Thứ 3, 23/10/2018

Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

07/08/2018 14:30
Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Sau loạt bài về lương thực, có bạn đọc nhắn hỏi sao không viết về thực phẩm, tức là thức ăn thời bao cấp, thời hậu chiến. Lương thực phải đi với thực phẩm mới đủ đôi đủ bộ chứ. Lại có bạn tỏ ý hồ nghi, thắc mắc những chuyện ấy xảy ra hồi nào, ở đâu, sao nghe giống chuyện cổ tích quá…

Quả thật sự gợi ý về thực phẩm làm sống lại bao nhiêu ký ức thời chưa xa, cần phải biên ra kẻo sau này đầu óc loãng đi có muốn ghi chép cũng chả được. Và xin nói rõ ngay từ đầu, tất cả mọi điều đã kể hoặc sẽ kể đều là thực, mắt thấy tai nghe, bản thân từng trải, chủ yếu ở miền Bắc hồi thập niên 1960 - 1970, sau chút nữa là thời hậu chiến 1975 cả hai miền.

Những năm xa ấy, lương thực đã thiếu, cơm chỉ 2 lưng bát mỗi bữa, lại độn đủ thứ ngô khoai sắn bột mì thì làm gì có chuyện thực phẩm sẵn, dồi dào. Hồi tôi còn bé, thậm chí khi đã nhớn đi học cấp 2, biết nhiều nhà làng mình chỉ có cơm mà không mấy khi đủ thức ăn. Loanh quanh cũng mấy thức vườn nhà, rau là chính, chứ thịt thà tôm cá không mấy khi xuất hiện trên mâm. Con gà nuôi để nhặt hạt rơi hạt vãi, bắt con sâu con bọ ngoài vườn, khi chúng to nhơ nhỡ trở lên là thày bu đã xách ra chợ bán lấy tiền đong gạo, đố nhà nào dám cắt tiết. Giết lợn chui có khi bị đi tù. Giò chả nem mọc chỉ có trong câu chuyện khề khà hoặc dịp tết. Thức ăn trong bữa cơm của dân quê thật nghèo nàn và đơn giản.

Bây giờ ta quen gọi chung những thứ kèm cơm là thực phẩm, chứ cách nói dân dã là thức ăn. Ở huyện Kiến Thụy (Hải Phòng) quê tôi, trên thị trấn cạnh cửa hàng bách hóa bán vải vóc, đồ dùng sinh hoạt, cái kim sợi chỉ… là cửa hàng thực phẩm với thịt cá, gà qué, nước mắm, xì dầu, đậu phụ, lòng lợn, rau cỏ. Chỉ những người có tem phiếu, có sổ mua hàng mới dám bén mảng hai cửa hàng này.

Còn chỗ của phó thường dân là chợ Thọ Xuân gần đó, hay còn gọi là chợ huyện, chợ Tác Giang(Tác Giang là một tên gọi khác của sông Đa Độ chảy qua huyện), cũng đủ loại, chỉ có điều giá cao gấp mấy lần trong cửa hàng thương nghiệp. Vì vậy, thời ấy người ta tìm mọi cách để thoát ly, tức là làm cán bộ công nhân viên nhà nước, có sổ có phiếu mua hàng. Cái sổ ấy không chỉ để chứng tỏ đẳng cấp trong xã hội mà còn tiết kiệm được ối tiền, nhất là lương ba cọc ba đồng. Giữ sổ kỹ chẳng khác gì của gia bảo. Lỡ để mất nó với cái sổ gạo thì chỉ còn cách treo mõm, ông anh họ tôi dạy học nửa đùa nửa thật bảo vậy.

Nhớ có lần tôi về phép, năm ấy khoảng 1981-1982 gì đó, đứa cháu họ tôi là thương binh, dạy học ở Trường cấp 2 Thanh Sơn, một tay (y bị cụt tay) phóng xe đạp xuống mời chú lên nhà xơi cơm. Y bảo hôm nay cửa hàng thực phẩm có bán lòng lợn, để cháu mua đãi chú. Lại một tay phóng xe đạp lên huyện. Về nhà rồi y kể, vội vã đi, thế mà lên đã thấy người xếp hàng dài dặc. Thương binh được ưu tiên, có hàng riêng. Khi tới lượt mua mới nhớ quên sổ ở nhà. Cô mậu dịch viên nhất quyết không bán, không có sổ thì làm sao bán. Y năn nỉ mãi, cô không lay chuyển, kêu anh đứng ra cho người khác mua.

Nghĩ tới ông chú mặt mũi vêu vao đang háo hức chờ món lòng lợn ở nhà, y bảo cô ạ, tôi quên đem sổ nhưng sổ của tôi đây, rồi giơ cánh tay cụt lên huơ huơ. Cô hàng tần ngần, rồi “em thông cảm cho anh lần này thôi”, bán cho nửa ký lòng lợn theo sổ-cánh tay cụt. Nghe kể, vợ y cười tủm tỉm, hú vía, chứ không hôm nay vợ chồng cháu chỉ biết đãi chú bằng rau luộc. Bữa lòng lợn kỳ công ấy khiến tôi nhớ mãi.

Đồ ăn thức uống ở nhà quê được gọi là thức quê. Nhiều khi nói thức ăn thì đám trẻ bây giờ hiểu ngay, nhưng nói thức quê chúng lại ngớ ra. Tôi tra từ “thức” trong từ điển, nghĩa động từ của nó là “không ngủ, làm cho tỉnh dậy”, chả hạn người ta khuyên nhau “thức lâu mới biết đêm dài”, còn chức năng danh từ chỉ có một nghĩa “thứ để ăn, đồ ăn uống”, nông thôn mùa nào thức ấy, quả dưa vào mùa hè, quả táo mùa xuân, củ su hào củ khoai tây và bọn rau xanh nhiều nhất vào dịp trước và sau tết âm lịch… Đó là thức quê.

Nhân nhắc tới rau, sực nhớ rau là món chính trên mâm cơm nông dân và dân nghèo thành thị suốt mấy chục năm. Chỉ khi nhà có khách, trông bữa cơm mới giàu chất đạm, có đĩa trứng rán, đĩa cá kho, tôm rang, bát canh khoai tây nấu sườn, chứ bình thường nhìn mâm thức ăn cứ xanh ngăn ngắt. Rau luộc, rau nấu canh, rau xào (chả mấy khi xào bởi không có mỡ), rau sống, hôm kiểu này, mai kiểu khác, tinh rau là rau.

Được cái nhà quê sẵn rau, đủ loại cải thìa, muống, dền, ngót, mùng tơi, mướp, su hào, bắp cải, súp lơ, khoai tây, cà chua, đậu cô ve; trồng trong vườn, ngoài ruộng, bờ rào, ven kênh, cứ tới bữa ăn cầm cái rổ nhảo ra một lúc là đủ nấu. Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Tôi lúc bé rất sợ tuốt rau ngót bởi thứ rau này nhiều sâu, những con sâu đo màu xanh nõn chuối bé bằng ruột bút chì, dài bằng nửa cái tăm cong người trốn khi đụng phải nó. Nhiều bữa rửa rất kỹ nhưng múc bát canh vẫn thấy chình ình con sâu bị luộc chín giữa tô, thày tôi cười bảo không sao, ăn được tất. Rau có sâu là rau không bị phun thuốc trừ sâu (hồi ấy phổ biến 3 loại DTT, 666 và Vofatoc rất độc), không nhiễm độc, ăn càng lành, đừng đổ đi, phí. Chẳng hiểu sao từ thời bấy giờ thày tôi đã nhìn ra cái mối lo ngại của người tiêu dùng mấy chục năm sau.

Nói gì thì nói, đám trẻ con vẫn thích thịt cá gà qué hơn rau. Cứ có dịp ngồi với nhau, tinh kể lể thèm thịt thèm giò thèm cá rán, chả đứa nào nhận tao thèm rau. Nhớ hồi học cấp 1, trong sách tập đọc lớp 2 có bài về cu Tí. Hình như suốt mấy lớp, từ lớp vỡ lòng tới lớp 1, lớp 2, lớp 3, cu Tí đều là nhân vật chính. Tí của lớp 2 thèm thịt, bài học thuật lại rằng “Hôm nào thấy mâm cơm không có thịt là cu Tí buồn thiu. Một hôm Tí nói với mẹ: Mẹ ơi, ăn rau chán chết, sao mẹ không mua thịt luôn mà ăn. Mẹ Tí cười, thịt đắt tiền, lại khó mua…”, đại loại mẹ Tí nâng cao nhận thức cho Tí, rằng rau vừa rẻ vừa bổ, con ạ, ăn rau rất tốt. Đám trẻ con đi học chúng tôi nghe dạy vậy thì biết vậy nhưng vẫn cứ thèm thịt.

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Tặng bạn 10 cuốn Làm điều quan trọng bản đặc biệt có chữ ký của dịch giả

10 cuốn Làm điều quan trọng có chữ ký của dịch giả Lương Trọng Vũ sẽ được gửi tặng đến tác giả những chia sẻ cảm nhận, có lượt like và share nhiều nhất trên mạng xã hội từ nay đến 31-10-2018.
2

Tác giả bài hát ‘Định mệnh’ qua đời ở tuổi 75

Nhạc sĩ Song Ngọc qua đời lúc 21 giờ 30 (giờ địa phương) ngày 14.10.2018 tại thành phố Houston, Texas, Mỹ. Hưởng thọ 75 tuổi.
3

Mất hy vọng là mất tất cả

Chỉ khi còn hy vọng, ta mới tìm ra con đường  khắc phục khó khăn, thoát khỏi nghịch cảnh. Mất hy vọng là mất tất cả.
4

Đàm Vĩnh Hưng, Vũ Hà nói gì khi bị các họa sĩ phản đối ký tên lên tranh?

Sau những phản ứng của giới họa sĩ, ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng cũng đã chính thức có phản hồi về việc mình ký tên lên tranh.
5

Đàn ông và giày cao gót: từ mốt thời trang đến định kiến giới tính

Khi ‘dòng chảy’ thời trang hiện đại đã linh hoạt đến mức rào cản giới tính đôi khi bị lu mờ hoàn toàn, vẫn còn một câu hỏi khó tháo gỡ: Đàn ông có thể ‘xỏ’ vừa đôi giày cao gót nếu muốn? Liệu họ có sẵn sàng ‘ướm’ vào cả những định kiến xã hội đằng sau thiết kế giày tưởng như ‘độc quyền’ của phụ nữ?

‘The Rock’ – Từ tay đấm bốc chuyên nghiệp đến sao Hollywood thành công nhất tại Trung Quốc

Rất ít ai có thể ngờ rằng The Rock, một trong những tay đấm bốc vĩ đại nhất mọi thời, lại có thể từng bước chạm đến đỉnh vinh quang của làng giải trí như hiện nay.

Nam Em hát ca khúc tự sáng tác tại chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018

Nam Em xác nhận sẽ góp mặt trong đêm chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018 với tư cách ca sĩ khách mời và cô sẽ biểu diễn ca khúc do chính cô sáng tác.

'Diên Hy công lược' tăng thời lượng phát sóng do lộ kịch bản

Nhằm đối phó với tình trạng kịch bản bị tiết lộ, nhà sản xuất của "Diên Hy công lược" đã tăng tốc phát sóng loạt phim này trên mạng.

Việt Trinh gây sốt với clip ‘Tôi muốn’

Nữ hoàng sắc đẹp” của màn ảnh Việt thập niên 90 vừa cho đăng tải trên trang cá nhân một clip bài hát đình đám Tôi muốn của nhạc sĩ Lê Hựu Hà do chính chị thể hiện.

Nam Em hé lộ hình ảnh lãng mạn tại Đà Lạt

Với quyết tâm không cho phép bản thân ngơi nghỉ, Nam Em vẫn nỗ lực thực hiện những sản phẩm âm nhạc chỉn chu hàng tháng gửi đến khán giả, mới nhất là dự án phim ngắn mang tên "Gọi tên nỗi đau".

Cuộc sống phức tạp của các sao khi rời Disney: Người sốc ma túy, kẻ thì trầm cảm và khỏa thân gây sốc

Rời khỏi Disney, nhiều ngôi sao như Selena Gomez, Miley Cyrus, Demi Lovato đã gặp phải những scandal gây tranh cãi.

Sài Gòn phiếm chuyện cà phê

Sài Gòn có bao nhiêu tiệm cà phê, tôi thích viết bằng danh từ này hơn "café".

Châu Khải Phong lên tiếng 'bảo vệ' sao nhí bị chỉ trích vì hát nhạc người lớn

Sao nhí nổi tiếng mạng xã hội Phan Đình Tây tiếp tục gây chú ý khi cover ca khúc mới của Châu Khải Phong mang tên "Đến sau một người".

Văn hóa cà phê

Đã thu. Hai tiếng ấy nếu đang ở Hà Nội thì sẽ nghe lòng chùng xuống, muốn một chiếc áo đẹp, muốn bước ra đường. Đi em, lên Bờ Hồ, đi em. Nếu đang xa Hà Nội thì sẽ ngẩn ngơ nhớ, một vệt lá vàng, một dáng hình, một màu hoa cúc...

Nghệ sĩ Minh Vượng bức xúc vì bị dùng hình ảnh cắt ghép quảng cáo cho sản phẩm thuốc trị tiểu đường

Giải trí - 23/10/2018 18:16
Nghệ sĩ Minh Vượng mới đây đã lên tiếng khẳng định bản thân không hề sử dụng cũng như nhận lời quảng cáo cho một loại thực phẩm chức năng, tuy nhiên đơn vị này đã tự lấy hình ảnh của chị để quảng cáo cho sản phẩm của mình.

Hình ảnh nữ VĐV Nhật bị chấn thương nặng vẫn bò trên đường đua khiến nhiều người bật khóc

Thể thao - 23/10/2018 18:08
Tham gia cuộc chạy đua tiếp sức nhưng vì chấn thương không thể chạy tiếp, thay vì bỏ cuộc, nữ VĐV Nhật Bản, Iida Rei vẫn cố gắng bò trên đường đua để hoàn thành phần thi với máu chảy ròng ròng trên hai đầu gối, chỉ để đưa kịp dải băng tiếp sức cho đồng đội.

Từ tháng 11, người dân TP.HCM sẽ đóng tiền rác cao hơn

Kinh tế - 23/10/2018 18:03
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Trần Vĩnh Tuyến vừa ký quyết định ban hành quy định về giá tối đa đối với dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Thanh Hà kể câu chuyện tình yêu trong đêm nhạc riêng

Giải trí - 23/10/2018 16:07
Thanh Hà sẽ thực hiện đêm nhạc để giới thiệu ca khúc mới dành tặng cho những người mất niềm tin, chịu nhiều tổn thương sau thất bại trong chuyện tình cảm như cuộc đời của chính cô.

Dỗ bé nín khóc

Sách - 23/10/2018 16:07
Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh khóc, có thể bé muốn thay tã, bé bị đau bụng, bị đầy hơi, bé muốn ngủ mà không ngủ được…Những mẹo nhỏ dưới đây có thể giúp các phụ huynh rất nhiều trong việc chăm sóc trẻ nhỏ.

Người lính dũng cảm và cái kết bất ngờ

Sách - 23/10/2018 14:24
Đã lâu lắm rồi, có một vị hiền triết sống trên đỉnh núi cao. Dân làng dưới chân núi mỗi khi gặp khó khăn thường tìm đến vị hiền triết để xin lời khuyên. Ngày nọ, một chàng trai được xem là khá thành đạt, đang băn khoăn cho chặng đường sắp tới của mình, quyết định lên núi gặp vị hiền triết.

HLV Park Hang-seo nói về trận thua đầu của tuyển Việt Nam: 'Mới đá thử một trận, chúng ta chưa thể nói gì nhiều'

Thể thao - 23/10/2018 11:58
Trao đổi với truyền thông sau trận đấu tập của ĐT Việt Nam với Incheon United FC chiều 22.10, HLV Park Hang-seo tỏ ra hài lòng về sự cố gắng của các học trò. Ông thầy người Hàn Quốc cũng cho biết sẽ cần có thêm nhiều sự thử nghiệm hơn nữa để từng bước hoàn thiện đội tuyển hướng tới AFF Suzuki Cup 2018.

Cảnh báo về chất lượng cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đoạn của nhà thầu Trung Quốc

Thời sự - 23/10/2018 11:56
Cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đoạn do JICA tài trợ (Đà Nẵng-Tam Kỳ) xuất hiện ổ gà gây xôn xao dư luận thời gian qua chỉ là bề nổi. Đoạn do WB tài trợ (Tam Kỳ - Quảng Ngãi) với nhiều sai phạm trong quá trình thi công được chính VEC chỉ ra mới đáng lo ngại về chất lượng khi chỉ mới đưa vào khai thác được gần 2 tháng.

Thuế môi trường nhiều mặt hàng sẽ tăng từ 1.1.2019

Kinh tế - 23/10/2018 11:53
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14 về Biểu thuế bảo vệ môi trường.

Pax Thiên: Từ cậu bé con nuôi người Việt nhút nhát trở thành chàng trai chững chạc bên Angelina Jolie

Giải trí - 23/10/2018 11:52
Là một trong ba người con nuôi của Angelina Jolie và Brad Pitt nhưng Pax Thiên là cậu bé được nữ diễn viên nổi tiếng của Hollywood khen ngợi nhiều nhất về tính cách hiền lành và tình cảm.

Bến Bạch Đằng sẽ trở thành địa điểm ẩm thực đêm ở TP.HCM

Du lịch - 23/10/2018 11:02
UBND TP.HCM vừa cho phép khai thác du lịch đường sông nội đô, kết hợp phục vụ ẩm thực về đêm, tại bến Bạch Đằng, quận 1. Thời hạn khai thác tạm thời du lịch đường sông nội đô tại bến Bạch Đằng là một năm.

Văn hóa cà phê

Văn hóa - Dạ Ngân - 23/10/2018 10:58
Đã thu. Hai tiếng ấy nếu đang ở Hà Nội thì sẽ nghe lòng chùng xuống, muốn một chiếc áo đẹp, muốn bước ra đường. Đi em, lên Bờ Hồ, đi em. Nếu đang xa Hà Nội thì sẽ ngẩn ngơ nhớ, một vệt lá vàng, một dáng hình, một màu hoa cúc...

Chị của nữ giám đốc N-Collagen khai trộn kem trong kho mỹ phẩm

Kinh tế - 22/10/2018 15:29
Chị Trần Thị Ngọc Thảo nói rằng khi đang tập trung mỹ phẩm bị hư hỏng vỏ hộp để trộn với nhiều loại kem khác cho... bản thân và người thân xài thì công an đến khám xét kho hàng.

Nông dân khóc ròng vì vườn bưởi Năm Roi chết hàng loạt

Kinh tế - 22/10/2018 15:25
Trong đợt triều cường vừa qua, mực nước đột ngột dâng cao tràn qua đê bao chống lũ khiến hàng chục héc-ta bưởi Năm Roi ở xã Mỹ Hòa bị ngập úng, gây thiệt hại cho người trồng hàng tỉ đồng.

Xăng giảm giá trong lần điều chỉnh hôm nay 22.10

Kinh tế - 22/10/2018 15:23
Liên bộ Công Thương - Tài chính vừa ra thông báo về điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu từ 15 giờ chiều nay 22.10. Theo đó, giảm giá xăng E5 RON92 224 đồng/lít xuống mức không cao hơn 20.682 đồng/lít; xăng RON95-III giảm 144 đồng/lít xuống mức không cao hơn 22.203 đồng/lít.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS