Hai mươi năm trước, bộ phim Thiên Long Bát Bộ từng khiến cả Trung Quốc say mê vì những câu chuyện giang hồ đầy nghĩa khí, những mối tình ngang trái và những cuộc báo thù đẫm nước mắt. Hai mươi năm sau, khi quay lại xem bộ phim này, một người đàn ông U60 tên Trương Quốc Lâm, giáo viên trung học về hưu ở Hàng Châu, lại nhìn bộ phim bằng ánh mắt khác. Ông nói, năm xưa mình chỉ thấy Tiêu Phong anh hùng, Đoàn Dự si tình, Hư Trúc hiền lành, nhưng giờ đây, khi tóc đã bạc, ông lại thấy mình giống… cha của họ.
Câu nói ấy khiến nhiều người giật mình. Trong phim, hầu hết bi kịch lớn nhất đều khởi đầu từ những người cha. Cha của Đoàn Dự là Đoàn Chính Thuần, người nho nhã mà phong lưu, để lại sau lưng vô số mối tình, khiến con trai phải chịu tiếng thị phi. Cha của Hư Trúc là Tiêu Viễn Sơn, cả đời ôm mối hận thù, để rồi con trai lớn lên trong nỗi sợ hãi và mơ hồ về thân phận. Còn cha của Tiêu Phong, một người từng vì lòng trung mà bị hiểu lầm phản quốc, lại để lại cho con cả gánh nặng định mệnh.
Trương Quốc Lâm bảo, càng xem càng thấy đau. Cả ba người cha ấy, mỗi người một kiểu, đều khiến con mình khổ. Nhưng điều lạ là, chính người cha tưởng "hư" nhất, Đoàn Chính Thuần, lại khiến con nên người nhất.
Đoàn Chính Thuần sống phóng khoáng, yêu thương quá nhiều, nhưng không chất chứa hận thù. Con trai ông, Đoàn Dự, cũng vì thế mà mang trái tim trong sáng, sẵn sàng tha thứ cho cả kẻ làm hại mình. Nhìn lại, Trương Quốc Lâm thừa nhận suốt nhiều năm làm cha, ông từng quá khắt khe với con trai. Ông luôn dạy phải học giỏi, phải đứng đắn, không được yêu sớm, không được phạm lỗi. Càng ép, con càng xa. Giờ xem lại phim, ông hiểu rằng có khi làm cha mẹ phải biết hư một chút, nghĩa là biết buông tay, biết chấp nhận rằng con cũng có quyền sai.
Cái gọi là hư ở đây không phải sống buông thả, mà là dám bớt nghiêm khắc với chính mình. Là dám cho con thấy cha mẹ cũng có lúc yếu đuối, cũng từng phạm sai lầm. Khi cha mẹ sống thật, con mới dám sống thật. Khi cha mẹ biết nhận lỗi, con mới dám nói ra nỗi lòng của mình.
Ngược lại, người cha chính trực như Tiêu Viễn Sơn lại khiến con trai Hư Trúc phải sống cả đời trong bóng tối. Vì thù hận của cha, con mất tuổi thơ, mất tự do, mất cả quyền được lựa chọn cuộc đời. Trương Quốc Lâm nói, đến tuổi này ông mới hiểu, nhiều cha mẹ cũng như Tiêu Viễn Sơn, luôn nghĩ làm vậy là tốt cho con, nhưng sự hy sinh quá mức đôi khi chính là gánh nặng khủng khiếp nhất.
Không ít đứa trẻ lớn lên trong khuôn khổ cha mẹ đặt ra, bị ép học, bị cấm mơ ước, chỉ để sống cuộc đời mà người lớn mong muốn. Chúng ngoan, nhưng ngoan trong sợ hãi. Trương Quốc Lâm nhớ lại, khi con ông còn nhỏ, ai cũng khen đứa trẻ ấy ngoan. Nó không bao giờ cãi lời, luôn làm đúng mọi thứ. Vậy mà khi ra đời, gặp áp lực, nó lại gục ngã. Ông nói, khi ấy mới nhận ra, cái ngoan mà mình từng dạy thật ra chỉ là vâng lời, chứ không phải trưởng thành.
Trong Thiên Long Bát Bộ, Tiêu Phong cũng là người như thế. Anh trung thành, tin tưởng tuyệt đối vào nghĩa phụ, cuối cùng bị phản bội và hiểu lầm. Người luôn nghe lời nhưng không dám đặt câu hỏi thường là người chịu tổn thương nhiều nhất. Đó cũng là điều mà Trương Quốc Lâm rút ra cho thế hệ sau.
Giờ ông dạy cháu nội theo cách khác. Ông để cháu được quyền hỏi lại, được phép không đồng ý, miễn là biết lý do. Ông không bắt phải đứng nhất lớp, chỉ cần biết tự tin và dám sống đúng với mình. Ông nói, khi đứa trẻ dám nói không, nghĩa là nó đã biết cách làm chủ bản thân.
Sau khi xem hết 45 tập, Trương Quốc Lâm viết lại cảm nhận của mình trên blog cá nhân. Dòng chữ ngắn gọn mà gây chú ý khắp Weibo: Muốn dạy con ngoan, cha mẹ phải biết hư. Hư ở đây là không áp đặt, không giả vờ hoàn hảo, không dùng quyền làm cha mẹ để đè nén con.
Bài viết của ông nhanh chóng được chia sẻ hàng nghìn lượt. Nhiều phụ huynh để lại bình luận, nói rằng họ nhìn thấy mình trong đó. Một người viết: Cha mẹ không cần là anh hùng, chỉ cần là người biết sống thật trước mặt con. Một người khác thì kể, từ ngày biết mỉm cười khi con sai, gia đình bỗng nhẹ nhàng hơn.
Thiên Long Bát Bộ là bộ phim võ hiệp, nhưng sâu xa lại chứa đựng triết lý nhân sinh. Những người hùng không hoàn hảo mới là người dạy ta bài học sâu sắc nhất. Và trong đời thường, cha mẹ cũng vậy. Không cần lúc nào cũng đúng, chỉ cần có tình thương chân thành.
Hai mươi năm trôi qua, bộ phim vẫn như cũ, chỉ có khán giả đã khác. Một người cha U60 xem lại, không còn muốn làm Tiêu Phong tung hoành thiên hạ, mà chỉ mong được như Đoàn Chính Thuần, tuy có phần hư nhưng hiểu rằng, điều quý nhất của người làm cha không phải là khiến con nghe lời, mà là khiến con dám sống cuộc đời của chính mình.
