EQ – trí tuệ cảm xúc – không chỉ quyết định cách ta hiểu mình mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách ta hòa hợp với người khác. Trong môi trường công sở, EQ thấp có thể trở thành “rào cản vô hình” khiến công việc kém hiệu quả, đồng nghiệp xa lánh và cơ hội thăng tiến dần biến mất.
EQ (Emotional Quotient) hay trí tuệ cảm xúc, là khả năng nhận diện, thấu hiểu và điều chỉnh cảm xúc của bản thân cũng như cảm nhận cảm xúc của người khác. Nếu IQ giúp chúng ta giải quyết vấn đề bằng tư duy logic, thì EQ lại giữ vai trò gắn kết, nuôi dưỡng các mối quan hệ, tạo dựng sự tin tưởng và đồng cảm trong công việc lẫn đời sống.
Một người có EQ cao thường biết lắng nghe, điều tiết cảm xúc, truyền cảm hứng tích cực và xử lý mâu thuẫn một cách khéo léo. Ngược lại, EQ thấp khiến cá nhân khó hòa nhập, dễ tạo căng thẳng và ảnh hưởng đến hiệu quả công việc của cả tập thể.
Khi EQ thấp, những tác động tiêu cực dễ dàng lan tỏa trong môi trường làm việc:
Bạn có thể nhận diện người có EQ thấp – hoặc chính mình – thông qua những biểu hiện sau:
Người có EQ thấp cho rằng bản thân luôn đúng và không chịu nhận sai hay rút kinh nghiệm từ những lỗi lầm. Họ không chịu lắng nghe hay chấp nhận ý kiến đóng góp của người khác và họ sẵn sàng tranh luận đến cùng rằng những gì họ nghĩ là đúng và bạn sai. Họ cũng không dễ dàng xin lỗi hay bày tỏ sự biết ơn khi được giúp đỡ.
Thêm vào đó, họ chỉ lắng nghe những ý kiến cho rằng quan điểm của họ là đúng và bác bỏ toàn bộ những quan điểm ngược lại. Đây có thể là lý do khiến nhiều đồng nghiệp không muốn đóng góp cho họ và dần dần phớt lờ những quan điểm của họ.
Người có EQ thấp không nhận thức và điều khiển được cảm xúc của mình và cũng không quan tâm đến cảm xúc của người khác. Đôi khi họ có thể rất ngạc nhiên khi đồng nghiệp hay đối tác tức giận với họ hay không thích họ. Họ chỉ quan tâm đến sự hài lòng của họ và cũng không biết cách an ủi hay khích lệ người khác khi gặp khó khăn hay buồn phiền.
Người có EQ thấp cư xử một cách vô cảm bởi đơn giản họ không cảm nhận được cảm xúc của người khác. Họ có thể gặp khó khăn trong việc tìm một thời điểm thích hợp để nói điều gì đó. Và đôi khi họ có thể nói một điều gì đó vô duyên, thiếu tế nhị trong một cuộc họp nghiêm túc. Vì không hiểu được cảm xúc của người khác nên họ không thể quan tâm hay đồng cảm và khó hòa nhập được vào bầu không khí cảm xúc chung.
Những người có EQ thấp thường sợ hãi khi phải chịu trách nhiệm cho những hành động của mình. Do đó, họ luôn tìm cách đổ lỗi cho người khác về vấn đề của họ. Khi xảy ra một vấn đề gì đó tại nơi làm việc, đầu tiên họ không suy nghĩ cách giải quyết mà tìm lý do để đổ lỗi cho môi trường, hoàn cảnh hay người khác. Ví dụ, nếu họ vô tình va vào bạn trong nhà vệ sinh, họ sẽ không bao giờ xin lỗi vì đã không gõ cửa mà sẽ đổ lỗi cho bạn vì đã để cửa mở.
Những người EQ thấp thường không biết cách đối phó với các tình huống khó khăn, xung đột hay áp lực. Họ có xu hướng tránh né những tình huống này để tránh đối phó với sự sụp đổ cảm xúc.
Những người có EQ thấp khó kiểm soát và điều chỉnh cảm xúc của mình. Họ có thể bộc lộ cảm xúc tiêu cực một cách bất chợt dù chỉ gặp một sự cố nhỏ và tâm trạng đó có thể kéo dài rất lâu. Họ cũng không biết cách tạo ra một bầu không khí tích cực và thoải mái tại nơi làm việc.
Người có EQ thấp khó xây dựng và duy trì những mối quan hệ được lâu dài và thân thiết. Một mối quan hệ thân thiết cần có sự sẻ chia, thấu hiểu cảm xúc, lòng trắc ẩn và hỗ trợ tinh thần mà tất cả những điều này người có EQ thấp thường thiếu. Họ không biết cách hợp tác, ủng hộ hay giúp đỡ người khác để phát triển mối quan hệ. Ngoài ra, họ có thể bị đồng nghiệp xa lánh bởi sự vô cảm của họ.
Người có EQ thấp thường có xu hướng kiểm soát và muốn chiếm ưu thế trong các mối quan hệ. Họ có xu hướng khẳng định rằng những gì bạn đang trải qua họ đều đã trải qua nên họ có ưu thế trong mối quan hệ này.
Người có EQ thấp thường dễ bị hiểu nhầm bởi gặp khó trong truyền tải thông điệp mà họ muốn theo cách người khác có thể hiểu được. Họ không thể truyền đạt được ý tưởng của họ một cách hoàn hảo và rất dễ gây hiểu nhầm nhất là trong những cuộc trò chuyện riêng tư,nhạy cảm.
Tin vui là EQ không phải “trời cho” và hoàn toàn có thể rèn luyện. Các chuyên gia tâm lý đưa ra 5 cách hiệu quả:
Một trong những điều quan trọng để cải thiện EQ là tự nhận thức cảm xúc bản thân. Bạn cần biết cảm xúc của bạn là gì, tại sao bạn có cảm xúc đó và cảm xúc đó ảnh hưởng đến bạn như thế nào. Bạn cần lắng nghe bản thân nhiều hơn. Bạn có thể ghi chép lại cảm xúc của bản thân trong mỗi trường hợp khác nhau để tìm hiểu xem tại sao mình lại có cảm xúc đó trong trường hợp đó.
Khi đã nhận thức được cảm xúc của bản thân, bạn cần biết cách quản lý cảm xúc một cách hiệu quả.Trước khi thể hiện cảm xúc, bạn nên tìm cách điều chỉnh và biến đổi cảm xúc theo hướng tích cực. Bạn có thể tập hít thở sâu, thư giãn, tập trung vào điều tích cực, nói chuyện với người thân hay chuyên gia để giải tỏa và quản lý cảm xúc.
Kỹ năng xã hội tốt sẽ đem đến rất nhiều lợi ích như có thể nhận ra cảm xúc người khác và phản ứng đúng với từng tình huống, xây dựng mối quan hệ tốt với đồng nghiệp, truyền đạt ý tưởng hiệu quả và có cơ hội trở thành các nhà lãnh đạo.
Để cải thiện kỹ năng xã hội, bạn cần biết cách lắng nghe những gì người khác nói, hiểu và phản hồi người khác một cách tôn trọng và chân thành. Bạn cũng cần đến các giao tiếp phi ngôn ngữ và trau dồi thêm kỹ năng thuyết phục của bạn. Bạn có thể tham gia các hoạt động nhóm, câu lạc bộ để mở rộng kết nối với người khác và cải thiện kỹ năng xã hội của mình.
Đồng cảm là một trong những yếu tố cốt lõi của trí tuệ cảm xúc. Người có EQ cao rất giỏi trong việc đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu cảm xúc của người đó trước một vấn đề.
Bạn có thể đọc sách, xem phim, du lịch hay làm tình nguyện để tiếp xúc với nhiều người, nhiều hoàn cảnh, môi trường và văn hóa khác nhau để trở nên đồng cảm hơn. Bạn cũng nên hỏi han, chia sẻ và lắng nghe người khác để hiểu được quan điểm và cảm xúc của họ.
Động lực là yếu tố quan trọng để duy trì và phát triển EQ. Bạn nên có một mục tiêu rõ ràng và ý nghĩa cho việc rèn luyện EQ của mình. Bạn cũng nên khen ngợi bản thân khi đạt được những thành tựu nhỏ hay lớn trong việc cải thiện EQ của bản thân.
EQ thấp có thể trở thành “điểm trừ” lớn trong sự nghiệp, nhưng hoàn toàn có thể cải thiện bằng sự kiên nhẫn và luyện tập. Khi học cách nhận diện, quản lý và thấu hiểu cảm xúc – cả của bản thân lẫn người khác – bạn không chỉ trở thành đồng nghiệp đáng mến mà còn mở rộng cánh cửa phát triển bản thân và sự nghiệp.
