Cây gỗ trong vườn nhà và bí mật hơn 1.000 năm tuổi
Tại Trùng Khánh, Trung Quốc, một lão nông dân họ Tần (tên nhân vật đã được thay đổi) lại sống cả đời bên ba cây gỗ quý hiếm mà không hề hay biết giá trị thực sự của chúng. Ông kể rằng từ khi còn nhỏ, trong sân nhà đã có ba cây lớn tỏa bóng mát. Ông nội từng dặn đây là "cây tiền", phải chăm sóc cẩn thận thì gia đình mới yên ổn, làm ăn thuận lợi. Vì thế, suốt nhiều chục năm, ông Tần vẫn đều đặn tưới nước, bón phân, coi những cái cây ấy như một phần không thể thiếu của ngôi nhà.
Mọi chuyện chỉ thay đổi khi một người am hiểu về gỗ quý tình cờ ghé thăm. Sau khi quan sát thân cây, vân gỗ và độ tuổi, người này khẳng định, ba cây trong vườn chính là kim tơ nam mộc cổ thụ, mỗi cây đều có tuổi đời ước tính hơn 1.000 năm. Thông tin ấy nhanh chóng lan ra khắp vùng, khiến mảnh vườn nhỏ vốn yên bình bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý.
Ở vùng núi phía tây nam Trung Quốc, nơi địa hình hiểm trở và rừng núi trùng điệp trải dài qua các tỉnh Vân Nam, Quý Châu và Tứ Xuyên, kim tơ nam mộc từ lâu đã được xem là một trong những loại cây gỗ quý hiếm bậc nhất. Loài cây này nổi tiếng bởi thớ gỗ mịn, ánh lên những đường vân như tơ vàng, độ bền cao, chống mối mọt và ăn mòn gần như tuyệt đối. Theo nhiều tài liệu, kim tơ nam mộc sinh trưởng cực kỳ chậm, phải mất hàng chục năm cây non mới đủ cứng cáp, và trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, giai đoạn này có thể kéo dài tới cả trăm năm.
Thương gia ra giá hơn 900 tỷ đồng
Tin đồn về ba cây gỗ quý nhanh chóng lọt tới tai giới buôn gỗ. Không lâu sau, một thương gia đã tìm đến tận nhà ông Tần, bày tỏ mong muốn mua lại toàn bộ ba cây kim tơ nam mộc. Mức giá được đưa ra khiến nhiều người không khỏi choáng váng 280 triệu NDT, tương đương hơn 900 tỷ đồng Việt Nam.
Với không ít người, đây là số tiền đủ để đổi đời sau một đêm. Xung quanh, nhiều người tỏ ra tiếc thay, cho rằng ông lão "số giàu mà không biết hưởng" nếu bỏ qua cơ hội này. Tuy nhiên, ngay trước thời điểm thương vụ có thể diễn ra, các chuyên gia lâm nghiệp địa phương đã kịp thời xuất hiện và yêu cầu dừng giao dịch.
Theo các chuyên gia, kim tơ nam mộc là loài cây quý hiếm được Trung Quốc xếp vào diện cần bảo vệ nghiêm ngặt. Việc chặt hạ hay mua bán tự do đều bị hạn chế. Đặc biệt, sau khi khảo sát kỹ ba cây trong vườn nhà ông Tần, họ cho biết đây là những cá thể cổ thụ có giá trị nghiên cứu và bảo tồn rất lớn, thuộc nhóm loài có nguy cơ suy giảm mạnh ngoài tự nhiên. Nếu bị khai thác, tổn thất không chỉ nằm ở giá trị kinh tế mà còn là mất mát về sinh học và di sản tự nhiên.
Quyết định khiến cả vùng bất ngờ
Nghe các chuyên gia phân tích, ông Tần trầm ngâm hồi lâu. Ông thú nhận rằng trước đó chưa từng nghĩ những cái cây gắn bó với tuổi thơ mình lại quý giá đến vậy. Ở tuổi xế chiều, sức khỏe ngày càng giảm sút, ông cũng không còn đủ sức để chăm sóc chúng như trước.
Cuối cùng, ông đưa ra quyết định khiến nhiều người không khỏi sững sờ: từ chối khoản tiền khổng lồ và tự nguyện giao lại toàn bộ ba cây kim tơ nam mộc cho chính quyền địa phương để phục vụ công tác bảo tồn, nghiên cứu và nhân giống. Ông chia sẻ rằng với mình, ba cây cổ thụ ấy không chỉ là tài sản mà còn là ký ức, là "những người bạn" đã cùng ông lớn lên. Ông hy vọng khi không còn đủ sức chăm sóc, chúng vẫn sẽ được bảo vệ và sống tiếp.
Sau quyết định này, khu vườn được rào chắn, cử người canh gác thường xuyên nhằm tránh kẻ xấu xâm hại. Câu chuyện nhanh chóng lan rộng, tạo nên nhiều luồng ý kiến trái chiều. Có người cho rằng ông lão quá dại khi bỏ qua số tiền khổng lồ, nhưng cũng không ít người bày tỏ sự nể trọng trước lựa chọn đặt giá trị bảo tồn lên trên lợi ích cá nhân.
Khi gỗ quý không chỉ được đo bằng tiền
Câu chuyện của ông Tần không phải trường hợp duy nhất liên quan tới kim tơ nam mộc gây chú ý tại Trung Quốc. Trước đó, truyền thông nước này từng nhắc tới một cây kim tơ nam mộc 4.300 năm tuổi ở Quý Dương (Quý Châu) bị sét đánh vào năm 2013. Thân cây gãy đôi, phần còn lại cháy ròng rã suốt ba ngày ba đêm mới tắt. Lo ngại nguy hiểm cho người dân, cơ quan chức năng buộc phải cấp phép khai thác.
Nhiều năm sau, một người đàn ông đã bán gần như toàn bộ tài sản, thậm chí bán cả nhà cửa để mua lại thân cây với giá 17 triệu NDT. Khi thông tin lan truyền, không ít thương gia tìm đến trả giá cao gấp nhiều lần, có người sẵn sàng chi tới 250 triệu NDT, nhưng chủ nhân vẫn kiên quyết từ chối. Ông cho rằng sẽ là điều đáng tiếc nếu kho báu hàng nghìn năm tuổi ấy chỉ bị xẻ nhỏ để làm đồ nội thất. Cuối cùng, ông quyết định xây dựng một bảo tàng kim tơ nam mộc, để nhiều người có cơ hội chiêm ngưỡng và hiểu rõ hơn giá trị của loài cây này.
Hai câu chuyện, hai hoàn cảnh khác nhau nhưng cùng chung một điểm: khi đứng trước những con số khổng lồ, các nhân vật chính đều lựa chọn cách gìn giữ thay vì khai thác triệt để. Giữa cơn sốt săn lùng những cây gỗ quý với những mức giá gây choáng, quyết định của những người nông dân bình dị ấy khiến nhiều người phải suy ngẫm. Bởi có những "kho báu" không chỉ được đo bằng tiền bạc, mà còn bằng ký ức, trách nhiệm và giá trị để lại cho các thế hệ mai sau.
