Thứ 6, 21/06/2019

Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

10/10/2018 17:31
Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

Mỗi ngày, chúng ta thực hiện đủ loại quyết định, nhưng đáng tiếc là chúng ta thường có những lựa chọn tồi tệ. Con người dễ bị tác động bởi nhiều định kiến khác nhau, mà lắm lúc chúng khiến ta trở nên thật ngớ ngẩn.

Hai tác giả Richard H. Thaler, được xem là cha đẻ của kinh tế học hành vi, và Cass R. Sunstein, giáo sư hàng đầu về luật học tại trường Luật thuộc Đại học Chicago, Mỹ, sẽ mời chúng ta bước vào thế giới của những lựa chọn. Các tác giả cho thấy bằng cách tìm hiểu lối suy nghĩ của người khác, chúng ta có thể thiết kế các môi trường lựa chọn giúp họ dễ dàng tìm được những gì tốt nhất cho mình.

Dựa trên quy tắc phổ quát là “mọi thứ đều có nguyên do hay duyên cớ của nó” và những chi tiết dường như không đáng kể lại có tác động lớn đến sự lựa chọn của con người, công việc của các “nhà kiến trúc lựa chọn” là thiết lập phạm vi hay hành lang để người khác ra quyết định phù hợp nhất. Những “cú hích” như thế luôn tồn tại khắp mọi nơi, mặc dù chúng ta không thể nhìn thấy chúng. Sử dụng nhiều ví dụ sống động từ những mặt quan trọng nhất trong đời sống, Thaler và Sunstein cho chúng ta thấy làm thế nào một “kiến trúc lựa chọn” tinh tường có thể hích con người theo những hướng có lợi mà không hạn chế quyền tự do lựa chọn của chúng ta.

Cú hích được xem là một trong những cuốn sách hấp dẫn và kích thích tư duy nhất trong những năm gần đây. Daniel Kahneman, nhà kinh tế đoạt giải Nobel năm 2002, đã nhận xét: “Bên trong quyển sách này là viên ngọc sáng nhất của kinh tế học hành vi. Đây là cuốn-sách-phải-đọc đối với những ai muốn nhìn thấy trí tuệ con người và xã hội của chúng ta vận hành hiệu quả hơn. Chắc chắn nó sẽ nâng tầm các quyết định của bạn và làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp hơn”.

CÚ HÍCH VÀ SỰ KHÁC BIỆT

Bạn có biết rằng mỗi người, dù chỉ là một cá thể nhỏ bé nhưng lại nắm giữ trong tay một quyền lực rất lớn, khiến tác động tới tất cả mọi thứ hiện diện trong cuộc sống xung quanh? Giống như “Cái đập cánh của con bướm có thể gây ra cơn địa chấn ở cách xa nó hàng vạn dặm” (Hiệu ứng cánh bướm) – bạn có sức mạnh vô song, kết nối với cả thế giới và sẽ thành công trong mọi dự định, vượt qua mọi thử thách.

Hai vấn đề lớn được trình bày trong cuốn sách này sẽ giúp bạn nhận diện “Cú Hích” và tạo ra sự khác biệt lớn lao trong cuộc sống. Bạn cần một chút lý luận để có thể nắm được Quy tắc Ngón tay cái, Kế toán tâm lý hay các biện pháp tự chủ để chống lại cám dỗ… Tìm hiểu kỹ về nguyên nhân và cách thức các tác động xã hội ảnh hưởng đến con người, bạn sẽ thấy: hầu hết mọi người đều học từ người khác và điều đó thường là tốt. Tuy nhiên, những khái niệm sai lầm nhất cũng xuất phát từ kiểu học hỏi này. Khi xã hội tác động lên con người, làm con người có những niềm tin sai lệch hay định kiến, chính những Cú Hích sẽ phát huy tác dụng.

Một trong những cách hiệu quả nhất để tạo ra những Cú hích là thông qua tác động xã hội. Tác động xã hội mạnh mẽ nhất có thể tạo nên cả một vụ tự tử tập thể, hoặc ngược lại, trở thành những phép màu không thể tiên đoán làm bừng sáng cả một cộng đồng, được thể hiện cụ thể bằng những thành công ngoài sức tưởng tượng của con người.

Chỉ những Cú Hích mới tạo ra sự khác biệt, loại bỏ thói quen làm theo người khác và diệt trừ tâm lý bầy đàn. Bởi vì, bản chất của sinh – tồn luôn luôn và mãi mãi là sự sáng tạo không ngừng. Trong sự vận chuyển tinh tế đó của thiên nhiên – vũ trụ, ngay cả cái chết cũng chỉ là một trong những “Cú Hích” - nguyên nhân và yếu tố kích thích cho những sáng tạo mới mẻ mà thôi.

KHI NÀO CẦN MỘT CÚ HÍCH?

Chúng ta từng thấy con người tạo nên những kỳ tích đáng kinh ngạc nhưng cũng phạm phải những sai lầm hết sức ngớ ngẩn. Vậy phản ứng như thế nào là thích hợp? Kiến trúc lựa chọn và tác động của nó là câu trả lời hiển nhiên, và có thể gọi đó là Quy tắc vàng của tinh thần gia trưởng mang tính tự do: Đưa ra những Cú Hích gần như chỉ có lợi, hay ít gây hại nhất. Nói cách khác, người ta cần những Cú Hích trước những quyết định khó khăn và hiếm khi xảy ra mà hiện thời họ không có đủ thông tin, và khi gặp rắc rối trong việc chuyển biến tình huống thực tế thành những thuật ngữ mà họ có thể hiểu.

Loại trừ được những lựa chọn nguy hiểm, hiểu rõ mình cần gì và hướng tới cái gì, quan tâm đầy đủ tới: lợi ích, tương hợp, mặc định, thông tin phản hồi, lỗi kỳ vọng và thiết kế các lựa chọn phức tạp, chắc chắn các nhà kiến trúc sẽ cải thiện đáng kể kết quả lựa chọn cho những đối tượng Con người của họ. Tính phức tạp tuyệt đối của cuộc sống hiện đại và sự lớn mạnh đáng kinh ngạc của những thay đổi công nghệ đã làm xói mòn những lý lẽ bảo vệ các quy định bắt buộc hay các học thuyết giáo điều. Mọi kế hoạch phát triển xã hội hiện hành phải được xây dựng dựa trên những nguyên tắc tự do lựa chọn, bắt đầu từ những Cú Hích nhẹ nhàng được trình bày trong cuốn sách này.

Richard H. Thaler, kinh tế gia đến từ ĐH Chicago (Mỹ), có thể là cái tên không xa lạ nếu biết rằng vào tháng 10-2011, Nhà xuất bản Trẻ ở Việt Nam từng phát hành quyển "Cú hích - Nudge", trình bày chính các vấn đề đã mang đến cho ông giải thưởng danh giá trong Kinh tế học. Các nghiên cứu của nhà kinh tế học Thaler đã chỉ ra rằng các thói quen thiếu kiềm chế bản thân, sợ mất mát những gì đã có sẽ dẫn đến các quyết định không mang lại lợi ích trong dài hạn.

Thông cáo của giải thưởng Nobel đã nhắc đến các nghiên cứu về "kế toán tinh thần" của ông Thaler, ý chỉ những người có thói quen chia số tiền mình có thành các tài khoản tưởng tượng trong đầu và tập trung vào việc hạn chế tác động của mỗi quyết định đơn lẻ, thay vì tính đến tác động chung lên toàn bộ số tiền đó. Những người có thói quen "kế toán tinh thần" thường dựa vào nhiều yếu tố tham khảo khác nhau để đánh giá việc mình chi tiền có hợp lý hay không. Chẳng hạn khi mua một món đồ, ta sẽ so nó với giá rẻ nhất có thể tìm được trên Internet để xem cái giá mình đã trả là đúng hay sai lầm.

Báo Guardian cho biết ông Thaler đã đưa ra hàng loạt ví dụ cho thấy việc so sánh, tham khảo này có thể dẫn đến "các quyết định kỳ quặc nếu đánh giá chúng theo quan điểm kinh tế truyền thống". Chẳng hạn một khách hàng chuẩn bị mua đồng hồ giá 1 triệu ở cửa hàng A bỗng nhận ra rằng cửa hàng B bán rẻ hơn 100.000 đồng, liền chạy sang bên đó để mua rẻ hơn. Điều này sẽ không xảy ra nếu chiếc đồng hồ giá 10 triệu, dù rằng trong cả hai trường hợp mức tiết kiệm được đều là 100.000 đồng. Chuyên gia kinh tế Thaler lý giải điểm tham khảo của khách hàng này là tỉ lệ phần trăm của mức tiền tiết kiệm được, thay vì con số tuyệt đối.

Ông Thaler cũng tạo ra công cụ gọi là "trò chơi độc tài" để kiểm tra quan niệm về "công bằng" của các cá nhân. Một người tham gia đóng vai "nhà độc tài" sẽ được trao một số tiền và được quyền quyết định chia cho người thứ hai bao nhiêu tùy ý. Người thứ hai không được có ý kiến gì về phần được chia của mình. Số tiền "nhà độc tài" sẽ phản ánh quan điểm của anh ta về "công bằng" (chia đều, không chia hay hào phóng cho hết?).

Cũng bàn về quan niệm về công bằng, trong một bài báo khoa học công bố năm 1986, ông Thaler và hai đồng sự đưa ra ví dụ kinh điển. 107 người tham gia được đọc tình huống sau: một cửa hàng bán dụng cụ trước giờ vẫn bán xẻng xúc tuyết với giá 15 USD. Sáng hôm sau, bỗng dưng có bão tuyết và cửa hàng tăng giá lên 20 USD. Khi được yêu cầu đánh giá hành động tăng giá của cửa hàng, 82% người tham gia cho rằng làm vậy là "không công bằng" hoặc "rất không công bằng".

Thông cáo của giải Nobel dù không nhắc đến ví dụ trên, nhưng cho rằng các nghiên cứu của ông Thaler chứng minh "quan điểm về công bằng của người tiêu dùng có thể khiến các cửa hàng không thể tăng giá khi nhu cầu tăng, nhưng có thể làm thế nếu chi phí sản xuất tăng".

Xét về tính thiếu kiềm chế bản thân, ông Thaler chỉ ra người ta có xu hướng để các cám dỗ trước mắt làm ảnh hưởng đến số tiền vốn dành cho các kế hoạch dài hơi hơn (tiền dưỡng già, để phòng khi khó khăn hay để chăm sóc sức khỏe). Điểm hạn chế này cũng giống như ta thường hào hứng lên kế hoạch mỗi dịp đầu năm nhưng chẳng bao giờ thực hiện được.

Các nghiên cứu của ông Thaler nổi tiếng đến mức ông cũng được "mời vào showbiz". Theo Hãng tin AFP, năm 2015 nhà kinh tế học hành vi đã được mời đóng vai khách mời trong bộ phim "The Big Short" (có ngôi sao Christian Bale, Steve Carell và Ryan Gosling) nói về các bong bóng bất động sản và thị trường tín dụng trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Sách giáo dục âm nhạc của Alfred Music có mặt ở Việt Nam

Giờ đây những người yêu âm nhạc nghệ thuật tại Việt Nam đã có thể tiếp cận các ấn phẩm giáo dục âm nhạc tiếng Việt, có bản quyền từ nhà xuất bản Alfred Music.
2

Mẹ ơi, hay cho con chết, chắc con chịu không nổi...

May mắn đồng hành cùng Liên, cô kỹ sư tin học 27 tuổi, tác giả Đặng Hoàng Giang chứng kiến những điều đẹp đẽ bên cạnh tột cùng của tầng bậc đau đớn, đã thấy ở cô khao khát trở thành người có ích và thái độ tự do trước cái chết...
3

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đọc giùm bạn - Tư duy cá mập Suy nghĩ cá vàng

Tôi tin rằng một trong số những câu hỏi quan trọng nhất mà bạn cần hỏi chính bản thân là bạn sẽ trở thành cá mập mạnh mẽ hay một chú cá vàng yếu đuối?
4

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đọc giùm bạn - Hạnh phúc tại tâm

Chúng ta chẳng cần đi đâu xa để tìm kiếm hạnh phúc. Nó ngay ở đây. Nó nằm ở cuộc sống bên trong chúng ta. Nếu phải đi tìm nó, bạn hãy tìm ngay thời khắc này.
5

Lãnh đạo bằng sức mạnh trí tuệ cảm xúc

Quản lý con người thông qua cảm xúc và trí tuệ không phải là việc đơn giản, tuy nhiên, nếu nhà lãnh đạo có sự cộng hưởng của Trí Tuệ và Cảm Xúc thì mọi khúc mắc, xung đột trong quá trình làm việc cùng nhau sẽ không khó giải quyết.

Đắc nhân tâm

Đắc nhân tâm chính là cuốn sách dành cho mọi người. Con cái nên đọc – cha mẹ càng nên đọc, nhân viên nên đọc – sếp càng nên đọc, người quen nhau nên đọc – người lạ nhau càng nên đọc….

Quẳng gánh lo đi và vui sống

Quẳng gánh lo đi và vui sống khuyên bạn những cách để giảm thiểu lo lắng rất đơn giản như chia sẻ nó với người khác, tìm cách giải quyết vấn đề, quên tất cả những điều lo lắng nằm ngoài tầm tay,...

Bí mật hệ thống quản trị tạo nên những “gã khổng lồ” Google, Intel, Adobe, Youtube…

Trong “Làm điều quan trọng”, John Doerr không đem đến một cuốn sách giáo khoa về OKRs. Thay vào đó, đứng ở ngôi thứ nhất, ông kể lại câu chuyện hậu trường của những công ty công nghệ lớn trên thế giới khi áp dụng OKRs như Intel, Google, Adobe, Intuit, Zume Technology…

Bạn sẽ làm được nếu tin rằng mình là người số một

“Lúc bé, ông bà chắc hẳn đã từng ao ước sẽ có một chú ngựa nhỏ để cưỡi, nhưng ông bà đã không bao giờ có nó. Trường hợp này cũng tương tự như thế. Đôi khi chúng ta không thể có được những điều mà mình mong muốn”

Phút cuối Kỳ 3: Thời khắc cuối cùng

Y tá Rose nói: “Ông ấy sắp chết rồi”. Câu nói này như một nhát dao đâm vào tim tôi. Mặc dù Harold đã phải sử dụng dịch vụ chăm sóc người sắp qua đời gần một năm qua, nhưng chưa ai chuẩn bị tinh thần cho giây phút này cả.

Cách của người Đức Kỳ 5: Nhân tố chủ chốt của EU trong tương lai

Đức có thể kiên quyết phản đối ngân sách EU “nở” ra, nhưng họ rất muốn EU có nhiều quyền lực hơn đối với ngân sách quốc gia của các nước thành viên eurozone.

Làm điều quan trọng Kỳ 2: Câu chuyện của Google Chrome

Google muốn tên của họ được nhắc đến đồng nghĩa với một thứ gì đó phải nhanh. Họ đã tiến hành một cuộc trường chinh chống lại sự trì hoãn, chậm trễ trong việc chuyển dữ liệu sẽ làm giảm trải nghiệm của người sử dụng.

Bí mật làm hồi sinh kinh tế Đức

Đóng vai trò quan trọng trong những thăng trầm của lịch sử thế giới và vươn lên trở thành quốc gia có nền kinh tế lớn nhất châu Âu sau nhiều mất mát, đổ vỡ. Điều gì đã giúp Đức có được vị thế đó?

Đạo diễn Việt Tú bật mí cách đạt được 500 triệu tiền thưởng cho các bạn trẻ đam mê công nghệ

Công nghệ - 21/06/2019 00:34
Ngày 19.6 vừa qua, lễ công bố cuộc thi "Touching your life” về sản xuất nội dung video chuyên nghiệp dành cho giới trẻ yêu công nghệ, đam mê làm phim với giải nhất lên tới 500 triệu đồng tiền mặt đã chính thức được bắt đầu.

Ăn uống sao để hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh?

Sức khỏe - 21/06/2019 00:19
Cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa bạn sẽ cải thiện sức khỏe tổng thể và cảm thấy luôn tràn đầy năng lượng. Mời các bạn tham khảo những thói quen tốt cho hệ tiêu hóa dưới đây.

Vợ Việt Anh, 'cá sấu chúa' Quỳnh Nga và nhân vật chính cùng lên tiếng giãi bày

Giải trí - 20/06/2019 19:13
Những ngày qua, thông tin diễn viên Việt Anh đã hoàn tất mọi thủ tục ly hôn vợ khoảng một tháng trước gây xôn xao dư luận. Mọi vấn đề xoay quanh nam diễn viên và vợ cũ trở thành đề tài bàn tán của dân mạng.

Pháo hoa Trung Quốc kể chuyện phiêu lưu, Anh gây choáng với số lượng pháo nước lớn nhất

Giải trí - 20/06/2019 19:05
Câu chuyện hé lộ trước đêm trình diễn 22.6 của hai đội pháo hoa cuối cùng thi đấu tham dự DIFF 2019 khiến khán giả “nín thở” chờ ngày khai hỏa.

Yêu cầu Trung Quốc bồi thường cho ngư dân Việt bị tịch thu tài sản ở Hoàng Sa

Thời sự - 20/06/2019 19:01
Việt Nam yêu cầu Trung Quốc xử lý nghiêm các nhân viên và tàu công vụ vi phạm, bồi thường thỏa đáng cho ngư dân Việt Nam bị tịch thu ngư cụ ở Hoàng Sa.

Đánh thuế lên 20 công ty Trung Quốc vì phá giá mặt hàng thép

Kinh tế - 20/06/2019 12:47
Bộ Công Thương ra quyết định áp thuế chống bán phá giá thép hợp kim hoặc không hợp kim được cán phẳng, được mạ hoặc không mạ lên 20 công ty của Trung Quốc.

Bamboo Airways bay đúng giờ nhất toàn ngành hàng không Việt Nam 5 tháng liên tiếp

Du lịch - 20/06/2019 12:44
Cục Hàng không vừa công bố tỉ lệ bay đúng giờ (OTP) của các Hãng hàng không, trong đó với tỷ lệ khai thác đúng giờ đạt 95,2% tính đến 18.5, Bamboo Airways tiếp tục giữ vững vị trí Hãng hàng không có tỷ lệ đúng giờ cao nhất toàn ngành. Như vậy, Hãng dẫn đầu tỉ lệ bay đúng giờ trong 5 tháng liên tiếp.

Rộ tin nghệ sĩ Quang Minh - Hồng Đào ly hôn sau hơn 20 năm chung sống

Giải trí - 20/06/2019 12:42
Làng showbiz và người hâm mộ đang xôn xao bàn tán về mối quan hệ vợ chồng của cặp đôi nghệ sĩ hài nổi tiếng Quang Minh - Hồng Đào, nhiều thông tin cho rằng họ đã ly hôn sau 20 năm chung sống với nhau?

EVN đang nợ bao nhiêu?

Kinh tế - 20/06/2019 12:41
Với doanh thu tăng mạnh trong năm 2018 đạt hơn 338.500 tỉ đồng, EVN ghi nhận khoản lãi sau thuế cũng khá cao, ở mức hơn 6.817 tỉ đồng. Ngoài doanh thu và lợi nhuận đều tăng thì khoản nợ của tập đoàn này cũng là điều được dư luận quan tâm.

Mỹ trừng phạt các công ty Trung Quốc tuồn hàng qua Campuchia để né thuế

Thế giới - 20/06/2019 12:38
Giới chức Mỹ tuyên bố trừng phạt hàng loạt công ty vì xuất khẩu hàng thông qua một đặc khu kinh tế thuộc sở hữu của Trung Quốc tại Campuchia nhằm né thuế quan mà Tổng thống Donald Trump trước đó áp vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc.

Phạm Quỳnh Anh gợi cảm bên 'người tình sân khấu' Ưng Hoàng Phúc

Giải trí - 20/06/2019 12:32
Là khách mời đặc biệt trong đêm nhạc Hong Kong Night tại TP.HCM, Ưng Hoàng Phúc cùng nữ đồng nghiệp thân thiết song ca loạt ca khúc đã làm nên tên tuổi của cả hai.

Hành trình từ trái tim vượt sóng cả đến với người dân, chiến sĩ huyện đảo Bạch Long Vĩ

Giới trẻ - 20/06/2019 12:29
Ngày 19.6, đoàn “Hành trình từ Trái tim - Hành trình Lập Chí Vĩ Đại - Khởi Nghiệp Kiến Quốc cho 30 triệu Thanh Niên Việt” do Tập đoàn Trung Nguyên Legend khởi xướng phối hợp cùng Bộ Quốc phòng và Quân chủng Hải quân đã đến với huyện đảo Bạch Long Vĩ, Hải Phòng.

Ánh nắng mặt trời quan trọng với cơ thể như thế nào?

Sức khỏe - 20/06/2019 12:25
Theo các nhà nghiên cứu, những người tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc không có đủ lượng vitamin D có thể gặp phải những hậu quả tiêu cực khác nhau.

'Phí chia tay' khi xuất cảnh: Vừa bất hợp lý, vừa tạo thêm gánh nặng

Kinh tế - 20/06/2019 12:25
Luật sư cho rằng nếu lấy lý do đảm bảo hơn cho công dân Việt Nam ở nước ngoài để đưa ra "phí chia tay" khi xuất cảnh là cũng không phù hợp, vì hóa ra không có phí này thì công dân không được đảm bảo hay sao?

Sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam

Văn hóa - 20/06/2019 12:16
Nguyễn Văn Phước, Giám đốc First News - Trí Việt cho rằng, sản xuất, tiêu thụ sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS