Thứ 4, 23/01/2019

Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

07/08/2018 14:30
Chuyện thực phẩm: Thức quê chỉ sẵn rau

Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Sau loạt bài về lương thực, có bạn đọc nhắn hỏi sao không viết về thực phẩm, tức là thức ăn thời bao cấp, thời hậu chiến. Lương thực phải đi với thực phẩm mới đủ đôi đủ bộ chứ. Lại có bạn tỏ ý hồ nghi, thắc mắc những chuyện ấy xảy ra hồi nào, ở đâu, sao nghe giống chuyện cổ tích quá…

Quả thật sự gợi ý về thực phẩm làm sống lại bao nhiêu ký ức thời chưa xa, cần phải biên ra kẻo sau này đầu óc loãng đi có muốn ghi chép cũng chả được. Và xin nói rõ ngay từ đầu, tất cả mọi điều đã kể hoặc sẽ kể đều là thực, mắt thấy tai nghe, bản thân từng trải, chủ yếu ở miền Bắc hồi thập niên 1960 - 1970, sau chút nữa là thời hậu chiến 1975 cả hai miền.

Những năm xa ấy, lương thực đã thiếu, cơm chỉ 2 lưng bát mỗi bữa, lại độn đủ thứ ngô khoai sắn bột mì thì làm gì có chuyện thực phẩm sẵn, dồi dào. Hồi tôi còn bé, thậm chí khi đã nhớn đi học cấp 2, biết nhiều nhà làng mình chỉ có cơm mà không mấy khi đủ thức ăn. Loanh quanh cũng mấy thức vườn nhà, rau là chính, chứ thịt thà tôm cá không mấy khi xuất hiện trên mâm. Con gà nuôi để nhặt hạt rơi hạt vãi, bắt con sâu con bọ ngoài vườn, khi chúng to nhơ nhỡ trở lên là thày bu đã xách ra chợ bán lấy tiền đong gạo, đố nhà nào dám cắt tiết. Giết lợn chui có khi bị đi tù. Giò chả nem mọc chỉ có trong câu chuyện khề khà hoặc dịp tết. Thức ăn trong bữa cơm của dân quê thật nghèo nàn và đơn giản.

Bây giờ ta quen gọi chung những thứ kèm cơm là thực phẩm, chứ cách nói dân dã là thức ăn. Ở huyện Kiến Thụy (Hải Phòng) quê tôi, trên thị trấn cạnh cửa hàng bách hóa bán vải vóc, đồ dùng sinh hoạt, cái kim sợi chỉ… là cửa hàng thực phẩm với thịt cá, gà qué, nước mắm, xì dầu, đậu phụ, lòng lợn, rau cỏ. Chỉ những người có tem phiếu, có sổ mua hàng mới dám bén mảng hai cửa hàng này.

Còn chỗ của phó thường dân là chợ Thọ Xuân gần đó, hay còn gọi là chợ huyện, chợ Tác Giang(Tác Giang là một tên gọi khác của sông Đa Độ chảy qua huyện), cũng đủ loại, chỉ có điều giá cao gấp mấy lần trong cửa hàng thương nghiệp. Vì vậy, thời ấy người ta tìm mọi cách để thoát ly, tức là làm cán bộ công nhân viên nhà nước, có sổ có phiếu mua hàng. Cái sổ ấy không chỉ để chứng tỏ đẳng cấp trong xã hội mà còn tiết kiệm được ối tiền, nhất là lương ba cọc ba đồng. Giữ sổ kỹ chẳng khác gì của gia bảo. Lỡ để mất nó với cái sổ gạo thì chỉ còn cách treo mõm, ông anh họ tôi dạy học nửa đùa nửa thật bảo vậy.

Nhớ có lần tôi về phép, năm ấy khoảng 1981-1982 gì đó, đứa cháu họ tôi là thương binh, dạy học ở Trường cấp 2 Thanh Sơn, một tay (y bị cụt tay) phóng xe đạp xuống mời chú lên nhà xơi cơm. Y bảo hôm nay cửa hàng thực phẩm có bán lòng lợn, để cháu mua đãi chú. Lại một tay phóng xe đạp lên huyện. Về nhà rồi y kể, vội vã đi, thế mà lên đã thấy người xếp hàng dài dặc. Thương binh được ưu tiên, có hàng riêng. Khi tới lượt mua mới nhớ quên sổ ở nhà. Cô mậu dịch viên nhất quyết không bán, không có sổ thì làm sao bán. Y năn nỉ mãi, cô không lay chuyển, kêu anh đứng ra cho người khác mua.

Nghĩ tới ông chú mặt mũi vêu vao đang háo hức chờ món lòng lợn ở nhà, y bảo cô ạ, tôi quên đem sổ nhưng sổ của tôi đây, rồi giơ cánh tay cụt lên huơ huơ. Cô hàng tần ngần, rồi “em thông cảm cho anh lần này thôi”, bán cho nửa ký lòng lợn theo sổ-cánh tay cụt. Nghe kể, vợ y cười tủm tỉm, hú vía, chứ không hôm nay vợ chồng cháu chỉ biết đãi chú bằng rau luộc. Bữa lòng lợn kỳ công ấy khiến tôi nhớ mãi.

Đồ ăn thức uống ở nhà quê được gọi là thức quê. Nhiều khi nói thức ăn thì đám trẻ bây giờ hiểu ngay, nhưng nói thức quê chúng lại ngớ ra. Tôi tra từ “thức” trong từ điển, nghĩa động từ của nó là “không ngủ, làm cho tỉnh dậy”, chả hạn người ta khuyên nhau “thức lâu mới biết đêm dài”, còn chức năng danh từ chỉ có một nghĩa “thứ để ăn, đồ ăn uống”, nông thôn mùa nào thức ấy, quả dưa vào mùa hè, quả táo mùa xuân, củ su hào củ khoai tây và bọn rau xanh nhiều nhất vào dịp trước và sau tết âm lịch… Đó là thức quê.

Nhân nhắc tới rau, sực nhớ rau là món chính trên mâm cơm nông dân và dân nghèo thành thị suốt mấy chục năm. Chỉ khi nhà có khách, trông bữa cơm mới giàu chất đạm, có đĩa trứng rán, đĩa cá kho, tôm rang, bát canh khoai tây nấu sườn, chứ bình thường nhìn mâm thức ăn cứ xanh ngăn ngắt. Rau luộc, rau nấu canh, rau xào (chả mấy khi xào bởi không có mỡ), rau sống, hôm kiểu này, mai kiểu khác, tinh rau là rau.

Được cái nhà quê sẵn rau, đủ loại cải thìa, muống, dền, ngót, mùng tơi, mướp, su hào, bắp cải, súp lơ, khoai tây, cà chua, đậu cô ve; trồng trong vườn, ngoài ruộng, bờ rào, ven kênh, cứ tới bữa ăn cầm cái rổ nhảo ra một lúc là đủ nấu. Phải công nhận rau hồi đó chỉ nhõn loại rau sạch, không có kiểu phân biệt rau bán rau ăn như bây giờ.

Tôi lúc bé rất sợ tuốt rau ngót bởi thứ rau này nhiều sâu, những con sâu đo màu xanh nõn chuối bé bằng ruột bút chì, dài bằng nửa cái tăm cong người trốn khi đụng phải nó. Nhiều bữa rửa rất kỹ nhưng múc bát canh vẫn thấy chình ình con sâu bị luộc chín giữa tô, thày tôi cười bảo không sao, ăn được tất. Rau có sâu là rau không bị phun thuốc trừ sâu (hồi ấy phổ biến 3 loại DTT, 666 và Vofatoc rất độc), không nhiễm độc, ăn càng lành, đừng đổ đi, phí. Chẳng hiểu sao từ thời bấy giờ thày tôi đã nhìn ra cái mối lo ngại của người tiêu dùng mấy chục năm sau.

Nói gì thì nói, đám trẻ con vẫn thích thịt cá gà qué hơn rau. Cứ có dịp ngồi với nhau, tinh kể lể thèm thịt thèm giò thèm cá rán, chả đứa nào nhận tao thèm rau. Nhớ hồi học cấp 1, trong sách tập đọc lớp 2 có bài về cu Tí. Hình như suốt mấy lớp, từ lớp vỡ lòng tới lớp 1, lớp 2, lớp 3, cu Tí đều là nhân vật chính. Tí của lớp 2 thèm thịt, bài học thuật lại rằng “Hôm nào thấy mâm cơm không có thịt là cu Tí buồn thiu. Một hôm Tí nói với mẹ: Mẹ ơi, ăn rau chán chết, sao mẹ không mua thịt luôn mà ăn. Mẹ Tí cười, thịt đắt tiền, lại khó mua…”, đại loại mẹ Tí nâng cao nhận thức cho Tí, rằng rau vừa rẻ vừa bổ, con ạ, ăn rau rất tốt. Đám trẻ con đi học chúng tôi nghe dạy vậy thì biết vậy nhưng vẫn cứ thèm thịt.

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Bị hành hung, cưỡng bức bởi hai người đàn ông lạ, nữ ca sĩ Nhật lại ‘cúi đầu xin lỗi’

Sự việc xảy ra với ca sĩ idol Maho Yamaguchi gây phẫn nộ đặc biệt khi những kẻ tấn công cô dễ dàng thoát khỏi cáo buộc cố ý hành hung. Đáng quan ngại hơn, đây chỉ là một ví dụ mới cho thấy khuynh hướng ‘nhẫn nhịn chịu thiệt’ của không ít nghệ sĩ nữ tại Nhật.
2

Chủ nhân hit 'Vọng cổ teen' môt thời: 'Tôi không ngại hát ở hội chợ tỉnh để kiếm tiền phụ gia đình'

Từng gây chú ý vào năm 2007 với bài Vọng cổ teen, Vĩnh Thuyên Kim cho biết hiện cô vẫn chật vật vì cái bóng bản hit.
3

NSND Trung Hiếu tung bộ ảnh cưới đầy lãng mạn với vợ kém 19 tuổi

Những ngày qua, thông tin về đám cưới sắp diễn ra của NSND Trung Hiếu ở tuổi U.50 khiến bạn bè, đồng nghiệp quan tâm. Sau khi danh tính cô dâu kém 19 tuổi được tiết lộ, mọi sự quan tâm càng nhiều hơn.
4

Trương Mạn Ngọc bị cho là đang có vấn đề khi tính cách càng ngày càng kỳ lạ

Nhiều người lo lắng, Trương Mạn Ngọc có thể trở thành "Lam Khiết Anh thứ 2" bởi người đẹp một thời này ngày càng trở nên xa cách, không giao tiếp với bạn bè.​
5

Người mẫu Maroc 19 tuổi giành được chiến dịch quảng cáo lớn đầu tiên với Chanel

Người mẫu Maroc - Anh, Nora Attal đã chia sẻ những hình ảnh trong chiến dịch quảng cáo thời trang mùa xuân hè 2019 của Chanel lên Instagram. Điều này đánh dấu chiến dịch quảng cáo lớn đầu tiên của cô với nhà thời trang Pháp mang tính biểu tượng.

‘The Rock’ – Từ tay đấm bốc chuyên nghiệp đến sao Hollywood thành công nhất tại Trung Quốc

Rất ít ai có thể ngờ rằng The Rock, một trong những tay đấm bốc vĩ đại nhất mọi thời, lại có thể từng bước chạm đến đỉnh vinh quang của làng giải trí như hiện nay.

Nam Em hát ca khúc tự sáng tác tại chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018

Nam Em xác nhận sẽ góp mặt trong đêm chung kết Hoa hậu Đại sứ du lịch thế giới 2018 với tư cách ca sĩ khách mời và cô sẽ biểu diễn ca khúc do chính cô sáng tác.

'Diên Hy công lược' tăng thời lượng phát sóng do lộ kịch bản

Nhằm đối phó với tình trạng kịch bản bị tiết lộ, nhà sản xuất của "Diên Hy công lược" đã tăng tốc phát sóng loạt phim này trên mạng.

Việt Trinh gây sốt với clip ‘Tôi muốn’

Nữ hoàng sắc đẹp” của màn ảnh Việt thập niên 90 vừa cho đăng tải trên trang cá nhân một clip bài hát đình đám Tôi muốn của nhạc sĩ Lê Hựu Hà do chính chị thể hiện.

Nam Em hé lộ hình ảnh lãng mạn tại Đà Lạt

Với quyết tâm không cho phép bản thân ngơi nghỉ, Nam Em vẫn nỗ lực thực hiện những sản phẩm âm nhạc chỉn chu hàng tháng gửi đến khán giả, mới nhất là dự án phim ngắn mang tên "Gọi tên nỗi đau".

Cuộc sống phức tạp của các sao khi rời Disney: Người sốc ma túy, kẻ thì trầm cảm và khỏa thân gây sốc

Rời khỏi Disney, nhiều ngôi sao như Selena Gomez, Miley Cyrus, Demi Lovato đã gặp phải những scandal gây tranh cãi.

Sài Gòn phiếm chuyện cà phê

Sài Gòn có bao nhiêu tiệm cà phê, tôi thích viết bằng danh từ này hơn "café".

Châu Khải Phong lên tiếng 'bảo vệ' sao nhí bị chỉ trích vì hát nhạc người lớn

Sao nhí nổi tiếng mạng xã hội Phan Đình Tây tiếp tục gây chú ý khi cover ca khúc mới của Châu Khải Phong mang tên "Đến sau một người".

Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam 2018: Nhiều hạng mục không có giải A

Giải trí - 22/01/2019 17:17
Có 61 công trình, tác phẩm đã được trao Giải thưởng Âm nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2018, tuy nhiên năm nay có đến 6 hạng mục không có giải A...

Cầu thủ Argentina mất tích cùng máy bay khi sang Anh ra mắt đội bóng mới

Thể thao - 22/01/2019 17:16
Chiếc máy bay chở chân sút Emiliano Sala từ Pháp sang Anh đã mất tích ở eo biển Manche. Chiến dịch cứu hộ đang được triển khai nhưng đến thời điểm này vẫn chưa tìm thấy tung tích của chiếc máy bay.

Bộ Công an: Tín dụng đen được ví như ‘cướp ngày’

Kinh tế - 22/01/2019 16:17
Tín dụng đen được ví như cướp ngày gây bất ổn trong xã hội, dẫn đến nhiều loại tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, đáng chú ý là các hoạt động đòi nợ thuê trái pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự”, Bộ Công an cho hay.

Quang Hải khoe tin nhắn khen ngợi và chúc mừng của tuyển thủ Pháp Yohan Cabaye

Thể thao - 22/01/2019 16:16
Ngôi sao bóng đá người Pháp gốc Việt từng là Á quân châu Âu Yohan Cabaye đã dành một tình cảm đặc biệt cho đội tuyển Việt Nam đồng thời cũng gửi những lời khen ngợi đến tiền vệ Quang Hải.

Đêm nhạc Anh Quốc – Điểm hẹn lý tưởng cho người mới ‘nhập môn’ giao hưởng

Giải trí - 22/01/2019 16:13
Sau chuỗi chương trình hòa nhạc đỉnh cao được khán giả yêu mến, tối 25.1 tại phòng Hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc giao hưởng Mặt Trời tiếp tục dành tặng người hâm mộ một đêm biểu diễn chất lượng, sâu lắng và đầy cảm xúc.

Cận Tết Nguyên đán 2019: Vé xe khách 'cháy hàng' dù giá tăng vọt

Kinh tế - 22/01/2019 16:04
Mặc dù giá vé tăng mạnh nhưng tại một số bến xe những ngày cận Tết Nguyên đán 2019 đã xảy ra tình trạng “cháy hàng”. Nhiều hãng xe giường nằm đi các tuyến miền Trung, Tây Nguyên do bán vé Tết từ sớm nên đến nay đã hết vé ở nhiều tuyến.

Tín dụng đen bủa vây dân nghèo- Bài 1: Tiền trao tay, rưng rưng nước mắt

Thời sự - 22/01/2019 15:50
Với những đối tượng cho vay nặng lãi, “con mồi” ưa thích của chúng là những người phụ nữ hiền lành. Có như vậy, chúng mới dễ dàng đe dọa, ép đóng tiền.

Vì sao con chậm tăng cân trong khi vẫn ăn ngủ bình thường?

Sức khỏe - 22/01/2019 15:48
Thấy con chậm tăng cân, hẳn nhiều bà mẹ sẽ cảm thấy "sốt ruột". Các chuyên gia dinh dưỡng sẵn sàng đưa ra giải pháp cho vấn đề này.

Tìm người thay thế hoa hậu H'Hen Niê

Giải trí - 22/01/2019 15:47
Mới đây, Bộ VHTT-DL đã chính thức cấp phép cho công ty cổ phần hoàn vũ Sài Gòn (Unicorp) tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 theo quyết định số 81/GP-BVHTTD.

Cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the bị phạt 40 triệu đồng

Thời sự - 22/01/2019 15:41
Thông tin từ Sở Y tế Hà Tĩnh, sáng 21.1, đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Hà Tĩnh đã kiểm tra đột xuất cơ sở sản xuất, kinh doanh giò chả tại tổ dân phố 4, thị trấn Đức Thọ, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh).

Nguy cơ di tật bẩm sinh ở trẻ khi mẹ dùng thuốc giảm đau nhóm opioid

Sức khỏe - 22/01/2019 15:39
Theo The Daily Mail, các chuyên gia Mỹ ở Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh đã phân tích các dữ liệu ở 20 bang để tìm kiếm một mối liên hệ có thể có giữa việc dùng các loại thuốc giảm đau nhóm opioid và tình trạng sinh con bị dị tật bẩm sinh.

Nhộn nhịp Lễ hội Đường sách Tết Kỷ Hợi tại TP.HCM

Giải trí - 22/01/2019 15:31
Đường sách Tết Kỷ Hợi 2019 tại TP.HCM sẽ được chia theo các chủ đề theo 3 tuyến đường chính: tuyến đường Mạc Thị Bưởi với "Sách và thế hệ trẻ"; tuyến đường Nguyễn Huệ với "Vững bước vươn xa"; tuyến đường Ngô Đức Kế với "Thiếu nhi và thành phố tương lai".

Chủ tịch Volkswagen nói xe hơi điện không hợp với người nghèo

Khoa học - 22/01/2019 15:29
Chủ tịch hãng Volkswagen của Đức ngày 20.1 tuyên bố với truyền thông nước này rằng các loại xe hơi điện hiện tại không phù hợp với người nghèo.

Lý do khiến bạn luôn cảm thấy mệt mỏi

Sức khỏe - 22/01/2019 15:20
Nếu bạn ngủ đủ giấc mà vẫn thấy mệt mỏi thì cần xem xét lại yếu tố nào khác khiến bạn cảm thấy kiệt sức.

Phát hiện: Người da trắng đã có ở châu Mỹ, trước khi người châu Âu tới đó

Khoa học - 22/01/2019 15:04
Phân tích 6.357 bộ gien từ Brazil, Colombia, Chile, Mexico và Peru, các nhà di truyền học khẳng định những người có màu da trắng đã ở châu Mỹ từ lâu, trước khi người châu Âu đến đó.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS