Power of 2 - Trò chơi ‘ăn miếng trả miếng’: Mạo hiểm, hoặc cả hai đều mất cơ hội nhân đôi số tiền, bạn chọn gì?

08/04/2020 08:00
Power of 2 - Trò chơi ‘ăn miếng trả miếng’: Mạo hiểm, hoặc cả hai đều mất cơ hội nhân đôi số tiền, bạn chọn gì?

Người thông minh không làm việc một mình đề cập đến trò "Ăn miếng, trả miếng”. Đây là chiến thuật thân thiện, nhưng không dại dột. Ngay khi bị phản bội, nó sẽ trả đũa trong lượt đi kế tiếp và sẽ tiếp tục từ chối hợp tác cho tới khi đối thủ dừng thái độ thù địch.

Hãy tưởng tượng rằng bạn được chia cặp với một người lạ trong trò chơi sau: Bạn nhận một chiếc phong bì rỗng màu đỏ, người kia nhận chiếc phong bì rỗng màu xanh; người hướng dẫn đề nghị hai bạn bí mật bỏ tờ 100 đô-la vào phong bì hoặc không bỏ gì cả, sau đó anh ta sẽ nhân đôi số tiền trong hai chiếc phong bì, và trả chúng lại cho mỗi người sau khi đã hoán đổi để bạn nhận phong bì màu xanh và người cùng chơi nhận phong bì màu đỏ.

Bạn sẽ bỏ tờ 100 đô-la vào phong bì màu đỏ chứ? Đó là một câu hỏi đơn giản cho một câu trả lời phức tạp - một trong những câu hỏi có sức mạnh nhất trong việc nghiên cứu về hành vi con người. Câu hỏi rõ ràng minh họa cho vấn đề niềm tin. Câu trả lời của bạn sẽ thể hiện tầm quan trọng của người mà bạn xem là cộng sự.

Tình huống trên sẽ cho bốn kết quả sau:

Tin tưởng nhau: Nếu cả hai cùng mạo hiểm, thì đều được nhân đôi số tiền ban đầu.  Bạn kiếm được 100 đô-la, và đồng đội của bạn cũng thế. Đây là cách duy nhất cả hai cùng thu về lợi nhuận.

Cộng sự phản bội bạn: Nếu chỉ có bạn bỏ tiền vào phong bì, còn người kia thì không, bạn sẽ mất 100 đô-la và người ấy có được 200 đô-la. Niềm tin của bạn bị lợi dụng, và bạn nhận lấy phần thua thiệt.

Bạn phản bội cộng sự: Nếu chỉ có người kia bỏ tiền vào phong bì, còn bạn thì không, thì bạn sẽ có được 200 đô-la. Đây là chiến lược ngắn hạn có lợi nhất, và vì thế, nó thật sự có sức cám dỗ, bạn sẽ có được tiền bằng việc lợi dụng lòng tin của người cộng sự.

Phản bội lẫn nhau: Nếu không ai chịu mạo hiểm, thì chẳng ai mất gì. Nhưng cũng chính vì tính cạnh tranh đó, cả hai sẽ mất cơ hội nhân đôi số tiền của mình.

Trong thực tế, sự hợp tác chỉ xuất hiện khi cả hai tin tưởng lẫn nhau và chứng minh bản thân là người đáng tin cậy. Đây là một việc làm mạo hiểm, bởi niềm tin có thể dẫn đến trường hợp người còn lại “lật kèo” khi thỏa thuận đi đến giai đoạn cuối.

Trò chơi ‘ăn miếng trả miếng’: Mạo hiểm bạn sẽ mất tiền nếu bị lật kèo, hoặc cả hai đều mất cơ hội nhân đôi số tiền, bạn chọn cái nào? - Ảnh 1.

Hơn 350 năm trước, triết gia Thomas Hobbes đã kết luận rằng trong mối giao tiếp với người khác, tính ích kỷ trong bạn sẽ trỗi lên mạnh mẽ đến mức khó cưỡng. Gặp những trường hợp như vừa nói ở trên, ông hẳn sẽ khuyên bạn không bỏ gì vào trong phong bì vì người kia gần như chắc chắn sẽ làm như thế.

Những động cơ thúc đẩy trong cuộc sống, theo lẽ tự nhiên, sẽ kéo con người theo hướng đối đầu trong “cuộc chiến của con người chống lại con người”. Khi mỗi người đều theo đuổi những mục tiêu cá nhân thì sự tồn tại của con người, theo ông, tất sẽ trở nên “cô độc, đáng khinh, thô tục, tàn bạo và ngắn ngủi”.

John Nash, nhà toán học người Mỹ đoạt giải Nobel được khắc họa chân dung trong bộ phim A Beautiful Mind (Trí tuệ siêu việt), đã ứng dụng mẫu hành vi này vào trò chơi lòng tin, trong đó mỗi người chơi đều làm điều tốt nhất cho bản thân. Thuyết “Cân bằng Nash” của ông cũng đề cập đến cuộc thử nghiệm phong bì dành cho cả hai người giữ lại tiền của họ mọi lúc.

Hobbes và Nash đều đúng trong trường hợp niềm tin được đáp trả bằng sự bất tín. Mỗi cộng sự trải qua vụ việc ấy đều tuyệt giao với mối quan hệ.

Giữa những lời chỉ trích, nhà khoa học chính trị - giáo sư Robert Axelrod người Mỹ đã tổ chức một cuộc thi gây chú ý. Vào năm 1979, Axelrod sử dụng máy tính để tìm chiến thuật tối ưu khi muốn mở rộng và chấm dứt sự tín nhiệm của người khác.

Mười bốn người tham gia vòng thi đấu đều là những chuyên gia đến từ các ngành tâm lý, kinh tế học, khoa học chính trị, toán học và xã hội học. Họ nêu ra một nhóm chiến thuật khác nhau. Rốt cuộc, người chiến thắng cuộc thi hóa ra là người đưa ra chiến thuật đơn giản nhất suốt các vòng đấu.

Đó là chiến thuật “Ăn miếng, trả miếng” do nhà tâm lý học Anatol Rapoport nghĩ ra. Theo đó, lần đầu sẽ hợp tác, còn những lần sau chỉ làm theo đối thủ trong vòng trước, nghĩa là bắt chước chiến thuật của bạn chơi, bất kể họ phản bội hay hợp tác. “Ăn miếng, trả miếng” là một giải pháp khéo léo đối với vấn đề niềm tin.

Chiến thuật này làm mọi thứ đi đúng hướng nhờ thể hiện sự tin tưởng ngay từ bước đầu. Theo cách thức đó, điều mà Hobbes hay Nash dự đoán không còn đúng nữa. Khi hai chiến thuật tín nhiệm kết hợp cùng nhau, mối quan hệ sẽ hình thành, và sự cộng tác hầu như sẽ diễn ra suốt trò chơi, theo đó điểm số của mỗi người sẽ được nâng lên.

“Ăn miếng, trả miếng” là chiến thuật thân thiện, nhưng không dại dột. Ngay khi bị phản bội, nó sẽ trả đũa trong lượt đi kế tiếp và sẽ tiếp tục từ chối hợp tác cho tới khi đối thủ dừng thái độ thù địch. Vì có tính mô phỏng nên chiến thuật không bị lợi dụng. Sự chuyển đổi như vậy đóng vai trò then chốt, giúp những người có lòng tốt tồn tại được. Nếu không có sự trả đũa để kìm hãm thì chỉ một vài kẻ ích kỷ cũng có thể nhanh chóng tàn phá cả một tập thể nhân từ. Bất chấp lời kêu gọi lẽ công bằng, một số ít kẻ độc ác sẽ lợi dụng lòng tin của đồng nghiệp nếu không có gì ngăn họ lại.

Một đặc tính chiến thắng khác của chiến thuật “Ăn miếng, trả miếng” là sự tín nhiệm sẽ quay trở lại khi người cộng sự thể hiện sự tin tưởng. Đó là lòng vị tha. Axelrod đã khám phá ra rằng “trong tất cả quy luật tử tế, người ghi điểm thấp nhất chính là người ít vị tha nhất”.

Vị giáo sư quyết định tiến hành lại cuộc thử nghiệm. Ông muốn biết nếu có nhiều người chơi hơn và chiến thuật đa dạng hơn thì có thể thay đổi kết quả hay không. Axelrod mời những người chơi lần trước tham gia lần nữa. Ông cũng cho đăng quảng cáo trên các tờ tạp chí máy tính. Số lượng phản hồi vượt hơn dự đoán. Có 62 người chơi đến từ Mỹ, Canada, Anh, Na Uy, Thụy Sĩ và New Zealand. Họ là những giáo sư ngành khoa học máy tính, vật lý học, kinh tế học, tâm lý học, toán học, xã hội học, khoa học chính trị và sinh học tiến hóa.

Có hàng triệu lượt đấu trong vòng thi thứ hai này. Kết quả, người chiến thắng một lần nữa, là người sử dụng quy luật đơn giản của Rapoport. “Chiến thuật ‘Ăn miếng, trả miếng’ đã phát huy hiệu quả tối ưu trong vòng thứ hai của cuộc thi, cũng giống như ở vòng một”, - Axelrod viết. Ông kết luận: “Rõ ràng, đó là chiến thuật rất thành công”.

Nhưng Hobbes đã sai. Cả Nash cũng sai nốt. Con người không hoàn toàn ích kỷ và tính toán; họ sẽ đáp lại theo cả hai hướng, tích cực lẫn tiêu cực. Họ đáp trả điều mà họ nhận được. Sự có qua có lại là một trong những bản tính mạnh nhất của con người.

Theo nhiều cách, cuộc thi của Axelrod đã xác nhận sự thông thái của một đoạn trong sử thi Edda của Na Uy vào thế kỷ 13: “Trao nụ cười, con người sẽ nhận được nụ cười; còn trao sự dối trá, con người sẽ nhận lấy sự dối trá”. Qua đó ta thấy những cảm xúc tích cực, chân thành là chất keo gắn kết một mối quan hệ hợp tác.

Yếu tố quan trọng nhất trong việc hình thành và gìn giữ nhiều mối quan hệ hợp tác bền chặt không nằm ở sự gian xảo, mà ở sự sẵn sàng mạo hiểm đặt niềm tin vào những người cộng sự tiềm năng và đáp trả sự tín nhiệm họ dành cho bạn. Cũng giống như chiến thuật “Ăn miếng, trả miếng”, trong mối quan hệ, bạn cần háo hức hợp tác; sớm đưa ra những lời đề nghị một cách thân thiện; cương quyết không làm người phản bội trước; và sẵn lòng tha thứ.

Động thái ban đầu của bạn, thân thiện hoặc thù địch, sẽ tác động đến sự cân bằng trong những lần tương tác sau. Khi bạn bày tỏ sự tín nhiệm, bạn sẽ tìm thấy sự tín nhiệm. Khi bạn ích kỷ, bạn sẽ tìm thấy sự ích kỷ. Nếu bạn ganh đua, người khác đành phải ganh đua. Nếu bạn tìm cách để cuộc chơi nghiêng lợi thế về phía bạn thì những nỗ lực hợp tác của bạn quả thực sẽ trở nên “cô độc, đáng khinh, thô tục, tàn bạo và ngắn ngủi”.

Tóm lại, mức độ thành công trong việc hình thành các mối quan hệ hợp tác nằm ở sự tin tưởng, tín nhiệm của hai bên dành cho nhau.

*Theo "Người thông minh không làm việc một mình"

Theo Nhịp Sống Kinh Tế


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Muôn kiếp nhân sinh - Cuốn sách đầu tay của GS John Vũ - Nguyên Phong sắp phát hành

Rất kỳ lạ, trong giai đoạn khó khăn, căng thẳng nhất trong đại dịch COVID-19 vừa qua, các cuốn sách của GS John Vũ - Nguyên Phong lại được mọi người tìm đọc nhiều nhất.
2

Làm người thú vị - Vì sao bạn thông minh nhưng vẫn nhạt?

Không phải ai thông minh cũng thú vị, đặc biệt là những người mắc những thói quen sau.
3

Dấu chân trên cát - Đừng cố gắng thay đổi thế giới, hãy thay đổi chính mình

Cuộc đời là một bài toán vô cùng phức tạp mà trong đó mỗi người phải tự tìm kiếm câu trả lời cho chính mình vì vốn dĩ đời sống vốn là một bí mật, đòi hỏi một sự tìm kiếm không ngừng và đó cũng chính là ý nghĩa chân thật nhất của đời sống. Vì vậy, bạn đã sẵn sàng cho cuộc hành trình ấy chưa?
4

Muôn kiếp nhân sinh

“Muôn kiếp nhân sinh” là tác phẩm do Giáo sư John Vũ - Nguyên Phong viết từ năm 2017 và hoàn tất đầu năm 2020 ghi lại những câu chuyện, trải nghiệm tiền kiếp kỳ lạ từ nhiều kiếp sống của người bạn tâm giao lâu năm, ông Thomas – một nhà kinh doanh tài chính nổi tiếng ở New York.
5

Chi tiết tình báo quan trọng bị cắt trong X6 - Điệp viên hoàn hảo - Perfect Spy

Larry Berman đã thực hiện đúng ba điều căn dặn của Phạm Xuân Ẩn: “Chỉ được xuất bản khi tôi đã chết, in đúng những gì tôi kể và gia đình tôi không liên can gì đến cuốn sách này”.

Tại sao marketing thất bại: Đừng nghĩ marketing là bắt chước hay nói dối, muốn thành công thực sự bạn cần sáng tạo và lòng tin!

Marketing sinh ra không phải để mang lại lợi ích cho bạn. Nó được sinh ra để mang lại lợi ích cho người khác.

7F của Oola - Tìm bình yên giữa vạn biến

Hướng đến cuộc sống cân bằng, ít căng thẳng bắt đầu từ việc vạch ra kế hoạch phát triển bản thân phù hợp.

Đọc sách giữa đại dịch: Hệ miễn dịch - Khám phá cơ chế tự phòng chữa bệnh của cơ thể người

Trong cuốn sách "Hệ miễn dịch - Khám phá cơ chế tự phòng chữa bệnh của cơ thể người", nhà miễn dịch học hàng đầu Daniel M.Davis đã ví von rằng nghiên cứu hệ miễn dịch trong cơ thể con người cũng giống như nghiên cứu những vì sao và ngân hà trong vũ trụ vậy.

Pelé - Cuộc đời và thời đại

Người hâm mộ thể thao trong giai đoạn ngừng xem truyền hình các giải đấu có thể “bù đắp” bằng việc đọc các sách thể thao mới nhất vừa phát hành tại Việt Nam như Pelé - Cuộc đời và thời đại và Phong cách Barcelona…

Nếu bạn muốn trở thành người thú vị

Cuốn sách này phù hợp với những ai? Những người làm nghề sáng tạo, những người làm nội dung, biên tập viên hoặc đơn giản hơn là những người muốn mình trở nên “hay ho” hơn trong mắt mọi người.

Giữa mùa dịch Covid-19, sách Hạt Giống Tâm hồn bán chạy

Đại dịch covid-19 khoảng thời gian để nhìn lại chính mình - dòng sách tâm linh, giá trị sống của Nguyên Phong, sách Hạt giống tâm hồn lượng mua tăng 70-80%...

Kỷ luật trong nụ cười Kỳ 3 - Hậu quả nghiêm trọng được gieo ngay từ khi trẻ còn nhỏ

Ngày càng có nhiều người cha không muốn làm cho trẻ mất tự do, hoặc là do cảm thấy có lỗi khi có rất ít thời gian để chơi cùng con, nên bù đắp bằng cách cho tiền hoặc sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của trẻ.

Mat Osman và ‘tàn tro’ danh vọng của một ngôi sao nhạc rock

Tiểu thuyết ‘The Ruins’ (‘Tàn tích’) của nhạc sĩ kỳ cựu người Anh Mat Osman phản ánh nhiều trăn trở, thăng trầm ông từng trải xoay quanh sự nổi tiếng. Bên cạnh đó là hàng loạt đổi thay mang tính thời cuộc Osman chiêm nghiệm được về văn hóa đương đại.

Đánh thức năng lực vô hạn trong bạn: Những chỉ dẫn để có được một cuộc đời luôn mơ ước

Sách - 26/05/2020 14:01
Cuốn sách kinh điển "Đánh thức năng lực vô hạn" nhắc nhở rằng chúng ta không phải là nạn nhân của hoàn cảnh. Bạn có toàn quyền thay đổi hệ thống niềm tin, thái độ, và tư duy của mình.

Tom of Finland: Người dệt nên ‘ảo mộng tình dục’ cho nhiều thế hệ đồng tính nam

Giải trí - 26/05/2020 14:00
Bằng cách vẽ những chàng trai lực lưỡng, Touko Valio Laaksonen đã thay đổi cuộc sống của rất nhiều người đồng tính nam trên toàn thế giới.

Ai sẽ được tiêm vắc xin ngừa COVID-19?

Thế giới - 26/05/2020 13:30
Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) chấp nhận bỏ ra hàng tỉ USD cho công tác phát triển vắc xin ngừa COVID-19 và một vài ứng viên triển vọng đã lộ diện. Từ đây, một câu hỏi bắt đầu xuất hiện: Nếu có vắc xin thì ai sẽ được tiêm?

Mỹ - Trung khẩu chiến về dự luật an ninh tại Hồng Kông

Thế giới - 26/05/2020 13:00
Bắc Kinh mới đây cảnh báo Washington rằng sẽ thực hiện "mọi biện pháp cần thiết" để bảo vệ lợi ích của mình sau khi một quan chức hàng đầu của Nhà Trắng đe dọa Mỹ có thể thu hồi các đặc quyền thương mại đặc biệt của Hồng Kông nếu Trung Quốc ban hành luật an ninh mới tại đặc khu.

Brazil vượt Mỹ về số người tử vong vì COVID-19 tính trong 24 giờ qua

Thế giới - 26/05/2020 12:30
Lần đầu tiên sau một thời gian dài, Mỹ không phải là nước ghi nhận nhiều ca tử vong vì COVID-19 trong 24 giờ khi họ bị Brazil “soán ngôi”.

Đội ngũ cố vấn của ông Trump dần nhất trí cứng rắn với Trung Quốc

Thế giới - 26/05/2020 12:00
Tổng thống Donald Trump đang phải cân nhắc xem nên tiếp tục duy trì ưu đãi thương mại cho Hồng Kông hay ban hành trừng phạt nhằm phản ứng với kế hoạch trực tiếp áp đặt luật an ninh cho Hồng Kông của chính quyền Bắc Kinh.

TP.HCM: Cây phượng bật gốc làm 1 học sinh tử vong, nhiều em bị thương nặng

Thời sự - 26/05/2020 11:56
Liên quan đến vụ việc một cây phượng trong sân trường THCS Bạch Đằng (quận 3, TP.HCM) sáng 26.5, bác sĩ Nguyễn Duy Long - Giám đốc trung tâm cấp cứu 115 TP.HCM cho biết có 9 học sinh bị thương, trong đó có 1 em tử vong sau khi đến bệnh viện, nhiều em bị chấn thương nặng.

Chùm ảnh khiến cả thế giới vừa kinh ngạc vừa khâm phục những cư dân sống ở nơi có thời tiết khắc nghiệt tột cùng

Giải trí - 26/05/2020 11:30
Ai cũng cảm thấy mệt mỏi với cái nóng "chảy mỡ" của mùa hè miền nhiệt đới, tuy nhiên trên khắp hành tinh còn có muôn vàn kiểu thời tiết cực đoan hơn nữa. Điều đáng nói là cư dân địa phương vẫn tìm cách thích ứng để sống chung với lũ, băng tuyết, mưa đá...

Dừng thử nghiệm hydroxychloroquine, WHO làm bẽ mặt Tổng thống Mỹ

Thế giới - 26/05/2020 11:18
Hôm thứ hai (25.5), Tổ chức Y tế Thế giới đã tạm thời đình chỉ việc thử nghiệm hydroxychloroquine điều trị COVID-19 vì lo ngại về an toàn. Đáng chú ý, đây là loại thuốc được Tổng thống Donald Trump tin dùng để chống lại coronavirus.

Thực phẩm nên hạn chế ăn buổi tối

Sức khỏe - 26/05/2020 11:00
Có một số loại thực phẩm bạn nên hạn chế ăn chúng vào buổi tối.

‘Khách sạn tình yêu’ ở Nhật bị cảnh sát khiển trách do từ chối cặp đôi đồng tính

Giải trí - 26/05/2020 10:30
Cảnh sát Nhật cho rằng các doanh nghiệp kinh doanh ngành khách sạn nên tìm hiểu luật trước khi từ chối các cặp đôi đồng tính.

Pixar cho ra mắt bộ phim hoạt hình với nhân vật chính là gay

Điện ảnh - 26/05/2020 10:00
Pixar vừa cho ra mắt bộ phim hoạt hình ngắn mang tên Out trên kênh truyền hình trực tuyến Disney+, với nhân vật chính là một người thuộc cộng đồng LGBTQ.

Clip chó làm lộ tẩy màn bay trên không và trồng chuối với 1 ngón tay hút triệu view

Video - 26/05/2020 09:30
Cô gái trồng chuối với một ngón tay và hai nam thanh niên bay lên không trong nhà khiến nhiều người xem clip kinh ngạc. Thế nhưng, chiêu trò của 3 người này bị lộ tẩy vì con chó.

Bà lão đi xe khách nhưng tài xế nhất định không lấy tiền khiến ai cũng tò mò

Giới trẻ - 26/05/2020 09:00
Bà lão đã cố gắng nhớ xem người tài xế là ai, nhưng không thể nhớ ra.

3 câu hỏi phỏng vấn đánh trượt 99% người hiếu thắng, EQ thấp và lười động não của nhà tuyển dụng

Giới trẻ - 26/05/2020 08:30
Những câu hỏi phỏng vấn nghe qua tưởng bất thường, thậm chí ngớ ngẩn, lại đánh trượt được ứng viên có tính cách bộp chộp, chậm suy nghĩ và không chịu thay đổi để thích ứng với các tình huống. Rõ ràng là trong thời buổi này, chưa đụng làm đã kêu khó thì "kiếp làm thuê" cũng chẳng tới lượt bạn.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 26/05/2020