20.11 đọc lại ‘Nghề thầy’ của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy

Tiểu Vũ19/11/2020 12:00
20.11 đọc lại ‘Nghề thầy’ của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy

Một em bé mới vào trường, khác nào một tờ giấy trắng, trên đó tổ tiên và nhất là cha mẹ đã viết vào một phần thượng tầng, khoảng nhì thì anh em bạn bè vẽ vào. Còn một phần nữa, ai viết vào đấy? Phần ông thầy đấy chăng? Ông viết vào là phải, nhưng hãy khoan...

12_nha1429-1_resize.jpg
Nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy - Ảnh: Tư liệu
 

Nghề thầy của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy được xuất bản lần đầu vào năm 1944. Đây là cuốn sách mỏng, viết dưới dạng chia sẻ tâm sự và kể những chuyện về nghề giáo ở thế kỷ trước. Tuy vậy, cho đến nay những vấn đề mà ông đặt ra, bàn luận vẫn chưa hề cũ, thậm chí vẫn còn nóng hổi. Nếu thay thế những từ ngữ cổ kính mang dấu ấn của thời đại đã qua bằng từ ngữ hiện đại, ta sẽ thấy cuốn sách Nghề thầy được viết cho chính những nhà giáo của thời đại ngày nay.

Bằng một tầm nhìn rộng và xa về giáo dục, từ 80 năm trước nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy đã xác định rõ mục đích của giáo dục là phải “đem lũ trẻ con người ta trao cho, mà rèn giũa sao cho nên người, nên người có hiếu, sau này gây được gia đình bền chặt, người dân tốt giúp được nước, người có tâm với thiên hạ, làm người biết đạo người, sống hợp với lẽ trời đất”. Từ đó ông cho rằng nếu coi việc đi học chỉ là “để học đọc, học viết, học tính, để thi đỗ, để rồi đi làm, thì đủ thứ sung sướng” là “sai lạc cả mục đích giáo dục”.

Trong bối cảnh hiện nay, khi các cuộc tranh cãi về triết lý giáo dục, những sai sót trong sách giáo khoa, chính sách cùng những vấn đề nhức nhói của ngành giáo dục với vô vàn ý kiến trái chiều trên báo chí, trên phương tiện truyền thông xã hội, chúng ta mới thấy những quan niệm về giáo dục của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy có ý nghĩa như thế nào. Theo ông, giáo là phải hướng về con người, và làm cho xã hội hiện tại tốt đẹp hơn, từng bước xây dựng nên xã hội tương lai. Nói khác đi, giáo dục là tạo ra con người có khả năng kiến tạo xã hội tốt đẹp hơn.

Trên cơ sở đó, ông đã nhìn nhận rất rõ về vai trò và sự cần thiết của mối quan hệ hai chiều giữa gia đình và nhà trường, giữa cha mẹ và giáo viên trong việc giáo dục học sinh. Ông đã dành một dung lượng đáng kể trong sách để phân tích nội dung này.

unnamed-1-.jpg

‘Nghề thầy’ là cuốn sách nhỏ của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy. Dưới góc nhìn của ông, người thầy không chỉ đơn thuần là người dạy học mà là nhà khai sáng, nhà hoạt động xã hội. Nghề thầy được NXB Hội Nhà văn và Nhã Nam tái bản tháng 11.2020

Theo ông, giáo dục phải bắt đầu từ gia đình, ngay từ khi đứa trẻ còn là bào thai bằng việc thực hiện phép thai giáo. Ông khuyên các bà mẹ khi mang thai nên hướng thiện, biết cân nhắc lời ăn tiếng nói để con có được nhân cách tốt. Khi trẻ đến tuổi đi học thì sự liên lạc mật thiết, mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau và cùng hợp tác vì sự tiến bộ của trẻ giữa gia đình và nhà trường, giữa cha mẹ và giáo viên trở nên rất quan trọng. Ngày nay, trong bối cảnh sự va chạm thậm chí là “đối đầu” giữa phụ huynh với giáo viên, nhà trường đang trở thành một vấn đề lớn của giáo dục trường học ở nước ta, những lời trên hiển nhiên bao hàm nhiều ý nghĩa cho cả hai bên.

Nhà văn hoá Hoàng Đạo Thúy cũng nhấn mạnh mục tiêu giáo dục toàn diện thì nhà giáo phải để tâm đến “Đức, Chí, Thể, Trí, Công”. Đặc biệt, trong khi tiến hành giáo dục toàn diện ông đặc biệt chú trọng tiêu chí “Chí”. Người ta đã quá coi trọng việc trẻ có thông minh hay không thông minh, có học giỏi hay không học giỏi mà quên mất phải rèn luyện cho trẻ có “chí”. Rất nhiều gia đình, nhà trường đã thất bại trong việc nuôi dạy trẻ thành người tử tế, rất nhiều cá nhân dù sinh ra khỏe mạnh, có tài năng nhưng trong suốt cuộc đời mình đã “sống mòn” thậm chí là gây hại cho quốc gia-xã hội, gia đình chỉ vì không có “Chí”. Ngày nay, trong xã hội hiện đại, các nhà giáo dục ít nói rèn “chí” cho thanh niên mà diễn đạt nó bằng các từ như “rèn luyện nghị lực”, “giáo dục năng lực vượt khó”, “giáo dục năng lực kiểm soát bản thân”…

Cuốn sách Nghề thầy cũng đưa ra nhiều phương pháp, kinh nghiệm giáo dục giàu tính thực tiễn. Giáo dục với người thầy cũng là công việc cụ thể, chi tiết, hàng ngày hàng giờ với những việc tưởng chừng như rất nhỏ nhặt như tắm cho trẻ, dọn vệ sinh trường lớp, giao thiệp với phụ huynh, quan chức ở địa phương, chấm bài, sửa bài, hướng dẫn học sinh làm thủ công… nhưng đó là những việc vô cùng quan trọng.

Sách của nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy cũng dành nhiều chương phân tích về sứ mệnh của người thầy và đưa ra những chỉ dẫn cụ thể những việc cần làm để hoàn thành sứ mệnh ấy. Ông viết: “Chúng ta mà muốn, thì chúng ta có thể đổi hẳn tương lai nòi giống. Chỉ mười năm, phải, mỗi người chỉ tận tụy mười năm, là một thế hệ thanh niên sẽ đổi khác. Huống hồ đời giáo dục của chúng ta ba mươi năm, hay hơn nữa. Đó không phải là mơ mộng. Sự thực ai cũng làm được, mà ai cũng phải làm mới được”.

Để hoàn thành sứ mệnh cao đẹp đó, theo nhà văn hóa Hoàng Đạo Thúy, người thầy phải có niềm tin, niềm tin đó sẽ được hình thành khi “người thầy đủ lòng yêu trẻ..."

Một em bé mới vào trường, khác nào một tờ giấy trắng, trên đó tổ tiên và nhất là cha mẹ đã viết vào một phần thượng tầng, khoảng nhì thì anh em bạn bè vẽ vào. Còn một phần nữa, ai viết vào đấy? Phần ông thầy đấy chăng? Ông viết vào là phải, nhưng hãy khoan, ông giúp cho trò tự viết vào là hơn, nét sẽ rành rọt, toàn cảnh sẽ tươi tỉnh hơn, mà tờ giấy rồi dùng được. Ông mà viết lấy thì trò đành phải chịu, nhưng rồi nó sẽ chỉ chực quên đi, rồi ra giả dối suốt đời.

Nên làm thế này:

Tìm xem đứa bé có những mầm gì, mầm xấu và mầm tốt. Mầm xấu thì làm bạc tước nó đi đã đành, nhưng cách ấy chưa tốt bằng bồi bổ mầm tốt, giúp cho trẻ nó bồi bổ lấy. Vì vẫn thế, giúp cho làm lấy hơn là làm hộ.

Ví dụ một cậu bé không may có thói hay nói dối. Nếu thầy bắt được nó nói dối, mà trước mặt mọi người nói sõng ra, thế là cậu bé thành danh nói dối. Cậu bé khốn nạn, chỉ chót dại có một lần, nay thành ra anh nói dối chính hiệu. Một hôm cố nói thật, tưởng người ta sẽ khen, chả hóa lại gặp ngay một nhát búa tai hại: “Bộ cái thằng ấy mà lại nói thật, tin làm sao được nó”. Thế thì còn gan nào mà nói thật nữa.

Nhưng, nếu thầy thấy người nói dối, thầy để tâm rình mò, không rình để bắt được nó nói dối, vì buộc lắm thì nó cũng sổ được ra, nhưng rình mãi, rình cho được một hôm nó nói thật để tóm ngay lấy, rồi bảo rằng: “Người ta cứ bảo con nói dối, con chả nói thật là gì?”. Thế có phải là nó hả hê, nó thích rằng đã có người biết cho nó. Rồi từ đấy nó sẽ nói thật mãi. Rồi thầy bồi bổ cái mầm thật thà non nớt ấy, có phải là cái mầm gian man bạc tước mãi đi không.

Tất cả các thói xấu đều có thể chữa như thế.

 Trích: Nghề thầy - Hoàng Đạo Thúy


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Hãy sống với lòng từ bi, thôi kết tội kẻ khác

Hãy sống với lòng từ bi, thôi kết tội kẻ khác. Đó là câu chuyện cho tất cả chúng ta.
2

Đặt tên không phải để ‘cải số’ mà để giúp con có thêm sức mạnh vượt qua hành trình cuộc sống

Chúng tôi hy vọng sẽ mang đến cho bạn khả năng phân tích, tính toán một cái tên phù hợp với ngày sinh của con mình, đồng thời mang đủ sức mạnh để hòa hợp với những tố chất có sẵn trong ngày sinh, qua đó làm cho đời sống của con bạn có thể trở nên tốt đẹp hơn.
3

Thay đổi cuộc sống với nhân số học – Hiểu ba giai đoạn của đời người để có cuộc sống bình yên

Ba phần này được biết đến như giai đoạn niên thiếu, giai đoạn trưởng thành và giai đoạn viên mãn. Và miễn là không có nghiệp quả nghiêm trọng hay tác động nào từ môi trường, cuộc sống của chúng ta sẽ tuần tự có đủ ba giai đoạn này.
4

Trò chuyện với vĩ nhân qua góc nhìn của đạo sư Osho

Trò chuyện với vĩ nhân của Osho ghi chép về Đức Phật, Jesus, Socrates… những người tồn tại vượt ngoài giới hạn của lịch sử và sống trong sự tỉnh thức.
5

Niềm tin thông minh - Bí quyết biến người quản lý thành nhà lãnh đạo tài năng

Kinh doanh phải dựa vào niềm tin. Nhưng đâu là nơi đáng tin cậy để trao niềm tin? Cuốn sách “Niềm tin thông minh” sẽ cho bạn câu trả lời thỏa đáng.

Tâm huyết trao đời - Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký viết lên bảng bằng cách nào?

Thầy Nguyễn Ngọc Ký bị liệt hai tay nên khi mới đứng lớp, ông luôn trăn trở làm sao để viết được lên bảng. Nếu không tìm ra cách viết bảng, ông cảm thấy có lỗi với học sinh.

Những cuốn sách hay nhất dành tặng thầy cô giáo

Sách là một món quà vô cùng ý nghĩa để dành tặng các thầy cô nhân ngày 20/11 – Ngày nhà giáo Việt Nam. Hãy cùng xem những gợi ý mà First News mang tới cho bạn về những cuốn sách dành tặng “người lái đò thầm lặng” này nhé:

Tâm huyết trao đời - Tiết lên lớp đầu tiên của thầy Nguyễn Ngọc Ký

Buổi đứng lớp đầu tiên, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký bị "cháy giáo án", nhưng nó giúp ông xác lập niềm tin rằng mình hoàn toàn có thể dạy tốt nếu khắc chế được nhược điểm.

Nhân số học- Những con số thay đổi phận người

Nhắc đến những con số, người ta nghĩ ngay đến triết gia, nhà toán học vĩ đại Pythagoras, cha đẻ của “Học thuyết Pythagoras”, “Trường phái Pythagoras”.

'Đi trốn' - tiểu thuyết hiếm hoi về con em cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc sau 1954

Bình Ca vừa trình làng tác phẩm "Đi trốn". Đây là cuốn tiểu thuyết hiếm hoi có nhân vật là con em các cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc sau Hiệp định Geneve 1954.

Niềm tin thông minh - Bí quyết biến người quản lý thành nhà lãnh đạo tài năng

Kinh doanh phải dựa vào niềm tin. Nhưng đâu là nơi đáng tin cậy để trao niềm tin? Cuốn sách “Niềm tin thông minh” sẽ cho bạn câu trả lời thỏa đáng.

Tâm huyết trao đời - Niềm vui được dạy học của thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký

Sau trắc trở, anh sinh viên Nguyễn Ngọc Ký đã chính thức trở thành thầy giáo.

Tâm huyết trao đời - 'Khó lắm, anh dạy học thế nào được'

Dù từng là học sinh giỏi toàn quốc, học Đại học Tổng hợp, Nguyễn Ngọc Ký vẫn bị từ chối khi xin việc. Người ta viện lý do ông không thể cầm phấn viết lên bảng.

Ngân hàng thừa tiền, lãi suất tiết kiệm xuống mức thấp kỷ lục

Ngân hàng - Phan Diệu - 04/12/2020 23:30
Việc thanh khoản dồi dào khiến nhiều ngân hàng lớn lần đầu tiên trong nhiều năm trở lại đây giảm sâu lãi suất tiền kiệm kỳ hạn 1 năm xuống dưới 6%/năm.

Iran gây áp lực lên ông Biden, Mỹ có nhún nhường để tái ký thỏa thuận hạt nhân?

Thế giới - Nhân Hoàng - 04/12/2020 23:11
Iran đang gây áp lực lên Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden với kế hoạch lắp đặt các máy ly tâm làm giàu uranium tiên tiến hơn tại một nhà máy dưới lòng đất, vi phạm thỏa thuận với các cường quốc.

Việt Nam tròn 1 ngày không ghi nhận ca mắc COVID-19 mới

Thời sự - P.V - 04/12/2020 23:06
Chiều 4.12, Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống COVID-19 cho biết không ghi nhận ca mắc mới COVID-19. Tròn 24 giờ qua, Việt Nam không có ca mắc COVID-19 mới nào.

Nhiều cảnh sát mang súng khám xét hệ thống nhà thuốc lớn nhất Đồng Nai

Thời sự - P.V - 04/12/2020 23:05
Hàng trăm cảnh sát Đồng Nai mang theo súng bất ngờ ập vào ba nhà thuốc của Công ty dược phẩm Sơn Minh ở TP Biên Hòa chiều 4.12.

Jeon Jong Seo, nàng thơ mới của điện ảnh xứ Hàn

Điện ảnh - Đan Thuỳ - 04/12/2020 23:00
Chỉ với hai bộ phim điện ảnh đầu tay, Jeon Jong Seo đã đã vụt sáng thành gương mặt sáng giá được giới chuyên môn công nhận.

Dỡ bỏ phong tỏa khu vực có ca nghi nhiễm Covid-19 tại phường 7 Gò Vấp

Thời sự - 04/12/2020 22:45
Sau khi có kết quả xét nghiệm âm tính với trường hợp nghi nhiễm Covid-19 tại quận Gò Vấp, cơ quan chức năng đã tiến hành dỡ bỏ phong tỏa đối với khu vực người nghi nhiễm sinh sống.

Lễ cung rước và an vị Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông

Văn hóa - Nguyễn Trường Sơn - 04/12/2020 22:30
Tưởng niệm 712 năm ngày Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn, ngày 6.12 - 20.12.2020, Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ tổ chức Lễ cung rước và an vị Tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông tại Thiền Viện Trúc Lâm Chánh Giác - tỉnh Tiền Giang.

Chuyện tình của Ngạn và Hà Lan được tái hiện qua bộ ảnh đầy chất thơ

Giới trẻ - 04/12/2020 22:00
Không chỉ làm bão trên màn ảnh nhỏ mà Mắt Biếc còn trở thành nguồn cảm hứng của rất nhiều bộ ảnh. Gần đây nhất phải kể đến là bộ ảnh của Á khôi Sinh viên Việt Nam 2018.

Warner Bros 'phá lệ', đưa hàng loạt bom tấn lên nền tảng trực tuyến

Giải trí - Đan Thuỳ - 04/12/2020 21:30
Mới đây, Warner Bros đã lên một kế hoạch đưa hàng loạt bộ phim sẽ được hãng đưa lên nền tảng trực tuyến cùng thời điểm ra rạp.

Bổ sung danh mục thuốc điều trị được BHYT chi trả

Sức khỏe - Tuyết Nhung - 04/12/2020 21:00
Thuốc Tenofovir + lamivudin + dolutegravir vào tiểu phân nhóm 6.3.1- Thuốc điều trị HIV/AIDS thuộc phân nhóm 6.3... sẽ được bổ sung vào danh mục thuốc điều trị được BHYT chi trả.

Nền tảng ‘Make in Vietnam’ cung cấp giải pháp tổng thể phát triển Chính phủ số

Công nghệ - Thu Anh - 04/12/2020 20:30
Nền tảng phát triển Chính phủ số Flex Digital “Make in Vietnam” dựa trên phần mềm nguồn mở như một giải pháp toàn diện đáp ứng các yêu cầu về phát triển Chính phủ số.

Bắc Kinh nói thêm nhà sản xuất chip số 1 Trung Quốc vào danh sách đen gây tổn hại cho Mỹ: Vì sao?

Thế giới - Nhân Hoàng - 04/12/2020 20:00
Chính quyền Trump vừa thêm SMIC, CNOOC và hai công ty Trung Quốc khác vào danh sách đen quốc phòng. Hôm 4.12, Trung Quốc cho biết kiên quyết phản đối việc đàn áp quyết liệt các công ty của họ và yêu cầu Mỹ ngừng lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia.

An Giang: Nữ sinh lớp 10 viết thư tuyệt mệnh để chứng minh lời nói là thật

Học đường - Tô Văn - 04/12/2020 19:30
Sáng 4.12 thầy Nguyễn Việt Hùm, Hiệu trưởng Trường THPT Vĩnh Xương, TX.Tân Châu, tỉnh An Giang cho biết có 1 nữ sinh khối lớp 10 ngất xỉu tại nhà vệ sinh trường vào thứ hai - ngày 30.11.

Tăng trưởng kinh tế năm 2020 có thể đạt 2,48%

Kinh tế - Lam Thanh - 04/12/2020 19:00
Trung tâm thông tin và dự báo kinh tế- xã hội quốc gia (NCIF) ước tính tăng trưởng kinh tế Việt Nam 2020 có thể đạt mức 2,48%.

Tình báo Mỹ: Trung Quốc dùng công nghệ gien để tạo siêu chiến binh kiểu Captain America

Thế giới - Anh Tú - 04/12/2020 18:30
Tình báo Mỹ cho thấy Trung Quốc đã tiến hành "thử nghiệm trên người" với hy vọng phát triển siêu chiến binh có "khả năng sinh học siêu phàm".
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 05/12/2020