Tạo ra việc làm

Các nhà thương mại Phố Wall bày tỏ sự lạc quan của họ: “Chúng ta đã làm tốt hơn bao giờ trước đây khi thị trường chứng khoa vẫn giữ tăng lên mà không có dấu hiệu chậm lại.” Các thống kê khác chỉ ra rằng năm ngoái, trên một triệu việc làm mới đã được tạo ra và thất nghiệp đã xuống điểm thấp nhất trong mười năm qua.

Nhiều nhà kinh tế tự hào công bố rằng kế hoạch của họ để phục hồi từ cuộc khủng hoảng tài chính đã thành công. Nhà kinh tế trưởng của Mĩ tuyên bố: “Nền kinh tế của chúng ta đang “cháy” với nhiều việc làm được tạo ra. Nhiều người đang làm việc ngày nay hơn vài năm trước. Mọi người đang mua, chi tiêu và dẫn lái việc chế tạo của chúng ta tăng sản xuất. Khi giá dầu vẫn tụt xuống, nhiều người hơn đang mua xe và đẩy niềm tin vào kinh tế Mĩ lên mức cao nhất trong một thập kỉ.”

Nếu bạn nhìn kĩ vào dữ liệu, công nghiêp tạo ra nhiều việc làm hơn không phải là chế tạo, bán lẻ, hay thức ăn nhanh mà là các ngành công nghiệp công nghệ. Ngày nay công nghiệp Công nghệ thông tin đang tăng trưởng nhanh hơn bất kì ngành công nghiệp nào với hàng nghìn công ti khởi nghiệp nổi lên mỗi năm. Phần lớn các nhà kinh tế đều ca ngợi các công ti lớn tạo ra việc làm cho nền kinh tế nhưng bỏ qua các công ti nhỏ vì họ chỉ nhìn vào số việc làm được tạo ra. Chẳng hạn, General Motor sử dụng 500,000 công nhân trong các cơ xưởng của họ cho nên 1% tăng lên nghĩa là 5000 việc làm mới. Apple sử dụng 40,000 kĩ sư cho nên 1% tăng thêm chỉ có nghĩa là 400 việc làm mới.

Các nhà kinh tế này không nhìn vào tác động của các việc làm công nghệ này. Một kĩ sư tại Apple làm ra trên $120,000 một năm khi công nhân cơ xưởng tại General Motor làm ra ít hơn $60,000. Nếu bạn nhìn xa hơn, các sản phẩm của Apple đã hỗ trợ cho quãng 5 triệu việc làm phụ, từ bán iPhones, iPads trong cửa hàng bán lẻ cho tới những người phát triển độc lập người tạo ra các app di động và bán chúng trên iTunes.

Theo một nghiên cứu gần đây, một việc làm trong công nghiệp công nghệ cao giúp tạo ra tám việc làm hỗ trợ ở Mĩ. Ở các nước đang phát triển, một việc làm công nghệ cao có thể hỗ trợ cho mười hai việc làm khác. Các nhà kinh tế cũng không nhìn vào các công ti khởi nghiệp vì những công ti nhỏ này chỉ sử dụng quãng mười tới hai trăm người và họ không đủ ổn định để biện minh cho khảo cứu cho nên họ không nhận ra rằng các công ti khởi nghiệp là dẫn lái chính cho phục hồi kinh tế.

Dữ liệu gần đây chỉ ra rõ ràng rằng tăng trưởng việc làm hiện thời ở Mĩ hầu hết xuất hiện qua các công ti khởi nghiệp. Khảo cứu của Thống kê động về doanh nghiệp theo dõi con số các doanh nghiệp mới hàng năm ít hơn một tuổi tiết lộ rằng trong mấy năm qua, những công ti khởi nghiệp này thêm trung bình 1triệu việc làm mới hàng năm và 85% số việc làm này là việc làm được trả lương cao hơn.

Ngay cả trong cuộc khủng hoảng tài chính, việc tạo ra việc làm và công ti khởi nghiệp vẫn ổn định và các thành phố có nhiều công ti khởi nghiệp thì không có vấn đề với tội ác. Đồng thời, các thành phố dựa trên các cơ xưởng chế tạo lớn mang định mệnh thất bại khi thất nghiệp tăng cao với nhiều tội ác bạo hành và vấn đề ma tuý.

Khi các công ti khởi nghiệp thành công và tăng trưởng thành các công ti lớn, đóng góp của họ cho nền kinh tế là lớn. Chẳng hạn tuần trước Apple báo cáo một quí lợi nhuận nhất trong bất kì công ti nào trong lịch sử Mĩ. Từ tháng mười tới tháng mười hai năm 2014, Apple đã thông báo lãi ròng $18 tỉ đô la. Con số như thế này là chưa từng được nghe tới ngay cả cho các công ti lớn nhất hay thành công nhất trên thế giới. Nếu bạn tổ hợp thu nhập của Microsoft, Amazon và Google trong cùng thời kì, nó vẫn nhỏ hơn của Apple. Hơn thế nữa, Apple đang tăng trưởng nhanh chóng hơn vì nó bán tăng 30% mỗi năm trong mười năm qua trong khi Microsoft chỉ tăng trưởng 8% và Google tăng trưởng 15%.

Một nhà phân tích Phố Wall viết: “Công ti công nghệ như Apple dường như không tuân theo luật kinh doanh về cái gì là có thể. Trong lịch sử thế giới, chưa bao giờ có một công ti mà có thể tăng trưởng nhanh thế với đà nhiều thế và lợi nhuận lớn hơn. Ngày nay Apple là công ti sinh lời nhất trên thế giới; công ti thành công nhất trên thế giới nhưng hơn cả điều đó, Apple có vài nghìn kĩ sư, nhiều người trong số họ có cổ phần có giá trị vài triệu đô la. Có nhiều triệu phú ở Apple hơn bất kì công ti nào trên thế giới. Nếu bạn nhìn vào tất cả giầu có trên thế giới ngày nay, phần lớn chúng đều ở trong các công ti công nghệ.”

Sự kiện là toàn thế giới đang bị tác động bởi công nghệ và các nước đang nhanh chóng chuyển sang chấp nhận công nghệ như dẫn lái cho nền kinh tế của họ. Nhưng thay đổi công nghệ nhanh chóng này cũng tạo ra vấn đề cho các nước đang phát triển mà không thể bắt kịp. Đặc biệt các nước đang cố dịch chuyển từ hội tụ nông nghiệp sang hội tụ công nghiệp rồi đột nhiên thấy rằng kĩ năng lao động của họ đang trở thành lỗi thời. Công nhân lao động làm việc trong các cơ xưởng đang bị thay thế bởi robots và tự động hoá. Người ta dự đoán đến năm 2020, 85% các công việc chế tạo sẽ được tự động hoá đầy đủ và phần lớn công nhân lao động thủ công sẽ bị thất nghiệp.

Tất nhiên giải pháp là có giáo dục và đào tạo tốt hơn điều cho phép họ thu được những kĩ năng có nhu cầu cao. Nhưng thay đổi một hệ thống giáo dục truyền thống kéo dài hàng trăm hay hàng nghìn năm là khó. Không có đủ thầy giáo để cung cấp cho học sinh với kĩ năng có nhu cầu cao. Không có đủ thông tin về thị trường việc làm cho học sinh chọn lựa học cái gì. Có chống đối trong những người đang kiếm sống trong hệ thống giáo dục hiện thời vì thay đổi có thể có nghĩa là họ có thể không có khả năng duy trì vị trí của họ.

Ngày nay Mĩ đang tận hưởng việc tạo ra nhiều việc làm do các công ti khởi nghiệp công nghệ tạo ra hơn bất kì nước nào khác trên thế giới bởi vì sự hội tụ mạnh của nó vào giáo dục công nghệ. Nếu bạn nhìn vào châu Âu, bạn có thể thấy những tin tức kinh tế tồi tệ xảy ra ở Hi Lạp, Tây Ban Nha, và Italy với thất nghiệp rất cao. Sự kiện đáng buồn là các chính phủ này vẫn tiếp tục ban hành nhiều khuyến khích thuế và ích lợi cho các công ti chế tạo lớn, người vận hành các cơ xưởng lớn với hi vọng rằng họ sẽ tạo ra việc làm. Các nhà kinh tế của họ tiếp tục ca ngợi các công ti lớn như người dẫn lái cho tạo việc làm mà không chấp nhận sự kiện là lí thuyết này không còn hợp thức nữa.