* Dưới đây là chia sẻ của phụ huynh sau khi xem bộ phim Avatar
Xem xong Avatar , tôi nhận ra cảm giác đọng lại không nằm ở kỹ xảo choáng ngợp hay một thế giới Pandora đẹp đến nao lòng, mà ở suy nghĩ cứ lặng lẽ theo tôi suốt nhiều ngày sau đó. Bộ phim khiến tôi tự nhiên nhìn lại cách người lớn, trong đó có cả tôi, đang yêu thương và dạy dỗ con cái. Giữa một tộc người với mối liên kết vô hình mang tên Eywa, Avatar gợi ra một chân lý nuôi dạy con rất giản dị nhưng dễ bị bỏ quên. Đừng vội cứu con khỏi mọi va vấp, bởi chính những va vấp ấy mới là thứ giúp con đứng vững về lâu dài. Nếu hiểu đúng và làm đúng, chân lý này có thể cứu con nhiều lần, ở bất kỳ thế giới nào.
Trong Avatar , Jake Sully bước vào Pandora với thân phận của một kẻ lạc lõng, yếu thế và liên tục mắc sai lầm. Anh không được ai dọn sẵn con đường hay đứng ra bảo vệ mỗi khi vấp ngã. Pandora dạy anh bằng những quy luật rất khắc nghiệt. Không hiểu thì bị đào thải, không tôn trọng thì phải trả giá, không nỗ lực thì không có chỗ đứng. Khi xem đến những phân đoạn ấy, tôi chợt nghĩ đến cách người lớn thường vội vàng can thiệp mỗi khi con gặp rắc rối.
Lần “cứu” đầu tiên mà nhiều bậc cha mẹ vô tình tước đi của con chính là cơ hội học cách chịu trách nhiệm. Khi con quên bài, người lớn làm giúp. Khi con điểm kém, người lớn xin xỏ. Khi con mắc lỗi, người lớn giải thích thay. Những việc làm tưởng như nhỏ ấy, nếu lặp lại đủ nhiều, sẽ gieo vào con suy nghĩ rằng lỗi lầm luôn có người khác gánh hộ, trong khi thế giới thật thì không vận hành theo cách đó.
Từ trách nhiệm, bộ phim dẫn người xem đến bài học về thất bại. Jake ngã rất nhiều, bị nghi ngờ và không được công nhận ngay lập tức. Nhưng chính những lần thất bại ấy buộc anh phải quan sát kỹ hơn và học cách thích nghi. Khi xem phim, tôi nhận ra mình từng không ít lần sợ con buồn, sợ con thua kém, nên vô thức muốn dọn sẵn mọi chướng ngại. Lần “cứu” thứ hai nằm ở đây. Cứu con khỏi thất bại tưởng là yêu thương, nhưng lâu dần lại nuôi dưỡng trong con nỗi sợ thử thách. Một đứa trẻ biết ngã rồi tự đứng dậy sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều so với một đứa trẻ chưa từng được phép ngã.
Càng đi sâu vào thế giới Pandora, bộ phim càng nhấn mạnh đến sự kết nối bằng cảm nhận. Jake chỉ thực sự thuộc về nơi này khi anh học cách lắng nghe, không chỉ lắng nghe người khác mà còn lắng nghe chính mình. Điều đó khiến tôi nghĩ đến những đứa trẻ lớn lên rất ngoan, rất biết nghe lời, nhưng lại mơ hồ với mong muốn của chính mình. Nếu lúc nào người lớn cũng quyết định thay, nghĩ thay và chọn thay, con sẽ dần mất khả năng hiểu bản thân. Lần “cứu” thứ ba chính là đừng cứu con khỏi việc phải tự cảm nhận, tự lựa chọn và tự đối diện với cảm xúc của mình. Khi được tôn trọng tiếng nói bên trong, con mới có nền tảng vững vàng để bước ra đời.
Từ đó, câu chuyện tự nhiên dẫn sang một thực tế khác không dễ chịu nhưng rất cần thiết. Không phải ai cũng được chấp nhận ngay. Jake phải học luật của một cộng đồng xa lạ, phải chứng minh giá trị của mình và chấp nhận bị nghi ngờ. Trẻ con ngoài đời cũng sẽ có lúc không được chọn, không được khen và không đứng ở vị trí trung tâm. Tôi từng thấy nhiều người lớn sốt ruột mỗi khi con bị từ chối và muốn can thiệp ngay lập tức. Lần “cứu” thứ tư vì thế là đừng cứu con khỏi việc bị từ chối. Khả năng chấp nhận không được ưu ái chính là một kỹ năng sinh tồn quan trọng mà con cần mang theo suốt đời.
Tất cả những điều ấy cuối cùng hội tụ về một điểm chung mà tôi nghĩ Avatar đã kể rất khéo. Đừng cứu con khỏi việc phải tự đứng trên đôi chân của mình. Bộ phim không kể câu chuyện về một con người được bảo bọc mãi mãi, mà là hành trình của một kẻ học cách trở thành người có thể bảo vệ người khác. Mục tiêu cuối cùng của việc nuôi dạy con không phải là tạo ra một đứa trẻ luôn cần cha mẹ đi trước dọn đường, mà là một con người đủ vững vàng để bước tiếp dù không còn ai cầm tay.
Khi bộ phim khép lại, Pandora dần rời xa màn ảnh, nhưng chân lý ấy vẫn ở lại với tôi. Yêu con không phải là làm thay con mọi thứ hay che chắn con khỏi mọi nỗi đau. Yêu con là biết lùi lại đúng lúc để con được sai, được ngã và được lớn lên thật sự. Ở bất kỳ thế giới nào, điều đó cũng không thay đổi.
