gia y tế để đánh giá các câu trả lời.
Đáng chú ý, họ không được biết bên nào trả lời bên nào, và cũng không được tiết lộ về mục tiêu nghiên cứu cụ thể của nhóm tác giả.
ChatGPT ghi điểm tuyệt đối trong thử nghiệm mù
Trong bài thử nghiệm "mù" này, người tham gia được yêu cầu đánh giá độ hữu ích, tính phù hợp, mức độ dễ hiểu và sự đồng cảm của các câu trả lời. Họ cũng phải chọn ra câu trả lời mình thích nhất và giải thích lý do.
Kết quả: Nhóm thanh thiếu niên đã dành cho ChatGPT số điểm cao nhất ở mọi hạng mục.
Các chuyên gia y tế cũng cho ChatGPT điểm số tốt hơn, dù khoảng cách khác biệt ở nhóm này không quá rõ rệt.
"Chúng tôi quan sát thấy giới trẻ thích câu trả lời từ ChatGPT hơn một chút vì chúng dễ hiểu và mang lại cảm giác hữu ích ngay lập tức. Những câu trả lời này mô tả cụ thể những gì các bạn trẻ có thể làm để giải quyết một vấn đề tâm lý tiềm ẩn," Skjuve chia sẻ.
"Chúng ta cũng nên nhớ rằng ChatGPT rất giỏi trong việc đưa ra các câu trả lời gọn gàng, rõ ràng với các đề mục gạch đầu dòng," bà nói thêm.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế không phải lúc nào cũng có cùng góc nhìn. Họ có xu hướng khắt khe hơn với ngôn ngữ mang tính "chẩn đoán" của ChatGPT.
Các chuyên gia cũng không phải lúc nào cũng thấy ChatGPT có sự thấu cảm hay xác nhận cảm xúc tốt như phản hồi từ một người thực.
"Nhưng nhìn chung, chúng tôi thấy cả hai nhóm đều cho rằng ChatGPT cung cấp những câu trả lời tốt và thực sự có ích," nhà nghiên cứu kết luận.
Nguy cơ từ những "chẩn đoán" tự phát
Nghiên cứu này không đánh giá xem liệu có sai sót nào trong các câu trả lời hay không, và phía chuyên gia cũng không chỉ ra lỗi sai cụ thể nào.
Dù không được yêu cầu trực tiếp, nhưng cũng không có ai tự ý lên tiếng rằng có thông tin nào sai lệch hoàn toàn.
Dẫu vậy, một số ít người lưu ý rằng ChatGPT có xu hướng cố gắng đưa ra các chẩn đoán bệnh.
Trong khi đó, các chuyên gia y tế làm việc cho các tổ chức hỗ trợ phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt: Họ chỉ được đưa ra lời khuyên, chứ không được cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế trực tiếp hay đưa ra chẩn đoán.
ChatGPT thì không bị ràng buộc bởi bất kỳ quy định nào như vậy.
Skjuve đặt câu hỏi liệu đây có phải là lý do khiến ChatGPT được cảm nhận là thực tế và hữu ích hơn hay không.
Chuyên gia có thể học hỏi gì từ AI?
Câu hỏi đặt ra là liệu trí tuệ nhân tạo như ChatGPT có nên được sử dụng để hỗ trợ các vấn đề tâm thần?
"Bài học rút ra là ChatGPT có khả năng tạo ra những câu trả lời mà người trẻ hiểu được và cảm thấy dễ đọc. Con người chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi từ điều đó," Skjuve nói.
Bà gợi ý rằng AI có thể hỗ trợ công việc của một chuyên gia và giúp đơn giản hóa thông tin cho giới trẻ.
Skjuve hình dung AI như một công cụ hỗ trợ đắc lực. Nó có thể giúp các chuyên gia phản hồi người trẻ tốt hơn và nhanh hơn.
Bằng cách này, dịch vụ hỗ trợ tâm lý có thể được mở rộng quy mô, tiếp cận được nhiều bạn trẻ cần giúp đỡ hơn.
Đồng thời, con người vẫn giữ được sự kiểm soát chuyên môn và đảm bảo chất lượng cho các câu trả lời từ AI.
"Điểm cuối cùng này cực kỳ quan trọng. AI thường xuyên đưa ra câu trả lời sai, và điều này có thể gây hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần," Skjuve nhấn mạnh.
Bà tin rằng tương lai sẽ là các dịch vụ "hybrid" (hỗn hợp), nơi AI và nhân viên y tế phối hợp chặt chẽ để đưa ra những phản hồi tốt nhất.
Bà cho rằng mối nguy hiểm nằm ở việc người trẻ có thể tìm đến AI để lấy câu trả lời ngay lập tức thay vì chờ đợi 2-3 ngày để nhận được phản hồi đã qua kiểm định chất lượng từ dịch vụ y tế chính thống.
"AI không phải lúc nào cũng hiểu được bối cảnh và đôi khi còn tự 'bịa' ra câu trả lời. Đó là lý do tại sao sự kiểm chứng chất lượng từ các chuyên gia y tế là vô cùng quan trọng trong lĩnh vực này," bà nói.
Kết quả không quá bất ngờ
Nhà nghiên cứu của SINTEF thực tế không quá bất ngờ trước những phát hiện này.
"Trong các nghiên cứu khác, chúng tôi đã thấy AI thường được cảm nhận là phản hồi tốt hơn nhân viên y tế. AI thường rất giỏi trong việc trả lời theo cách chào đón và đồng cảm."
Các nhà nghiên cứu hiện đã thực hiện một nghiên cứu tiếp nối nhưng không dùng phương pháp thử nghiệm mù.
Trong trường hợp này, nhóm đối tượng biết rõ ai là người trả lời câu hỏi. Có vẻ như khi đó, họ lại ưu tiên các câu trả lời từ chuyên gia y tế hơn và tỏ ra hoài nghi về AI.
Tuy nhiên, các kết quả này vẫn chưa thực sự rõ ràng và chưa được công bố chính thức.
Nguồn: Medical Xpress
Theo CFB
