Bà Tôn Nữ Thị Ninh: Đã đến lúc, chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện “trưởng thành”!

22/09/2021 18:00

Không phải cứ "cho đi" đã là đủ, mà chúng ta cần nhận ra "cách cho" của mình có tạo nên tác động tích cực bền vững hay không.

Người phụ nữ bật khóc khi thấy bên trong ruột chiếc bánh mỳ từ thiện có 500.000 đồng
Nguyên phó Hiệu trưởng ĐH Bách Khoa TP.HCM so sánh hoạt động từ thiện của bà Phương Hằng và nghệ sĩ
Đi dép tông, ra chợ mặc cả từng xu, Đại hiệp Hồng Kông - Châu Nhuận Phát hiến cả gia sản 700 triệu USD làm từ thiện

Lời toà soạn: Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu chia sẻ của bà Tôn Nữ Thị Ninh - Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM xung quanh câu chuyện từ thiện và thiện nguyện. Mời quý độc giả đón đọc.
—-

Không phải cứ "cho đi" đã là đủ, mà chúng ta cần nhận ra "cách cho" của mình có tạo nên tác động tích cực bền vững hay không. Hơn nữa, qua những đợt vận động kêu gọi từ người nổi tiếng, nếu họ được hướng dẫn bởi khung pháp luật cụ thể, những đáng tiếc về tính minh bạch có lẽ đã không xảy ra. Vậy nên, đã đến lúc chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện "trưởng thành"!

Ai có trách nhiệm, vai trò và đóng góp cho xã hội công bằng hơn, hòa nhập và nhân ái, cho phát triển xã hội bền vững của Việt Nam?

- Theo tôi, Nhà nước có trách nhiệm hàng đầu và đóng vai trò điều phối tổng quan qua khung pháp lý, chính sách chế dộ và bộ máy thực thi. Tuy nhiên cộng đồng, các tổ chức, những cá nhân hướng tới từ thiện - thiện nguyện đã và đang chủ động tham gia đóng góp sự nghiệp tốt đẹp này.

Nói cách khác quá trình xã hội hóa biện pháp, hoạt động từ thiện và thiện nguyện không chỉ là chủ trương một chiều từ phía cơ quan Nhà nước mà là thực tế hai chiều với sự chủ động từ phía cộng đồng và các cá nhân.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA TỪ THIỆN VÀ THIỆN NGUYỆN

Cần phải nhìn nhận rõ hơn về mối liên hệ và sự khác biệt giữa hai khái niệm và phương thức: "từ thiện" và "thiện nguyện". Theo cách tiếp cận của chúng tôi tại Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM, được chia sẻ rộng rãi trong cộng đồng phi lợi nhuận, từ thiện (tương đương với ‘charity’) nằm trong tổng thể hệ sinh thái thiện nguyện (tương đương với ‘philanthropy’).

Hệ sinh thái thiện nguyện bao gồm hàng loạt chủ thể rất đa dạng: từ đoàn thể quần chúng, hội nhóm từ thiện, quỹ xã hội, tổ chức phi lợi nhuận khác nhau, doanh nghiệp xã hội và doanh nghiệp tạo tác động xã hội, và cả những cá nhân là người nổi tiếng, nghệ sĩ, người có sức ảnh hưởng, v.v…

Hoạt động từ thiện truyền thống thường mang tính cứu trợ, nhân đạo, đáp ứng tức thời, ngắn hạn, gắn với tình thương, cảm xúc. Truyền thống lá lành đùm lá rách vốn chảy trong dòng máu người Việt bao đời nay. Dễ dàng thấy được sự tương trợ ấy mỗi khi có thiên tai hay chỉ cần một cá nhân gặp hoạn nạn.

Còn nhớ đợt lũ ở miền Trung năm 2020, cả nước cùng hướng về đồng bào mình bằng những chuyến cứu trợ, những cuộc vận động quyên góp khởi xướng bởi cơ quan báo đài, tổ chức, cá nhân.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh: Đã đến lúc, chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện “trưởng thành”! - Ảnh 1.

Một hoạt động của Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM trong năm 2020.

Hoạt động thiện nguyện được định hướng bởi những nguyên tắc phương châm phổ cập trong cộng đồng thiện nguyện quốc tế, bao gồm: xác định đối tượng hỗ trợ rõ ràng, ổn định; có mục tiêu trung dài hạn, hướng tới góp phần giải quyết một vấn đề của xã hội; có chương trình, kế hoạch, quan tâm hiệu quả; giải ngân minh bạch, với trách nhiệm giải trình với bên tài trợ.

Một đòi hỏi để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của hoạt động thiện nguyện đó là tạo niềm tin nơi nhà tài trợ cũng như cộng đồng được hỗ trợ. Vì lẽ đó cũng có người gọi thiện nguyện là từ thiện phát triển để phân biệt với từ thiện truyền thống, gọi là từ thiện cứu trợ/nhân đạo.

Một điển hình tiêu biểu của từ thiện phát triển là chương trình "Nhà chống lũ" của Quỹ Sống, đi thẳng vào gốc rễ của vấn đề để đưa ra kế sách lâu dài mang tính phòng chống giúp người dân "sống chung với lũ" an toàn.

Trước khi có thể gợi mở một kết luận cho bài phân tích này, tôi xin có một bài bình luận ngắn về một số việc làm từ thiện – thiện nguyện được dư luận chú ý thời gian qua

MỘT VÀI SUY NGẪM VỀ TỪ THIỆN VÀ THIỆN NGUYỆN THỜI HOẠN NẠN

Đúng là trước hoàn cảnh đồng bào gặp hoạn nạn như thiên tai và bệnh dịch, người Việt thường: sẵn lòng đóng góp, chia sẻ, giúp đỡ nhiệt tình, với nhiều cách chủ động, đa dạng, sáng tạo; cũng như nhanh nhẹn vào cuộc.

Điều này được minh chứng với ba ví dụ:

- Ca sĩ nổi tiếng kêu gọi đóng góp cho đồng bào miền Trung bị lũ lụt và trong vòng ít ngày thu hút được trên 170 tỷ đồng.

- Doanh nhân trẻ với sáng kiến ATM Gạo, ATM Oxy giúp người nghèo, người bệnh trong giãn cách vì Covid-19.

- Chủ tịch Tập đoàn FPT quyết định FPT sẽ nhận nuôi ăn học 1000 trẻ em mồ côi cha mẹ vì dịch bệnh.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh: Đã đến lúc, chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện “trưởng thành”! - Ảnh 2.

Tuy nhiên, từ ba thí dụ này có thể rút ra những nhận xét hữu ích rất khác nhau:

- Đối với trường hợp về doanh nhân trẻ: anh đã biết vận dụng hiệu quả kiến thức công nghệ, năng lực tổ chức của một doanh nhân, từ đó nhiều mạnh thường quân đã đóng góp gạo cho ATM Gạo và tiền để mua bình oxy cho ATM Oxy.

Mặt khác về cách thức triển khai "cho" của anh đã thể hiện văn hóa tôn trọng người nhận và tránh đề cao bản thân vì hầu như không xuất hiện gần các điểm ATM Gạo.

- Đối với trường hợp chủ tịch tập đoàn lớn: như mọi người, vị này không khỏi xúc động trước hoàn cảnh bất hạnh của các trẻ mồ côi vì Covid-19. Tuy nhiên, sự cảm xúc đó khiến ông đưa ra quyết định "lá lành đùm lá rách" mang tính thiện nguyện, có kế hoạch lâu dài là huy động nguồn lực của tập đoàn tạo điều kiện cho các cháu học và rèn luyện để có hành trang chắc chắn vào đời.

- Đối với trường hợp ca sĩ nổi tiếng: rõ ràng lời kêu gọi trên mạng xã hội của một nghệ sĩ nổi tiếng đã nhận được sự hưởng ứng rộng rãi và nhanh chóng bất ngờ.

Vị ca sĩ đó đã khẩn trương đến tận nơi bị lũ, tự phát tiền cho một số đồng bào, được dư luận trên mạng xã hội hoan nghênh. Sau khi có một số ý kiến thắc mắc làm sao một mình phát như thế ít ngày mà hết được số tiền hơn 170 tỷ đồng, ca sỹ nọ đã cho xây một chục nhà tránh lũ ở miền Trung (tin tháng 2/2021).

Câu chuyện này bộc lộ một số vấn đề: Có nên kêu gọi nhiều người không quen biết đóng góp vào tài khoản cá nhân của bản thân không? Đương sự khai thác triệt để hình ảnh cá nhân khi đích thân phát tiền. Đương sự hoàn toàn không chú tâm yêu cầu chuyên nghiệp, hiệu quả, minh bạch khi triển khai cứu trợ.

Hệ lụy cuối cùng là:

Bà Tôn Nữ Thị Ninh: Đã đến lúc, chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện “trưởng thành”! - Ảnh 3.

Ca sỹ nọ đã không thực hiện được trách nhiệm của "trung gian" nhận đóng góp phải giải trình kết quả cứu trợ cho những người đóng góp.

Ngoài ra, đương sự cũng không chứng minh được đã phát huy hiệu quả trung hạn của gói cứu trợ vô cùng lớn đó như thế nào.

Cùng với các sự việc liên quan đến một số nghệ sĩ nổi tiếng khác, để lại dư âm không hoàn toàn có lợi đối với hoạt động từ thiện cứu trợ của giới nổi tiếng.

Đồng thời rất đáng tiếc phải ghi nhận hiện tượng ngược lại: một số người Việt "xấu xí" trong bối cảnh hoạn nạn cũng nhanh nhẹn lợi dụng mạng xã hội lừa gạt những người tốt bụng đóng góp cho những trường hợp khó khăn - giả hoặc thật, nhưng cuối cùng để lùa tiền đóng góp để tư túi bản thân.

Việc này cần bị lên án vì là trò đáng xấu hổ, thực chất là cướp khoản giúp đỡ lẽ ra dành cho người thật sự khó khăn.

MỘT VÀI NHẬN XÉT VÀ HY VỌNG

Qua những nội dung và thí dụ cụ thể đã phân tích, tôi xin rút ra một vài nhận xét và hy vọng như sau:

Về phía cộng đồng (cá nhân, nhóm và tổ chức) từ thiện: làm sao chúng ta không chỉ xuất phát từ cảm xúc và chỉ hành động cảm tính, mà còn quan tâm và hướng tới hiệu quả, tính chuyên nghiệp, cũng như thực hiện trách nhiệm minh bạch giải trình. Thiết nghĩ sẽ rất có lợi cho quá trình này nếu các chủ thể từ thiện gắn kết nhiều hơn với hệ sinh thái thiện nguyện, tương tác nhiều hơn với các tổ chức thiện nguyện.

Bên cạnh đó, báo chí truyền thông phải phát huy trách nhiệm và vai trò trong việc xây dựng nhận thức cập nhật của công chúng về tổng thế cộng đồng thiện nguyện và thái độ hiểu biết của mọi người về các mặt của việc làm từ thiện. Không phải cứ "cho đi" đã là đủ, mà cần nhận ra "cách cho" của mình có tạo nên tác động tích cực bền vững hay không.

Ở góc độ cơ quan chức năng: cần tìm ra phương thức, cơ chế phù hợp để vừa phát huy tiếng nói của cá nhân có sức lan tỏa với công chúng, vừa đảm bảo các nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm, hiệu quả.

Mặt khác, các cơ quan Nhà nước cần nhìn nhận đúng mức đóng góp của các nhóm và tổ chức phi lợi nhuận đang tham gia Hệ sinh thái thiện nguyện và tạo thuận lợi cho các chủ thể này đang góp phần xã hội hóa chính sách xã hội của nhà nước. Rõ ràng qua những đợt vận động kêu gọi từ người nổi tiếng, nếu họ được hướng dẫn bởi khung pháp luật cụ thể, những đáng tiếc về tính minh bạch có lẽ đã không xảy ra.

Tóm lại, tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta cần hướng tới văn hóa thiện nguyện "trưởng thành"!

Theo Doanh nghiệp và Tiếp thị

Chia sẻ facebook Chia sẻ google

Gửi bình luận

(0) Bình luận

Xếp theo: Thời gian | Số người thích

Công nghệ cao

Blog GS John VU - GS John Vu - 31/07/2026 11:00

Trong bài diễn văn hàng năm với quốc hội Mĩ để báo cáo về hoàn cảnh quốc qua và nêu đại cương kế hoạch mà chính phủ Mĩ muốn theo đuổi trong tương lai, tổng thống Barack Obama đã làm nổi bật tiềm năng cho tạo việc làm trong các lĩnh vực công nghệ sinh học và công nghệ thông tin.

Giới khoa học chụp não người đang toan tính trả thù và phát hiện ra thứ đáng sợ hơn cả ma túy

Suy ngẫm - Long Vân - 31/07/2026 10:00

"Quân tử trả thù mười năm chưa muộn", câu nói cửa miệng quen thuộc hóa ra không chỉ đơn thuần là một triết lý sống. Dưới lăng kính của thần kinh học hiện đại, nó là mô tả chính xác về một chu kỳ gây nghiện đáng sợ.

Nhạc sĩ Trần Tiến đi xe ôm lên tận đỉnh núi, ước mơ bỏ hết thế gian

Phong cách sống - Tùng Ninh - 31/07/2026 09:00

"Tôi đi 43 nước, không nước nào thân yêu bằng Việt Nam" – nhạc sĩ Trần Tiến nói.

Thế giới trong giọt nước - Khi những người tử tế không đồng ý với nhau

Từ sách - Phim - Quang Anh - 31/07/2026 08:00

Trong "Thế giới trong giọt nước", Regina Linke không đặt các nhân vật trước lựa chọn giữa thiện và ác. Họ đều muốn giúp một con chim sẻ bị thương, nhưng lại không thống nhất về cách giúp. Cũng từ những bất đồng ấy, câu chuyện không còn chỉ nói về lòng tốt.

Bạn có thể tìm thấy bao nhiêu khuôn mặt trong bức ảnh

Thư giãn - Tr. Quang - 30/07/2026 11:00

Chúng vô cùng khó tìm. Người ta nói rằng chỉ những người có khả năng quan sát cực kỳ tinh tường mới có thể tìm thấy chúng. Liệu bạn có phải là một trong số họ?

Người EQ cao vay tiền như thế nào?

Kỹ năng - Hà Nguyên - 30/07/2026 10:00

Ai cũng có lúc cần vay tiền để giải quyết một việc cấp bách. Nhưng điều khiến một người được tin tưởng không nằm ở số tiền họ vay, mà ở cách họ mở lời, giữ cam kết và ứng xử với khoản tiền mình đang mượn. Đó cũng là một biểu hiện của EQ tài chính.

Hành trình 3.000 km vượt sa mạc đến chiếc huy chương World Cup trên cổ của mẹ Nico Williams

Truyền cảm hứng - Minh Ngọc - 30/07/2026 09:00

Sau khi Tây Ban Nha bước lên ngôi vô địch, cầu thủ 24 tuổi của La Roja đã nhìn lên khán đài rồi tiến thẳng về phía mẹ mình - bà Maria, ôm bà thật chặt rồi tháo chiếc huy chương vô địch vừa nhận được để đeo lên cổ người phụ nữ đã đứng khóc suốt trận đấu.

'Sức mạnh của Đạo' - khi người bận rộn học cách không cản đường chính mình

Từ sách - Phim - Minh Nguyệt - 30/07/2026 08:00

Có những cuốn sách đổi đời người ta không phải bằng một chân lý lớn, mà bằng một tai nạn nhỏ. Với Max Landsberg, đó là một mảnh gỗ nhỏ mắc trong cổ họng vào một tối thứ Sáu — và ba mươi năm để hiểu vì sao mình lại ngồi ăn pizza kiểu ấy.

Lập kế hoạch dự án phần mềm

Blog GS John VU - GS John Vu - 29/07/2026 11:00

Một người phát triển phần mềm tới gặp tôi: “Tôi được đề bạt làm quản lí một dự án nhỏ. Ông chủ của tôi bảo tôi hội tụ vào viết mã chứ KHÔNG lập kế hoạch bởi vì lập kế hoạch là phí thời gian. Viết mã sẽ cho tổ nhiều thời gian hơn để hoàn thành dự án. Câu hỏi của tôi là làm sao lập kế hoạch cho dự án mà không phí thời gian và vẫn đạt tới thành công?”

Trong một thế giới nơi ai cũng có thể tạo ra bất cứ thứ gì, gu thẩm mỹ mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt?

Suy ngẫm - TĐ - 29/07/2026 10:00

Và gu thẩm mỹ luôn tuân theo ba quy tắc quan trọng.

Vì sao người Mỹ vẫn yêu quý Phạm Xuân Ẩn

Phong cách sống - Tô Giang - 29/07/2026 09:00

Giáo sư Larry Berman là tác giả "Perfect Spy", cuốn sách được độc giả Việt Nam biết đến với tên gọi "X6 - Điệp viên hoàn hảo" viết về Thiếu tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn.

'Sức mạnh của Đạo': Lý - Nhận ra các khuôn mẫu để biết nên hành động lúc nào và như thế nào

Từ sách - Phim - TĐ - 29/07/2026 08:00

Lý nghĩa là các khuôn mẫu. Khi nhận ra các khuôn mẫu trong con người, tình huống và tự nhiên, bạn sẽ có cái nhìn rõ hơn về cách thức và thời điểm vận dụng các dòng chảy ngầm của vũ trụ sao cho có lợi cho bản thân. Đoạn trích dưới đây từ cuốn sách "Sức mạnh của Đạo" của tác giả Max Landsberg sẽ giúp bạn hiểu thêm về "Lý".

Xem thêm