Ngày Tết Tân Sửu, tản mạn chuyện con trâu

Nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Đăk Lák, nguyên Thứ trưởng Bộ KH&CN Ng13/02/2021 21:30
Ngày Tết Tân Sửu, tản mạn chuyện con trâu

Chúng tôi - những người sinh ra từ những vùng quê nông thôn Bắc bộ, ai cũng có một thời thơ ấu gắn liền với con trâu, cánh đồng quê mùa lúa. Những ký ức một thời trẻ trâu cứ ùa về khi đã vào tuổi Thất thập cổ lai hy.

Con trâu một trong những gia súc, vật nuôi gắn liền với nhà nông, với mỗi người dân quê mùa như tôi. Từ rất xa xưa từ thời Thần Nông ông tổ của nghề nông theo truyền thuyết đã làm ra cây lúa, hạt gạo nuôi con người. Mà hàng ngàn năm làm lúa nước, người nông dân phải dùng con trâu để cày bừa làm ruộng gieo mạ cấy lúa, thậm chí chuyên chở nông sản. Và “con trâu là đầu cơ nghiệp “là câu cửa miệng của nền văn minh lúa nước hàng ngàn năm.

Trong thi ca nhạc hoạ và các loại hình nghệ thuật, con trâu luôn là biểu tượng của nông nghiệp nông dân nông thôn. Khi nói về các sứ mệnh, cái mốc lớn của của các chàng trai làng vùng lúa vẫn còn tới bây giờ là: “Tậu trâu, Lấy vợ, Làm nhà”. Đó còn là tiêu chí thước đo chuẩn mực cho các trai làng mà cho tới nay khi mà nền văn minh, công nghệ đã quá tiến bộ người ta vẫn dùng phương ngôn đó? Nhưng cũng không ít các ngôn từ hình tượng người đời lại phỉ báng các thói hư tật xấu từ hình tượng con trâu. Khi nói với người vô cảm, người chậm hiểu người ta dùng câu “Đàn gẩy tai trâu” hay dùng câu “đầu trâu mặt ngựa” để chỉ những người hung ác như quỷ dưới địa ngục. Đôi khi người ta còn dùng từ sinh học để nói ví von kẻ khác bằng câu: đồ nhai lại. Hay “làm thân trâu ngựa cho lòi khuyển dương” để chỉ kiếp nô lệ mất nước cực hình. Thế nhưng, những năm đổi mới với nền nông nghiệp hữu cơ, một doanh nhân thành đạt bạn tôi là anh Phong ở công ty Phân bón Bình Điền lại dùng hình tượng, tên gọi các sản phẩm phân bón hữu cơ của mình “Đầu Trâu”. Còn nhiều lắm, nhiều nữa....

Trong các bức tranh Đông Hồ truyền thống được cả thế giới ngưỡng mộ và có hàng trăm năm vẫn là các bức tranh tết thì hình ảnh 12 con giáp trong đó hình ảnh con trâu vẫn là một trong con vật trung tâm trên tranh Đông Hồ.

“Trâu ơi ta bảo trâu này,

Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây trâu đấy ai mà quản công...”

Một nhạc sĩ nổi tiếng đã có ca khúc khá thành công ca khúc Trâu ơi mỗi lần ca sĩ Y Zac người Ê Đê tại Buôn Ma Thuột hát lên là tôi lại dâng đầy cảm súc. Thời đi học chúng tôi ai cũng học cũng đọc cũng phải viết văn bình giảng về cuốn tiểu thuyết nổi tiếng CON TRÂU của nhà văn lớn Nguyễn Văn Bổng....

Với các dân tộc ít người Tây Nguyên, con trâu được dùng cho rất nhiều trong làm nương rẫy, đời sống tinh thần, văn hoá, tâm linh. Không chỉ làm thực phẩm từ thịt trâu mà đồng bào dùng da trâu đực, trâu cái để bưng các mặt trống cho lễ hội văn hoá tâm linh. Người đồng bào tinh tế tới mức hai mặt trống được bưng da trâu đực và mặt kia được bưng bằng da con trâu cái; mà mỗi khi già làng đánh vào mặt trống da trâu đực hay cái là biết được làng buôn có việc lớn buồn hay vui. Hằng năm, các dân tộc vùng cao nguyên còn có lễ hội Đâm Trâu mà sau này còn gọi là lễ Ăn Trâu là lễ lớn của đồng bào. Nhưng gần đây, nghe theo chủ trương của Đảng, một số dân tộc đã bỏ đi tục “đâm trâu”, bởi nó không còn phù hợp.

Nhiều vùng núi Tây Bắc thì con trâu cũng rất nhiều phong tục huyền bí đậm sắc văn hoá Mường, Thái, Tày, Nùng, H’mong. Không ít các đặc sản từ con trâu. Thịt trâu gác bếp, hun xông khói trên dàn bếp là món đặc sản khoái khẩu của Lai Châu, Sơn La, Điện Biên.... Sừng trâu cũng được dùng nhiều thành đồ trang sức, đồ dùng hằng ngày: Tiếng tù và từ sừng trâu mỗi lần cất lên cũng khá ấn tượng không chỉ Tây Nguyên, Tây Bắc và cả vùng đồng bằng. Có nơi ở Tây Nguyên, đồng bào dùng làm dụng cụ đong nước uống rượu cần, làm nhạc cụ vỗ. Trong y dược, học người ta cũng nghiên cứu sử dụng nhiều nguyên liệu để làm thuốc từ con trâu... như sừng trâu, móng trâu, da trâu, tiết trâu. Người Triều Tiên, Hàn Quốc, Trung Quốc có một bài thuốc quý đặc tri công hiệu chữa tai biến mạch máu não: AN CUNG NGƯU HOÀNG HOÀN đã lưu truyền mấy nghìn năm, nay còn nâng cấp lên tầm quốc tế nữa.

Và có lẽ mọi người đều biết đến lễ Tịch Điền mùng 7 tháng Giêng hàng năm đã phục dựng lại từ 2008 tại Làng Đọi Sơn, Hà Nam. Lễ hội có từ năm 987 do vua Lê Đại Hành trực tiếp cày ruộng kêu gọi dân chúng ra đồng đầu năm tại quê nhà cầu mong một năm mới bội thu. Với nền nông nghiệp hữu cơ thì Phân trâu bò còn là loại phân bón vô cùng quý hiếm nhất là vùng chuyên canh cà phê Tây Nguyên. Không thể nhớ hết, kể ra đây hết được tác dụng to lớn hữu dụng của con trâu Việt Nam.

Ở thời kỳ khó khăn kinh tế, thời bao cấp Cộng hoà Ấn Độ đã tặng cho đất nước những con trâu sữa MURA. Tôi có cơ hội đi nhiều nước trên khắp các châu lục và cũng đã từng nhìn thấy, biết tới các nơi cũng khá nhiều trâu như Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, các quốc gia Đông Nam Á. Tuy nhiên, với văn hoá, lối sống và nghề nghiệp mà mỗi quốc gia, dân tộc sử dụng con trâu khác nhau. Nhưng ở đâu người ta cũng quý con vật này: CON TRÂU.

Con Trâu với người Việt nói chung với nhà nông nói riêng một linh vật quý mến vô cùng và cũng chính vì vậy mà Hình tượng CON TRÂU đã được chọn thành linh vật, biểu tượng cho SEA Games lần đầu tổ chức ở Việt Nam.

Tản mạn với kiến thức ít ỏi hầu chuyện đầu xuân Tân Sửu mọi người. Có gì không đúng chưa phải xin cho hai chữ: LƯỢNG THỨ. Xin cám ơn mọi người.

Chúc một năm mới An vui hạnh phúc, mạnh khoẻ thành công và hạnh phúc tới mọi người...


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Talk show: Thức tỉnh giữa biến động đại dịch với chiêm nghiệm Muôn kiếp nhân sinh của GS. John Vu - Nguyên Phong

Chương trình sẽ livestream buổi chia sẻ đặc biệt với 3 khách mời sẽ thảo luận về biến động của đại dịch thông qua ý nghĩa và bài học từ tác phẩm Muôn kiếp nhân sinh mà GS John Vu – Nguyên Phong viết cho người Việt Nam trong giai đoạn đại dịch.
2

Kể lại giai thoại Gia Long lập con dâu của Quang Trung làm phi

"Số đâu có số lạ lùng/ Con vua lại lấy hai chồng làm vua”, đó là những câu ca của dân gian truyền tụng về số phận kỳ lạ của Lê Ngọc Bình một nàng công chúa nhà Lê nhưng cuối cùng lại trở thành phi của nhà Tây Sơn và phi tần của nhà Nguyễn.
3

Tống cựu nghinh tân - tản văn của nhạc sĩ Trần Tiến

Cuộc đời mà lại xấu xa / Thì sao cây táo nở hoa / Sao rãnh nước trong veo đến thế... Nhớ Lưu Quang Vũ quá. Tôi đã hát câu thơ này của anh trong bài Con chim sẻ tóc xù của tôi, ngày anh ra đi, bỏ cuộc rượu dở dang với bạn bè...
4

Travel Photographer of the Year 2020 và những khoảnh khắc đẹp ở Việt Nam

Trong số những bức ảnh đẹp thắng giải tại cuộc thi Travel Photographer of the Year 2020 vừa công bố, có một số ảnh đẹp được thực hiện tại Việt Nam.
5

Thiếu nữ xứ Thanh đẹp tựa nàng thơ, dạo bước đón Xuân sớm

Nguyễn Thắm - cô gái không thường xuyên đăng tải hình ảnh nhưng vẫn thu hút gần 20.000 lượt theo dõi trên mạng xã hội. Thắm sở hữu nhan sắc dịu dàng, nhẹ nhàng được ví như "nàng thơ".

Chơi Tết và ăn Tết!

Tết với tôi thực sự là chơi tết và ăn tết. Nó được lặp lại từ ngày thơ bé khi còn sống trọn trong vòng tay yêu thương của bà nội, bố mẹ và hai chị gái cho đến tận hôm nay…

Chiêm ngưỡng bức tượng hai mặt, muốn xem phải nhìn qua gương

Tại bảo tàng Salar Jung ở Hyderabad, Ấn Độ, có một bức tượng gỗ hai mặt rất thu hút sự quan tâm của du khách. Bức tượng "Mephistopheles & Margaretta" khắc họa hai nhân vật hoàn toàn đối lập.

Hình tượng con trâu trong đời sống văn hóa đại chúng

Trong văn hóa đại chúng phương Đông, hình tượng con trâu phổ biến và gắn bó với cuộc sống lao động của người dân.

Lì xì mừng tuổi kiểu 2021

Tết đến, chuyện mừng tuổi luôn luôn trở thành điểm nóng của các cha mẹ chứ chẳng phải là của các con. Năm nay, 2021 rồi, bạn đang mừng tuổi con kiểu nào vậy?

Đầu xuân nhớ quê nhà nội ngoại

Ai cũng có một quê hương với nội ngoại riêng của mình để về và để nhớ. Tết này COVID-19 lộng hành nên không thể về quê. Đành ở lại Sài Gòn và hoài niệm.

Chủ tiệm ô mai cổ truyền phố Hàng Da, và lời đồn về món ô mai đặc biệt chỉ được bán đúng 7 ngày giáp Tết

Người Hà Nội dù ở phố cổ hay xa tận ngoại thành cũng biết tiếng ô mai Vạn Lợi, và cứ đến dịp cuối năm là cửa tiệm nhỏ này lại đông nghịt khách chen nhau trả tiền để mua bằng được vài lạng ô mai.

Tết xa quê thời Covid

Ngoài trời mùa đông nhiệt độ xuống dưới không, trong cái chiều tối chập choạng, có người thì vẫn đang tất bật nơi công sở, người may mắn hơn được tan ca thì hối hả trở về nhà cho kịp thắp nén hương hướng về tổ tiên chứ cũng chẳng có thời gian đâu bày mâm cao cỗ đầy.

Hoa thủy tiên - thú chơi hoa cực tao nhã ngày Tết của người Hà Nội mà gần như sắp thất truyền

Có một loài hoa đã từng là đỉnh cao của thú chơi ngày Tết của người Hà Nội nhưng vì nhiều lý do mà bị mai một. Cho đến nay, với sự yêu thích của nhiều người hoa đã dần quay trở lại và thậm chí còn tỏa sáng hơn xưa.

Tư duy đột phá cho các lãnh đạo, doanh nghiệp

Khi đứng trước một vấn đề "hóc búa", bạn thường làm gì? Thông thường, phần đông chúng ta sẽ trải qua một "quy trình" giải quyết vấn đề bắt đầu từ việc cảm thấy "có vấn đề", đến thu thập thông tin, phân tích, suy nghĩ giải pháp, thực hiện và chuyển sang vấn đề tiếp theo.

Khánh Hòa: Dự án ‘khủng’ chiếm rừng, lấn luôn biển để... bảo tồn văn hóa

Kinh tế - Hồ Đông - 27/02/2021 23:30
Dự án “khủng” tại Khánh Hòa chiếm 353 ha rừng phòng hộ, lấn biển nhưng mang danh “bảo tồn văn hóa”.

Bất chấp khen chê, phim Kiều @ vẫn ra mắt tại Hà Nội và TP.HCM

Điện ảnh - Tiểu Vũ - 27/02/2021 23:00
Sau khi bị chê bới trailer nhiều cảnh phản cảm, bộ phim Kiều @ của đạo diễn Đỗ Thành An mới có buổi ra mắt tại Hà Nội.

Hội đàm với Iraq, Iran tố chính quyền Biden khuyến khích khủng bố bằng các cuộc không kích Syria

Thế giới - Nhân Hoàng - 27/02/2021 22:30
Quan chức an ninh hàng đầu Iran - Ali Shamkhani nói hôm 27.2 rằng các cuộc không kích của Mỹ nhắm vào lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở miền đông Syria khuyến khích chủ nghĩa khủng bố trong khu vực.

Các đơn vị báo chí Ấn Độ ra yêu sách với Google

Công nghệ - Cẩm Bình - 27/02/2021 22:00
Hiệp hội Báo chí Ấn Độ (INS) yêu cầu Google tăng tỷ lệ chia doanh thu từ quảng cáo tại nước này lên 85% đồng thời minh bạch hơn trong báo cáo doanh thu.

Bắc Kinh có kế hoạch thay đổi bầu cử sâu rộng cho Hồng Kông

Thế giới - Nhân Hoàng - 27/02/2021 21:30
Các quan chức Trung Quốc đã báo hiệu rằng Bắc Kinh có kế hoạch thay đổi bầu cử sâu rộng cho Hồng Kông, có thể ngay trong tuần tới, khi Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC) khai mạc tại Bắc Kinh vào ngày 5.3.2021.

Hạ viện Mỹ thông qua gói cứu trợ COVID-19 trị giá 1,9 tỉ USD

Thế giới - P.V - 27/02/2021 21:00
Rạng sáng 27.2 giờ Washington (chiều 27.2 giờ VN), Hạ viện Mỹ đã thông qua gói cứu trợ đại dịch COVID-19 qui mô lớn trị giá tới 1.900 tỉUSD.

Tài tử Hồng Kông Ngô Mạnh Đạt qua đời vì ung thư gan

Giải trí - Đan Thuỳ - 27/02/2021 20:30
Tài tử Ngô Mạnh Đạt, đóng nhiều phim cùng Châu Tinh Trì, mất ở tuổi 70 vì ung thư gan.

Cảnh sát đàn áp quy mô lớn nhất khi Đại sứ Myanmar ở Liên Hợp Quốc kêu gọi chống quân đội, một người chết

Thế giới - Nhân Hoàng - 27/02/2021 20:00
Hôm 27.2, cảnh sát Myanmar đã phát động cuộc đàn áp quy mô nhất trong 3 tuần người dân biểu tình chống lại chế độ quân sự tại các thị trấn và thành phố trên khắp nước. Truyền thông cho biết một phụ nữ bị bắn chết và hàng chục người bị bắt giữ.

Đồng Tháp: Tình hình COVID-19 ở biên giới đang diễn biến rất phức tạp

Thời sự - Nguyên Việt - 27/02/2021 19:30
Trong ba ngày từ 20 đến 23.2, Campuchia phát hiện 136 ca nhiễm COVID-19. Bộ chỉ huy bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Tháp e rằng có nguy cơ tác động và lây nhiễm qua đường biên giới tỉnh này.

Không khí lạnh gây mưa rét ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ

Thời sự - Theo TTXVN - 27/02/2021 19:00
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, chiều 27.2, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết các nơi ở Bắc Trung Bộ và một số nơi ở phía Tây Bắc Bộ.

Nhân ngày Thầy thuốc, Đại sứ quán Mỹ ca ngợi công tác chống dịch COVID-19 của Việt Nam

Thời sự - Anh Tú - 27/02/2021 18:30
Nhờ các thầy thuốc, Việt Nam đã có thể chủ động ngăn chặn và kiểm soát sự lây lan của COVID-19, cho thế giới thấy được cách thức hành động của mình.

Chiều 27.2 có 6 ca mắc mới COVID-19 ở Hải Dương

Thời sự - P.V - 27/02/2021 18:00
Chiều 27.2 ghi nhận 6 ca mắc mới COVID-19 tại Hải Dương. Đến nay Việt Nam đã chữa khỏi 1.844 bệnh nhân.

Niềm tin vào Việt Nam trong cuộc chiến chống dịch COVID-19

Thời sự - Nhà báo Nguyễn Công Khế - 27/02/2021 17:30
Về cơ bản, Việt Nam đã kiểm soát được đợt tái dịch lần 3. Ngay từ đầu tôi đưa ra những nhận định như vậy, nhưng có người cho là tôi lạc quan thái quá.

Cuộc đời “chìm nổi” của nghệ sĩ Thương Tín

Giải trí - Đan Thuỳ - 27/02/2021 17:00
Ở tuổi 60, nghệ sĩ Thương Tín đình đám một thời lại rơi vào hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn.

Từ vụ quấy rối trong thang máy đến người nước ngoài bị sàm sỡ ở Hồ Tây

Thời sự - Anh Tú - 27/02/2021 16:30
Trong những ngày gần đây, báo chí Việt Nam đăng tin việc một số phụ nữ người nước ngoài bị sàm sỡ tại khu vực quanh Hồ Tây.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Chủ nhật, 28/02/2021