Thứ 4, 22/05/2019

Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

07/08/2018 14:30
Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Sau loạt bài về lương thực, có bạn đọc nhắn hỏi sao không viết về thực phẩm, tức là thức ăn thời bao cấp, thời hậu chiến. Lương thực phải đi với thực phẩm mới đủ đôi đủ bộ chứ. Lại có bạn tỏ ý hồ nghi, thắc mắc những chuyện ấy xảy ra hồi nào, ở đâu, sao nghe giống chuyện cổ tích quá…

Quả thật sự gợi ý về thực phẩm làm sống lại bao nhiêu ký ức thời chưa xa, cần phải biên ra kẻo sau này đầu óc loãng đi có muốn ghi chép cũng chả được. Và xin nói rõ ngay từ đầu, tất cả mọi điều đã kể hoặc sẽ kể đều là thực, mắt thấy tai nghe, bản thân từng trải, chủ yếu ở miền Bắc hồi thập niên 1960 - 1970, sau chút nữa là thời hậu chiến 1975 cả hai miền.

Những năm xa ấy, lương thực đã thiếu, cơm chỉ 2 lưng bát mỗi bữa, lại độn đủ thứ ngô khoai sắn bột mì thì làm gì có chuyện thực phẩm sẵn, dồi dào. Hồi tôi còn bé, thậm chí khi đã nhớn đi học cấp 2, biết nhiều nhà làng mình chỉ có cơm mà không mấy khi đủ thức ăn. Loanh quanh cũng mấy thức vườn nhà, rau là chính, chứ thịt thà tôm cá không mấy khi xuất hiện trên mâm. Con gà nuôi để nhặt hạt rơi hạt vãi, bắt con sâu con bọ ngoài vườn, khi chúng to nhơ nhỡ trở lên là thày bu đã xách ra chợ bán lấy tiền đong gạo, đố nhà nào dám cắt tiết. Giết lợn chui có khi bị đi tù. Giò chả nem mọc chỉ có trong câu chuyện khề khà hoặc dịp tết. Thức ăn trong bữa cơm của dân quê thật nghèo nàn và đơn giản.

Bây giờ ta quen gọi chung những thứ kèm cơm là thực phẩm, chứ cách nói dân dã là thức ăn. Ở huyện Kiến Thụy (Hải Phòng) quê tôi, trên thị trấn cạnh cửa hàng bách hóa bán vải vóc, đồ dùng sinh hoạt, cái kim sợi chỉ… là cửa hàng thực phẩm với thịt cá, gà qué, nước mắm, xì dầu, đậu phụ, lòng lợn, rau cỏ. Chỉ những người có tem phiếu, có sổ mua hàng mới dám bén mảng hai cửa hàng này.

Còn chỗ của phó thường dân là chợ Thọ Xuân gần đó, hay còn gọi là chợ huyện, chợ Tác Giang(Tác Giang là một tên gọi khác của sông Đa Độ chảy qua huyện), cũng đủ loại, chỉ có điều giá cao gấp mấy lần trong cửa hàng thương nghiệp. Vì vậy, thời ấy người ta tìm mọi cách để thoát ly, tức là làm cán bộ công nhân viên nhà nước, có sổ có phiếu mua hàng. Cái sổ ấy không chỉ để chứng tỏ đẳng cấp trong xã hội mà còn tiết kiệm được ối tiền, nhất là lương ba cọc ba đồng. Giữ sổ kỹ chẳng khác gì của gia bảo. Lỡ để mất nó với cái sổ gạo thì chỉ còn cách treo mõm, ông anh họ tôi dạy học nửa đùa nửa thật bảo vậy.

Nhớ có lần tôi về phép, năm ấy khoảng 1981-1982 gì đó, đứa cháu họ tôi là thương binh, dạy học ở Trường cấp 2 Thanh Sơn, một tay (y bị cụt tay) phóng xe đạp xuống mời chú lên nhà xơi cơm. Y bảo hôm nay cửa hàng thực phẩm có bán lòng lợn, để cháu mua đãi chú. Lại một tay phóng xe đạp lên huyện. Về nhà rồi y kể, vội vã đi, thế mà lên đã thấy người xếp hàng dài dặc. Thương binh được ưu tiên, có hàng riêng. Khi tới lượt mua mới nhớ quên sổ ở nhà. Cô mậu dịch viên nhất quyết không bán, không có sổ thì làm sao bán. Y năn nỉ mãi, cô không lay chuyển, kêu anh đứng ra cho người khác mua.

Nghĩ tới ông chú mặt mũi vêu vao đang háo hức chờ món lòng lợn ở nhà, y bảo cô ạ, tôi quên đem sổ nhưng sổ của tôi đây, rồi giơ cánh tay cụt lên huơ huơ. Cô hàng tần ngần, rồi “em thông cảm cho anh lần này thôi”, bán cho nửa ký lòng lợn theo sổ-cánh tay cụt. Nghe kể, vợ y cười tủm tỉm, hú vía, chứ không hôm nay vợ chồng cháu chỉ biết đãi chú bằng rau luộc. Bữa lòng lợn kỳ công ấy khiến tôi nhớ mãi.

Đồ ăn thức uống ở nhà quê được gọi là thức quê. Nhiều khi nói thức ăn thì đám trẻ bây giờ hiểu ngay, nhưng nói thức quê chúng lại ngớ ra. Tôi tra từ “thức” trong từ điển, nghĩa động từ của nó là “không ngủ, làm cho tỉnh dậy”, chả hạn người ta khuyên nhau “thức lâu mới biết đêm dài”, còn chức năng danh từ chỉ có một nghĩa “thứ để ăn, đồ ăn uống”, nông thôn mùa nào thức ấy, quả dưa vào mùa hè, quả táo mùa xuân, củ su hào củ khoai tây và bọn rau xanh nhiều nhất vào dịp trước và sau tết âm lịch… Đó là thức quê.

Nhân nhắc tới rau, sực nhớ rau là món chính trên mâm cơm nông dân và dân nghèo thành thị suốt mấy chục năm. Chỉ khi nhà có khách, trông bữa cơm mới giàu chất đạm, có đĩa trứng rán, đĩa cá kho, tôm rang, bát canh khoai tây nấu sườn, chứ bình thường nhìn mâm thức ăn cứ xanh ngăn ngắt. Rau luộc, rau nấu canh, rau xào (chả mấy khi xào bởi không có mỡ), rau sống, hôm kiểu này, mai kiểu khác, tinh rau là rau.

Được cái nhà quê sẵn rau, đủ loại cải thìa, muống, dền, ngót, mùng tơi, mướp, su hào, bắp cải, súp lơ, khoai tây, cà chua, đậu cô ve; trồng trong vườn, ngoài ruộng, bờ rào, ven kênh, cứ tới bữa ăn cầm cái rổ nhảo ra một lúc là đủ nấu. Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Tôi lúc bé rất sợ tuốt rau ngót bởi thứ rau này nhiều sâu, những con sâu đo màu xanh nõn chuối bé bằng ruột bút chì, dài bằng nửa cái tăm cong người trốn khi đụng phải nó. Nhiều bữa rửa rất kỹ nhưng múc bát canh vẫn thấy chình ình con sâu bị luộc chín giữa tô, thày tôi cười bảo không sao, ăn được tất. Rau có sâu là rau không bị phun thuốc trừ sâu (hồi ấy phổ biến 3 loại DTT, 666 và Vofatoc rất độc), không nhiễm độc, ăn càng lành, đừng đổ đi, phí. Chẳng hiểu sao từ thời bấy giờ thày tôi đã nhìn ra cái mối lo ngại của người tiêu dùng mấy chục năm sau.

Nói gì thì nói, đám trẻ con vẫn thích thịt cá gà qué hơn rau. Cứ có dịp ngồi với nhau, tinh kể lể thèm thịt thèm giò thèm cá rán, chả đứa nào nhận tao thèm rau. Nhớ hồi học cấp 1, trong sách tập đọc lớp 2 có bài về cu Tí. Hình như suốt mấy lớp, từ lớp vỡ lòng tới lớp 1, lớp 2, lớp 3, cu Tí đều là nhân vật chính. Tí của lớp 2 thèm thịt, bài học thuật lại rằng “Hôm nào thấy mâm cơm không có thịt là cu Tí buồn thiu. Một hôm Tí nói với mẹ: Mẹ ơi, ăn rau chán chết, sao mẹ không mua thịt luôn mà ăn. Mẹ Tí cười, thịt đắt tiền, lại khó mua…”, đại loại mẹ Tí nâng cao nhận thức cho Tí, rằng rau vừa rẻ vừa bổ, con ạ, ăn rau rất tốt. Đám trẻ con đi học chúng tôi nghe dạy vậy thì biết vậy nhưng vẫn cứ thèm thịt.

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Thân mẫu của NSƯT Thành Lộc - nghệ sĩ Huỳnh Mai qua đời ở tuổi 90

Nghệ sĩ Huỳnh Mai, mẹ của nghệ Thành Lộc đã qua đời tuổi 90. Thông tin được những người bạn của nghệ sĩ Thành Lộc cho biết.
2

Bộ Văn hóa chính thức lên tiếng về bộ trang phục của Ngọc Trinh tại LHP Cannes 2019

Liên quan đến sự xuất hiện của Ngọc Trinh trong trang phục phản cảm, không phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc tại LHP Cannes, ông Nguyễn Thái Bình - Chánh Văn phòng kiêm Người phát ngôn Bộ VHTT-DL đã lên tiếng.
3

23 bộ cánh đẹp nhất trong ngày khai mạc Liên hoan phim Cannes 2019

LHP Cannes có thể không sở hữu thảm đỏ nổi tiếng nhất bởi chúng ta còn có lễ trao giải Oscar, Quả Cầu Vàng và Met Gala. Thế nhưng, đây vẫn là sự kiện đình đám nhất tại châu Âu khi bàn luận về chủ đề thời trang.
4

Bùi Lan Hương phái sinh bài 'Mưa hồng' của Trịnh Công Sơn

Nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn và bà Trịnh Vĩnh Trinh cho rằng với cách thể hiện bài hát của Bùi Lan Hương rất mới, giọng hát hay nhưng việc sửa quá nhiều lời bài hát như thế thì không nên gọi đó là bản nhạc Mưa hồng của Trịnh Công Sơn.
5

Peter Pham và Lê Hoài Ân đồng loạt ra mắt sách

Hai tác giả Peter Pham và Lê Hoài Ân vừa có buổi ra mắt 2 cuốn sách lần lượt là “Giải mã Kinh tế - Đầu tư – Gia đình” và “Giao dịch lớn 2.0”.

‘The Rock’ – Từ tay đấm bốc chuyên nghiệp đến sao Hollywood thành công nhất tại Trung Quốc

Rất ít ai có thể ngờ rằng The Rock, một trong những tay đấm bốc vĩ đại nhất mọi thời, lại có thể từng bước chạm đến đỉnh vinh quang của làng giải trí như hiện nay.

Nam Em hát ca khúc tự sáng tác tại chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018

Nam Em xác nhận sẽ góp mặt trong đêm chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018 với tư cách ca sĩ khách mời và cô sẽ biểu diễn ca khúc do chính cô sáng tác.

'Diên Hy công lược' tăng thời lượng phát sóng do lộ kịch bản

Nhằm đối phó với tình trạng kịch bản bị tiết lộ, nhà sản xuất của "Diên Hy công lược" đã tăng tốc phát sóng loạt phim này trên mạng.

Việt Trinh gây sốt với clip ‘Tôi muốn’

Nữ hoàng sắc đẹp” của màn ảnh Việt thập niên 90 vừa cho đăng tải trên trang cá nhân một clip bài hát đình đám Tôi muốn của nhạc sĩ Lê Hựu Hà do chính chị thể hiện.

Nam Em hé lộ hình ảnh lãng mạn tại Đà Lạt

Với quyết tâm không cho phép bản thân ngơi nghỉ, Nam Em vẫn nỗ lực thực hiện những sản phẩm âm nhạc chỉn chu hàng tháng gửi đến khán giả, mới nhất là dự án phim ngắn mang tên "Gọi tên nỗi đau".

Cuộc sống phức tạp của các sao khi rời Disney: Người sốc ma túy, kẻ thì trầm cảm và khỏa thân gây sốc

Rời khỏi Disney, nhiều ngôi sao như Selena Gomez, Miley Cyrus, Demi Lovato đã gặp phải những scandal gây tranh cãi.

Sài Gòn phiếm chuyện cà phê

Sài Gòn có bao nhiêu tiệm cà phê, tôi thích viết bằng danh từ này hơn "café".

Châu Khải Phong lên tiếng 'bảo vệ' sao nhí bị chỉ trích vì hát nhạc người lớn

Sao nhí nổi tiếng mạng xã hội Phan Đình Tây tiếp tục gây chú ý khi cover ca khúc mới của Châu Khải Phong mang tên "Đến sau một người".

Nghĩ giàu và làm giàu sách 'gối đầu giường' - Câu chuyện vô cùng đắt giá về 'vua xe hơi'

Sách - 22/05/2019 08:00
Trong cuốn sách nổi tiếng "Nghĩ giàu và làm giàu", Napoleon Hill tiết lộ rằng ông đã dành 25 năm để nghiên cứu và tìm hiểu những người giàu có đã làm thế nào để đạt được những thành quả như vậy.

Báo Hoàn cầu (TQ) : Đánh Huawei là 'khởi đầu sự suy tàn của Mỹ'

Thế giới - 21/05/2019 17:14
Hoàn cầu Thời báo, phụ trương tiếng Anh của Nhân dân Nhật báo cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc đã có một bài bình luận mới về việc các công ty lớn "tẩy chay" Huawei theo lệnh của Mỹ "có thể là sự khởi đầu thực sự của sự suy tàn của Mỹ".

Cần Thơ: Tài xế chiếm làn phản ứng Trạm thu phí BOT T2 trên quốc lộ 91

Thời sự - 21/05/2019 16:21
Các tài xế điều khiển xe tải mang biển số tỉnh An Giang và TP.HCM chiếm 3 làn thu phí tại Trạm thu phí BOT T2 trên quốc lộ 91, gây ách tắc giao thông hướng từ An Giang đi Cần Thơ.

Hắc Long Miếu lặng lẽ bên Hoàng Hà cuộn sóng

Du lịch - 21/05/2019 16:19
Qikou một thời sầm uất, giờ quạnh vắng là một nét duyên miễn nhiễm bởi nhân danh phát triển của du lịch. Hắc Long Miếu to lớn theo độ sầm uất ngày cổ giờ cũng buồn lây. Nhưng Hoàng Hà vẫn sóng sau xô sóng trước cuồn cuộn…

Mỗi năm Nhà nước có thể thất thu 1.000 tỉ đồng tiền thuế từ Grab

Kinh tế - 21/05/2019 16:18
Cả nước có trên 50.000 xe tham gia vào Grab, tính ra mỗi năm Nhà nước có thể thất thu khoảng gần 1.000 tỉ đồng tiền thuế.

Những vai diễn nhí gây tranh cãi trong lịch sử điện ảnh thế giới

Giải trí - 21/05/2019 16:16
Phim “Vợ ba” của đạo diễn Ash Mayfair đang gây tranh cãi tại Việt Nam khi cho diễn viên mới 13 tuổi đóng cảnh nhạy cảm. Trên thế giới cũng có không ít những bộ phim vấp phải phản ứng của dư luận khi để diễn viên nhí tham gia trong những phân cảnh nhạy cảm, bạo lực.

Ẩm thực Ryukyu trở thành di sản Nhật Bản

Du lịch - 21/05/2019 16:12
Ẩm thực Ryukyu có các món ăn khá giống Việt Nam như khổ qua xào trứng hay thịt kho, rượu gạo... được xem là di sản Nhật Bản.

Bệnh viện Đại học Y Dược thanh toán viện phí bằng điện thoại di động

Sức khỏe - 21/05/2019 14:44
Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, bệnh nhân có thể thanh toán chi phí khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM bằng ứng dụng Mobile Banking (QR Code).

Chuyện ở BV tâm thần - kỳ 3: Người đàn ông nuôi vợ tâm thần hơn 30 năm

Thời sự - 21/05/2019 14:30
Hơn 30 năm trước, ông Đỗ Hùng Cường tình cờ gặp cô gái tâm thần tên Nguyễn Thị Mèo, động lòng trắc ẩn, ông nhận cưu mang rồi tự mình tìm cách chạy chữa. Nỗ lực của ông cũng được đền đáp khi bệnh tình của bà Mèo thuyên giảm, mái ấm được vun đắp. Rồi cho đến 1 ngày…

Nhật ký lữ hành Argentina Phần 5: Bắt đầu ở nơi tận cùng thế giới

Du lịch - 21/05/2019 14:00
Chiếc áo năm xưa mang tôi tới Patagonia, nhưng phải mãi tới khi tìm hiểu kỹ hơn về Argentina để lên lịch trình cho chuyến đi, tôi mới biết rằng Patagonia không phải là một địa điểm. Patagonia là cả một vùng rộng tới hơn 1 triệu km2, chiếm gần một nửa diện tích Argentina và và một nửa diện tích Chile.

Ung thư, chiếc nạng và sải bước vượt qua số phận

Giới trẻ - 21/05/2019 10:27
Vượt qua nghịch cảnh, vươn lên những cột mốc mà ngay cả người bình thường không chắc đạt được là câu chuyện của Mama Cax - gương mặt vừa được tờ New York Times vinh danh một trong năm bạn trẻ truyền cảm hứng, giúp mọi người yêu cơ thể mình hơn.

Madonna bênh vực Michael Jackson trước scandal phim tài liệu ấu dâm

Giải trí - 21/05/2019 10:16
Nữ hoàng nhạc Pop’ tỏ ý đứng về phía ‘ông hoàng nhạc Pop’ khi lên tiếng nghi ngờ động cơ thực hiện “Leaving Neverland” - dự án tài liệu gây shock tố cáo Michael Jackson về hành vi ấu dâm trong quá khứ. Trả lời báo giới vừa qua, nữ ca sĩ nêu ra băn khoăn: liệu bộ phim có nhằm mục đích “moi tiền”?

Thừa đạm, cơ thể sẽ có những dấu hiệu này

Sức khỏe - 21/05/2019 10:12
Việc nạp quá nhiều đạm có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như hại thận, rối loạn nội tiết, bệnh về tim mạch hay làm giảm chức năng gan… Do đó, khi nhận thấy những biểu hiện sau, bạn hãy chú ý điều chỉnh chế độ ăn để cân bằng lượng đạm nạp vào cơ thể.

Nhật ký lữ hành Argentina - Phần 4: Ngã vào tình yêu

Du lịch - 21/05/2019 09:54
Ở xứ sở của điệu Tango mà không đi xem Tango là một thiếu sót lớn. Thế nên, bỏ qua sức hấp dẫn của một tour ngắm Buenos Aires từ trên cao trong đêm, tối cuối cùng tôi đi xem Tango Show.

Kiến nghị giảm thu phí hoàn vốn 7 dự án BOT hơn 16 năm

Kinh tế - 21/05/2019 09:51
Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị giảm thời gian thu phí hoàn vốn của 7/8 dự án BOT là hơn 16 năm. Đối với kết quả kiểm toán 7 dự án BT, cho thấy việc giao đất chỉ định cho nhà đầu tư là trái với quy định của Luật Đất đai.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS