Thế giới trong giọt nước - Chim sẻ và chiếc lồng
Ngày qua ngày, chim sẻ dần khỏe mạnh hơn.
Tháng trước khi tôi tới dạy ở Vô Tích, Trung Quốc, một sinh viên nói với tôi: “Thầy nói về kĩ nghệ phần mềm và công nghệ tiến bộ thì dễ nhưng thị trường hiện thời của chúng em không cần loại kĩ năng đó. Phần lớn các công ti thuê người làm lập trình và kiểm thử. Điều tốt hơn có lẽ là thầy đọc bài giảng về điều chúng em cần chứ không phải là cái gì đó quá tiên tiến mà có thể tốt ở Mĩ nhưng không tốt ở Trung Quốc.”
Tôi giải thích: “Lí do trường bạn mời tôi đến đọc bài giảng ở đây là vì kinh nghiệm của tôi trong những khu vực này. Có nhiều giáo sư ở đây những người có thể dạy về lập trình và kiểm thử và trường của bạn không mời tôi tới đây chỉ để đọc bài giảng về điều đó. Ngày nay nước bạn đang làm tốt trong kinh tế toàn cầu với khối lượng xuất khẩu khổng lồ. Nền kinh tế nước bạn đã tạo ra nhiều việc làm cho những người không có kĩ năng để chuyển từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp. Chi phí lao động của các bạn là thấp hơn so với phần lớn các nước đã phát triển cho nên nước bạn có thể bán sản phẩm rẻ hơn và cạnh tranh về giá. Câu hỏi của tôi là nền kinh tế hiện thời của các bạn có thể tạo ra việc làm cho hàng triệu sinh viên tốt nghiệp đại học có kĩ năng nữa không? Bạn có các kĩ năng để cạnh tranh trong thị trường toàn cầu không? Chúng ta đang sống trong thế kỉ 21 nơi tăng trưởng trong cơ hội việc làm đang chuyển từ cơ sở công nghiệp sang cơ sở tri thức cho nên điều thị trường cần là công nhân kĩ thuật chứ KHÔNG là công nhân lao động. Trong thị trường tri thức này, nếu bạn nhìn vào công nghiệp phần mềm có vài mức kĩ năng. Nếu bạn chỉ hội tụ vào mức thấp hơn như lập trình và kiểm thử, bạn chỉ làm việc trên những mảnh nhỏ của toàn thể sản phẩm phần mềm. Bởi vì phân mảnh này, bạn bao giờ cũng sẽ “đi sau” những người phát triển ở các nước khác. Lí do họ thuê bạn bởi vì lương thấp của bạn và thị trường sẽ dịch chuyển đi nếu có những người lập trình và kiểm thử lương thấp hơn ở đâu đó khác. Nếu bạn có kĩ năng tốt hơn như quản lí dự án và kĩ nghệ phần mềm tiên tiến thì bạn có thể đi lên mức tiếp. Bạn có thể làm việc trên toàn bộ dự án phần mềm, cả cỡ nhỏ và trung bình, và bạn có thể kiếm được lương tốt hơn và cạnh tranh với những người phát triển ở các nước khác về việc làm. Nếu bạn đi lên mức đỉnh bằng việc có những kĩ năng trong thiết kế, kiến trúc và tích hợp thì bạn có thể làm việc trên các hệ thống lớn hơn. Trong trường hợp này, bạn có thể phát triển những sản phẩm phát kiến, làm mạnh cho kĩ năng của bạn và chi phối thị trường việc làm. Với những tri thức và kĩ năng này, bạn có thể làm việc ở bất kì đâu bạn thích, trong bất kì nước nào, trong bất kì công ti nào với lương cao hơn. Là sinh viên, bạn phải nhìn bức tranh lớn về điều thế giới cần, điều công nghiệp cần, khu vực “nóng” là gì, bạn có thể làm gì để có những kĩ năng này, bạn có thể làm gì để làm cho bản thân mình tốt hơn trong thị trường cạnh tranh cao này. Bạn phải hội tụ vào thị trường tương lai, không vào thị trường hiện thời bởi vì công nghệ sẽ thay đổi và thị trường sẽ thay đổi.”
Sinh viên này nêu ra mối bận tâm: “Em đồng ý với thầy nhưng ngày nay thị trường của chúng em vẫn còn bị hạn chế, nó không cần những kĩ năng tiên tiến, ít nhất thì chưa. Chúng em vẫn cần tìm việc làm vì chúng em sắp tốt nghiệp.”
Tôi giải thích: “Là sinh viên khoa học máy tính, bạn đã nhận được đào tạo về ngôn ngữ lập trình và kiểm thử. Tôi chắc bạn có thể viết mã và kiểm thử trong Java và C++ , bạn biết cách phát triển phần mềm vì bạn có bốn năm đào tạo ở đại học. Tôi nghĩ bạn không cần giúp đỡ thêm trong những khu vực này từ tôi. Tuy nhiên, bạn cần mở rộng kĩ năng của bạn, bạn cần biết điều gì đang xảy ra trong khu vực công nghệ, cái gì là “nóng” và cái gì sẽ “nóng”. Bạn cần hiểu nhu cầu công nghiệp phần mềm, điều các nước khác đang làm để cho bạn có thể đặt mục đích học tập của mình. Tôi biết rằng hôm nay Ấn Độ đã khoán ngoài nhiều việc lập trình và kiểm thử cho Trung Quốc bởi vì lương của các bạn thấp hơn lương của họ. Bởi vì việc tràn vào này, thị trường việc làm của bạn có nhu cầu cao trong khu vực mức thấp này. Điều gì xảy ra nếu Ấn Độ tìm thấy các nước khác có lương thấp hơn lương của bạn? Điều gì xảy ra nếu họ quyết định khoán ngoài cho các nước khác? Bạn không thể hội tụ vào ngắn hạn và bị lệ thuộc vào việc có công việc từ bên ngoài được. Bạn phải hội tụ vào việc thiết lập việc làm riêng của bạn, thị trường riêng của bạn, công nghiệp riêng của bạn, và kiểm soát định mệnh của mình chứ.”
Một sinh viên khác hỏi: “Thầy có cho rằng chúng em có thể thiết lập được nền công nghiệp phần mềm riêng của mình và cạnh tranh trong thị trường toàn cầu không?”
Tôi giải thích: “Sao không? Đất nước các bạn đã có mọi điều kiện cần thiết để phát triển ngành công nghiệp phần mềm. Nó có cơ sở công nghiệp mạnh cung cấp nền tảng cho tự động hoá và tích hợp nhiều hơn công nghệ thông tin. Kết cấu nền cần thiết đã có tại chỗ nhưng nhược điểm là ở các kĩ năng bị giới hạn. Mỗi năm, hệ thống giáo dục của các bạn cho tốt nghiệp số lớn sinh viên, những người không thể làm việc tốt trong thị trường kĩ thuật. Tôi biết rằng sinh viên tốt nghiệp từ các trường hàng đầu sẽ không có vấn đề gì nhưng sinh viên ở các đại học bậc hai và bậc ba sẽ không dễ tìm được việc làm tốt. Vấn đề là về chất lượng giáo dục và số lượng lớn sinh viên đăng tuyển mỗi năm. Có vấn đề với giáo dục hiện thời tại mức phổ thông nơi học sinh học để ghi nhớ thay vì nghĩ một cách logic và giải quyết vấn đề. Nếu đầu vào không có chất lượng cao hay không được lựa chọn tốt thì bạn không thể mong đợi đầu ra tốt hơn được. Cùng vấn đề cũng tồn tại ở giáo dục cao hơn nơi sinh viên đại học quan tâm nhiều hơn tới việc có bằng cấp thay vì thu nhận tri thức. Trong vài năm qua, tôi đã để ý hoàn cảnh tăng lên về không có việc làm trong các sinh viên tốt nghiệp đại học nhưng đồng thời, có thiếu hụt công nhân có kĩ năng trong công nghiệp phần mềm. Dường như là có lỗ hổng lớn giữa điều trường dạy và điều công nghiệp cần. Nếu vấn đề này không được giải quyết sớm, sẽ có nhiều vấn đề hơn trong tương lai gần.”
Sinh viên khác cất tiếng nói ý kiến của mình: “Chúng em biết về vấn đề không có việc làm. Chúng em đã đặt câu hỏi về mục đích giáo dục đại học của chúng em nhưng chưa đi tới kết luận nào. Chúng em không biết phải làm gì trong tình huống này. Mọi người đều bảo chúng em rằng giáo dục đại học là quan trọng và chúng em đã đưa vào nhiều công việc nhưng nỗ lực của chúng em còn tuỳ thuộc vào tiến trình của thị trường việc làm. Nền kinh tế của chúng em vẫn đang phát triển mạnh nhưng nó chỉ ích lợi cho công nhân không kĩ năng, công nhân lao động chứ không dành cho công nhân có giáo dục. Ngày nay thị trường việc làm là không đủ đáp ứng cho nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học cho nên chúng em tiếp tục ở lại trường và đầu tư vào giáo dục. Nhiều người trong chúng em có bằng thạc sĩ và tiến sĩ nhưng chúng em không thấy tạo ra việc làm mới, không ưu thế công nghệ và không có hướng rõ ràng.”
Tôi giải thích: “Đây là vấn đề toàn cầu và nó không duy nhất cho Trung Quốc. Tôi đã thấy cùng vấn đề này ở các nước khác nơi nhiều sinh viên đầu tư tương lai của họ vào hệ thống giáo dục cổ. Tất cả họ đều có bằng cấp nhưng không thể tìm ra việc làm bởi vì không có đảm bảo rằng bằng cấp sẽ dẫn tới việc làm. Giải pháp cho vấn đề này là KHÔNG có bằng cấp mà có tri thức, kĩ năng và chất lượng của hệ thống giáo dục. Với toàn cầu hoá, sinh viên không cạnh tranh việc làm trong thành phố, trong quốc gia, mà với các sinh viên khác ở các nước khác. Chừng nào bạn còn chưa có tri thức đúng, kĩ năng đúng, bạn sẽ không tìm được việc làm. Là sinh viên, bạn phải mở rộng cái nhìn của mình, bạn phải nhìn vào bức tranh lớn, bạn phải có cái nhìn toàn cầu, bạn phải lên internet để tìm thị trường để tìm ra kĩ năng nào được cần tới và bạn phải cập nhật kĩ năng của mình. Bạn không thể vẫn còn nhàn rỗi, bạn không thể dựa vào thị trường địa phương bởi vì thị trường sẽ thay đổi. Bạn phải hội tụ vào nghề nghiệp của mình và việc làm dài hạn, KHÔNG chỉ việc làm hay bất kì loại việc làm nào. Bạn phải nghĩ về bản thân mình như nhà chuyên nghiệp người sẵn lòng làm việc ở bất kì đâu, bất kì lúc nào với lương vừa phải. Để làm điều đó, bạn phải có tri thức đúng và kĩ năng đúng. Bạn phải lựa đầu tư của mình trong giáo dục một cách cẩn thận. Bạn phải tiếp tục học những điều mới, kĩ thuật mới, công nghệ mới vì chúng sẽ thay đổi qua thời gian. Bạn phải hiểu việc học cả đời và bạn phải duy trì tỉnh táo với bất kì thay đổi nào trong thị trường. Ngày nay, chúng ta vẫn ở buổi bình minh của hiện tượng toàn cầu hoá. Rất ít người hiểu nó đủ rõ nhưng nó sẽ tác động tới mọi thứ trong tương lai gần cho nên bạn phải được chuẩn bị.”
Một sinh viên bình luận: “Chúng em biết về toàn cầu hoá nơi các công ti bán sản phẩm trên khắp thế giới. Ccạnh tranh sẽ gay gắt và các công ti mạnh sẽ đe doạ các công ti yếu.”
Tôi giải thích: “Nó KHÔNG đơn giản thế đâu, như Tom Friedman đã viết trong “Thế giới phẳng,” toàn cầu hoá đã “làm cho Bắc Kinh, Bangalore và Bethesda thành láng giềng cận kề.” Bên trong sự gần gũi này thỉnh thoảng mọi người thấy một môi trường đe doạ. Nhưng cái nhìn của tôi là ở chỗ nó cũng cung cấp nhiều cơ hội hơn nếu bạn biết cách nắm lấy chúng. Ngày nay không nước nào chốt vào việc làm tốt nhất bởi vì các công ti có thể thuê công nhân có chất lượng từ bất kì nước nào nơi họ có thể tìm được người. Dù đó là Ấn Độ, Trung Quốc hay bất kì chỗ nào trên khắp thế giới, cơ hội việc làm là vô tận. Với nhiều công ti, mang tính toàn cầu có nghĩa nhiều hơn là chỉ bán sản phẩm bên ngoài nước họ mà còn là mở văn phòng và thiết lập nhà máy ở các nước có chi phí thấp hơn nước của họ. Chi phí thấp, khối lượng lớn và bản địa hoá thị trường được cần tới cho tính cạnh tranh nhưng đó chỉ là đợt sóng thứ nhất của toàn cầu hoá. Đợt sóng thứ nhất KHÔNG thực sự có ưu thế bền vững. Tại sao nó vậy? Bởi vì mọi người khác sẽ làm cùng điều đó, và cuối cùng sẽ bắt kịp. Để thành công trong toàn cầu hoá bạn phải hiểu đợt sóng thứ hai bằng việc có sản phẩm và dịch vụ tốt nhất so với đối thủ cạnh tranh của bạn. Điều này yêu cầu canh tân ở qui mô toàn cầu. Đây là điểm trung tâm của tôi: Để có ích lợi từ toàn cầu hoá, mọi nước, mọi công ti đều phải tìm cách là xuất sắc, là tốt nhất. Thành công trong nước của bạn là một điều; làm điều đó trên qui mô toàn cầu là điều khác. Đợt sóng thứ hai là về canh tân KHÔNG chi phí thấp. Để làm điều đó, mọi nước, mọi công ti phải tìm kiếm, hấp dẫn những người có kĩ năng giỏi nhất. Đây là lí do tại sao giáo dục chất lượng là quan trọng thế bởi vì nước với hệ thống giáo dục tốt nhất, công nhân có kĩ năng giỏi nhất, sẽ chi phối. Bạn không thể có canh tân mà không có hệ thống giáo dục tốt. Bạn không thể có sáng tạo mà không có người có kĩ năng. Ngày nay, Trung Quốc đang làm tốt trong đợt sóng thứ nhất bằng việc có ưu thế chi phí thấp. Trung Quốc có sẵn sàng cho đợt sóng thứ hai không? Trung Quốc có thể thành công trong việc tạo ra nhiều việc làm và cơ hội cho sinh viên tốt nghiệp đại học không? Tuy nhiên, câu hỏi của tôi với bạn là: “Là sinh viên, bạn có sẵn sàng cho đợt sóng thứ hai không? Bạn có sẵn sàng cải tiến kĩ năng của bạn không? Bạn có sẵn sàng học thêm về tri thức tiên tiến không? Bạn có sẵn sàng cạnh tranh với những người phát triển khác không? Tương lai tuỳ thuộc vào bạn và chỉ bạn mới có thể trả lời được những câu hỏi này.”
Last month when I lectured in Wuxi, China, a student told me: “It is easy for you to talk about software engineering and advanced technology but our current market does not need that kind of skills. Most companies only hire people to do programming and testing. It would be better if you lecture on what we need rather than something too advance that may be good in the U.S but not in China”.
I explained: “The reason your school invited me to lecture here because of my experiences in these areas. There are many professors here who can lecture on programming and testing and your school does not invite me here just to lecture about it. Today your country is doing well in the global economy with huge volume of product exports. Your economy has created many jobs for unskilled people to move from agriculture to industry sectors. Your labor cost is lower than most developed countries so your country can sell products cheaper and compete on prices. My question is can your current economy creates jobs for millions of skilled college graduates too? Do you have the skills to compete in the global market? We are living in the 21st century where the growth in job opportunity is moving from industrial base to knowledge base so what the market need is technical workers NOT labor workers. In this knowledge market, if you look at the software industry there are several skill levels. If you only focus on the lower level such as programming and testing, you only work on small pieces of the entire software product. Because of this fragmentation, you will always “Behind” developers in other countries. The reason they hire you because of your lower wages and the market would shift if there are lower wages programmers and testers elsewhere. If you have better skills such as project management and advanced software engineering then you can move up to the next level. You can work on the entire software project, both small and mid size, and you can earn better wages and compete with developers in other countries for jobs. If you move to the top level by having skills in design, architect and integrate then you can work on larger systems. In this case, you can develop innovated products, strengthen your skills and dominate the job market. With these knowledge and skills, you can work anywhere you like, in any country, in any company with higher wages. As students, you must look at the big picture of what the world needs, what the industry needs, what are the “Hot” areas, what you can do to acquire these skills, what you can do to better yourself in this highly competitive market. You must focus on the future market, not the current market because technology will change and market will change”.
The student raised a concern: “I agree with you but today our market is still limited, it does not need advanced skills, at least not yet. We still need to find jobs as we are graduating soon”.
I explained: “As computer science students, you already received training in programming languages and testing. I am sure you can code and test in Java and C++ , you know how to develop software since you have four years training in college. I do not think you need more help in these areas from me. However, you need to broaden your skills, you need to know what are happening in the technology areas, what is “Hot” and what will be “Hot”. You need to understand the software industry needs, what other countries are doing so you can set your study goals. I know that today India already outsourced a lot of programming and testing works to China because your wages are lower than theirs. Because of this influx, your job market has high demand in these lower level area. What happen if India find another countries that has much lower wages than yours? What happen if they decide to outsource to another countries? You cannot focus on short term and depending on having works from outsiders? You must focus on establish your own job, your own market, your own industry, and control your own destiny”.
Another student asked: “Do you think we can establish our own software industry and compete in the global market?
I explained: “Why not? Your country already has all the conditions required to develop a software industry. It has a strong industrial base which provides the foundation for more automation and integration of information technology. The needed infrastructure is already in place but the weakness is the limited of skills. Each year, your education system graduates a large number of students who cannot do well in the technical market. I know that graduates from top schools will have no problem but students from the second-tier and third-tier universities will not easy to find good jobs. The problem is about the quality of education and the massive number of student enrollment each year. There are problems with the current education at high school levels where students learn to memorize rather than to think logically and solve problems. If the input is not of high quality or well selected than you cannot expect better output. The same problem also exists in higher education where college students are more concerned about having degrees rather than acquiring knowledge. For the past few years, I noticed a growing case of unemployment among college graduates but at the same time, there is a shortage of skilled workers in your software industry. It seems that there is a big gap between what school teach and what the industry need. If this issue is not solved soon, there will be more problems in the near future”.
Another student voiced her opinion: “We know about the unemployment problem. We have questioned our college education goals but have not come to any conclusion yet. We do not know what to do in this situation. Everybody told us that college education is important and we have put in a lot of works but our efforts is dependent on the course of the job market. Our economy is still growing strong but it only benefits the unskilled workers, the labor workers but not the educated workers. Today the job market is not sufficient to accommodate many college graduates so we continue to stay in school and invest in education. Many of us have Master and Doctorate degrees but we see no new job creation, no technological advantages and no clear direction”.
I explained: “This is a global issue and it is not unique to China. I have seen the same problem in other countries where there are many students invest their future in archaic education systems. They all have degrees but could not find jobs because there is no guaranty that degree will lead to jobs. The solution to this issue is NOT having degree but knowledge, skills and the quality of education system. With globalization, students do not compete for jobs within the city, within the country, but with other students in another country. Unless you have the right knowledge, the right skills you will not find jobs. As students, you must broaden your views, you must look at the big pictures, you must have a global view, you must go to the internet to search the market to find out what skills are needed and you must update your skills. You cannot stay idle, you cannot rely on the local market because market will change. You must focus on your career and long term employment, NOT job or any kind of jobs. You must think of yourself as professionals who are willing to work anywhere, anytime for the right wages. To do that, you must have the right knowledge and the right skills. You must select your investment in education carefully. You must continue to learn new things, new techniques, new technology as they will change overtime. You must understand about lifelong learning and you must stay alert for any changes in the market. Today, we are still at the dawn of the globalization phenomenon. Very few people understand it well enough but it will impact everything in the near future so you must be prepared”
A student commented: “We know about globalization where companies selling products all over the world. Competition will be tough and strong companies will threaten weaker companies”.
I explained: “It is NOT that simple, As Tom Friedman wrote in “The World is Flat,” globalization has “made Beijing, Bangalore and Bethesda next-door neighbors.” Inside this neighborhood sometimes people see a threatening environment. But my view is that it also provides far more opportunities if you know how to seize them. Today no country has a lock on the best jobs because companies may hire qualified workers from any country where they can find them. Be it India, China or any places around the world, the job opportunities are endless. For many companies, being global means more than selling products outside their own country but also opening offices and establish factories in countries that have lower cost than their own country. Low cost, large volume and market localization are needed for competitiveness but that is only the first wave of globalization. The first wave is NOT really a sustainable advantage. Why is it so? Because everybody else will be doing the same thing, and eventually catch up. To succeed in globalization you must understand the second wave by having the best products and services than your competitors. This requires innovation on a global scale. This is my central point: To benefit from globalization, every country, every companies must find ways to excel, to be the best. To succeed in your own country is one thing; to do that in a global scale is another. The second wave is about innovation NOT lower cost. To do that, every countries, every companies must seek, attract the best skilled people. This is why quality education is so important because country with the best education system, the best skilled workers, will dominate. You cannot have innovation without a good education system. You cannot have creativity without skilled people. Today, China is doing well in the first wave by having the lower cost advantage. Is China ready for the second wave? Can China succeed in creating more jobs and opportunities for college graduates? However, my question to you are: “As students, are you ready for the second wave? Are you ready to improve your skills? Are you ready to learn more about the advanced knowledge? Are you ready to compete with other developers? The future depends on you and only you can answer these questions”.
Sau khi suy nghĩ một chốc, tôi bảo anh ta: “Điều tốt là bắt đầu từ các dự án nhỏ. Nếu bạn có người phát triển có kĩ năng, bạn có cơ hội tốt hơn để thành công và xây dựng danh tiếng cho công ti của bạn. Bắt đầu từ những cái nhỏ cũng có thể tiết kiệm được tiền bạc bởi vì nếu bạn phạm sai lầm nó sẽ không là thảm hoạ và bạn có thể phục hồi được. Phần lớn mọi người thường bắt đầu công ti bằng việc hội tụ vào khía cạnh kĩ thuật. Đó KHÔNG phải là ý tưởng hay. Là người chủ công ti, bạn phải hội tụ vào khách hàng đầu tiên. Ưu tiên của bạn phải bắt đầu với việc có khách hàng và hiểu yêu cầu của họ. Đây là việc của bạn bởi vì không hiểu nhu cầu của khách hàng và không đáp ứng mong đợi của khách hàng là nguyên nhân chính cho thất bại doanh nghiệp. Bạn phải tiếp xúc với khách hàng, thu được yêu cầu, phân tích và làm tài liệu chúng cẩn thận. Bạn phải trắc nghiệm với khách hàng để chắc rằng bạn hiểu rõ yêu cầu và mong đợi của họ. Khách hàng phải chấp thuận tài liệu yêu cầu trước khi bạn bắt đầu làm bất kì việc nào. Trong khi có nhiều công cụ làm yêu cầu có tính thương mại bán sẵn trên thị trường, để tiết kiệm tiền, tôi gợi ý rằng bạn dùng Microsoft Word hay Excel cho việc làm tài liệu yêu cầu của bạn.”
Anh ta đồng ý: “Điều đó là dễ dàng, phần lớn các máy tính đều tới với Window 7 và Microsoft Office nạp sẵn cho nêm em sẽ không phải chi thêm tiền phụ.”
Tôi tiếp tục: “Nếu khách hàng chấp thuận yêu cầu và kí hợp đồng thì bạn có thể bắt đầu dự án. Với những dự án nhỏ bạn nên dùng cách tiếp cận phát triển Agile bởi vì nó ít rủi ro hơn các phương pháp khác. Bạn có thể tránh rủi ro của thay đổi yêu cầu thường xuyên điều thường xảy ra trong công nghiệp.”
Anh ta gật đầu: “Một ý hay là dùng cách tiếp cận Agile, em biết “Phương pháp Scrum.”
Tôi bảo anh ta: “Trong trường hợp đó, bạn phải chia yêu cầu thành những nhiệm vụ nhỏ hơn dùng kĩ thuật Cấu trúc phân việc (WBS). Bạn cần ước lượng công việc cần được thực hiện, phân công chúng cho người phát triển của bạn và xác định ngày chuyển giao. Với cách tiếp cận Agile dùng Scrum, bạn phải xác định công việc được yêu cầu cho từng đợt nước rút Sprint (2-4 tuần). Bạn có thể dùng Microsoft’s Excel để lập kế hoạch công việc và làm tài liệu cho mọi nhiệm vụ. Nếu bạn có dự án lớn hơn, bạn có thể dùng công cụ “Project” của Microsoft. Điều này sẽ cho phép bạn làm một số việc lập kế hoạch lại trong trường hợp thay đổi yêu cầu hay nếu khách hàng quyết định thay đổi một số chức năng vào phút chót. Bạn cũng có thể dùng công cụ “Bugzilla” để theo dõi và ghi lại các lỗi, những nâng cao, hay thay đổi yêu cầu. Bugzilla là chọn lựa phổ biến trong những người phát triển phần mềm và nó dễ dùng với đào tạo tối thiểu.
Anh ta đồng ý: “Em có thể kiếm những công cụ này và để cho người phát triển của em bắt đầu dùng chúng.”
Tôi tiếp tục: “Làm việc tổ trong Agile là rất quan trọng. Trước khi bắt đầu dự án bạn phải đào tạo mọi người phát triển về cách làm việc trong tổ. Cho dù họ có thể đã biết “Scrum”, bạn vẫn cần nhắc nhở họ về cách tiếp cận này và vai trò của họ để chắc không có hiểu lầm nào. Với dự án Scrum, có ba vai trò: Người chủ sản phẩm là người chịu trách nhiệm cho khía cạnh doanh nghiệp của dự án và ra quyết định về sản phẩm. Thầy Scrum người quản lí qui trình phát triển, giúp người phát triển làm việc cùng nhau, tạo điều kiện họp và theo dõi tiến độ và vấn đề. Tổ phát triển người xây dựng ra sản phẩm bằng làm việc cùng nhau để đạt tới mục đích của dự án. Vì dự án của bạn là nhỏ, bạn nên giả định giữ cả vai trò người chủ sản phẩm và thầy Scrum.”
Anh ta gật đầu: “Vâng, em không thể đảm đương được việc có nhiều người chừng nào em còn chưa thể phát triển công ti lên. Gợi ý của thầy rất hợp lí.”
Tôi tiếp tục: “Điều quan trọng là thiết lập việc tách bạch môi trường phát triển, môi trường kiểm thử, và môi trường sản xuất sớm để tránh việc trộn lẫn công việc. Đây là khái niệm đơn giản nhưng tôi đã thấy nhiều công ti nhỏ phạm sai lầm và trộn lẫn công việc của họ với những phiên bản sai, phần mềm đã kiểm thử để cùng phần mềm chưa kiểm thử, cho nên tôi nghĩa đáng nhắc bạn. Bạn phải thiết lập hệ thống kiểm soát nguồn để tạo điều kiện cho qui trình phát triển và lưu trữ mọi công việc đầy đủ. Quản lí cấu hình phần mềm là quan trọng bởi vì là công ti nhỏ, bạn có thể không có qui trình kiểm soát mạnh và những người được chỉ định để thực hiện vai trò quản lí cấu hình. Mọi người phát triển phải hiểu cơ sở về làm sao “Kiểm vào” công việc của họ và “Kiểm ra” khi chúng được thực hiện để tránh dư thừa, khi nào họ làm thay đổi cho phần mềm. Trong khi có một số công cụ sẵn có, bạn vẫn có thể dùng phương pháp thủ công bằng việc để những người phát triển gõ vào tình trạng số hiệu nhiệm vụ như “Mở”, “Đóng” và “Đã phân công” để cho mọi người có thể theo dõi thay đổi một cách dễ dàng. Để tiết kiệm tiền, bạn có thể xem xét dùng công cụ “nguồn mở” như CVS cho quản lí cấu hình. Là công ti nhỏ, bạn không cần phải mua những công cụ đắt tiền nhưng ĐỪNG BAO GIỜ thử tiết kiệm tiền bằng việc giảm đào tạo. Để thành công bạn phải hội tụ vào việc cải tiến kĩ năng của những người phát triển của bạn bằng những đào tạo phụ vì công nghệ thường xuyên thay đổi.”
Anh ta nói: “Em bao giờ cũng nhớ việc dạy của thầy từ nhiều năm trước, học liên tục là chìa khoá cho thành công trong khu vực này.”
Tôi kết luận: “Tôi vui là bạn nhớ điều đó. Phần còn lại của qui trình phát triển là đơn giản. Với từng dự án, bạn sẽ có cuộc họp hàng ngày để phân công công việc cho người phát triển vì bạn xây dựng phần mềm trên cơ sở hàng ngày. Bạn sẽ có những người phát triển viết mã, thực hiện kiểm thử đơn vị, tạo ra trường hợp kiểm thử và các kiểm thử tự động để chạy mọi đêm sau khi phần mềm được dựng ban ngày và kiểm tra các lỗi. Là thầy Scrum, bạn phải giám sát tiến độ trên cơ sở hàng ngày, kiểm tra các lỗi và để chúng được sửa và phải chắc mọi người đang làm nhiệm vụ được phân công của họ một cách tương ứng. Nếu bạn kiểm soát qui trình phát triển đơn giản này tốt thì bạn có thể mong đợi sản phẩm chất lượng cao. Bạn KHÔNG cần mua nhiều công cụ, bạn KHÔNG cần chi tiền vào bất kì cái gì phụ thêm, yếu tố quan trọng là có qui trình đơn giản mà mọi người hiểu và cam kết tuân theo nó cho công việc của họ. Một qui trình có chất lượng KHÔNG phải phức tạp, hay tinh vi mà nó phải được mọi người phát triển hiểu. Chìa khoá để thành công trong cách tiếp cận Agile KHÔNG phải là kĩ thuật mà là làm việc tổ và trao đổi. Bạn phải động viên mọi người thảo luận vấn đề, hỗ trợ lẫn nhau và sẵn lòng giải quyết vấn đề khi chúng tới. Tổ phải có mục đích chung, biết vai trò và trách nhiệm của họ và tuân theo qui trình chất lượng và đạo đức để hỗ trợ cho công ti đạt tới việc thoả mãn khách hàng.
—-English version—-
A simple process for small project
Yesterday, a student who graduated few years ago came to see me. He said: “I have worked for a large software company for several years, now I would like to start my own company. I have enough experiences and some money that I saved in the past few years. I also have several developers who are willing to work for me. I plan to start my company by doing small projects and gradually grow the company. I need your advice to set up a good process to develop quality software at the lowest cost possible. Since I only have “limited capital”, I do not want to waste it. Do you think it could be done?”.
After thinking for awhile, I told him: “It is good to start with small projects. If you have skilled developers, you have better chance to succeed and build the reputation for your company. Starting small can also save money because if you make mistakes it will not be disastrous and you could recover. Most people often start companies by focus on the technical aspect. That is NOT a good idea. As the owner of the company, you must focus on the customer first. Your priority must start with having customers and understand their requirements. This is your job because failing to understand customer’s needs and not meeting customer’s expectation are the main causes for business failure. You must contact customers, obtain requirements, analyze and document them carefully. You must verify with customers to make sure that you understand the requirements and their expectations well. The customer must approve the requirements document before you start to do any work. While there are many commercial off-the-shelf requirements tools available, to save money, I suggest that you use Microsoft Word or Excel for your requirements document”.
He agreed: “That is easy, most computers came with pre-loaded Window 7 and Microsoft Office so I would not have to spend extra money”.
I continued: “If the customer approves the requirements and signs contract then you can start the project. For small projects you should use Agile development approach because it is less riskier than other methods. You can avoid the risk of frequent requirements change that often happen in the industry.”
He nodded: “It is a good idea to use the Agile approach, I know the “Scrum method”.
I told him: “In that case, you must breakdown requirements into smaller tasks using the Work Breakdown Structure (WBS) technique. You need to estimate the work to be done, assign them to your developers and determine the delivery date. For Agile approach using Scrum, you must determine the works required for each Sprint (2-4 weeks). You can use Microsoft’s Excel to plan the works and document all tasks. If you have larger project, you may use Microsoft’s “Project” tool. This will allow you to do some re-planning in case of requirements change or if the customer decides to change some functionalities at the last minute. You also can use the “Bugzilla” tool to track and record defects, enhancements, or requirements changes. Bugzilla is a popular choice among software developers and it is easy to use with minimum training.
He agreed: “I can get those tools and have my developers start to use them”.
I continued: “Teamwork in Agile is very important. Before starting the project you must train all developers on how to work in team. Even they may already know “Scrum”, you still need to remind them about the approach and their roles to make sure there is no misunderstanding. On Scrum project, there are three roles: The product owner who is responsible for the business aspects of the project and make decisions about the product. The Scrum Master who manages the development process, helping developers work together, facilitating meetings and tracking progress and issues. The development team who build the product by working together to achieve the project’s goals. Since your projects are small, you should assume both the Product owner and Scrum master roles”.
He nodded: “Yes, I cannot afford to have more people until I can grow the company. Your suggestion is very reasonable”.
I continued: “It is important to set up the separation of development environment, testing environment, and production environment early to avoid any mix up of works. This is a simple concept but I have seen many small companies made mistakes and mixed up their works with wrong versions, tested software with untested software, so I think it is worth mentioning to you. You must establish a source control system to facilitate the development process and archive all complete works. Software Configuration Management is important because as small company, you may not have strong control process and designated people to perform the role of configuration management. All developers must understand the basic of how to “Check-in” their works and “Check-out” when they are done to avoid redundancy, when they make change to the software. While there are several tools available, you can still use manual method by have developers type in task number status such as “Open”, “Close” and “Assigned” so people can track changes easily. To save money, you may consider to use “open source” tool like CVS for configuration management. As small company, you do not want to buy expensive tools but NEVER try to save money by reducing trainings. To succeed you must focus on improving the skills of your developers with additional trainings as technology often changes”.
He said: “I always remember your teaching from many years ago, continuous learning is the key to success in this area”.
I concluded: “I am glad that you remember that. The rest of the development process is simple. For each project, you will have daily meeting to assign works to developers as you build the software on a daily basis. You will have your developers code, perform unit tests, create test cases and automated tests to run every night after the daily software built and check for defects. As Scrum Master, you must monitor progress on daily basis, check for defects and have them fixed and make sure everybody is doing their assigned tasks accordingly. If you control this simple development process well than you can expect high quality product. You do NOT need to buy a lot of tools, you do NOT need to spend money on anything extra, the important factor is having a simple process that everybody understand and commit to follow it for their works. A quality process does NOT have to be complex, or sophisticated but it must be understood by all developers. The key to succeed in Agile approach is NOT technical but teamwork and communication. You must encourage people to discuss issues, support each other and willing to solve problems when they come. The team must have shared goals, know their roles and responsibilities and follow an ethical and quality process to support the company to achieve customer’s satisfaction.
