Khán giả yêu thích tiểu thuyết Tây du ký của Ngô Thừa Ân đều có chung nhận định: Sa Tăng là nhân vật trung hậu, chăm chỉ và cần mẫn nhất trong số 3 đồ đệ của Đường Tăng . Tuy nhiên, nếu để ý kỹ hơn, mọi người sẽ nhận thấy, đây lại là nhân vật có quá khứ đáng sợ nhất.
Sa Tăng vốn là Quyển Liêm Đại tướng - vị thần trông coi xe loan ở điện Linh Tiêu, thực chất là vệ sĩ số một của Ngọc Hoàng trên thiên đình; vì sơ ý làm vỡ chiếc chén lưu ly ở hội Bàn Đào mà bị đày xuống hạ giới, làm yêu quái ở sông Lưu Sa.
Ngay trong lần đầu tiên xuất hiện, Sa Tăng đã khiến người đọc khiếp sợ bởi vẻ ngoài: "Không xanh cũng không đen, mặt mũi u ám; không cao cũng không thấp, chân trần, thân hình gân guốc. Đôi mắt hắn sáng như hai ngọn đèn dưới bếp lò; miệng hắn chẻ đôi như cái vạc nướng thịt. Răng nanh hắn sắc như lưỡi kiếm, tóc đỏ rối bù. Tiếng hét của hắn như sấm rền, bước chân hắn như cơn gió cuộn" .
Không những thế, trên cổ Sa Tăng còn có chiếc vòng lớn làm bằng sọ người.
Về nguồn gốc của chiếc vòng cổ này, Sa Ngộ Tĩnh từng giải thích với Quán Âm Bồ tát rằng trước đây khi là yêu quái, bản thân từng ăn thịt vô số người đi qua đây, trong đó có nhiều tín đồ hành hương đi lấy kinh sách: "Ở sông Lưu Sa, ngay cả chiếc lông ngỗng cũng không thể nổi lên được, thế nhưng chỉ có sọ của 9 vị tín đồ hành hương là nổi trên mặt nước và không thể chìm".
Có nhiều cách lý giải khác nhau về nguồn gốc những chiếc sọ đeo trên cổ Đường Tăng. Trong cuốn "Thi thoại Đường Tam Tạng thỉnh kinh" - một phiên bản cổ hơn, nhiều yếu tố dân gian hơn so với Tây du ký của Ngô Thừa Ân nhưng cùng kể về hành trình lấy kinh của cao tăng nhà Đường - Sa Tăng từng nói với Đường Tăng: "Dưới cổ ta là những đầu lâu của người mà ta từng ăn thịt" . Chi tiết này được nhiều người diễn giải là ám chỉ 9 hoà thượng từng đi qua.
Còn trong một vở kịch thời nhà Nguyên, nhân vật Sa Tăng nói: " Có một vị sư thề sẽ lên Tây Phương cực lạc để thỉnh kinh. Làm sao ngươi có thể vượt qua sông Lưu Sa của ta? Tên đó đã làm sư 9 kiếp, ta đã ăn thịt hắn 9 lần rồi. 9 cái đầu của hắn vẫn còn trên cổ ta".
Còn trong tiểu thuyết Tây du ký của Ngô Thừa Ân cũng nhắc tới chi tiết Đường Tăng là kiếp thứ 10 của Kim Thiền Tử. Chính vì thế, nhiều tác giả diễn giải Tây du ký tin rằng, 9 chiếc sọ trên cổ Sa Tăng chính là 9 kiếp trước của Đường Tăng, điều đó cũng đồng nghĩa với việc Sa Tăng là yêu quái duy nhất ăn thịt được Đường Tăng.
Sau này, khi Sa Tăng được thu phục vào đội ngũ thỉnh kinh, 9 chiếc đầu lâu này cùng với chiếc hồ lô của Quán Âm Bồ tát đã giúp thầy trò Đường Tăng qua được sông Lưu Sa. Trước đó, dù Tôn Ngộ Không và Trư Bát Giới nhiều lần cố gắng, họ vẫn không cách nào có thể vượt được con sông này để tiếp tục hành trình sang Tây Trúc.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ này, chuỗi vòng sọ người trên cổ Sa Tăng biến thành 9 ngọn gió bay đi.
Bên cạnh chiếc vòng cổ có nguồn gốc đáng sợ, Sa Tăng còn sở hữu một vũ khí cực kỳ nguy hiểm. Khi còn là người bảo vệ Ngọc Hoàng, nhân vật này được ban Hàng yêu Bảo trượng nặng tới 5.048 cân, vốn là một kỳ trân dị bảo trên Thiên giới. Cây bảo trượng này không chỉ được đúc từ những vật liệu quý mà nó cũng có thể biến to nhỏ, ngắn dài tùy ý, không hề thua kém gậy Như ý của Tôn Ngộ Không.
Trong nguyên tác Tây du ký , tác giả Ngô Thừa Ân đã mô tả chiếc gậy của Sa Tăng rằng:
“Nhành quế cung trăng thành khí giới
Ðặt tên bửu trượng trừ yêu quái
Ngươi Ngô Cang đốn rất cân phân
Thợ Lỗ Ban làm không trễ nải
Muốn nhỏ muốn to ý nhiệm mầu
Biến dài biến vắn người kinh hãi”.
Sau này, khi trở thành đồ đệ của Đường Tăng, Sa Tăng đã biến cây trượng đó thành đòn gánh hành lý trên đường thỉnh kinh.
