Bạn sẽ tin, nếu ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần

03/10/2022 14:11
Bạn sẽ tin, nếu ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần

Khi một thông tin được lặp đi lặp lại nhiều lần, con người thường có xu hướng tin vào điều đó bất kể đúng hay sai.

Trong cuộc sống, không phải lúc nào con người cũng đủ tỉnh táo để phân tích và đánh giá một sự việc. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mỗi ngày, chúng ta đưa ra trung bình 35.000 quyết định. Với tất cả những lựa chọn cần thực hiện và khối lượng thông tin khổng lồ đưa đến trong mỗi giây, chúng ta không thể hy vọng có thể xử lý mọi thứ một cách kỹ càng như bản thân mong muốn.

Khách quan mà nói, mỗi người đều giữ một số lượng đáng kể những niềm tin mù quáng. Điều đó không liên quan đến vấn đề tư tưởng hay quan điểm khác nhau. Những niềm tin sai lầm có thể bắt nguồn từ một lý do đơn giản: Sự lặp lại.

Điều gì sẽ xảy ra khi ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần? - Ảnh 1.

Nhà tâm lý học Daniel Kahneman từng nói: "Một cách đáng tin cậy để khiến cho mọi người tin vào sự giả dối là lặp đi lặp lại bởi vì sự quen thuộc thì không dễ phân biệt thật giả".

Nếu ai đó nói rằng mặt trăng được tạo nên từ phô mai thì chắc chắn sẽ chẳng ai tin cho dù có lặp lại nó bao nhiêu lần đi chăng nữa. Câu nói đó quá phi lý và đôi khi chỉ được dùng để lừa trẻ con.

Nhưng nếu nói về điều gì đó hợp lý hơn một chút thì sao? Ví dụ như, đá mặt trăng có cùng mật độ với phô mai cheddar? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn thấy thông tin này xuất hiện nhiều trên Twitter, blog hay thậm chí là nghe từ bạn bè hoặc những người nổi tiếng trên mạng? Có vẻ đáng tin hơn rồi đúng không?

Đó cũng chính là cơ chế hoạt động của Hiệu ứng chân lý ảo tưởng - Illusory Truth Effect. Tất cả chúng ta đều có xu hướng tin điều gì đó là sự thật sau khi tiếp xúc với nó nhiều lần. Chúng ta càng nghe thấy nhiều lần, thì điều đó dường như càng chân thật hơn. Hiệu ứng này mạnh mẽ đến nỗi có thể thuyết phục con người ta tin vào những thông tin mà bản thân đã biết là sai ngay từ đầu.

Điều gì sẽ xảy ra khi ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần? - Ảnh 2.

Hiệu ứng chân lý ảo tưởng không hoạt động vì lợi ích của riêng nó. Suy nghĩ là quá trình rất mệt mỏi. Hãy nhớ rằng bộ não con người sử dụng khoảng 20% năng lượng của một cá nhân, mặc dù chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể của họ. Vì thế hiệu ứng này sinh ra nhằm mục đích tiết kiệm năng lượng cho não bộ.

Sự lặp lại cũng có nghĩa là việc xử lý thông tin sẽ trôi chảy và dễ dàng hơn. Hiệu ứng này tương tự như khi chúng ta đọc một văn bản phức tạp. Việc đọc đi đọc lại nhiều lần sẽ giúp người đọc hiểu sâu hơn về nội dung. Thật vậy, khi một thứ gì đó "cộng hưởng với chúng ta", bộ não có xu hướng ít phản biện hơn. Nói cách khác, chúng ta hạ thấp cảnh giác và chấp nhận dữ liệu mà chưa được kiểm tra kỹ lưỡng, vì điều này giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

Điều gì sẽ xảy ra khi ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần? - Ảnh 3.

Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay, hầu hết mọi người đều quá quen thuộc với cụm từ "tin giả". Internet là nơi sản sinh ra những tin đồn thất thiệt, thuyết âm mưu và những lời nói dối trắng trợn mà không ai trong chúng ta có thể miễn nhiễm. Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science, với cùng số lượng người xem, những câu chuyện bịa đặt có khả năng tiếp cận và thu hút nhanh hơn sáu lần so với những câu chuyện thật và khả năng được chia sẻ lại cũng cao hơn tới 70%.

Không chỉ vậy, khi được yêu cầu đánh giá mức độ trung thực rõ ràng của các tin bài, người dùng mạng xã hội cho rằng những tin tức mà họ đã từng đọc chân thật hơn nhiều lần so với những tin tức mà họ chưa từng thấy trước đó.

Điều gì sẽ xảy ra khi ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần? - Ảnh 4.

Danielle C. Polage, trong bài báo với tựa đề "Làm nên lịch sử: Ký ức sai lệch về những tin giả", đã giải thích rằng một câu chuyện sai sự thật mà ai đó đã tiếp xúc nhiều lần có thể đáng tin hơn một câu chuyện thật mà họ nhìn thấy lần đầu tiên. Vì thế, với việc tin giả xuất hiện đầy rẫy và tràn lan trên mạng xã hội như hiện nay, việc người dùng rơi vào hiệu ứng chân lý ảo tưởng là một điều dễ hiểu.

Việc lợi dụng hiệu ứng chân lý ảo tưởng để đưa ra những thông tin sai lệch có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Trên khắp thế giới, tin giả có xu hướng thúc đẩy các hành vi bạo lực. Ví dụ, vào năm 2018, tin đồn lan truyền trên WhatsApp đã gây ra một vụ giết người ở Ấn Độ. Khi đại dịch COVID19 lan rộng trên toàn cầu, các thuyết âm mưu đã khiến đám đông người biểu tình tuần hành phản đối các quy định về giãn cách xã hội và việc đeo khẩu trang.

Điều gì sẽ xảy ra khi ai đó kể một câu chuyện sai sự thật quá nhiều lần? - Ảnh 5.

Không khó để thấy rằng, tin giả và hiệu ứng chân lý ảo tưởng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cách nhìn của mọi người về sự thật vốn đã mang tính chủ quan. Nó đã trở thành một vấn đề lớn đến nỗi chính phủ Vương quốc Anh phải thành lập một đơn vị chống tin tức giả để ngăn chặn vấn đề này. Cũng có nghĩa là khi rơi vào tay kẻ xấu, mạng xã hội sẽ trở thành một trong những công cụ nguy hiểm nhất mà chúng có thể sử dụng để tác động đến tâm trí con người.

Vậy làm thế nào chúng ta có thể tự bảo vệ mình trước những tin tức sai sự thật và việc bị lôi kéo bởi những lời tuyên truyền do hiệu ứng chân lý ảo tưởng?

- Kiểm tra độ tin cậy của nguồn thông tin trước khi đọc: địa chỉ trang, chức vụ hoặc chuyên môn của người viết,...

- Học cách vận dụng tư duy phản biện trong việc phân tích dữ liệu: Đánh giá tính trung thực của sự việc dưới góc nhìn khách quan và tránh bị chi phối bởi cảm xúc. Đưa ra những giả định và đặt câu hỏi liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề.

Nguồn: Fs.blog, Exploringyourmind, Thedecisionlab

Theo Hằng Nguyễn - Thiết kế: Mai Linh


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Kỹ thuật Feynman có thể giúp bạn nhớ mọi thứ mình đã đọc

Sách giúp bạn tiếp cận với những bộ não thông minh nhất. Học hỏi từ những nhà tư tưởng vĩ đại nhất là con đường nhanh chóng để bạn đạt được sức khỏe, sự giàu có và trí tuệ.

Sức mạnh của sự trầm lắng - Những bí quyết giúp bạn tránh xao lãng khi đang lắng nghe

Trong Sức mạnh của sự trầm lắng (Quiet Influence), Tiến sĩ Jennifer Kahnweiler đã chỉ rõ những bí quyết để tránh xao lãng khi đang lắng nghe để có thể tạo nên sự khác biệt cho mình trong cuộc sống lẫn công việc.

'Vượt bẫy cảm xúc' - Nhiều bạn trẻ ngày nay mất khả năng diễn đạt cảm xúc

Hội chứng mất khả năng diễn đạt cảm xúc (Alexithymia) hiểu theo nghĩa đen là “không có vốn từ để diễn tả tâm trạng”.

Người hướng nội có thể làm 5 ngành nghề, thích nhất là được làm một mình

Nếu bạn là người hướng nội cũng không cần quá lo lắng khi chọn lựa ngành nghề bởi có nhiều công việc phù hợp.

Cảm xúc - Osho: Phương pháp thiền chủ động

Thiền không có nghĩa là bạn sẽ ngồi im và tịnh tâm, đầu óc trông rỗng. Điều này càng trở nên khó khăn hơn khi cuộc sống hiện đại bận rộn với trăm ngàn thú vui giải trí, con người ta càng khó có thể ngồi yên.

Khoa học giải đáp việc - đọc sách để làm gì?

Đọc sách có thể lấp đầy trí tưởng tượng của bạn và đưa bạn đến những thế giới mà bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy hoặc trực tiếp trải nghiệm.

Bí kíp chia sẻ cách đảm bảo an toàn khi nhận phòng khách sạn

Tài khoản TikTok của một tiếp viên hàng không đã gây sốt với hơn 6,6 triệu lượt xem video chia sẻ những bí kíp “phòng thân” khi ở khách sạn.

Kỹ năng phát triển Web

Blog GS John VU - Bình Anh - 03/12/2022 10:00
"Em muốn làm việc như người phát triển Web hay người thiết kế Web và sẵn lòng học những điều mới. Xin thầy lời khuyên."

‘Sức mạnh của sự trầm lắng’ - 5 Phương thức giúp người hướng nội thành công

Kỹ năng - Thảo Thảo - 03/12/2022 09:00
Với bản tính trầm lắng và khiêm nhường, người hướng nội cần có những cách riêng để thành công trong một thế giới đòi hỏi người ta liên tục kết nối, giao tiếp, và quảng bá bản thân. 

Đường đến tự do - 5 quy tắc tự do tài chính bạn nhất định phải nằm lòng

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 03/12/2022 08:00
“Tự do tài chính không phải là một số tiền, mà là một trạng thái tâm trí.”

Chủ nghĩa khắc kỷ - Tại sao phải trải qua thử thách mới có thể trở nên mạnh mẽ?

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 02/12/2022 14:00
Hãy nhìn vào những cái cây: Không một cây nào có thể bám rễ sâu và cứng cáp trừ phi nó bị gió quăng mưa quật. Bởi càng bị quăng quật, rễ cây càng ăn sâu bám chắc; những cái cây yếu ớt là những cái cây lớn lên trong lũng bình yêu ngập nắng.

Thư bố gửi con gái: "Đừng nghĩ mình còn trẻ, làm gì cũng là quá sớm"

Phong cách sống - Thiên Ân - 02/12/2022 13:00
Bức thư này đã được rất nhiều bậc phụ huynh truyền tay nhau. Ai nấy đều gật gù rằng đây chính là những lời mình muốn gửi gắm đến con cái từ lâu mà chưa thể cất thành lời...

Người sở hữu EQ cao đều có 10 biểu hiện này, nhờ vậy cuộc sống suôn sẻ

Kỹ năng - Trung Hạ - 02/12/2022 12:00
Không biết cách giao tiếp thì đừng nói bừa bãi và nên giữ im lặng. Mỉm cười ngược lại sẽ tốt hơn.

32 năm ngủ say như chết, tỉnh dậy vẫn là thiếu nữ xinh đẹp

Thư giãn - L.T - 02/12/2022 11:00
Cho đến nay, câu chuyện kỳ quái về cuộc đời của Karolina vẫn là một dấu hỏi lớn của giới khoa học.

Lời khuyên về dạy học

Blog GS John VU - Bích Anh - 02/12/2022 10:00
Một thầy giáo mới vào nghề viết cho tôi: “Tôi mới tốt nghiệp bằng thạc sĩ trong giáo dục và sẽ bắt đầu nghề giảng dạy ở đại học. Tôi đã theo blog của thầy trong vài năm và thấy chúng có ích. Thầy có lời khuyên nào cho giáo viên mới như tôi không?”

Đồi điều cần suy ngẫm - 5 Lời khuyên của Krishnamurti dành cho người sáng tạo 

Suy ngẫm - Nguyên Phương - 02/12/2022 09:00
Lắng nghe thêm những kiến giải đột phá về các vấn đề tuổi trẻ qua “Đôi điều cần suy ngẫm” - một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất của J. Krishnamurti. 

14 nguyên tắc tăng trưởng thần tốc như Amazon - Bí ẩn đằng sau câu nói “Khách hàng là thượng đế”

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 02/12/2022 08:00
Ám ảnh về khách hàng cho đến nay vẫn là sự bảo hộ hiệu quả nhất đối với doanh nghiệp

Dấu chân trên cát - Chỉ có bạo chúa mới tô điểm cho mình bằng những chiến công hiển hách

Từ sách - Phim - Quỳnh Quỳnh - 01/12/2022 14:00
Nếu xã hội chỉ là một sự đấu tranh giữa kẻ thắng người thua thì chúng ta vẫn tiếp tục đi theo vết xe cũ của một vòng luẩn quẩn từ bao năm nay, không bao giờ thoát ra được.

Từ khóa của năm 2022 nói về một chiêu thức thao túng tâm lý

Kỹ năng - Bích Ngọc - 01/12/2022 13:00
Gaslighting" là từ khóa của năm 2022, kết quả này được đưa ra dựa trên hoạt động thống kê xu hướng tra cứu từ vựng do đơn vị nổi tiếng về việc xuất bản từ điển tại Mỹ - Merriam-Webster - thực hiện.

Bạn có thể được người khác yêu mến bởi khuyết điểm của mình

Suy ngẫm - CTV - 01/12/2022 12:00
Có bao giờ bạn cảm thấy muốn "độn thổ" khi lỡ nói vấp vài từ trong lúc đang thuyết trình trước đông người? Thực ra khi đó trong mắt người khác, bạn không khiếm khuyết như bạn tưởng.

Từ câu chuyện cậu bé làm sĩ quan cảnh sát ở bang Arizona

Truyền cảm hứng - Quang Thành - 01/12/2022 11:00
Đừng bao giờ đánh giá thấp sự khác biệt mà một người có thể có trên thế giới.” Không gì đáng giá hơn – hay đáng tưởng thưởng hơn – là tăng thêm giá trị cho cuộc đời người khác.

Nhà doanh nghiệp

Blog GS John VU - Lệ Bình - 01/12/2022 10:00
Ngày nay lĩnh vực khởi nghiệp trong các sinh viên đại học là “nóng.” Nhiều trường đang cung cấp các bằng cấp và lớp học về khởi nghiệp và số lượng sinh viên ghi danh đang tăng lên nhanh chóng.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 03/12/2022