Ông Lý và người bạn thời thơ ấu cùng mở một cửa hàng, nhưng cuối năm, vì chênh lệch lợi nhuận 20.000 nhân dân tệ, hai anh em mười năm đã quay lưng chống lại nhau ngay tại chỗ. Đừng thử thách bản chất con người bằng lợi ích; kết quả thường là tuyệt vọng.
Hầu hết những mất mát lớn mà chúng ta phải chịu trong cuộc sống đều liên quan đến hai từ: mối quan hệ giữa người với người. Một số người luôn nghĩ rằng chỉ cần mối quan hệ đủ mạnh, nó có thể chịu được tác động của tiền bạc. Nhưng trên thực tế, mối quan hệ giữa bản chất con người và lợi ích không bao giờ là về việc ai thắng ai thua, mà là ai tuân theo ai.
Bản chất con người là gì? Nó không phải là một bài kiểm tra đạo đức trắng đen, mà là bản năng sinh tồn tìm kiếm lợi nhuận và tránh tổn hại.
Hơn hai nghìn năm trước, Tư Mã Thiên đã tóm tắt trong "Sử ký Tư Mã Thiên": "Thế giới náo động, tất cả vì lợi nhuận." Xu hướng hướng tới lợi nhuận của con người là điều tự nhiên như nước chảy xuống dốc.
Adam Smith, cha đẻ của kinh tế học, cũng chỉ ra rằng chừng nào con người còn theo đuổi lợi ích cá nhân, họ có thể vô tình thúc đẩy sự vận hành của xã hội. Điều này cho thấy rằng việc muốn "kiếm tiền" và "sống một cuộc sống tốt hơn" không phải là điều đáng xấu hổ; ngược lại, đó là động lực cơ bản đằng sau sự tiến bộ của nền văn minh nhân loại.
Một khi bạn thừa nhận lợi ích cá nhân của con người, bạn sẽ hiểu rằng nhiều sự phản bội tưởng chừng như phi lý thực chất là hậu quả tất yếu của việc cân nhắc lợi ích. Năm 2019, một viện nghiên cứu uy tín đã công bố "Báo cáo dữ liệu tranh chấp đối tác tại Trung Quốc", cho thấy 68% các câu chuyện tan vỡ trong các nhóm khởi nghiệp là do phân chia lợi nhuận không công bằng. Những người bạn từng cùng nhau uống rượu và cười đùa thường trở nên vô cùng dễ tổn thương khi đối mặt với tiền bạc thực sự. Do đó, những người thực sự trưởng thành từ lâu đã từ bỏ những ảo tưởng lãng mạn về bản chất con người; họ hiểu cách nhìn nhận và xử lý các mối quan hệ một cách khách quan.
Cụ thể là như thế nào? Hãy nhớ ba quy tắc bất di bất dịch này:
Thứ nhất, đừng dễ dàng thử thách bản chất con người – điều đó vô ích. Có một câu hỏi phổ biến trên mạng: "Làm thế nào để phá hủy một mối quan hệ tốt?" Một câu trả lời được đánh giá cao là: "Vay tiền mà không trả lại, hoặc dùng tiền để thử thách người kia."
Bản chất con người giống như thủy tinh; nó không thể chịu được sự đập phá. Nếu bạn cứ khăng khăng thử thách khả năng chống lại những cám dỗ lớn của đối phương, hoặc thử xem bạn bè có cứu bạn trong tình huống sinh tử hay không, bạn sẽ chỉ nhận được một mớ hỗn độn.
Không thử thách lẫn nhau là dấu hiệu của sự tôn trọng và là giới hạn tối thiểu để duy trì các mối quan hệ.
Thứ hai, đừng dễ dàng thay đổi bản chất con người, cũng đừng phán xét bản chất con người của người khác.
Có câu nói: "Đạo đức là để tự kiềm chế, không phải để thao túng người khác." Khi một đồng nghiệp phản bội bạn để giành lấy cơ hội thăng tiến, đừng lên án họ là "ác ý", mà hãy nhìn vào áp lực sinh tồn và lợi ích cá nhân đằng sau đó. Phán xét bản chất con người của người khác chỉ dẫn đến sự xáo trộn về mặt cảm xúc; hiểu được lợi ích cá nhân của họ là chìa khóa để phá vỡ bế tắc. Chúng ta không thể thay đổi lợi ích cá nhân vốn có của người khác, nhưng chúng ta có thể điều chỉnh chiến lược đối phó của chính mình.
Thứ ba, đừng bao giờ mong đợi đánh thức bản chất con người trong những vấn đề có thể giải quyết bằng lợi ích cá nhân.
Yu Minhong, người sáng lập New Oriental, từng đặt ra một quy tắc: người thân và bạn bè không được tham gia vào ban quản lý cốt lõi của công ty. Tại sao? Bởi vì ông hiểu sâu sắc rằng quản lý bằng "cảm xúc" cuối cùng sẽ bị "bản chất con người" phản tác dụng. Trả lương, cấp cổ phần và thảo luận về chia sẻ lợi nhuận - những quy tắc tưởng chừng như lạnh lùng về lợi ích cá nhân này chính xác là sự bảo vệ lớn nhất cho bản chất con người.
Nếu một thành viên lớn tuổi trong gia đình bị ốm, anh chị em nên chia công việc như thế nào? Đừng mong đợi người "hiếu thảo nhất" làm nhiều hơn; hãy rõ ràng về các khoản chi: người đóng góp tiền nên được trả tiền, và người đóng góp sức lao động nên được trả theo giá thị trường. Những xung đột có thể giải quyết bằng tiền bạc không bao giờ nên liên quan đến các mối quan hệ cá nhân. Bởi vì một khi lợi ích được dàn xếp, mọi người vẫn có thể là người thân tốt; một khi các mối quan hệ cá nhân đã cạn kiệt, ngay cả người lạ cũng không thể duy trì được.
Tóm lại: Hiểu bản chất và lợi ích của con người không phải là trở nên lạnh lùng, mà là sống khôn ngoan hơn.
Khi bạn ngừng khăng khăng dùng đạo đức để đòi hỏi điều gì đó từ người khác, và ngừng ảo tưởng về việc thay thế các quy tắc bằng cảm xúc, bạn sẽ thấy rằng thế giới thực sự vận hành khá có hệ thống. Như câu nói sâu sắc đó: "Đừng dùng đạo đức để ràng buộc lợi ích, và đừng dùng lợi ích để làm ô nhiễm đạo đức. Nếu mọi việc có thể được giải quyết bằng lợi ích, đừng bao giờ dùng bản chất con người."
Suốt phần đời còn lại, hãy nói ít về cảm xúc và nhiều hơn về các quy tắc. Hành động phù hợp với bản chất con người, và hành động trái với bản chất con người; cuộc sống của bạn sẽ tự nhiên tránh được nhiều đường vòng.
Theo toutiao
