Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Lỗ Tấn từng nói, cuộc sống là tốc độ, nó thay đổi không ngừng.
Osho đã nói trong cuốn "Can đảm" rằng: Trong sự tự do hoàn toàn, mọi khả năng đều rộng mở, không có gì là cố định, hãy cảnh giác, bạn không còn con đường nào khác để đi.
Không ai có thể đoán trước được điều gì sẽ xảy ra trong ba năm tới. Nhưng thực tế là trong thay đổi thường có khủng hoảng, trong khủng hoảng thường có cơ hội. Trong làn sóng của thời đại, chỉ có một số ít người có thể đứng vững.
Làm thế nào để trở thành một trong số ít này? Đầu tiên bạn cần hiểu 3 định luật này.
01
Quy tắc chuột đói: Cảnh giác
Năm 1925, một nhà khoa học người Mỹ đã tiến hành một thí nghiệm đặc biệt.
Ông đặt một nhóm chuột con mới cai sữa vào các lồng khác nhau và chia chúng thành hai nhóm để quan sát. Nhóm chuột con đầu tiên có đủ thức ăn mỗi ngày và sống một cuộc sống rất thoải mái. Lượng thức ăn cung cấp cho nhóm chuột con thứ hai chỉ bằng 60% so với nhóm kia và chúng hầu như lúc nào cũng đói.
Sau một thời gian cho ăn theo cách này, kết quả thật đáng kinh ngạc: Nhóm chuột con đầu tiên di chuyển chậm, lông xỉn màu, lần lượt chết trong vòng đời chưa đầy 3 năm. Những con chuột con trong nhóm thứ hai rất năng động, có bộ lông sáng bóng và cuối cùng sống được hơn 5 năm.
Đây chính là "hiệu ứng chuột đói" nổi tiếng. Để duy trì sự sống, chuột phải duy trì cảm giác đói nhẹ. Bởi cảm giác đói sẽ làm tăng thêm ham muốn sinh tồn của chuột và sẽ không ngừng kích thích nó tìm kiếm bữa ăn tiếp theo.
Con người cũng vậy. Nếu bạn muốn tồn tại trong một môi trường phức tạp, bạn phải cảnh giác với những sự an nhàn sẵn có. Chỉ bằng cách duy trì nhận thức nhất định về cơn đói, chúng ta mới có thể bình tĩnh đương đầu với thế giới đầy biến động.
Nhà văn người Trung Quốc, Yu Qiuyu, trở nên nổi tiếng trong những năm đầu đời với cuốn "Lịch sử lý thuyết kịch" (tạm dịch) và trở thành giáo sư chính thức trẻ nhất về nghệ thuật tự do ở Trung Quốc vào thời điểm đó. Nếu cứ ở vị trí này, ông có thể an tâm đến hết cuộc đời. Nhưng Yu Qiuyu ngày càng cảm thấy lo lắng về cuộc sống hiện tại của mình.
Ông nhận ra rằng công việc hàng ngày của mình là tham gia các lớp học và tham gia các hoạt động, những công việc hết sức nhẹ nhàng. Nhưng những lúc rảnh rỗi, ông hiếm khi cầm bút để sáng tạo. Nếu tình trạng này kéo dài, khả năng học tập của ông có thể bị trì trệ, thậm chí suy giảm.
Vì vậy, năm 1991, ông kiên quyết từ bỏ công việc ổn định, một mình đặt chân lên vùng cao nguyên Tây Bắc để theo đuổi việc tìm kiếm và nghiên cứu các di tích văn hóa Trung Hoa. Sau một năm miệt mài nghiên cứu, cuốn sách "Hành trình văn hóa" được ra mắt, khiến giới văn học bất ngờ. Kể từ đó, Yu Qiuyu đã khẳng định mình là một nhân vật quan trọng trong giới văn học và sự nghiệp của ông cũng được thổi một sức sống mới.
Tôi từng nghe một câu nói: Cảm giác an toàn duy nhất trong cuộc sống đến từ việc trải nghiệm trọn vẹn những bất an của cuộc sống.
Những người thực sự có thể sống sót qua thời đại phải là những người có cảm giác khủng hoảng mạnh mẽ nhất.
Zhang Ruimin, người sáng lập Haier (công ty điện tử gia dụng và thiết bị gia dụng đa quốc gia tại Trung Quốc), có một câu nói kinh điển: Luôn thận trọng, luôn nghĩ rằng bản thân đi trên lớp băng mỏng. Anh sẽ không bao giờ cho phép Haier ở trong tình trạng thoải mái, bất cứ khi nào môi trường kinh tế bên ngoài có biến động, anh sẽ ngay lập tức thực hiện những biện pháp thay đổi.
Do đó, khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra vào năm 2008, trong khi hầu hết các công ty đều rơi vào khủng hoảng sâu sắc, lợi nhuận của Haier đã đi ngược lại xu hướng và đạt được mức tăng trưởng.
Đối với tất cả mọi người, thời đại hiện nay giống như một vùng biển êm đềm với những đợt sóng dữ dội dưới đáy biển.
Mỗi người đều là một con thuyền đang chèo thuyền trên biển. Khi sóng liên tục ập tới, những ai chọn cách sống thoải mái chắc chắn sẽ bị sóng lớn lật nhào. Đừng đợi đến khi thuyền bị lật rồi mới hối hận vì đã lựa chọn sự ổn định. Đừng để diện mạo hiện tại hủy hoại tương lai đầy hứa hẹn của bạn. Chỉ bằng cách thấy trước những khủng hoảng trong sự êm đềm, chúng ta mới có thể bình tĩnh đối mặt khi cơn bão ập đến.
02
Hiệu ứng chim sẻ: Thay đổi
"Chúng ta không làm gì sai cả, nhưng bằng cách nào đó, chúng ta đã thua."
Khi Nokia được Microsoft mua lại, lời nói của CEO hãng này trong cuộc họp báo đã khiến toàn bộ lãnh đạo Nokia có mặt phải rơi nước mắt. Nokia từng là ông trùm thống trị thị trường điện thoại di động nhưng khi Android dần nổi lên thì hãng này lại ngoan cố bám vào hệ điều hành Symbian. Cuối cùng, cơ hội chuyển đổi đã bị bỏ lỡ và chỉ có thể bị ngành này bỏ rơi một cách tàn nhẫn.
Trong thời đại thay đổi nhanh chóng, đi theo lối mòn không có nghĩa là ổn định và sẽ chỉ khiến bạn gặp rắc rối. Hãy nghĩ đến "hiệu ứng chim sẻ" nổi tiếng.
Ở thành phố đầy thép và bê tông này, rất ít loài chim có thể cùng tồn tại với con người, ngoại trừ chim sẻ. Đối với các loài chim, tiếng ồn đô thị, ô nhiễm ánh sáng và khí thải xe cộ là những mối đe dọa chết người. Vì vậy, hầu hết các loài chim đều chọn cách tránh xa con người và tìm môi trường sống kín đáo hơn.
Tuy nhiên, chim sẻ lại áp dụng một chiến lược khác: Chúng không chỉ tích cực xâm nhập vào các khu định cư của con người mà còn thích nghi và tự điều chỉnh theo những thay đổi trong đời sống con người. Trước đây, chế độ ăn của chim sẻ chủ yếu bao gồm côn trùng và hạt giống thực vật, giờ đây chúng đã học cách kiếm ăn ở các bãi rác. Ngày xưa, chim sẻ thường xây tổ trong các hốc cây; ngày nay, chúng có thể tìm thấy tổ ở mọi nơi, từ ống khói đến máng xối.
Darwin đã từng nói: Trong rừng rậm, những loài sống sót cuối cùng thường không phải là loài cao nhất và mạnh nhất mà là loài có thể phản ứng nhanh nhất trước những thay đổi. Đối với những người bình thường, chỉ bằng cách không ngừng thích nghi như một con chim sẻ, họ mới có thể tồn tại trong một môi trường khó lường.
Khi nhà văn Li Xiaoyi (một nhà văn nổi tiếng tại trung Quốc) còn trẻ, cô làm biên tập viên cho một tờ báo. Thời điểm đó, đây là một "bát cơm sắt" trong mắt nhiều người, cô có công việc tử tế, ổn định. Tuy nhiên, sang năm 2013, điện thoại thông minh dần trở nên phổ biến ở Trung Quốc. Li Xiaoyi nhận thức sâu sắc rằng khi mọi người xung quanh cô bắt đầu dành nhiều thời gian hơn để đọc trực tuyến, lượng người đọc báo in truyền thống có thể suy giảm. Vì vậy, cô dứt khoát nghỉ việc và chuyển sang lĩnh vực truyền thông mới, lĩnh vực mà cô không giỏi.
Lúc đầu, những người xung quanh chỉ trích quyết định của cô, cho rằng cô đã từ bỏ một cơ hội việc làm tuyệt vời. Nhưng sau đó, báo in sa sút, vô số người làm trong báo chí truyền thống rơi vào tình trạng thất nghiệp. Nhưng Li Xiaoyi, người gia nhập ngành truyền thông mới, vẫn phát triển mạnh vào thời điểm đó. Phản ứng nhanh chóng của Li Xiaoyi đối với xã hội đã giúp cô biến cái người khác coi là cuộc khủng hoảng trong ngành thành một cuộc phản công hoành tráng.
Bánh xe thời gian đang lăn về phía trước, dòng thông tin và những thay đổi về ý tưởng không ngừng xuất hiện. Trong ba năm tới, những thay đổi như vậy sẽ chỉ trở nên nhanh chóng và dữ dội hơn. Các ngành công nghiệp phổ biến hiện nay có thể bão hòa hoặc thậm chí biến mất trong một vài năm tới.
Kỹ năng của bạn ở hiện tại có thể trở nên vô giá trị sau một vài năm.Nhưng điều đáng sợ nhất không phải là kỹ năng của bạn bị mất giá, mà là bạn đã nhấn nút tạm dừng cho khả năng của mình và trở thành một người hết hạn sử dụng.
Có một câu nói như thế này: Đập một quả trứng từ bên ngoài là chết, nhưng đập vỡ nó từ bên trong thì có nghĩa là một cuộc sống mới.
Bất cứ khi nào bạn có thể chủ động làm mới khả năng của mình, bạn có thể đứng vững trước những thay đổi của thời thế. Liên tục thích ứng với những thay đổi là niềm tin lớn nhất của một người khi đối mặt với tương lai.
03
Định luật Nhện: Chịu được khó khăn
Thói quen sinh thái của nhện là: Đầu tiên, xác định những nơi côn trùng thường lui tới, sau đó chọn vị trí thuận lợi để dệt nên một mạng nhện lớn và chắc chắn. Nhưng sau khi dệt lưới, thức ăn có thể không tự dâng tới ngay lập tức. Nhện sẽ chờ đợi hàng giờ, thậm chí cả ngày để tìm một con côn trùng bay.
Trước khi côn trùng bay đến, nó nằm bất động ở giữa mạng nhện, hoặc ở một bên của mạng nhện. Đôi khi chờ đợi một ngày cũng giống như việc dùng giỏ tre múc nước. Nhưng chỉ cần kiên trì, chúng sẽ luôn bắt được con mồi.
Những năm gần đây, cuộc sống của tất cả mọi người dù đang đi làm hành chính hay kinh doanh đều gặp khó khăn. Tuy nhiên, trong thời điểm khó khăn, bạn càng mất bình tĩnh, sẽ càng dễ mắc sai lầm. Lúc này, bạn phải có đủ kiên nhẫn để chờ đợi, giống như con nhện ngồi giữa tấm mạng nhện. Nếu bạn xây dựng mạng lưới của riêng mình một cách cẩn thận, sau cùng, bạn cũng sẽ nhìn thấy ánh trăng.
Diễn viên Yang Qingwen, người đóng vai Morita Kuroshima trong bộ phim nổi tiếng "Drawing Sword", sinh ra ở Thừa Đức, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc, trong một gia đình nông dân nghèo. Sau khi lớn lên, do hoàn cảnh gia đình nghèo khó, Yang Qingwen chỉ có thể làm nghề lái xe.
Năm 1983, Thừa Đức và Kashiwa, Nhật Bản thành lập "thành phố kết nghĩa". Yang Qingwen cảm thấy đây là một cơ hội tốt, nếu học tiếng Nhật, sau này có thể sẽ có ích khi đón khách tới thăm. Vì vậy, anh bắt đầu học với "Broadcast Japan" và đăng ký vào lớp học buổi tối để học một cách bài bản hơn. Để giọng tiếng Nhật của mình trở nên chân thực hơn, anh đã luyện tập nó nhiều lần mỗi ngày, ngay cả khi cổ họng anh trở nên khàn đặc.
Với sự siêng năng cao độ, Yang Qingwen đã tiến bộ nhanh chóng. Tuy nhiên, điều đáng buồn là suốt 5 năm học tiếng Nhật, anh chưa từng gặp một người Nhật nào. Sau đó, một người bạn đã giới thiệu Yang Qingwen lái xe cho đoàn làm phim, nói rằng anh ấy có thể kiếm được nhiều tiền hơn bằng cách đó.
Một ngày nọ, Yang Qingwen chở các diễn viên đến trường quay và nghe thấy đạo diễn nói lớn ở hiện trường: "Những ai nói được tiếng Nhật, hãy tiến lên! Tiền thù lao gấp ba lần diễn viên phụ!" Thì ra khi quay "Drawing Sword", bộ phim cần một sĩ quan biết nói tiếng Nhật nhưng lại không tìm được ứng viên phù hợp.
Nghe được đạo diễn hỏi, Yang Qingwen trầm giọng trả lời: "Tôi biết một chút tiếng Nhật, nếu anh cần, tôi có thể giúp." Kết quả là Yang Qingwen vô tình trở thành nhân vật Morita Kuroshima trong bộ phim.
Với sự nổi tiếng của "Drawing Sword", Yang Qingwen cũng trở nên nổi tiếng. Vô số đạo diễn đã gửi lời mời đóng phim cho anh, anh chính thức trở thành "chuyên gia Nhật Bản", số phận của anh từ đó cũng được đảo ngược.
Có người từng nói: "Tất cả những điều tốt đẹp cần có thời gian để mài dũa đều đáng để chúng ta kiên nhẫn và chờ đợi".
Con nhện cần phải bình tĩnh để giăng lưới trước khi bắt được con mồi. Mạng càng lớn và mạnh thì càng dễ thành công.
Nếu muốn đột phá trong ba năm tới, bạn phải âm thầm tích lũy sức mạnh và không ngừng nỗ lực từ bây giờ. Đừng đánh giá quá cao những thay đổi trong một năm và cũng đừng đánh giá thấp sự tích lũy của mười năm. Hãy kiên nhẫn và phát triển những kỹ năng tốt, sau cùng, bạn sẽ thành công.
▽
Một nhà tư vấn trong lĩnh vực kinh doanh từng nói: "Thế giới ngày nay đang trải qua một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng. Nếu bạn cảm thấy "lạnh", đây chính là một cuộc kiểm tra thể chất và một bài kiểm tra dành cho bạn." Thời đại nào cũng có lúc thăng lúc trầm. Nhưng chỉ cần bạn đủ tốt, bạn sẽ không bị xã hội chôn vùi.
Biển rộng cá nhảy, trời cao chim bay, đó là quy luật muôn đời.
Đối mặt với ngày mai chưa biết, tất cả những gì chúng ta phải làm là không ngừng tích lũy, thích ứng với những thay đổi và kiên nhẫn. Khi rèn luyện bản thân đến cực điểm, bạn sẽ đứng ở vị trí cao hơn và nhìn thấy nhiều cảnh đẹp hơn.
