Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Tôi chưa từng nghĩ rằng một bộ phim về giáo dục giới tính tuổi teen như “Sex Education” lại có thể dạy tôi một bài học sâu sắc về cách nuôi dạy con cái.
Thế nhưng, chỉ một câu thoại của nhân vật Jackson trong phim đã khiến tôi phải dừng lại và suy ngẫm thật lâu rằng: “Nơi duy nhất mà thành công đến trước nỗ lực là trong từ điển”.
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng câu nói chứa đựng một chân lý. Là một người cha, tôi đã lấy đó làm kim chỉ nam để dạy dỗ cô con gái "lì lợm" của mình, và kết quả thực sự khiến tôi bất ngờ.
Con gái tôi, An Nhiên, năm nay 12 tuổi. Con bé thông minh, nhanh nhạy nhưng lại khá bướng bỉnh và thiếu kiên nhẫn. Mỗi khi gặp bài toán khó hay một nhiệm vụ thử thách, thay vì kiên trì tìm cách giải quyết, con dễ chán nản và bỏ cuộc giữa chừng. Điều này khiến tôi lo lắng vì nếu không rèn luyện tính kiên trì, con sẽ gặp nhiều trở ngại trên hành trình chinh phục những mục tiêu lớn trong tương lai.
Một ngày nọ, tôi thấy con gái đang vò đầu bứt tai trước bài tập Toán. Gương mặt nhăn nhó, con lẩm bẩm đầy bực bội: “Sao con làm mãi mà vẫn sai? Thôi, bỏ đi!”.
Đây không phải lần đầu con phản ứng như vậy, nhưng lần này, tôi quyết định thử một cách tiếp cận khác.
Tôi nhẹ nhàng ngồi xuống bên cạnh An Nhiên và chia sẻ với con gái về câu nói của nhân vật Jackson trong "Sex Education": “Nơi duy nhất mà thành công đến trước nỗ lực là trong từ điển”.
"Nếu con muốn học giỏi Toán, muốn đạt điểm cao, thì không thể chỉ ngồi đây và mong điều đó tự đến. Thành công không đến từ phép màu, mà nó đến từ sự cố gắng. Con phải luyện tập, sai thì sửa, thử lại nhiều lần mới có thể làm đúng” , tôi ôn tồn giảng giải cho con.
An Nhiên im lặng, dường như đang suy nghĩ. Tôi đặt tay lên vai con, dịu dàng nói tiếp: “Bố sẽ luôn ở đây để giúp con, nhưng bố không thể làm thay con. Hãy thử lại một lần nữa, bố tin rằng con sẽ làm được”.
Dường như câu nói ấy đã chạm đến tâm trí con. Con bé cầm bút lên, tiếp tục làm bài. Lần này, con chịu khó suy nghĩ hơn, không còn dễ dàng bỏ cuộc như trước. Sau khoảng 10 phút, con reo lên vui sướng: “Bố ơi, con làm đúng rồi”.
Kể từ hôm đó, mỗi khi An Nhiên gặp khó khăn, tôi lại nhắc con nhớ đến câu nói ấy. Dần dần, tôi nhận thấy một sự thay đổi rõ rệt ở con.
Con trở nên kiên nhẫn hơn, thay vì vội vàng bỏ cuộc, con sẵn sàng thử nhiều cách khác nhau trước khi đi đến kết luận. Nếu sai, con sửa và nếu chưa hiểu, con sẽ tìm tòi thêm, không dễ dàng bỏ cuộc như trước. Con cũng chủ động hơn, tự suy nghĩ, thử giải trước, chỉ hỏi khi thực sự bế tắc.
Tôi thấy con không còn phụ thuộc vào người khác, mà luôn khát khao chinh phục thử thách. Quan trọng nhất là con đã tin vào bản thân.
Nhìn con trưởng thành từng ngày, tôi càng thấm thía rằng đôi khi, chỉ một câu nói đơn giản, nhưng đúng thời điểm, có thể thay đổi cả tư duy của một đứa trẻ. Câu nói còn tạo động lực tức thì, giúp trẻ nhận ra thành công không phải điều may mắn, mà là kết quả của sự kiên trì và nỗ lực.
Quan trọng hơn, câu nói này giúp trẻ phát triển tư duy cầu tiến (Growth Mindset). Một trong những bài học quan trọng nhất trong giáo dục con cái là dạy trẻ hiểu rằng khả năng bản thân không cố định mà có thể cải thiện qua quá trình rèn luyện.
Khi trẻ tin rằng mình có thể tiến bộ nhờ sự cố gắng, trẻ sẽ không còn sợ thất bại mà sẵn sàng thử thách bản thân nhiều hơn.
Đôi khi, chỉ một câu nói trong phim cũng có thể trở thành chìa khóa mở ra cánh cửa tư duy, giúp con thay đổi cả cách nhìn nhận về cuộc sống.
