Tư duy cốt lõi của kẻ trí, sống cuộc đời cao cấp: Bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc

Minh Nguyệt17/10/2025 10:00
Tư duy cốt lõi của kẻ trí, sống cuộc đời cao cấp: Bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc

Người bình thường thay đổi kết quả, người xuất sắc thay đổi nguyên nhân, bậc thầy hàng đầu thay đổi tư duy.

Bài chia sẻ của một tác giả được đăng tải trên Toutiao (MXH Trung Quốc) đã thu hút nhiều sự chú ý của cộng đồng mạng.

***

Điều quyết định sự khác biệt, khoảng cách giữa người này với người khác không phải là tài năng, không phải mức độ chăm chỉ, mà là tư duy. Trình độ, khả năng tư duy của một người chính là giới hạn cao nhất của cuộc đời họ.

Dưới đây là 7 cách tư duy đỉnh cao, khi rèn luyện được chúng, bạn sẽ tiến gần đến thành công.

01. Tư duy chủ động, thích nghi linh hoạt

Trọng lượng của một giọt mưa nặng khoảng gấp 50 lần trọng lượng của một con muỗi. Cùng với gia tốc rơi, tác động của hạt mưa lên muỗi không khác gì một chiếc xe buýt tông vào người đi đường. Vậy tại sao loài muỗi vẫn có thể an toàn trong những ngày mưa.

Một giáo sư người Mỹ đã dùng máy quay tốc độ cao để ghi lại cảnh muỗi thoát khỏi mưa: Khi giọt mưa rơi vào cánh và chân của muỗi, muỗi sẽ nghiêng về phía bị dính mưa, sau đó lăn sang một bên để giọt mưa trượt khỏi mình. Cơ thể của muỗi được phủ một lớp vật liệu chống nước, giống như lá sen, nên chúng có thể thoát ra một cách nhẹ nhàng. 

Dù giọt mưa có nặng đến đâu, muỗi vẫn có thể thoát hiểm vì chúng có thể liên tục điều chỉnh cách ứng phó của mình theo sự thay đổi của môi trường và tình thế.

Người đồng sáng lập Intel, ông Andy Grove, từng đề xuất “Lý thuyết thay đổi 10 lần” rằng: Sự thay đổi ở thế giới bên ngoài luôn nhanh gấp 10 lần so với chúng ta dự đoán. Có biết bao nhiêu công việc ổn định đã bị sự thay đổi làm tan vỡ, biết bao công việc từng rất thịnh hành đang bị AI thay thế. Làn sóng của thời đại đang tiến về phía trước, muốn đứng vững, hãy học cách linh hoạt của muỗi trong mưa, chủ động đón nhận sự thay đổi. Chỉ khi chúng ta chủ động thay đổi bản thân, chúng ta mới có thể có được sự chắc chắn trong sự không ổn định."

7 tư duy cốt lõi của kẻ trí, ắt kiếm bộn tiền, sống cuộc đời cao cấp: Nhìn cách muỗi thoát khỏi giọt mưa nặng gấp 50 lần mình, bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc!- Ảnh 1.

Ảnh minh họa.

02. Tư duy xác suất

Những người có tư duy xác suất thường có khả năng đưa ra những quyết định đúng đắn, chính xác hơn.

Charlie Munger từng so sánh cách đầu tư của mình với việc câu cá. Quy tắc đầu tiên của câu cá là, câu cá ở nơi có cá. Quy tắc thứ hai của câu cá là, hãy nhớ quy tắc đầu tiên.

Trong cuộc sống, chúng ta chỉ đối mặt với 3 vấn đề: Phải làm gì? Không nên làm gì? Và cần lặp lại điều gì? Tư duy xác suất giúp chúng ta hiểu được: Những việc nào có thể làm, những việc nào không thể làm, và những việc nào cần làm lâu dài.

03. Tư duy phát triển

Vào những năm 1990, Thư viện Anh chuyển từ tòa nhà cũ ở London sang tòa mới ở St. Pancras. Thư viện có hơn 13 triệu cuốn sách, ước tính chi phí di chuyển lên tới 3,5 triệu bảng. Nếu bạn là người quản lý, bạn sẽ nghĩ ra cách gì để giảm ngân sách cho việc di chuyển này? Thuê công nhân rẻ hơn? Giảm chi phí vận chuyển? Nhưng trước khối lượng công việc khổng lồ, các giải pháp này dường như chỉ như muối bỏ bể.

Một thủ thư trẻ đã đến nói với người quản lý thư viện: "Tôi có một cách và chỉ cần 1,5 triệu bảng”. Ngày hôm sau, người thủ thư đăng tin thông báo: "Từ nay mọi người được mượn sách miễn phí và không giới hạn nhưng yêu cầu là trả lại sách về địa chỉ mới".

Người nhân viên trẻ đã chuyển đổi tư duy "chuyển sách" thành tư duy "trả sách". Với chi phí không quá một phần nhỏ so với ngân sách ban đầu, anh ấy đã hoàn thành 90% công việc di dời.

Đòn bẩy của tư duy thật sự mạnh mẽ như vậy. Trong cuốn sách "Thiên tài bên trái, kẻ điên bên phải" có câu: “Nếu suy nghĩ là một bức tường thì thế giới nằm ở phía bên kia là bức tường”.

Trong cuộc sống, chưa bao giờ có “ngõ cụt”, thứ có thể ngăn cản bạn chỉ là tư duy cố định của chính bạn. Khi gặp khó khăn, vấn đề mà đi vào ngõ cụt, hãy thử quay đầu lại, biết đâu bạn sẽ thấy được con đường mới, tươi sáng hơn mở ra trước mắt.

04. Tư duy đa chiều

Tác giả sách Michael Simmons từng dành 5 năm nghiên cứu về những doanh nhân tỷ phú tự thân. Ông phát hiện ra rằng những doanh nhân xuất sắc này có một điểm tương đồng trong cách nhìn nhận vấn đề: Họ nhìn thế giới dựa trên góc nhìn bốn chiều, trong khi phần lớn mọi người chỉ dừng lại ở góc nhìn một chiều.

Người có góc nhìn một chiều thường bị giới hạn trong lĩnh vực chuyên môn cụ thể, trong khi, những người có góc nhìn bốn chiều có thể suy nghĩ về các vấn đề từ quá khứ đến tương lai.

Người có góc nhìn một chiều theo đuổi lợi ích ngắn hạn, còn người có góc nhìn bốn chiều chú trọng vào lợi ích dài hạn. Ví dụ, nhà sáng lập Amazon, Jeff Bezos, sẵn sàng đầu tư hàng tỷ USD liên tục cho những thử nghiệm có thể thất bại hoặc cần nhiều năm mới mang lại kết quả.

Ông Masayoshi Son, nhà sáng lập Tập đoàn SoftBank, từng hỏi cấp dưới của mình: Tại sao hầu hết mọi người đều khó đạt được thành công lớn? Nhân viên bối rối, không biết câu trả lời, thấy vậy, ông liền vẽ một ngọn núi trên giấy, ở chân núi ông vẽ một vòng tròn, và trên đỉnh núi ông vẽ một vòng tròn khác, rồi ghi chữ “lý tưởng” lên đỉnh núi.

Lý tưởng giống như một ngọn hải đăng, hướng dẫn bạn tiến về phía trước, làm cho sự kiên nhẫn của bạn tốt hơn, bạn sẽ tự tin hơn, kiên định và quyết tâm hơn. Khi có lý tưởng, thành công nhất thời sẽ không làm bạn lạc lối, thất bại ngắn hạn cũng không làm bạn sợ hãi. Đừng đánh giá quá cao sự tích lũy trong một năm và cũng đừng đánh giá thấp những thay đổi trong mười năm. Hãy luôn làm điều đúng đắn và thời gian còn lại sẽ cho bạn câu trả lời.

7 tư duy cốt lõi của kẻ trí, ắt kiếm bộn tiền, sống cuộc đời cao cấp: Nhìn cách muỗi thoát khỏi giọt mưa nặng gấp 50 lần mình, bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc!- Ảnh 2.
 

05. Tư duy ngược dòng

Một nhóm đã từng phỏng vấn các lập trình viên hàng đầu, hỏi họ: Thách thức cốt lõi của nghề này là gì? Có thể bạn nghĩ rằng, họ hàng ngày làm việc với code, thách thức mà họ gặp phải chẳng qua là làm sao để viết code tốt hơn, nắm vững nhiều ngôn ngữ lập trình hơn… Trên thực tế, câu trả lời của những chuyên gia công nghệ này hoàn toàn không liên quan đến những điều đó, họ đồng loạt cho rằng thách thức nằm ở "nhu cầu".

"Phương pháp tư duy sơ đồ McKinsey" cũng đề cập đến một nguyên tắc làm việc là đừng chơi trò đập chuột. Việc giải quyết vấn đề không thể như đánh chuột chũi, chỗ nào trồi lên thì đánh xuống. Như vậy vấn đề sẽ không bao giờ được giải quyết hoàn toàn, và cũng không bao giờ có thể thực sự giải quyết triệt để vấn đề.

Khi gặp vấn đề, người bình thường thay đổi kết quả, người xuất sắc thay đổi nguyên nhân, bậc thầy hàng đầu thay đổi tư duy. Chỉ bằng cách truy ngược lại gốc rễ, nhìn vào toàn cảnh, tìm ra nút thắt của vấn đề, chúng ta mới có thể giành chiến thắng chỉ bằng “một cú thay đổi”.

06. Hiệu ứng kiến lười

Nhóm nghiên cứu sinh học tiến hóa tại Đại học Hokkaido, Nhật Bản, đã từng thực hiện một thí nghiệm. Họ theo dõi 3 nhóm kiến đen, mỗi nhóm gồm 30 con, để quan sát tình trạng phân công lao động của chúng và phát hiện ra: Trong đàn, phần lớn kiến rất chăm chỉ, bận rộn dọn dẹp tổ, vận chuyển thức ăn, chăm sóc kiến con... Nhưng một số kiến lại rất lười biếng, trong khi những con khác bận rộn, những chú kiến này thường thò đầu ra ngoài, ngó nghiêng xung quanh.

Các nhà sinh vật học gọi những con kiến này là "kiến lười" và đã đánh dấu chúng.

7 tư duy cốt lõi của kẻ trí, ắt kiếm bộn tiền, sống cuộc đời cao cấp: Nhìn cách muỗi thoát khỏi giọt mưa nặng gấp 50 lần mình, bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc!- Ảnh 3.

Ảnh minh họa.

Điều đáng ngạc nhiên là khi nhóm nghiên cứu cắt đứt nguồn thức ăn của đàn kiến, những con kiến siêng năng dường như trở nên hỗn loạn. Ngược lại, những con kiến lười được đánh dấu lại bình tĩnh, dẫn đàn tìm được nguồn thức ăn mới. Thì ra, những con kiến lười không thực sự lười biếng mà chúng chỉ dành thời gian chăm chỉ để do thám, suy nghĩ. Đây chính là hiệu ứng “kiến lười” nổi tiếng.

Bạn đã bao giờ rơi vào trạng thái hiểu lầm về “con kiến chăm chỉ” chưa? Chuyên gia tâm lý đã lập một danh sách tự kiểm tra như sau:

1. Dành rất nhiều thời gian cho những công việc dễ nhất và tự hào với câu “không có công lao thì cũng có khổ lao”.

2. Trì hoãn dưới danh nghĩa “chuẩn bị”, trông có vẻ bận rộn nhưng công việc không tiến triển.

3. Không bao giờ kiểm tra kết quả công việc.

4. Đọc rất nhiều sách nhưng không bao giờ tổng kết quy luật; ngay cả khi tổng kết được quy luật cũng không áp dụng vào thực tế.

Nếu bạn có những dấu hiệu trên, đã đến lúc cần thay đổi. Khi đang cúi đầu làm việc, nhớ thỉnh thoảng ngẩng đầu nhìn xa xa.

7 tư duy cốt lõi của kẻ trí, ắt kiếm bộn tiền, sống cuộc đời cao cấp: Nhìn cách muỗi thoát khỏi giọt mưa nặng gấp 50 lần mình, bài học từ hiệu ứng “kiến lười” đáng kinh ngạc!- Ảnh 4.
 

07. Tư duy môi trường

Vào giữa thế kỷ 19, giáo sư tâm lý học người Đức Kurt Koffka đã đề xuất một lý thuyết trường: Môi trường bên ngoài được chia thành 2 loại, một là môi trường địa lý (thực tế) và hai là môi trường hành vi (tưởng tượng).

Mọi hành động của con người đều bị ảnh hưởng bởi môi trường nơi hành động diễn ra. Con người là sản phẩm của môi trường, cách tốt nhất để thay đổi bản thân là luôn đặt mình vào môi trường có thể nuôi dưỡng bản thân phát triển. Muốn nâng cao khả năng tập trung, hãy tạo cho mình một môi trường không bị quấy rầy. Muốn nâng cao nhận thức, hãy gỡ bỏ các ứng dụng video ngắn có chất lượng thấp, đọc những tác phẩm có ý nghĩa. Muốn có thái độ tích cực, hãy tránh xa những thứ khiến bạn tiêu cực, ít dính vào tranh cãi với người khác, dành nhiều thời gian ngắm nhìn thiên nhiên.

Nếu bạn không hài lòng với tình trạng hiện tại của mình, hãy bắt đầu từ việc thay đổi môi trường.

Thay đổi bản thân, bắt đầu từ bây giờ. Thành tựu của bạn, cuối cùng sẽ đạt được bao nhiêu, phụ thuộc vào cách tư duy của bạn. Tư duy quyết định đường đi, tư duy không tới được độ cao nào thì bước chân cũng không thể chạm tới đó.

Những cuốn sách bạn đã đọc, con đường bạn đã đi, việc bạn đã trải qua, người bạn đã gặp đều là những yếu tố giúp nâng cấp tư duy của bạn. Không ngừng mài giũa trong công việc, rèn luyện trong tâm hồn, trong cuộc sống, cuối cùng bạn sẽ nhìn thấy một thế giới rộng lớn hơn.

Theo Toutiao


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Bạn luôn đưa ra lời khuyên tuyệt vời cho người khác, ngoại trừ chính mình

"Tạo khoảng cách với bản thân" (self-distancing) giải thích vì sao lời khuyên bạn có thể dành cho một người bạn chỉ trong năm phút lại là điều bạn không thể tự nói với chính mình suốt cả một tháng.
3

Giới khoa học chụp não người đang toan tính trả thù và phát hiện ra thứ đáng sợ hơn cả ma túy

"Quân tử trả thù mười năm chưa muộn", câu nói cửa miệng quen thuộc hóa ra không chỉ đơn thuần là một triết lý sống. Dưới lăng kính của thần kinh học hiện đại, nó là mô tả chính xác về một chu kỳ gây nghiện đáng sợ.
4

Sự im lặng là hình thức bác bỏ cao nhất

Trong các mối quan hệ giữa người với người, khi đối mặt với mưu mô và những lời vu khống vô căn cứ, phản ứng đầu tiên của hầu hết mọi người là tranh cãi, phản bác và đối đầu trực diện.
5

8 dấu hiệu cho thấy tổ chức của bạn đang mắc bẫy "tư duy đồng thuận độc hại"

Ngày 28/1/1986, tàu con thoi Challenger phát nổ 73 giây sau khi phóng, giết chết toàn bộ 7 thành viên phi hành đoàn trước hàng triệu người xem trực tiếp qua truyền hình.

Không hiểu 10 chân lý này, đừng hỏi tại sao cuộc đời mãi bất công

Cuộc đời vốn không toàn vẹn, càng cố gắng cưỡng cầu càng thất vọng. 10 quy luật trời đất dưới đây chính là câu trả lời thẳng thắn và sâu sắc nhất về số phận, vận mệnh và sự bất toàn của kiếp người.

Bỏ người tốt, chốt người tồi: 50 tuổi nhìn lại, rút ra 5 điều khắc cốt ghi tâm

Đừng quá day dứt vì đã từng bỏ người tốt. Vì đôi khi, người đó xuất hiện chỉ để dạy ta biết trân trọng người sau.

Sau 2 lần suýt chết, người phụ nữ kể 2 cảm giác khác biệt ở mỗi lần đến 'thế giới bên kia'

Cả 2 trải nghiệm về “thế giới bên kia” khiến người phụ nữ này nhận ra điều giản dị: sự sống rất mong manh và mỗi ngày tồn tại đều đáng quý.

7 dấu hiệu cho thấy bạn là người có MQ thấp, hãy cẩn thận

Bạn có phải người MQ thấp không, check thử đi nhé!

Nghiên cứu não bộ: Vì sao người càng thông minh càng ít thích dành thời gian cho bạn bè?

Khái niệm trí thông minh không chỉ đơn thuần là chỉ số IQ; nó đề cập đến nhận thức và đặc điểm cụ thể.

5 "cái dở" của người EQ cao

5 điểm yếu bất ngờ của người EQ cao ảnh hưởng tới cảm xúc, quyết định và các mối quan hệ hàng ngày.

Con đường chuyển hóa - Nói nhiều không bằng nói đúng

Ngày xưa, đức Phật ở trong rừng với các thầy đệ tử. Một hôm, Phật cầm một nắm lá lên và hỏi các thầy: “Nắm lá trong tay tôi nhiều, hay nắm lá trong rừng này nhiều?”. Các vị trả lời: “Nắm lá trong tay của đức Thế Tôn so với nắm lá trong rừng thì chẳng là bao nhiêu hết”.

Apple lưu ý người dùng không nên lạm dụng một nút bấm trên iPhone

Kỹ năng - Huỳnh Duy - 03/08/2026 11:00
Thao tác tưởng chừng vô hại này có thể khiến iPhone đối mặt với nguy cơ hư hỏng.

Bạn có đang mắc phải tình trạng “Rumination” - Càng nghĩ càng mắc kẹt?

Suy ngẫm - TĐ - 03/08/2026 10:00
Có lẽ ai cũng từng trải qua những đêm nằm thao thức vì một cuộc tranh cãi chưa có hồi kết, một quyết định sai lầm trong quá khứ hay nỗi lo về tương lai. Chúng ta tin rằng nếu tiếp tục suy nghĩ thêm một chút nữa, câu trả lời sẽ xuất hiện. Nhưng thực tế, điều xảy ra thường là ngược lại.

Khi "văn hóa đọc" không chỉ dừng lại ở việc “đọc”: Công nghệ đang định nghĩa lại cách con người tiếp nhận tri thức?

Phong cách sống - Minh Ngọc - 03/08/2026 09:00
Không còn chỉ gói gọn trong những trang sách, tri thức ngày nay được tiếp nhận qua video, podcast, AI và nhiều nền tảng số khác, đặt ra câu hỏi liệu công nghệ đang làm phai nhạt văn hóa đọc hay mở ra một "văn hóa tiếp nhận thông tin" mới.

Con đường chuyển hóa - Nói nhiều không bằng nói đúng

Từ sách - Phim - FN - 03/08/2026 08:00
Ngày xưa, đức Phật ở trong rừng với các thầy đệ tử. Một hôm, Phật cầm một nắm lá lên và hỏi các thầy: “Nắm lá trong tay tôi nhiều, hay nắm lá trong rừng này nhiều?”. Các vị trả lời: “Nắm lá trong tay của đức Thế Tôn so với nắm lá trong rừng thì chẳng là bao nhiêu hết”.

Vi công nhân: Xu hướng khoán ngoài toàn cầu mới

Blog GS John VU - GS John Vu - 02/08/2026 11:00
Thiếu hụt kĩ năng CNTT toàn cần đã đạt tới điểm găng vào lúc nền kinh tế toàn cầu đang phục hồi chậm chạp.

Bức ảnh này có bao nhiêu khuôn mặt?

Thư giãn - PV - 02/08/2026 10:00
Bức ảnh này có bốn khuôn mặt, và sau nhiều ngày tìm kiếm, tôi chỉ tìm thấy ba khuôn mặt. Tôi sẽ rất ấn tượng nếu bạn có thể tìm thấy cả bốn khuôn mặt.

TP.HCM, vợ chồng mang "nhà di động" 1,5 tỷ đồng đưa bố mẹ phượt 2.000km

Phong cách sống - Mộc Khải - 02/08/2026 09:00
Mong muốn đưa bố mẹ đi khám phá những vùng đất mới, gia đình chị Đoàn Thanh Giang đã huy động hai chiếc ô tô, trong đó có một "nhà di động", đưa 3 thế hệ rong ruổi hơn 2.000km xuyên miền Bắc.

Tiệm bánh nửa đêm

Tủ sách - FN - 02/08/2026 08:00
Ở Hwawoldang, mỗi món bánh sẽ giúp người đã khuất tìm lại ký ức, nói lời còn dang dở trước khi đi qua thế giới bên kia. Đó là Tiệm bánh nửa đêm.

Đối thoại với sinh viên ở Nam Kinh, Trung Quốc

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/08/2026 11:00
Tháng trước khi tôi đọc bài giảng ở Nam Kinh, Trung Quốc, tôi có cơ hội nói chuyện với sinh viên đại học và họ hỏi tôi nhiều câu hỏi. Một sinh viên ghi lại nó và công bố nó trong báo trường như sau:

Sự im lặng là hình thức bác bỏ cao nhất

Suy ngẫm - Tr. Quang - 01/08/2026 10:00
Trong các mối quan hệ giữa người với người, khi đối mặt với mưu mô và những lời vu khống vô căn cứ, phản ứng đầu tiên của hầu hết mọi người là tranh cãi, phản bác và đối đầu trực diện.

Cứ 10 người trẻ Hàn Quốc thì 9 người sợ gặp bạn bè, khi các mối quan hệ thành khoản chi tiêu bị cắt giảm

Phong cách sống - Dun - 01/08/2026 09:00
Khi giá một bữa ăn tăng nhanh hơn thu nhập, thứ bị cắt không phải là món ăn mà là chính cuộc hẹn. Từ Seoul đến New York và Tokyo, "friendflation" đang cho thấy lạm phát không chỉ làm nhẹ giỏ hàng đi chợ mà còn làm nguội đi các mối quan hệ, và với nền kinh tế, đó là cú đòn giáng thẳng vào sức cầu nội địa.

‘Sức mạnh của Đạo’ - Nghệ thuật sống trong dòng chảy của Đạo

Từ sách - Phim - FN - 01/08/2026 08:00
​​​​​​​Trong nhịp sống hiện đại, hội chứng cuồng công việc (workaholism) hay kiệt sức (burnout) đang dần trở thành “căn bệnh thời đại”. Con người bận rộn theo đuổi thành công, không ngừng tối ưu hiệu suất và lấp kín từng khoảng thời gian trong ngày, nhưng lại hiếm khi cảm thấy viên mãn, hạnh phúc trong việc mình làm.

Công nghệ cao

Blog GS John VU - GS John Vu - 31/07/2026 11:00
Trong bài diễn văn hàng năm với quốc hội Mĩ để báo cáo về hoàn cảnh quốc qua và nêu đại cương kế hoạch mà chính phủ Mĩ muốn theo đuổi trong tương lai, tổng thống Barack Obama đã làm nổi bật tiềm năng cho tạo việc làm trong các lĩnh vực công nghệ sinh học và công nghệ thông tin.

Giới khoa học chụp não người đang toan tính trả thù và phát hiện ra thứ đáng sợ hơn cả ma túy

Suy ngẫm - Long Vân - 31/07/2026 10:00
"Quân tử trả thù mười năm chưa muộn", câu nói cửa miệng quen thuộc hóa ra không chỉ đơn thuần là một triết lý sống. Dưới lăng kính của thần kinh học hiện đại, nó là mô tả chính xác về một chu kỳ gây nghiện đáng sợ.

Nhạc sĩ Trần Tiến đi xe ôm lên tận đỉnh núi, ước mơ bỏ hết thế gian

Phong cách sống - Tùng Ninh - 31/07/2026 09:00
"Tôi đi 43 nước, không nước nào thân yêu bằng Việt Nam" – nhạc sĩ Trần Tiến nói.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS