Đường lang quyền (võ bọ ngựa), xuất phát từ huyện Thuần Hóa, tỉnh Thiểm Tây, là một môn quyền pháp truyền thống Trung Quốc mô phỏng động tác của bọ ngựa, được lưu truyền rộng rãi ở vùng Giao Đông, tỉnh Sơn Đông. Đây cũng là một trong những môn kungfu mà Lý Tiểu Long dày công nghiên cứu.
Môn võ bọ ngựa nổi tiếng
Vào cuối thời Minh – đầu thời Thanh, Vương Lang (người Kỳ Hà, tỉnh Sơn Đông) sau khi thất bại trong một cuộc tỷ võ, tình cờ quan sát bọ ngựa bắt ve sầu với động tác linh hoạt và quyết liệt, liền biên soạn một số động tác quyền thuật để khổ luyện. Sau đó, Vương Lang không ngừng tổng kết kinh nghiệm, cải tiến và làm phong phú những thành quả đã đạt được, từ đó sáng tạo ra Đường lang quyền.
Vào giữa thế kỷ 19, Đường lang quyền ở Kỳ Hà bước vào thời kỳ hưng thịnh với sự xuất hiện của nhiều cao thủ. Qua hàng trăm năm hình thành, tổng kết, tinh luyện và sáng tạo của các đời võ sư, Đường lang quyền dần hình thành phong cách đặc trưng: Kết hợp dài ngắn, cương nhu, dũng mãnh và nhanh nhẹn, có tính thực chiến cao.
Các nhánh chính của Đường lang quyền bao gồm Thái Cực Đường Lang, Mai Hoa Đường Lang, Thất Tinh Đường Lang, Lục Hợp Đường Lang, Tiểu Giá Đường Lang, trong đó Thái Cực Đường Lang, Mai Hoa Đường Lang và Tiểu Giá Đường Lang phổ biến ở Kỳ Hà. Ngày nay, Đường lang quyền đã được truyền bá sang nhiều nước, bao gồm cả Brazil. Tại Sao Paulo (Brazil) võ sư Erich Luiz mở võ quán dạy Đường lang quyền cho nhiều học viên.
Nhắc tới Đường lang quyền, không thể không nhắc tới võ sư Vu Hải, người được coi là "Đường lang quyền vương" của Trung Quốc trong đời thực. Vu Hải từng đóng nhiều phim võ thuật như Thiếu Lâm Tự (hợp tác với Lý Liên Kiệt), Thiếu Lâm tiểu tử, Nam Bắc Thiếu Lâm, Thông Thiên trưởng lão, Tân Thiếu Lâm Tự, Thái Cực quyền… Đáng chú ý, Vu Hải không ít lần thể hiện Đường lang quyền trên màn ảnh.
Vu Hải từng theo đoàn đại biểu võ thuật Trung Quốc đến hơn 30 quốc gia, mang sự linh hoạt và thâm sâu của Thiềm Lang Quyền giới thiệu với thế giới. Ngày nay, con trai của Vu Hải là Vu Ba tiếp nối sứ mệnh truyền bá võ thuật, nhiều lần đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Croatia, Ý, Iran… tổ chức giảng dạy và khảo nghiệm, để Đường lang quyền tiếp tục tỏa sáng trên sân khấu quốc tế.
Lý Tiểu Long học Đường lang quyền
Thiệu Hán Sinh (1900-1994), được mệnh danh “đại võ sư” Quảng Đông, là 1 trong 8 sư phụ của Lý Tiểu Long. Từ nhỏ do sức khỏe yếu, ông được cha cho học võ tại Lạc Nghĩa Đường, nơi ông tinh thông Hồng Gia Quyền, Thái Lý Phật Quyền, La Hán Quyền và Đường lang quyền. Năm 1920, ông gia nhập Tinh Võ Hội Quảng Châu, học Mê Tung Quyền từ Hoắc Đông Các. Sau này, Thiệu Hán Sinh di cư Hong Kong, vừa dạy võ vừa tham gia kinh kịch và điện ảnh, giữ quan hệ tốt với cha Lý Tiểu Long là Lý Hải Tuyền.
Khi Lý Tiểu Long còn trẻ, Thiệu Hán Sinh dạy ông võ thuật Bắc phái, mở đầu hành trình võ học. Trong số những môn võ công mà Lý Tiểu Long học từ Thiệu Hán Sinh phải kể tới Đường lang quyền.
Việc Lý Tiểu Long học võ từ Thiệu Hán Sinh cũng rất thú vị. Tương truyền Lý Tiểu Long thường đến thăm Thiệu Hán Sinh vào buổi chiều, vừa uống trà vừa trò chuyện về nhiều chủ đề, trong đó có kung fu; các cuộc thảo luận của họ về võ thuật Trung Quốc bao gồm từ việc bàn về tiểu sử các cao thủ nổi tiếng đến lý thuyết và kỹ thuật của các môn phái quyền thuật cụ thể.
Cuối cùng, Lý Tiểu Long đã hỏi Thiệu Hán Sinh rằng liệu ông có thể dạy mình võ thuật không. Khi đó, Lý Tiểu Long là một vũ công khiêu vũ rất giỏi Thế là Lý Tiểu Long đã đưa ra một đề nghị: Bản thân sẽ dạy nhảy cha-cha cho Thiệu Hán Sinh để đổi lấy các môn võ công. Kết quả là Lý Tiểu Long được Thiệu Hán Sinh chỉ dạy Đường lang quyền, cùng với một số môn võ khác.
Trong một cuộc phỏng vấn năm 1977, Thiệu Hán Sinh kể lại cách ông hướng dẫn Lý Tiểu Long luyện tập nhiều bộ quyền tay không và vũ khí khác nhau: “Sau khi Lý Tiểu Long đã học Vịnh Xuân Quyền, cậu ấy đến tìm tôi và yêu cầu dạy cho một số kung fu…. Sau đó tôi dạy Lý Tiểu Long một bộ Bính Bộ Quyền. Đây là bộ quyền cơ bản của Đường Lang Bắc phái (Northern Mantis Kung Fu). Đặc trưng của nó là các động tác nhảy, kỹ năng, chuyển động nhanh chóng và đá quét ngang vòng. Nhưng Lý Tiểu Long rất thông minh. Cậu ấy học xong chỉ trong sáu hoặc bảy buổi học”.
Sau này, khi dạy võ tại Mỹ, Lý Tiểu Long đã dạy lại Đường lang quyền cho các đệ tử của mình. Theo trang Theravenswoodacademy , đệ tử của Lý Tiểu Long là Dan Inosanto đã được ông dạy Đường lang quyền.
“Khi tôi lần đầu học dưới sự hướng dẫn của Lý Tiểu Long, tôi đã học một bộ quyền thuật Bắc Phái là Đường lang quyền”, Dan Inosanto cho biết.
Điều thú vị là Lý Tiểu Long còn nghiên cứu kỹ Đường lang quyền từ sách của 1 cao thủ môn võ này là Hoàng Hán Huân. Trong thời gian học triết ở Đại học Washington (1961-1964), ông tạo một cuốn sổ tay võ thuật, cắt trực tiếp từ sách của Hoàng Hán Huân và sao chép danh sách “Bát Đả Bát Bất Đả” (8 chỗ được đánh và 8 chỗ hiểm yếu chỉ đánh khi cực kỳ nguy cấp) của Đường lang quyền. Lý Tiểu Long còn được cho là đã đưa bí quyết Bát Đả Bát Bất Đả vào trong Tiệt Quyền Đạo do ông sáng tạo.
Lần đầu tiên danh sách “Bát Đả Bát Bất Đả” này được công bố rộng rãi bằng tiếng Anh là năm 1975, qua cuốn sách "The Tao of Jeet Kune Do" xuất bản sau khi Lý Tiểu Long qua đời.
Lý Tiểu Long nổi tiếng với câu nói đầy triết lý của mình trong chương trình Pierre Berton Show vào năm 1971: “Nước có thể chảy nhẹ nhàng hoặc có thể dữ dội. Hãy như nước, bạn của tôi”. Trên thực tế, Lý Tiểu Long đã lấy cảm hứng từ câu nói trong sách của Hoàng Hán Huân được xuất bản năm 1955: "Một số người tập trung vào việc sử dụng sự mềm mại và khả năng thích ứng, với ý định mềm dẻo như nước hay hấp thụ như vải, rồi tiếp tục nhấn chìm đối thủ trong những làn sóng vô tận".
