Thứ 6, 22/02/2019

Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

10/10/2018 17:31
Cú hích - Cuốn sách của tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2017

Mỗi ngày, chúng ta thực hiện đủ loại quyết định, nhưng đáng tiếc là chúng ta thường có những lựa chọn tồi tệ. Con người dễ bị tác động bởi nhiều định kiến khác nhau, mà lắm lúc chúng khiến ta trở nên thật ngớ ngẩn.

Hai tác giả Richard H. Thaler, được xem là cha đẻ của kinh tế học hành vi, và Cass R. Sunstein, giáo sư hàng đầu về luật học tại trường Luật thuộc Đại học Chicago, Mỹ, sẽ mời chúng ta bước vào thế giới của những lựa chọn. Các tác giả cho thấy bằng cách tìm hiểu lối suy nghĩ của người khác, chúng ta có thể thiết kế các môi trường lựa chọn giúp họ dễ dàng tìm được những gì tốt nhất cho mình.

Dựa trên quy tắc phổ quát là “mọi thứ đều có nguyên do hay duyên cớ của nó” và những chi tiết dường như không đáng kể lại có tác động lớn đến sự lựa chọn của con người, công việc của các “nhà kiến trúc lựa chọn” là thiết lập phạm vi hay hành lang để người khác ra quyết định phù hợp nhất. Những “cú hích” như thế luôn tồn tại khắp mọi nơi, mặc dù chúng ta không thể nhìn thấy chúng. Sử dụng nhiều ví dụ sống động từ những mặt quan trọng nhất trong đời sống, Thaler và Sunstein cho chúng ta thấy làm thế nào một “kiến trúc lựa chọn” tinh tường có thể hích con người theo những hướng có lợi mà không hạn chế quyền tự do lựa chọn của chúng ta.

Cú hích được xem là một trong những cuốn sách hấp dẫn và kích thích tư duy nhất trong những năm gần đây. Daniel Kahneman, nhà kinh tế đoạt giải Nobel năm 2002, đã nhận xét: “Bên trong quyển sách này là viên ngọc sáng nhất của kinh tế học hành vi. Đây là cuốn-sách-phải-đọc đối với những ai muốn nhìn thấy trí tuệ con người và xã hội của chúng ta vận hành hiệu quả hơn. Chắc chắn nó sẽ nâng tầm các quyết định của bạn và làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp hơn”.

CÚ HÍCH VÀ SỰ KHÁC BIỆT

Bạn có biết rằng mỗi người, dù chỉ là một cá thể nhỏ bé nhưng lại nắm giữ trong tay một quyền lực rất lớn, khiến tác động tới tất cả mọi thứ hiện diện trong cuộc sống xung quanh? Giống như “Cái đập cánh của con bướm có thể gây ra cơn địa chấn ở cách xa nó hàng vạn dặm” (Hiệu ứng cánh bướm) – bạn có sức mạnh vô song, kết nối với cả thế giới và sẽ thành công trong mọi dự định, vượt qua mọi thử thách.

Hai vấn đề lớn được trình bày trong cuốn sách này sẽ giúp bạn nhận diện “Cú Hích” và tạo ra sự khác biệt lớn lao trong cuộc sống. Bạn cần một chút lý luận để có thể nắm được Quy tắc Ngón tay cái, Kế toán tâm lý hay các biện pháp tự chủ để chống lại cám dỗ… Tìm hiểu kỹ về nguyên nhân và cách thức các tác động xã hội ảnh hưởng đến con người, bạn sẽ thấy: hầu hết mọi người đều học từ người khác và điều đó thường là tốt. Tuy nhiên, những khái niệm sai lầm nhất cũng xuất phát từ kiểu học hỏi này. Khi xã hội tác động lên con người, làm con người có những niềm tin sai lệch hay định kiến, chính những Cú Hích sẽ phát huy tác dụng.

Một trong những cách hiệu quả nhất để tạo ra những Cú hích là thông qua tác động xã hội. Tác động xã hội mạnh mẽ nhất có thể tạo nên cả một vụ tự tử tập thể, hoặc ngược lại, trở thành những phép màu không thể tiên đoán làm bừng sáng cả một cộng đồng, được thể hiện cụ thể bằng những thành công ngoài sức tưởng tượng của con người.

Chỉ những Cú Hích mới tạo ra sự khác biệt, loại bỏ thói quen làm theo người khác và diệt trừ tâm lý bầy đàn. Bởi vì, bản chất của sinh – tồn luôn luôn và mãi mãi là sự sáng tạo không ngừng. Trong sự vận chuyển tinh tế đó của thiên nhiên – vũ trụ, ngay cả cái chết cũng chỉ là một trong những “Cú Hích” - nguyên nhân và yếu tố kích thích cho những sáng tạo mới mẻ mà thôi.

KHI NÀO CẦN MỘT CÚ HÍCH?

Chúng ta từng thấy con người tạo nên những kỳ tích đáng kinh ngạc nhưng cũng phạm phải những sai lầm hết sức ngớ ngẩn. Vậy phản ứng như thế nào là thích hợp? Kiến trúc lựa chọn và tác động của nó là câu trả lời hiển nhiên, và có thể gọi đó là Quy tắc vàng của tinh thần gia trưởng mang tính tự do: Đưa ra những Cú Hích gần như chỉ có lợi, hay ít gây hại nhất. Nói cách khác, người ta cần những Cú Hích trước những quyết định khó khăn và hiếm khi xảy ra mà hiện thời họ không có đủ thông tin, và khi gặp rắc rối trong việc chuyển biến tình huống thực tế thành những thuật ngữ mà họ có thể hiểu.

Loại trừ được những lựa chọn nguy hiểm, hiểu rõ mình cần gì và hướng tới cái gì, quan tâm đầy đủ tới: lợi ích, tương hợp, mặc định, thông tin phản hồi, lỗi kỳ vọng và thiết kế các lựa chọn phức tạp, chắc chắn các nhà kiến trúc sẽ cải thiện đáng kể kết quả lựa chọn cho những đối tượng Con người của họ. Tính phức tạp tuyệt đối của cuộc sống hiện đại và sự lớn mạnh đáng kinh ngạc của những thay đổi công nghệ đã làm xói mòn những lý lẽ bảo vệ các quy định bắt buộc hay các học thuyết giáo điều. Mọi kế hoạch phát triển xã hội hiện hành phải được xây dựng dựa trên những nguyên tắc tự do lựa chọn, bắt đầu từ những Cú Hích nhẹ nhàng được trình bày trong cuốn sách này.

Richard H. Thaler, kinh tế gia đến từ ĐH Chicago (Mỹ), có thể là cái tên không xa lạ nếu biết rằng vào tháng 10-2011, Nhà xuất bản Trẻ ở Việt Nam từng phát hành quyển "Cú hích - Nudge", trình bày chính các vấn đề đã mang đến cho ông giải thưởng danh giá trong Kinh tế học. Các nghiên cứu của nhà kinh tế học Thaler đã chỉ ra rằng các thói quen thiếu kiềm chế bản thân, sợ mất mát những gì đã có sẽ dẫn đến các quyết định không mang lại lợi ích trong dài hạn.

Thông cáo của giải thưởng Nobel đã nhắc đến các nghiên cứu về "kế toán tinh thần" của ông Thaler, ý chỉ những người có thói quen chia số tiền mình có thành các tài khoản tưởng tượng trong đầu và tập trung vào việc hạn chế tác động của mỗi quyết định đơn lẻ, thay vì tính đến tác động chung lên toàn bộ số tiền đó. Những người có thói quen "kế toán tinh thần" thường dựa vào nhiều yếu tố tham khảo khác nhau để đánh giá việc mình chi tiền có hợp lý hay không. Chẳng hạn khi mua một món đồ, ta sẽ so nó với giá rẻ nhất có thể tìm được trên Internet để xem cái giá mình đã trả là đúng hay sai lầm.

Báo Guardian cho biết ông Thaler đã đưa ra hàng loạt ví dụ cho thấy việc so sánh, tham khảo này có thể dẫn đến "các quyết định kỳ quặc nếu đánh giá chúng theo quan điểm kinh tế truyền thống". Chẳng hạn một khách hàng chuẩn bị mua đồng hồ giá 1 triệu ở cửa hàng A bỗng nhận ra rằng cửa hàng B bán rẻ hơn 100.000 đồng, liền chạy sang bên đó để mua rẻ hơn. Điều này sẽ không xảy ra nếu chiếc đồng hồ giá 10 triệu, dù rằng trong cả hai trường hợp mức tiết kiệm được đều là 100.000 đồng. Chuyên gia kinh tế Thaler lý giải điểm tham khảo của khách hàng này là tỉ lệ phần trăm của mức tiền tiết kiệm được, thay vì con số tuyệt đối.

Ông Thaler cũng tạo ra công cụ gọi là "trò chơi độc tài" để kiểm tra quan niệm về "công bằng" của các cá nhân. Một người tham gia đóng vai "nhà độc tài" sẽ được trao một số tiền và được quyền quyết định chia cho người thứ hai bao nhiêu tùy ý. Người thứ hai không được có ý kiến gì về phần được chia của mình. Số tiền "nhà độc tài" sẽ phản ánh quan điểm của anh ta về "công bằng" (chia đều, không chia hay hào phóng cho hết?).

Cũng bàn về quan niệm về công bằng, trong một bài báo khoa học công bố năm 1986, ông Thaler và hai đồng sự đưa ra ví dụ kinh điển. 107 người tham gia được đọc tình huống sau: một cửa hàng bán dụng cụ trước giờ vẫn bán xẻng xúc tuyết với giá 15 USD. Sáng hôm sau, bỗng dưng có bão tuyết và cửa hàng tăng giá lên 20 USD. Khi được yêu cầu đánh giá hành động tăng giá của cửa hàng, 82% người tham gia cho rằng làm vậy là "không công bằng" hoặc "rất không công bằng".

Thông cáo của giải Nobel dù không nhắc đến ví dụ trên, nhưng cho rằng các nghiên cứu của ông Thaler chứng minh "quan điểm về công bằng của người tiêu dùng có thể khiến các cửa hàng không thể tăng giá khi nhu cầu tăng, nhưng có thể làm thế nếu chi phí sản xuất tăng".

Xét về tính thiếu kiềm chế bản thân, ông Thaler chỉ ra người ta có xu hướng để các cám dỗ trước mắt làm ảnh hưởng đến số tiền vốn dành cho các kế hoạch dài hơi hơn (tiền dưỡng già, để phòng khi khó khăn hay để chăm sóc sức khỏe). Điểm hạn chế này cũng giống như ta thường hào hứng lên kế hoạch mỗi dịp đầu năm nhưng chẳng bao giờ thực hiện được.

Các nghiên cứu của ông Thaler nổi tiếng đến mức ông cũng được "mời vào showbiz". Theo Hãng tin AFP, năm 2015 nhà kinh tế học hành vi đã được mời đóng vai khách mời trong bộ phim "The Big Short" (có ngôi sao Christian Bale, Steve Carell và Ryan Gosling) nói về các bong bóng bất động sản và thị trường tín dụng trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Hiểu về trái tim: Hạnh phúc hiểu thế nào cho đúng?

LTS: Hiểu về trái tim là cuốn sách đầu tiên thuộc chủ đề Hạt giống tâm hồn do một tác giả trong nước viết: thầy Minh Niệm, người sáng lập dòng Thiền hiểu biết. Tác phẩm giúp người đọc hiểu được cảm xúc của tâm hồn, để loại bỏ nỗi buồn, tổn thương và tìm được hạnh phúc trong cuộc sống.
2

Hiểu về trái tim: Tại sao ta không chấp nhận được lầm lỡ của kẻ khác?

Phần lớn lý do không chấp nhận của ta cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho, hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ làm ảnh hưởng đến danh dự của mình, chứ không phải vì ta muốn giúp họ cố gắng hơn như ta giải thích.
3

Hiểu về trái tim: Sống mà không thể thương yêu thì đó là tai nạn

Suy cho cùng thương người khác đã là một sự hưởng thụ rồi. Chẳng phải trên đời này có biết bao người muốn thương nhưng không có người để thương đó sao.
4

Hãy nhìn cuộc đời bằng trái tim yêu thương

Trong cuộc sống nếu bạn dùng trái tim yêu thương để nhìn nhận mọi việc bạn sẽ thấy những điều diễn ra quanh mình đều có lí do riêng, ẩn sau đó là những câu chuyện mà chúng ta không phải là người trong cuộc để có thể hiểu tường tận. Nên hãy ngừng phán xét, giúp ta có thời gian để yêu thương nhiều hơn.
5

Tái bút Anh yêu em - Phần 1: Cô gái trẻ và nỗi buồn khi người yêu đột ngột qua đời

Holly và Gerry làm bạn với nhau từ thuở thiếu thời và yêu nhau tự lúc nào không biết. Họ hiểu nhau hơn bất cứ người nào, gắn bó với nhau như thể không một sức mạnh nào có thể chia lìa được. Cho đến một ngày, chuyện không ngờ nhất đã xảy ra.

Đắc nhân tâm

Đắc nhân tâm chính là cuốn sách dành cho mọi người. Con cái nên đọc – cha mẹ càng nên đọc, nhân viên nên đọc – sếp càng nên đọc, người quen nhau nên đọc – người lạ nhau càng nên đọc….

Quẳng gánh lo đi và vui sống

Quẳng gánh lo đi và vui sống khuyên bạn những cách để giảm thiểu lo lắng rất đơn giản như chia sẻ nó với người khác, tìm cách giải quyết vấn đề, quên tất cả những điều lo lắng nằm ngoài tầm tay,...

Bí mật hệ thống quản trị tạo nên những “gã khổng lồ” Google, Intel, Adobe, Youtube…

Trong “Làm điều quan trọng”, John Doerr không đem đến một cuốn sách giáo khoa về OKRs. Thay vào đó, đứng ở ngôi thứ nhất, ông kể lại câu chuyện hậu trường của những công ty công nghệ lớn trên thế giới khi áp dụng OKRs như Intel, Google, Adobe, Intuit, Zume Technology…

Bạn sẽ làm được nếu tin rằng mình là người số một

“Lúc bé, ông bà chắc hẳn đã từng ao ước sẽ có một chú ngựa nhỏ để cưỡi, nhưng ông bà đã không bao giờ có nó. Trường hợp này cũng tương tự như thế. Đôi khi chúng ta không thể có được những điều mà mình mong muốn”

Phút cuối Kỳ 3: Thời khắc cuối cùng

Y tá Rose nói: “Ông ấy sắp chết rồi”. Câu nói này như một nhát dao đâm vào tim tôi. Mặc dù Harold đã phải sử dụng dịch vụ chăm sóc người sắp qua đời gần một năm qua, nhưng chưa ai chuẩn bị tinh thần cho giây phút này cả.

Cách của người Đức Kỳ 5: Nhân tố chủ chốt của EU trong tương lai

Đức có thể kiên quyết phản đối ngân sách EU “nở” ra, nhưng họ rất muốn EU có nhiều quyền lực hơn đối với ngân sách quốc gia của các nước thành viên eurozone.

Làm điều quan trọng Kỳ 2: Câu chuyện của Google Chrome

Google muốn tên của họ được nhắc đến đồng nghĩa với một thứ gì đó phải nhanh. Họ đã tiến hành một cuộc trường chinh chống lại sự trì hoãn, chậm trễ trong việc chuyển dữ liệu sẽ làm giảm trải nghiệm của người sử dụng.

Bí mật làm hồi sinh kinh tế Đức

Đóng vai trò quan trọng trong những thăng trầm của lịch sử thế giới và vươn lên trở thành quốc gia có nền kinh tế lớn nhất châu Âu sau nhiều mất mát, đổ vỡ. Điều gì đã giúp Đức có được vị thế đó?

Miley Cyrus tiết lộ lý do cưới Liam Hemsworth

Giải trí - 22/02/2019 15:55
Sau khi kết hôn với Liam, Miley Cyrus vẫn giữ cá tính của mình là vui nhộn, quậy phá và thích thể hiện bản thân mình, kế cả những trong trang phục khá mát trên tạp chí

Trung Quốc: ‘Tên phản đảng’ qua đời được an táng cấp nhà nước

Thế giới - 22/02/2019 15:53
Ngày 20.2, lễ an táng cấp nhà nước của ông Lý Nhuệ, người từng là thư ký riêng của Mao Trạch Đông, đã diễn ra. Nhưng con gái ông tẩy chay, không tham dự với lý do lễ tang đi ngược ý muốn của cha bà.

Mỹ tuyên bố không hợp tác với các quốc gia dùng thiết bị Huawei

Thế giới - 22/02/2019 15:52
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ngày 21.2 tuyên bố vì lý do an ninh, nước này không hợp tác hay chia sẻ thông tin cho các quốc gia sử dụng thiết bị do tập đoàn viễn thông Trung Quốc Huawei cung cấp.

Phải đến Fansipan, để ngắm những khoảnh khắc vi diệu này

Du lịch - 22/02/2019 15:51
Mưa băng, tuyết rơi, ánh sáng 7 màu phát quang vi diệu, hay thậm chí là bình minh, hoàng hôn và bầu trời rực ánh sao đêm… là những khoảnh khắc hiếm có và đẹp nhất của tự nhiên mà bạn chỉ có thể chiêm ngưỡng khi check-in đỉnh Fansipan Sa Pa.

ĐH Utrecht Hà Lan: Vùng ĐBSCL có nguy cơ chìm hoàn toàn vào năm 2100

Khoa học - 22/02/2019 12:13
Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Utrecht ở Hà Lan vừa cảnh báo vùng đồng bằng sông Cửu Long, khu vực đóng góp 50% sản lượng lúa, 65% sản lượng nuôi trồng thủy sản và 70% các loại trái cây của Việt Nam, đang phải đối mặt với nguy cơ bị chìm gần như hoàn toàn vào năm 2100.

Phát hiện loài rùa khổng lồ đã biến mất hơn 110 năm

Khoa học - 22/02/2019 12:10
Một loài rùa được cho là đã tuyệt chủng hơn 110 năm trước vừa được tìm thấy vẫn sống sót khỏe mạnh.

Israel gửi tàu đổ bộ tư nhân lên Mặt trăng

Công nghệ - 22/02/2019 12:07
Israel chuẩn bị phóng một tàu không gian, đổ bộ lên Mặt trăng do tư nhân tài trợ trong tuần này.

TP.HCM: Gỡ vướng để tăng tốc xây dựng tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên

Thời sự - 22/02/2019 12:06
Hiện nay, việc xây dựng các ga này cơ bản đã hoàn thành, đang bước vào các giai đoạn hoàn thiện, lắp ráp. Qua buổi kiểm tra, khảo sát, lãnh đạo Thành phố tin tưởng dự án có thể hoàn thành, đưa vào vận hành vào cuối năm 2020.

Nga khoe có tên lửa siêu thanh mà Mỹ không thể đánh chặn

Thế giới - 22/02/2019 11:54
Các tàu quân sự và tàu ngầm của Nga được trang bị tên lửa siêu thanh Tsircon sẽ có khả năng thâm nhập vào lãnh thổ Mỹ trong 5 phút mà không bị đánh chặn, cựu Đô đốc Vsevolov Khmyrov tuyên bố ngày 21.2.

Karl Lagerfeld và Yves Saint Laurent: Từ bạn bè đến kẻ thù và tranh giành một người đàn ông

Giải trí - 22/02/2019 11:48
Rất khó để có thể định nghĩa mối quan hệ giữa Yves Saint Laurent và Karl Lagerfeld: bạn bè, kẻ thù và thậm chí là hai cái cùng lúc. Trang Yahoo miêu tả Laurent và Lagerfeld giống như hai chuỗi xoắn kép đã mãi mãi thay đổi DNA của thời trang.

Căng thẳng Úc - Trung Quốc lan từ ngoại giao sang thương mại

Thế giới - 22/02/2019 11:45
Hải quan cảng Đại Liên (phía bắc Trung Quốc) đã cấm nhập khẩu than Úc và sẽ giới hạn tổng lượng nhập khẩu than trong năm 2019 ở mức 12 triệu tấn, Reuters trích nguồn tin từ một quan chức ở cảng Đại Liên.

Bạn đang nghịch gì với đời mình? - Tại sao chúng ta luôn tìm kiếm?

Giáo dục - 22/02/2019 08:44
Chúng ta không ngừng tìm kiếm, nhưng lại chưa từng tự hỏi lý do ta làm vậy. Hiển nhiên là vì chúng ta luôn không thỏa mãn, không hạnh phúc, không vừa lòng; chúng ta cô đơn, lẻ loi, và đầy sợ hãi.

Amazon dạy thương mại điện tử cho doanh nghiệp Việt

Kinh tế - 21/02/2019 17:31
Nhà lãnh đạo Global Selling của Amazon sẽ đến Hà Nội để đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu và phát triển thương hiệu thông qua thương mại điện tử, đặc biệt là cách tiếp cận 300 triệu khách hàng trên sàn thương mại điện tử Amazon.

'Hai Phượng' và dấu mốc mới của đả nữ Ngô Thanh Vân

Giải trí - 21/02/2019 17:17
Hai Phượng" là dự án phim hành động cuối cùng của Ngô Thanh Vân, một bộ phim mang đến cái nhìn đầy thiện cảm và tự hào về điện ảnh Việt Nam khi được công chiếu song song tại hai thị trường Mỹ và Việt Nam và mới đây đã chính thức tham gia tranh giải tại LHP Osaka 2019.

Tàu cao tốc hiện đại đi Côn Đảo chở 500 khách gặp sự cố giữa biển

Thời sự - 21/02/2019 17:15
Sáng 21.2, tàu cao tốc Côn Đảo Express chạy tuyến Vũng Tàu-Côn Đảo, đã gặp sự cố khi vừa rời khỏi cảng Cầu Đá (TP.Vũng Tàu) 15 phút và buộc phải quay vào bờ.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS