Bên tách cà phê: Triết gia Ludwig Wittgenstein và triết học thông qua thưởng lãm cà phê

28/05/2020 17:00
Bên tách cà phê: Triết gia Ludwig Wittgenstein và triết học thông qua thưởng lãm cà phê

Xã hội cà phê tại Viên đã tạo nên bầu khí quyển tuyệt vời cho triết gia Ludwig Wittgenstein khởi xuất những tư tưởng mới góp phần vào sự đa dạng hóa dòng hợp lưu tri thức của thời đại “bùng nổ văn hóa”.

          

Bước sang thế kỷ 19, chủ nghĩa dân tộc phát triển mạnh mẽ, với mong muốn xây dựng quốc gia trên nền tảng bản sắc dân tộc và phát triển ý thức hệ của riêng mình. Chủ nghĩa này đồng thời phủ nhận tính độc lập tồn tại ở các quốc gia đa dân tộc. Trong thời điểm ấy, ở Viên hình thành một tầng lớp trí thức nỗ lực xây dựng nền triết học mang bản sắc nước Áo, phản đối quan điểm phủ nhận có một ý thức hệ độc lập tại đây.

Là chính thể quân chủ Áo – Hung, thật khó để định danh rõ ràng về mặt địa lý hay sắc tộc tại quốc gia đa dân tộc này. Mặc dù, tiếng Đức chiếm ưu thế và trở thành ngôn ngữ chính nhưng vẫn thể hiện sự thẩm thấu và ảnh hưởng lẫn nhau ở nơi kết giao với ngữ hệ Ấn - Âu (Slav) và Roman, dần dần tạo thành tính liên tục văn hóa – lịch sử tới mức ngôn ngữ này bao trùm cả nước Áo với hai nền cộng hòa trong suốt thế kỷ 20.

Do vậy, muốn tách riêng tính độc lập, thống nhất của nước Áo không thể tìm trong các lĩnh vực dân tộc, chính trị mà cần tìm ở “lĩnh vực tinh thần” trong triết học. Xuất phát từ lập trường phê bình ngôn ngữ của Bernard Bolcano nhằm đòi hỏi tôn trọng khác biệt dân tộc khi công nhận tính tương đối của ngôn ngữ với từng dân tộc khác nhau, triết học ngôn ngữ đã phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những khuynh hướng đặc trưng của tư duy Áo thời kỳ này. Và người người đưa triết học ngôn ngữ đạt đến đỉnh cao chính là Ludwig Wittgenstein.

Xuất thân từ một gia đình có truyền thống trong ngành công nghiệp, ban đầu Ludwig Wittgenstein nghiên cứu các bộ môn kỹ thuật để chuẩn bị trở thành kỹ sư. Thế nhưng, với niềm yêu thích với toán học và logic ngày càng lớn, Ludwig Wittgenstein quan tâm nhiều hơn tới lĩnh vực triết học. Và mối quan tâm đó chỉ thực sự trỗi dậy khi ông làm quen và trò chuyện với các nhà triết học nơi hàng quán cà phê thành Viên trong thời gian giảng dạy tại một làng nhỏ vùng Hạ Áo.

Chính tại cộng đồng trí thức kỳ diệu này, Ludwig Wittgenstein đã có cơ hội đàm thoại với các nhà thực chứng của câu lạc bộ triết học Viên tiêu biểu như Moritz Schlick, Rudolf Carnap,…về đường lối phát triển khoa học logic nhờ toán học. Điều này đã khơi dậy trong ông niềm đam mê với những vấn đề lý luận nhận thức, đặc biệt là vai trò của ngôn ngữ trong tư duy và cuộc sống của nhân loại. Ông đưa ra kết luận rằng các câu hỏi siêu hình học (vấn đề tồn tại và nguồn gốc của tồn tại) xét về bản chất là không thể có câu trả lời.

Triết học về cơ bản hoạt động cốt ở việc làm sáng tỏ ngôn ngữ, và nhiệm vụ duy nhất của nhà triết học chính là chỉ ra sự vô nghĩa, cùng khả năng không thể trả lời trước các vấn đề siêu hình học ấy. Từ đó, Ludwig Wittgenstein đã thực hiện thành công hai lần cải tạo triệt để thế giới quan triết học thời đại. Lần đầu là bằng khái niệm được định hướng tới logic của một ngôn ngữ lý tưởng. Lần thứ hai là bằng triết học hậu kỳ của mình, ông đã đưa ra quan điểm coi vận dụng là tiêu chí quyết định của ngôn ngữ.

Sinh hoạt trong cộng đồng trí thức gắn liền với các hàng quán cà phê tại Viên, không chỉ không gian cùng mối liên hệ với hội triết gia có ảnh hướng tới Ludwig Wittgenstein mà chính thức uống tuyệt vời này đã khai mở cảm hứng truy cầu những vấn đề triết học trong ông. Một tiên đề nổi tiếng của Ludwig Wittgenstein đã mở ra một cuộc điều tra triết học thú vị về vai trò của ngôn ngữ thông qua thưởng lãm cà phê: “Liệu bạn có thể miêu tả hương vị của cà phê?”.

Xem xét nhiều trích dẫn về cà phê của vị văn hào Honozé de Balzac, ông nhận thấy mỗi trích dẫn lại đem đến những cảm nhận khác nhau: đôi khi cà phê là nguồn năng lượng thức tỉnh tâm trí, khi lại được nhắc đến như yếu tố giúp lấp đầy năng lượng, cân bằng cuộc sống, hoặc được ví như phương thức để hiểu được tâm hồn người thưởng lãm. Nhận thức rằng rất khó để nắm bắt sự đầy đủ của việc “trải nghiệm thưởng lãm cà phê”, Ludwig Wittgenstein đã đi đến tổng kết cuộc điều tra triết học thú vị của mình rằng không ngôn từ nào có thể miêu tả toàn diện, mà chỉ truyền đạt trải nghiệm của con người tại thời điểm nói.

Đây trở thành một trong những tiên đề quan trọng bồi đắp nên sự hoàn chỉnh cho hệ thống tư tưởng triết học ngôn ngữ của ông và được truyền tải đầy đủ trong tác phẩm “Những tìm sâu triết học”. Tác phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc đánh dấu bước ngoặt sự phát triển của triết học Ludwig Wittgenstein giai đoạn hậu kỳ, khi ông tập trung vào việc tìm sâu các hiện tượng ngôn ngữ ở trong cách dùng sơ khai của chúng, đưa đến nhận thức rõ ràng về mục đích và chức năng của từ ngữ.

Tư tưởng này của ông đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến hàng loạt các trường phái triết học kế tiếp như chú giải học, thuyết hành vi ngôn ngữ tới chủ nghĩa hậu hiện đại và hậu thực chứng. Ludwig Wittgenstein đồng thời được công nhận là triết gia vĩ đại của thế kỷ 20 khi giải quyết những nan đề của triết học, bao gồm vấn đề xem xét lại bản chất của triết học và vấn đề ngôn ngữ như là một phương cách của con người tiếp cận thế giới và chính mình.

Trong chiều hướng đó, hàng quán cà phê tại Viên chính là nơi chốn giúp con người thấu hiểu bản chất đời sống, phát huy tính hiền giả tiềm ẩn trong mỗi người. Nơi đây đã góp phần quan trọng vào quá trình Ludwig Wittgenstein tìm ra mối liên hệ giữa thế giới (thực tại), tư tưởng và ngôn ngữ. Và hàng quán cà phê cũng trở thành một loại hình câu lạc bộ dân chủ, một tổ chức xã hội lý tưởng không thể thiếu trong giới trí thức thành Viên, tạo cơ hội cho họ gặp gỡ đàm thoại, tự do tranh luận, khơi dậy suy tưởng, hình thành nên làn sóng trào lưu tư tưởng thời đại “bùng nổ văn hóa”.

Đón đọc kỳ sau: Cà phê Tâm thức Viên - di sản văn hóa phi vật thể


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Khoả thân trong chiến tranh và hoà bình qua hai bức tranh của Otto van Veen

Có hai bức tranh của một hoạ sĩ bậc thầy thời Baroque nhưng số phận không may đã ngủ vùi trong nhà kho bảo tàng suốt hơn ba trăm năm qua.
2

Lễ hội ‘Áo dài Hội An – Danh thắng Việt Nam’

Lễ hội 'Áo dài Hội An – Danh thắng Việt Nam' sẽ diễn ra vào lúc 20h, ngày 14.6 tại sân khấu thực cảnh Ký Ức Hội An.
3

Con gái họa sĩ Lê Văn Xương lên tiếng về lý lịch và tranh của cha trong catalogue của PI

Chị Lê Y Lan, con gái cố họa sĩ Lê Văn Xương bức xúc lên tiếng về việc nhà tổ chức triển lãm và đấu giá PI Auction House đã có hành vi giả mạo tranh và “vu khống” họa sĩ Lê Văn Xương.
4

Bạn có thuộc nhóm 6% “tinh hoa” nhận diện đúng 10 bức tranh kinh điển?

Chỉ có 6% người trưởng thành có thể nhận diện đúng 10 bức tranh nổi tiếng dưới đây, yêu cầu đặt ra là phải gọi đúng tên tác giả. Bạn có thuộc nhóm 6% “tinh hoa yêu hội họa”?
5

Nhiếp ảnh gia Alexandre Garel và những bức ảnh sẽ kể lại lịch sử Sài Gòn

Đến TP.HCM 9 năm trước và lập tức bị hút hồn bởi những công trình kiến trúc nhưng đồng thời cũng "sốc nặng" khi thấy những tòa nhà đẹp thời Pháp thuộc ấy dần không còn nữa, nhiếp ảnh gia Pháp Alexandre Garel đã quyết định ở lại thành phố này.

Hội Mỹ thuật Việt Nam lên tiếng về vụ sơn lại tượng ở Công viên Thống Nhất

Phải nói thật, đây là một điều rất dở và đáng tiếc. Lẽ ra, trước khi tiến hành việc này, bên Công viên Thống Nhất phải hỏi ý kiến các cơ quan chuyên môn”, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nói.

Tái tạo thành công tác phẩm nghệ thuật bí ẩn trên đá cổ 500 năm về trước

Tác phẩm nghệ thuật bí ẩn trên đá cổ có tuổi đời đến 500 năm vừa được tìm thấy ở Australia là một trong những tác phẩm nghệ thuật quý hiếm nhất trên thế giới.

Giới mỹ thuật “sốc nặng” trước việc sơn lại tượng 60 năm tuổi ở Công viên Thống Nhất

Những bức tượng có tuổi đời hơn 60 năm trong Công viên Thống Nhất bất ngờ được phủ những lớp sơn mới khiến không chỉ người dân mà cả giới hội hoạ cũng ngỡ ngàng.

Bộ ảnh phục chế màu Sài Gòn 100 năm trước đang chia sẻ chóng mặt trên mạng bởi màu xanh ở Nhà thờ Đức Bà

Những hình ảnh được phục chế lại có màu sắc khiến cho Sài Gòn trở nên đẹp và sống động hơn rất nhiều.

Bên tách cà phê: Đại văn hào Peter Altenberg - quán cà phê thăng hoa số phận đời người

Nằm ở giao diện giữa Tây và Đông Âu, các quán cà phê ở Viên đã trở thành nơi chốn khẳng định: sự quý phái thật sự của bản thân nằm ở tư duy con người.

Bức “Tiếng thét” của Edvard Munch cần phải được... giãn cách

Người yêu hội họa sắp tới có thể sẽ phải đứng từ xa chiêm ngưỡng bức “Tiếng thét” (thực hiện hồi năm 1910), bởi độ ẩm đang gây tổn hại đối với màu sắc trên tác phẩm.

Báo Anh đăng tải bộ ảnh chài lưới đẹp mê hoặc của tay máy Việt Nam

Những bức ảnh dưới đây được chụp ở An Hải, Phú Yên bởi nhiếp ảnh gia Khánh Phan (34 tuổi). Tờ tin tức Daily Mail (Anh) đã đăng tải tin bài giới thiệu những bức ảnh chài lưới đẹp hút hồn này.

Họa sĩ gây sốt mạng với “combo” hội họa kèm nhiếp ảnh

Những bức tranh phong cảnh chân thực dưới đây khắc họa đúng những gì tồn tại trong thực tế và còn hòa trộn tuyệt vời vào trong thực tế ấy, thông qua những bức ảnh tạo hiệu ứng thị giác.

Dịch vụ ‘bay giả’ tại Đài Loan

Thế giới - 03/07/2020 17:00
Người dân Đài Loan nếu muốn đi du lịch vào lúc này có thể tìm đến sân bay Tùng Sơn để trải nghiệm một hành trình độc đáo.

Ra mắt nền tảng cung cấp dịch vụ Trung tâm Điều hành an toàn, an ninh mạng

Công nghệ - 03/07/2020 16:30
Nền tảng cung cấp dịch vụ Trung tâm Điều hành an toàn, an ninh mạng (SOC) đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ thông tin; góp phần triển khai bảo đảm an toàn, an ninh mạng theo mô hình “4 lớp” thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Tác giả Harry Potter bị cộng đồng LGBT tẩy chay vì bình luận 'chuyện nhạy cảm'

Giải trí - 03/07/2020 16:01
Hai trong số những trang web hâm mộ Harry Potter lớn nhất đã tẩy chay tác giả JW Rowling vào hôm 2.7 vừa rồi vì những bình luận của bà trước đó về cộng đồng người chuyển giới.

CNN: Hàng trăm con voi chết bí ẩn, chuyên gia động vật nghi có thể do nhiễm COVID-19

Thế giới - 03/07/2020 16:00
Theo các nhà bảo tồn địa phương, hơn 360 con voi đã chết một cách bí ẩn ở Botswana trong ba tháng qua. Chuyên gia động vật McCann suy đoán có một số khả năng cho nguyên nhân có thể gây ra cái chết cho lũ voi, chẳng hạn như do ký sinh trùng riêng của loài voi - hoặc thậm chí là do COVID-19.

Sự thật đằng sau thông tin các thương hiệu nổi tiếng bị phá sản, ngừng sản xuất vì COVID-19

Giải trí - 03/07/2020 15:00
Mới đây, mạng xã hội xuất hiện bài đăng với nội dung là nhiều thương hiệu lớn như Channel, Hermes, Zara, Victoria’s Secret… ngưng sản xuất hoặc phá sản do đại dịch COVID-19. Vậy thì sự thật đằng sau đó thế nào?

Mỹ thu giữ lô hàng 13 tấn từ Trung Quốc nghi làm từ tóc người

Thế giới - 03/07/2020 14:00
Hôm 1.6, Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) tại cảng New York đã bắt giữ một lô hàng trọng lượng 13 tấn gồm các sản phẩm làm đẹp bị nghi làm từ tóc người. Số hàng hóa ấy trị giá hơn 800.000 USD.

Ấn Độ chặn hàng từ Trung Quốc làm Apple và Xiaomi lo sốt vó, Samsung hưởng lợi

Kinh tế - 03/07/2020 13:30
Cuộc đụng độ giữa binh sĩ Ấn Độ với Trung Quốc tại khu vực biên giới hai nước ở Himalaya đêm 15.6 khiến 20 binh sĩ Ấn thiệt mạng. Sự việc này gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sản xuất iPhone của Apple và vận chuyển linh kiện từ Trung Quốc đến Ấn Độ.

Bệnh bạch hầu bùng phát, Bộ Y tế ra công điện khẩn

Thời sự - 03/07/2020 13:00
Dịch bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh, đặc biệt là các tỉnh miền Trung và Tây nguyên, trong đó có nhiều trường hợp nguy kịch và tử vong, Bộ Y tế đã ra công văn khẩn đề nghị các địa phương thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống dịch bạch hầu.

Mỹ và Philippines đồng loạt lên án Trung Quốc tập trận ở Biển Đông

Thế giới - 03/07/2020 12:30
Bộ Quốc phòng Mỹ và Philippines mới đây đã bày tỏ lo ngại về việc Trung Quốc tổ chức các cuộc tập trận ở Biển Đông, cho rằng động thái sẽ gây thêm sự mất ổn định ở khu vực.

Ngân hàng thừa tiền nhưng doanh nghiệp không vay được

Ngân hàng - 03/07/2020 12:00
Các ngân hàng thương mại khẳng định nguồn tiền hiện rất dồi dào, sẵn sàng cho vay. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn khát vốn bởi phải có đủ điều kiện, có phương án khả thi mới được vay.

Đường mây trên đất hoa

Sách - 03/07/2020 11:30
“Đường mây trên đất hoa” là có thể xem là cuốn tự truyện và lời tự thuật của hòa thượng Hư Vân trong cuộc đời tu hành của mình.

Trung Quốc: Động đất ở thượng nguồn đập Tam Hiệp

Thế giới - 03/07/2020 11:02
Trong ngày 2.7, động đất lần lượt xảy ra tại châu tự trị Ngawa (Tứ Xuyên) và thành phố Tất Tiết (Quý Châu) nằm ở thượng nguồn đập Tam Hiệp.

Nhật Bản muốn thu hút nhân tài Hồng Kông

Thế giới - 03/07/2020 10:30
Theo một nghị sĩ đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền, Nhật Bản có cơ hội hiện thực hóa giấc mơ biến Tokyo thành trung tâm tài chính toàn cầu nếu thu hút được nhân tài rời Hồng Kông.

Ra luật an ninh Hồng Kông, Trung Quốc đang cố thị oai trước thế giới?

Thế giới - 03/07/2020 10:00
Tờ Washington Post của Mỹ nhận định Luật an ninh Hồng Kông cấm các hành động ly khai, lật đổ, khủng bố và thông đồng với lực lượng nước ngoài gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của Trung Quốc, là một động thái mà Bắc Kinh dường như muốn "phô trương sức mạnh" trước thế giới.

Mùa hè đúng nghĩa: Bao giờ trở lại?

Giáo dục - 03/07/2020 09:30
Tại cuộc họp báo mới đây, Bộ GD-ĐT cho biết sẽ quy định thống nhất thời điểm khai giảng năm học 2020-2021 trên cả nước là ngày 5.9. Thông tin này lập tức được nhiều phụ huynh, học sinh đón nhận như một tin vui.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 6, 03/07/2020