'Giáo sư quần đùi' Trương Nguyện Thành vừa phấn khích vừa lo sau khi xem robot Trung Quốc

Ông Trương Nguyện Thành được biết đến với biệt danh "Giáo sư quần đùi". Giáo sư có gần 40 năm tu nghiệp, nghiên cứu và giảng dạy ở Mỹ. Ông trở thành Giáo sư tại Đại học Utah (Mỹ) và được phong Giáo sư Cao cấp ở tuổi 41, có hơn hai trăm bài viết được đăng trên các tạp chí khoa học quốc tế, đạt được nhiều giải thưởng danh giá. Ông từng được vinh danh là một trong những nhà khoa học trẻ triển vọng của Mỹ năm 1993.

Với quan điểm giáo dục đổi mới, ông khuyến khích việc đặt câu hỏi sáng tạo và ứng dụng công nghệ mới như ChatGPT trong học đường. Đầu năm 2025, Ông Trương Nguyện Thành được bổ nhiệm phó chủ tịch hội đồng cố vấn Trường đại học Hoa Sen.

Ngày 18/2, Giáo sư đã có những chia sẻ trên trang cá nhân về giá trị của con người trong thời đại AI và Robot. Dưới đây là dòng chia sẻ của ông.

“Tôi còn nhớ đầu năm 2022 khi tôi viết về cảm xúc sốc của mình lúc lần đầu sử dụng ChatGPT, khi công cụ này vừa được công bố. Chỉ trong 3 tháng, hơn 100 triệu người dùng đã tham gia. Một con số khiến cả thế giới kinh ngạc.

Đến nay, ChatGPT và các công cụ tương tự như Gemini, Claude, Grok, Deepseek… đã thông minh hơn rất nhiều. Những gì AI có thể làm hôm nay vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta chỉ vài năm trước. Rất nhiều bài viết, podcasts, talkshows nói về việc AI đang làm biến đổi cấu trúc thị trường lao động.

Tết năm nay, chương trình Xuân trên CCTV (Trung Quốc) tiếp tục gây chấn động khi những humanoid robots biểu diễn võ thuật, nhào lộn, múa côn với khả năng mà người bình thường khó có thể làm được. Những cỗ máy ấy dùng AI làm “bộ não”, có thể học hỏi và chia sẻ dữ liệu với nhau chỉ trong vài giây.

Tôi xem mà vừa phấn khích trước tốc độ phát triển khoa học thần kỳ, vừa có chút lo lắng. Không lâu nữa, những robot này có thể thay thế phần lớn công việc tay chân của con người.

Đúng ra tôi phải mừng chứ. Vậy tại sao tôi lại lo?

Có lẽ vì tôi nhận ra rằng AI đang thay đổi cấu trúc lao động trí tuệ ở tầng cao, còn humanoid robots (robot hình người) đang dần thay đổi cấu trúc lao động ở tầng tay chân và sản xuất. Nếu xu thế này tiếp tục, gần như toàn bộ cấu trúc lao động của xã hội sẽ bị tái định hình.

Con người chúng ta thường vô thức gắn giá trị của mình với nghề nghiệp và vị trí xã hội: Giám đốc, Bác sĩ, Luật sư, Trưởng phòng… Chúng ta tự hào vì năng lực chuyên môn, vì sự giỏi giang, vì vai trò mình đảm nhiệm hay khả năng làm ra tiền.

Nhưng nếu một ngày nào đó AI và robots có thể làm phần lớn những việc ấy nhanh hơn, chính xác hơn, bền bỉ hơn… thì câu hỏi sẽ xuất hiện:

“Giá trị của tôi nằm ở đâu?”

Tôi nghĩ nỗi lo thật sự không phải vì AI thông minh hơn ta và robot mạnh hơn ta. Mà vì đa số chúng ta đang đồng nhất giá trị bản thân với giá trị vật chất mà mình tạo ra. Nếu công việc thay đổi, vai trò thay đổi, thu nhập thay đổi… thì ta dễ cảm thấy mình bị lung lay.

Trong suốt lịch sử, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều làm biến mất một số nghề, nhưng đồng thời mở ra những lĩnh vực mới. Nhưng con người không biến mất. Chúng ta chỉ thay đổi cách làm việc và cách sống.

Có lẽ trong thời đại AI, điều bị thách thức không chỉ là nghề nghiệp, mà là cách chúng ta định nghĩa chính mình. Không phải người thông minh nhất sẽ tồn tại. Không phải người mạnh nhất sẽ tồn tại. Mà là người có khả năng thích nghi.

Nhưng thích nghi không chỉ là học thêm kỹ năng mới. Thích nghi còn là dám buông bỏ định kiến cũ, dám cập nhật “hệ điều hành” tư duy của chính mình, và giữ được tâm thế an nhiên khi dòng đời vạn biến.

Có thể trong tương lai, công việc chúng ta làm sẽ khác hôm nay.

Nhưng nếu chúng ta giữ được khả năng học hỏi, khả năng thích nghi, can đảm ra quyết định và chịu trách nhiệm với quyết định của mình để sống có ý nghĩa thì giá trị con người không hề mất đi – nó chỉ chuyển sang một hình thái mới.

Đầu năm mới, tôi chọn nhìn AI và humanoid robots không chỉ như mối đe dọa, mà như một lời nhắc:

Đừng đóng khung giá trị của mình trong một chức danh hay một kỹ năng.

Hãy nâng cấp chính mình cùng với thời đại.”