Thứ 3, 23/10/2018

Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

10/10/2018 17:31
Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

Mỗi ngày, chúng ta thực hiện đủ loại quyết định, nhưng đáng tiếc là chúng ta thường có những lựa chọn tồi tệ. Con người dễ bị tác động bởi nhiều định kiến khác nhau, mà lắm lúc chúng khiến ta trở nên thật ngớ ngẩn.

Hai tác giả Richard H. Thaler, được xem là cha đẻ của kinh tế học hành vi, và Cass R. Sunstein, giáo sư hàng đầu về luật học tại trường Luật thuộc Đại học Chicago, Mỹ, sẽ mời chúng ta bước vào thế giới của những lựa chọn. Các tác giả cho thấy bằng cách tìm hiểu lối suy nghĩ của người khác, chúng ta có thể thiết kế các môi trường lựa chọn giúp họ dễ dàng tìm được những gì tốt nhất cho mình.

Dựa trên quy tắc phổ quát là “mọi thứ đều có nguyên do hay duyên cớ của nó” và những chi tiết dường như không đáng kể lại có tác động lớn đến sự lựa chọn của con người, công việc của các “nhà kiến trúc lựa chọn” là thiết lập phạm vi hay hành lang để người khác ra quyết định phù hợp nhất. Những “cú hích” như thế luôn tồn tại khắp mọi nơi, mặc dù chúng ta không thể nhìn thấy chúng. Sử dụng nhiều ví dụ sống động từ những mặt quan trọng nhất trong đời sống, Thaler và Sunstein cho chúng ta thấy làm thế nào một “kiến trúc lựa chọn” tinh tường có thể hích con người theo những hướng có lợi mà không hạn chế quyền tự do lựa chọn của chúng ta.

Cú hích được xem là một trong những cuốn sách hấp dẫn và kích thích tư duy nhất trong những năm gần đây. Daniel Kahneman, nhà kinh tế đoạt giải Nobel năm 2002, đã nhận xét: “Bên trong quyển sách này là viên ngọc sáng nhất của kinh tế học hành vi. Đây là cuốn-sách-phải-đọc đối với những ai muốn nhìn thấy trí tuệ con người và xã hội của chúng ta vận hành hiệu quả hơn. Chắc chắn nó sẽ nâng tầm các quyết định của bạn và làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp hơn”.

CÚ HÍCH VÀ SỰ KHÁC BIỆT

Bạn có biết rằng mỗi người, dù chỉ là một cá thể nhỏ bé nhưng lại nắm giữ trong tay một quyền lực rất lớn, khiến tác động tới tất cả mọi thứ hiện diện trong cuộc sống xung quanh? Giống như “Cái đập cánh của con bướm có thể gây ra cơn địa chấn ở cách xa nó hàng vạn dặm” (Hiệu ứng cánh bướm) – bạn có sức mạnh vô song, kết nối với cả thế giới và sẽ thành công trong mọi dự định, vượt qua mọi thử thách.

Hai vấn đề lớn được trình bày trong cuốn sách này sẽ giúp bạn nhận diện “Cú Hích” và tạo ra sự khác biệt lớn lao trong cuộc sống. Bạn cần một chút lý luận để có thể nắm được Quy tắc Ngón tay cái, Kế toán tâm lý hay các biện pháp tự chủ để chống lại cám dỗ… Tìm hiểu kỹ về nguyên nhân và cách thức các tác động xã hội ảnh hưởng đến con người, bạn sẽ thấy: hầu hết mọi người đều học từ người khác và điều đó thường là tốt. Tuy nhiên, những khái niệm sai lầm nhất cũng xuất phát từ kiểu học hỏi này. Khi xã hội tác động lên con người, làm con người có những niềm tin sai lệch hay định kiến, chính những Cú Hích sẽ phát huy tác dụng.

Một trong những cách hiệu quả nhất để tạo ra những Cú hích là thông qua tác động xã hội. Tác động xã hội mạnh mẽ nhất có thể tạo nên cả một vụ tự tử tập thể, hoặc ngược lại, trở thành những phép màu không thể tiên đoán làm bừng sáng cả một cộng đồng, được thể hiện cụ thể bằng những thành công ngoài sức tưởng tượng của con người.

Chỉ những Cú Hích mới tạo ra sự khác biệt, loại bỏ thói quen làm theo người khác và diệt trừ tâm lý bầy đàn. Bởi vì, bản chất của sinh – tồn luôn luôn và mãi mãi là sự sáng tạo không ngừng. Trong sự vận chuyển tinh tế đó của thiên nhiên – vũ trụ, ngay cả cái chết cũng chỉ là một trong những “Cú Hích” - nguyên nhân và yếu tố kích thích cho những sáng tạo mới mẻ mà thôi.

KHI NÀO CẦN MỘT CÚ HÍCH?

Chúng ta từng thấy con người tạo nên những kỳ tích đáng kinh ngạc nhưng cũng phạm phải những sai lầm hết sức ngớ ngẩn. Vậy phản ứng như thế nào là thích hợp? Kiến trúc lựa chọn và tác động của nó là câu trả lời hiển nhiên, và có thể gọi đó là Quy tắc vàng của tinh thần gia trưởng mang tính tự do: Đưa ra những Cú Hích gần như chỉ có lợi, hay ít gây hại nhất. Nói cách khác, người ta cần những Cú Hích trước những quyết định khó khăn và hiếm khi xảy ra mà hiện thời họ không có đủ thông tin, và khi gặp rắc rối trong việc chuyển biến tình huống thực tế thành những thuật ngữ mà họ có thể hiểu.

Loại trừ được những lựa chọn nguy hiểm, hiểu rõ mình cần gì và hướng tới cái gì, quan tâm đầy đủ tới: lợi ích, tương hợp, mặc định, thông tin phản hồi, lỗi kỳ vọng và thiết kế các lựa chọn phức tạp, chắc chắn các nhà kiến trúc sẽ cải thiện đáng kể kết quả lựa chọn cho những đối tượng Con người của họ. Tính phức tạp tuyệt đối của cuộc sống hiện đại và sự lớn mạnh đáng kinh ngạc của những thay đổi công nghệ đã làm xói mòn những lý lẽ bảo vệ các quy định bắt buộc hay các học thuyết giáo điều. Mọi kế hoạch phát triển xã hội hiện hành phải được xây dựng dựa trên những nguyên tắc tự do lựa chọn, bắt đầu từ những Cú Hích nhẹ nhàng được trình bày trong cuốn sách này.

Richard H. Thaler, kinh tế gia đến từ ĐH Chicago (Mỹ), có thể là cái tên không xa lạ nếu biết rằng vào tháng 10-2011, Nhà xuất bản Trẻ ở Việt Nam từng phát hành quyển "Cú hích - Nudge", trình bày chính các vấn đề đã mang đến cho ông giải thưởng danh giá trong Kinh tế học. Các nghiên cứu của nhà kinh tế học Thaler đã chỉ ra rằng các thói quen thiếu kiềm chế bản thân, sợ mất mát những gì đã có sẽ dẫn đến các quyết định không mang lại lợi ích trong dài hạn.

Thông cáo của giải thưởng Nobel đã nhắc đến các nghiên cứu về "kế toán tinh thần" của ông Thaler, ý chỉ những người có thói quen chia số tiền mình có thành các tài khoản tưởng tượng trong đầu và tập trung vào việc hạn chế tác động của mỗi quyết định đơn lẻ, thay vì tính đến tác động chung lên toàn bộ số tiền đó. Những người có thói quen "kế toán tinh thần" thường dựa vào nhiều yếu tố tham khảo khác nhau để đánh giá việc mình chi tiền có hợp lý hay không. Chẳng hạn khi mua một món đồ, ta sẽ so nó với giá rẻ nhất có thể tìm được trên Internet để xem cái giá mình đã trả là đúng hay sai lầm.

Báo Guardian cho biết ông Thaler đã đưa ra hàng loạt ví dụ cho thấy việc so sánh, tham khảo này có thể dẫn đến "các quyết định kỳ quặc nếu đánh giá chúng theo quan điểm kinh tế truyền thống". Chẳng hạn một khách hàng chuẩn bị mua đồng hồ giá 1 triệu ở cửa hàng A bỗng nhận ra rằng cửa hàng B bán rẻ hơn 100.000 đồng, liền chạy sang bên đó để mua rẻ hơn. Điều này sẽ không xảy ra nếu chiếc đồng hồ giá 10 triệu, dù rằng trong cả hai trường hợp mức tiết kiệm được đều là 100.000 đồng. Chuyên gia kinh tế Thaler lý giải điểm tham khảo của khách hàng này là tỉ lệ phần trăm của mức tiền tiết kiệm được, thay vì con số tuyệt đối.

Ông Thaler cũng tạo ra công cụ gọi là "trò chơi độc tài" để kiểm tra quan niệm về "công bằng" của các cá nhân. Một người tham gia đóng vai "nhà độc tài" sẽ được trao một số tiền và được quyền quyết định chia cho người thứ hai bao nhiêu tùy ý. Người thứ hai không được có ý kiến gì về phần được chia của mình. Số tiền "nhà độc tài" sẽ phản ánh quan điểm của anh ta về "công bằng" (chia đều, không chia hay hào phóng cho hết?).

Cũng bàn về quan niệm về công bằng, trong một bài báo khoa học công bố năm 1986, ông Thaler và hai đồng sự đưa ra ví dụ kinh điển. 107 người tham gia được đọc tình huống sau: một cửa hàng bán dụng cụ trước giờ vẫn bán xẻng xúc tuyết với giá 15 USD. Sáng hôm sau, bỗng dưng có bão tuyết và cửa hàng tăng giá lên 20 USD. Khi được yêu cầu đánh giá hành động tăng giá của cửa hàng, 82% người tham gia cho rằng làm vậy là "không công bằng" hoặc "rất không công bằng".

Thông cáo của giải Nobel dù không nhắc đến ví dụ trên, nhưng cho rằng các nghiên cứu của ông Thaler chứng minh "quan điểm về công bằng của người tiêu dùng có thể khiến các cửa hàng không thể tăng giá khi nhu cầu tăng, nhưng có thể làm thế nếu chi phí sản xuất tăng".

Xét về tính thiếu kiềm chế bản thân, ông Thaler chỉ ra người ta có xu hướng để các cám dỗ trước mắt làm ảnh hưởng đến số tiền vốn dành cho các kế hoạch dài hơi hơn (tiền dưỡng già, để phòng khi khó khăn hay để chăm sóc sức khỏe). Điểm hạn chế này cũng giống như ta thường hào hứng lên kế hoạch mỗi dịp đầu năm nhưng chẳng bao giờ thực hiện được.

Các nghiên cứu của ông Thaler nổi tiếng đến mức ông cũng được "mời vào showbiz". Theo Hãng tin AFP, năm 2015 nhà kinh tế học hành vi đã được mời đóng vai khách mời trong bộ phim "The Big Short" (có ngôi sao Christian Bale, Steve Carell và Ryan Gosling) nói về các bong bóng bất động sản và thị trường tín dụng trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Làm điều quan trọng Kỳ 1: Câu chuyện của Google Chrome

'Làm điều quan trọng' giống như một quyển nhật ký ghi chép lại kinh nghiệm về những trường hợp điển hình đã thành công nhờ phương pháp OKRs (viết tắt của Mục tiêu và Kết quả then chốt, do Andy Grove – cựu CEO Intel - đặt nền tảng).
2

Điều gì là quan trọng khi "Làm điều quan trọng" ?

OKRs đã giữ cho tôi và Google đúng hẹn và đúng hướng khi chúng tôi chọn ra được “Cái gì là quan trọng nhất”. Tôi muốn tất cả mọi người đều hiểu OKRs như chúng tôi đã hiểu” .
3

Câu chuyện cảm động về ba con cá

Tôi luôn tin rằng mỗi một người ít nhất đều có một thiên sứ bảo vệ cho mình. Có thiên sứ hóa thành người thân luôn bên cạnh chúng ta, có khi hóa thành bạn bè, nhưng cũng có khi hóa thành bạn đời mang đến cho chúng ta tình yêu chân thành, câu chuyện bên dưới sẽ cho bạn góc nhìn về nhận định trên.
4

Làm điều quan trọng Kỳ 2: Câu chuyện của Google Chrome

Google muốn tên của họ được nhắc đến đồng nghĩa với một thứ gì đó phải nhanh. Họ đã tiến hành một cuộc trường chinh chống lại sự trì hoãn, chậm trễ trong việc chuyển dữ liệu sẽ làm giảm trải nghiệm của người sử dụng.
5

Hạnh phúc tại tâm Kỳ 7: Buông bỏ sự ham muốn

Bạn nói rằng: “Cuộc sống của tôi dường như vô nghĩa và trống rỗng”. Nó vô nghĩa và trống rỗng bởi vì bạn luôn muốn nhiều hơn nữa. Hãy buông bỏ sự ham cầu, bạn sẽ được chuyển hóa một cách trọn vẹn. Trạng thái trống rỗng sẽ biến mất ngay khi bạn ngưng đòi hỏi.

Đắc nhân tâm

Đắc nhân tâm chính là cuốn sách dành cho mọi người. Con cái nên đọc – cha mẹ càng nên đọc, nhân viên nên đọc – sếp càng nên đọc, người quen nhau nên đọc – người lạ nhau càng nên đọc….

Quẳng gánh lo đi và vui sống

Quẳng gánh lo đi và vui sống khuyên bạn những cách để giảm thiểu lo lắng rất đơn giản như chia sẻ nó với người khác, tìm cách giải quyết vấn đề, quên tất cả những điều lo lắng nằm ngoài tầm tay,...

Bí mật hệ thống quản trị tạo nên những “gã khổng lồ” Google, Intel, Adobe, Youtube…

Trong “Làm điều quan trọng”, John Doerr không đem đến một cuốn sách giáo khoa về OKRs. Thay vào đó, đứng ở ngôi thứ nhất, ông kể lại câu chuyện hậu trường của những công ty công nghệ lớn trên thế giới khi áp dụng OKRs như Intel, Google, Adobe, Intuit, Zume Technology…

Bạn sẽ làm được nếu tin rằng mình là người số một

“Lúc bé, ông bà chắc hẳn đã từng ao ước sẽ có một chú ngựa nhỏ để cưỡi, nhưng ông bà đã không bao giờ có nó. Trường hợp này cũng tương tự như thế. Đôi khi chúng ta không thể có được những điều mà mình mong muốn”

Phút cuối Kỳ 3: Thời khắc cuối cùng

Y tá Rose nói: “Ông ấy sắp chết rồi”. Câu nói này như một nhát dao đâm vào tim tôi. Mặc dù Harold đã phải sử dụng dịch vụ chăm sóc người sắp qua đời gần một năm qua, nhưng chưa ai chuẩn bị tinh thần cho giây phút này cả.

Cách của người Đức Kỳ 5: Nhân tố chủ chốt của EU trong tương lai

Đức có thể kiên quyết phản đối ngân sách EU “nở” ra, nhưng họ rất muốn EU có nhiều quyền lực hơn đối với ngân sách quốc gia của các nước thành viên eurozone.

Làm điều quan trọng Kỳ 2: Câu chuyện của Google Chrome

Google muốn tên của họ được nhắc đến đồng nghĩa với một thứ gì đó phải nhanh. Họ đã tiến hành một cuộc trường chinh chống lại sự trì hoãn, chậm trễ trong việc chuyển dữ liệu sẽ làm giảm trải nghiệm của người sử dụng.

Bí mật làm hồi sinh kinh tế Đức

Đóng vai trò quan trọng trong những thăng trầm của lịch sử thế giới và vươn lên trở thành quốc gia có nền kinh tế lớn nhất châu Âu sau nhiều mất mát, đổ vỡ. Điều gì đã giúp Đức có được vị thế đó?

Lịch sử ra đời của chiếc Ford V8 động cơ không tưởng

Khi Henry Ford quyết định chế tạo chiếc xe hơi V8 nổi tiếng của mình, ông dự định thiết kế một loại động cơ mới với toàn bộ tám xi-lanh gộp thành một khối. Ông chỉ thị các kỹ sư của mình vẽ mẫu thiết kế cho động cơ này.

Chị của nữ giám đốc N-Collagen khai trộn kem trong kho mỹ phẩm

Kinh tế - 22/10/2018 15:29
Chị Trần Thị Ngọc Thảo nói rằng khi đang tập trung mỹ phẩm bị hư hỏng vỏ hộp để trộn với nhiều loại kem khác cho... bản thân và người thân xài thì công an đến khám xét kho hàng.

Nông dân khóc ròng vì vườn bưởi Năm Roi chết hàng loạt

Kinh tế - 22/10/2018 15:25
Trong đợt triều cường vừa qua, mực nước đột ngột dâng cao tràn qua đê bao chống lũ khiến hàng chục héc-ta bưởi Năm Roi ở xã Mỹ Hòa bị ngập úng, gây thiệt hại cho người trồng hàng tỉ đồng.

Xăng giảm giá trong lần điều chỉnh hôm nay 22.10

Kinh tế - 22/10/2018 15:23
Liên bộ Công Thương - Tài chính vừa ra thông báo về điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu từ 15 giờ chiều nay 22.10. Theo đó, giảm giá xăng E5 RON92 224 đồng/lít xuống mức không cao hơn 20.682 đồng/lít; xăng RON95-III giảm 144 đồng/lít xuống mức không cao hơn 22.203 đồng/lít.

Trực tiếp: U.19 Việt Nam - Australia: Thầy trò Hoàng Anh Tuấn hồi sinh từ cửa tử?

Thể thao - 22/10/2018 15:17
Thất bại 1-2 trước Jordan ở trận đấu mở màn Giải U.19 châu Á 2018 đã khiến giấc mơ tham dự World Cup U.20 của thầy trò Hoàng Anh Tuấn đứng trước bờ vực phá sản. Muốn đi tiếp, Việt Nam phải đánh bại Australia.

ASEAN chất vấn Mỹ, Trung về vụ chạm trán tàu chiến trên Biển Đông

Thế giới - 22/10/2018 15:12
Bộ trưởng Quốc phòng các nước Đông Nam Á với nỗi lo về tình trạng căng thẳng Mỹ - Trung trên Biển Đông đã tìm kiếm lời giải thích từ đại diện hai cường quốc.

Vụ nữ tài xế gây tai nạn kinh hoàng: Còn 1 bệnh nhân đang nguy kịch

Thời sự - 22/10/2018 12:10
Liên quan đến vụ nữ tài xế lái xe ô tô BMW tông liên hoàn tại ngã tư Hàng Xanh (quận Bình Thạnh, TP.HCM) khiến một người chết tại chỗ, hiện còn 3 bệnh nhân đang bị thương rất nặng, trong đó có 1 trường hợp đang nguy kịch.

Hàng ngàn cuốn sách quý đã đến với chiến sĩ Cục CSGT

Giáo dục - 22/10/2018 11:52
Ngày 19.10, Hành trình Từ Trái Tim – Hành trình Lập Chí Vĩ Đại – Khởi Nghiệp Kiến Quốc cho 30 triệu thanh niên Việt đã phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông (Cục CSGT, Bộ Công an) tổ chức chương trình rất đặc biệt, tặng hàng ngàn cuốn sách quý đổi đời đến các thanh niên, chiến sĩ CSGT tại đơn vị và giao lưu truyền cảm hứng với sự đồng hành của Hoa hậu Ngọc Hân, Á hậu Huyền My, ca sĩ Thu Hằng – Quán quân Sao mai 2015.

Anh - Mỹ sẽ bắt tay tác chiến mạng

Thế giới - 22/10/2018 11:22
The Huffington Post đưa tin Anh và Mỹ sắp ký một thỏa thuận để đảm bảo hai nước giữ được thế thống trị cũng như loại bỏ các đối thủ trên mặt trận không gian mạng.

Khám phá dinh thự ven biển Nha Trang của vua Bảo Đại

Du lịch - 22/10/2018 10:31
Khu nhà có 5 biệt thự mang phong cách kiến trúc Pháp với góc nhìn ra biển và có bãi tắm riêng.

Nhóm nhạc tuổi teen bị ông chủ đánh chảy máu đầu, siết cổ bằng dây guitar gây phẫn nộ

Giải trí - 22/10/2018 10:16
Ngày 19.10 vừa qua, trưởng nhóm The East Light, nam ca sĩ trẻ Lee Seokcheol đã mở một cuộc họp báo xoay quanh vụ việc các thành viên của nhóm bị nhà sản xuất cũng như CEO bạo hành vô cùng dã man trong suốt 3 năm hoạt động.

Mỹ quyết kiềm chế Vành đai và Con đường

Thế giới - 22/10/2018 10:08
Hai đảng Dân chủ và Cộng hòa chia rẽ sâu sắc trong nhiều vấn đề liên quan đến chính sách đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng họ đều nhất trí phải kiềm chế sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) mà Trung Quốc đang thực hiện.

Tàu hỏa du lịch trật bánh ở Đài Loan: ít nhất 17 người chết, 126 người bị thương

Thế giới - 22/10/2018 10:07
Một chuyến tàu hỏa đã bị trật bánh tại khu vực đông bắc Đài Loan, làm chết ít nhất 17 người và bị thương 126 người khác, theo chính quyền địa phương.

Lợi ích vàng từ trái cây chua

Sức khỏe - 22/10/2018 10:06
Trái cây chua cũng có những lợi ích riêng giống như các loại trái khác. Dưới đây là những loại trái đặc trưng.

Thắng derby, Inter đẩy Milan xuống nửa dưới bảng xếp hạng

Thể thao - 22/10/2018 10:03
Inter đã dập tắt hy vọng hồi sinh của AC Milan bằng chiến thắng muộn mằn với pha lập công của Mauro Icardi.

Không khí lạnh gây mưa rào và giông ở Bắc Bộ

Thời sự - 22/10/2018 10:03
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, hôm nay 22.10, không khí lạnh vẫn đang tiếp tục di chuyển xuống phía nam.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS