Trắc nghiệm và kiểm nghiệm

GS John Vu24/04/2026 15:00
Trắc nghiệm và kiểm nghiệm

Tôi nhận được một email mà người gửi viết: “Khác biệt giữa trắc nghiệm – Verification và kiểm nghiệm Validation (V&V) là gì và có bao nhiêu kĩ thuật V&V?”

Câu trả lời của tôi: Nhiều sinh viên lẫn lộn về thuật ngữ trắc nghiệm và kiểm nghiệm bởi vì chúng thường được dùng đổi lẫn cho nhau trong một số sách giáo khoa. Tuy nhiên, có khác biệt về nghĩa của chúng. Theo Bảng từ chuẩn IEEE về thuật ngữ kĩ nghệ phần mềm, trắc nghiệm được định nghĩa là “Qui trình đánh giá hệ thống hay cấu phần để xác định liệu sản phẩm của pha phát triển đã nêu có thoả mãn các điều kiện được áp đặt lúc bắt đầu pha đó không.” Kiểm nghiệm được định nghĩa là “Qui trình đánh giá một hệ thống hay cấu phần trong hay cuối qui trình phát triển để xác định liệu nó có thoả mãn các yêu cầu đặc biệt không.” Về căn bản, trắc nghiệm chứng tỏ liệu cái ra của pha có tuân thủ theo cái vào của pha không, tuy nhiên nó không phát hiện lỗi nếu cái vào là không đúng. Bởi vì phụ thuộc một mình vào trắc nghiệm là KHÔNG đủ, cho nên kiểm nghiệm là cần để kiểm tra các vấn đề với đặc tả yêu cầu để chứng minh rằng hệ thống làm việc đúng tương ứng.

Có vài kĩ thuật trắc nghiệm nhưng phần lớn rơi vào hai khu vực chính: Kiểm thử động và kiểm thử tĩnh.

  • Kiểm thử động bao gồm việc thực hiện hệ thống hay cấu phần. Về căn bản, một số các trường hợp kiểm thử được chọn ra, tại đó từng trường hợp kiểm thử đều có chứa dữ liệu kiểm thử. Những trường hợp kiểm thử này được dùng để xác định kết quả kiểm thử ra. Kiểm thử động có thể được phân chia thêm thành ba loại – kiểm thử chức năng, kiểm thử cấu trúc, và kiểm thử ngẫu nhiên.
  • Kiểm thử chức năng bao gồm nhận diện và kiểm thử tất cả các chức năng của hệ thống như đã được xác định trong yêu cầu. Dạng này của kiểm thử là ví dụ về kiểm thử hộp đen vì nó không bao gồm tri thức về thực hiện hệ thống.
  • Kiểm thử cấu trúc bao gồm kiểm thử có tri thức đầy đủ về thực hiện hệ thống (kiểm thử hộp trắng). Nó dùng thông tin từ cấu trúc nội bộ của hệ thống để làm ra kiểm thử để kiểm vận hành của từng cấu phần riêng lẻ. Kiểm thử chức năng và cấu trúc cả hai đều chứa các trường hợp kiểm thử mà sẽ kiểm đặc trưng đặc thù của hệ thống.
  • Kiểm thử ngẫu nhiên - Kiểm thử chọn tự do các trường hợp kiểm thử trong tập mọi trường hợp kiểm thử có thể có. Việc dùng cái vào được  xác định ngẫu nhiên có thể phát hiện ra lỗi không được các kĩ thuật kiểm thử hệ thống khác phát hiện ra.
  • Kiểm thử tĩnh là kiểm thử không chứa việc thực hiện hệ thống hay cấu phần. Một số có thể được thực hiện một cách thủ công trong khi các kiểm thử khác được tự động hoá. Kiểm thử tĩnh có thể được phân chia thêm thành các kĩ thuật phân tích tính nhất quán và kĩ thuật đo tính chất chương trình.
  • Kĩ thuật về tính nhất quán - Các kĩ thuật được dùng để đảm bảo tính chất chương trình như đúng cú pháp, tương ứng đúng tham biến giữa các thủ thục, đúng định kiểu, và dịch đúng yêu cầu và đặc tả.
  • Kĩ thuật đo - Kĩ thuật đo các tính chất như việc sinh lỗi, tính hiểu được, và có cấu trúc tốt.

Có một vài kĩ thuật kiểm nghiệm như phương pháp hình thức, cách tiêm lỗi (phần cứng và phần mềm), phân tích rủi ro và phân tích phụ thuộc. Kiểm nghiệm thường xảy ra ở cuối chu kì phát triển, và nhìn vào hệ thống đầy đủ để trắc nghiệm, hội tụ vào các hệ con nhỏ hơn.

  • Phương pháp hình thức - Phương pháp hình thức dùng các kĩ thuật toán học và logic để diễn đạt, nghiên cứu, và phân tích đặc tả, thiết kế, tài liệu, và hành vi của cả phần cứng và phần mềm.
  • Tiêm lỗi - Tiêm lỗi là việc kích hoạt có chủ định các lỗi hoặc bởi phương tiện phần cứng hay phần mềm để quan sát vận hành hệ thống trong điều kiện có lỗi.
  • Phân tích tính phụ thuộc - Phân tích tính phụ thuộc bao gồm nhận diện những nguy cơ và rồi đề đạt giải pháp làm giảm rủi ro của nguy cơ xuất hiện.
  • Phân tích rủi ro – qui trình nhận diện các hậu quả có thể của từng nguy cơ và xác suất xuất hiện của chúng.

English version

Verification and validation

I received an email where the sender wrote: “What is the difference between Verification and Validation (V&V) and how many V&V techniques are there?”

My answer: Many students confuse about the terms verification and validation because they are used interchangeably in some textbooks. However, there are differences in their meaning. According to the IEEE Standard Glossary of Software Engineering Terminology, Verification is defined as “The process of evaluating a system or component to determine whether the products of a given development phase satisfy the conditions imposed at the start of that phase.” Validation is defined as “The process of evaluating a system or component during or at the end of the development process to determine whether it satisfies specified requirements.” Basically, verification demonstrates whether the output of a phase conforms to the input of a phase, however it will not detect errors if the input is incorrect. Because it is NOT enough to depend on verification alone, so validation is necessary to check for problems with the requirement specification to demonstrate that the system is working accordingly.

There are several verification techniques but most fall into two major areas: Dynamic testing and Static testing.

  • Dynamic testing involves the execution of a system or component. Basically, a number of test cases are chosen, where each test case consists of test data. These input test cases are used to determine output test results. Dynamic testing can be further divided into three categories – functional testing, structural testing, and random testing.
  • Functional testing involves identifying and testing all the functions of the system as defined within the requirements. This form of testing is an example of black-box testing since it involves no knowledge of the implementation of the system.
  • Structural testing involves testing that has full knowledge of the implementation of the system (white-box testing). It uses the information from the internal structure of a system to devise tests to check the operation of individual components. Functional and structural testing both involve test cases that check a particular characteristic of the system.
  • Random testing - Testing that freely chooses test cases among the set of all possible test cases. The use of randomly determined inputs can detect faults that go undetected by other systematic testing techniques.
  • Static testing is test that does not involve the execution of the system or component. Some can be performed manually while others are automated. Static testing can be further divided into techniques that analyze consistency and techniques that measure program property.
  • Consistency techniques - Techniques that are used to insure program properties such as correct syntax, correct parameter matching between procedures, correct typing, and correct requirements and specifications translation.
  • Measurement techniques - Techniques that measure properties such as error proneness, understandability, and well-structuredness.

There are several validation techniques such as formal methods, fault injection (Hardware and software), risk analysis and dependability analysis. Validation usually takes place at the end of the development cycle, and looks at the complete system as opposed to verification, which focuses on smaller sub-systems.

  • Formal methods - Formal methods use mathematic and logic techniques to express, investigate, and analyze the specification, design, documentation, and behavior of both hardware and software.
  • Fault injection - Fault injection is the intentional activation of faults by either hardware or software means to observe the system operation under fault conditions.
  • Dependability analysis - Dependability analysis involves identifying hazards and then proposing methods that reduces the risk of the hazard occurring.
  • Risk analysis – the process of identifying the possible consequences of each hazard and their probability of occurring.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Vòng đời kiểm thử

Nhiều người trong các bạn đã hỏi tôi về kiểm thử và mối quan hệ của nó với vòng đời phát triển phần mềm. Về căn bản kiểm thử tuân theo vòng đời tương ứng với mọi pha của vòng đời phát triển.
2

Một dòng mã

Khi tôi là sinh viên khoa học máy tính, tôi chưa bao giờ học về Quản lí cấu hình phần mềm Software Configuration Management (SCM).
3

Cách đo và độ đo

Tôi nhận được một email người gửi viết: “Cái gì là khác biệt giữa cách đo và độ đo và có bao nhiêu cách đo hay độ đo phần mềm?”
4

Thành công ở đại học

Thành công nghĩa là đạt tới mục đích của bạn, dù chúng là bất kì cái gì.
5

Cách đo

Tôi nhận được một email từ một sinh viên: “Tại sao chúng ta phải đo công việc của mình? Đo là khó và phí thời gian vì nó không cung cấp cho tôi giá trị. Nếu chúng ta có lỗi, chúng ta có thể sửa chúng về sau bất kể chúng có bao nhiêu. Tôi không biết tại sao chúng ta cần đo?”

Con đường nghề nghiệp

Nhiều sinh viên tới đại học để học tri thức và kĩ năng mức cao hơn với hi vọng sẽ đưa tới nghề nghiệp tốt hơn và cuộc sống tốt hơn.

Lời khuyên cho sinh viên đại học năm thứ nhất

Hôm nay khi các bạn vào năm học đầu tiên trong đại học, các bạn kích động về cuộc sống mới là sinh viên đại học nhưng một số trong các bạn có thể cảm thấy chút ít không thoải mái bởi vì có khác biệt giữa đại học và trung học. Tôi muốn cho các bạn vài lời khuyên mà có thể giúp bạn trong bốn năm tới:

Kỹ sư phần mềm là...

Khi năm học mới bắt đầu, tôi yêu cầu sinh viên của tôi tới với định nghĩa về kĩ sư phần mềm hay người phát triển phần mềm.

Làm việc tổ trong dự án lớn

Ngày nay nhiều dự án phần mềm là lớn và làm việc tổ đang trở nên quan trọng hơn để giữ mọi người làm việc cùng nhau. Không may nhiều người quản lí không được đào tạo về làm việc theo tổ cho nên khi dự án gặp vấn đề, họ không biết cách giải quyết nó. Điều đầu tiên người quản lí có thể làm là tạo điều kiện cho cuộc họp nơi mọi người có thể nói với nhau.

Xếp hạng đại học năm 2011

14 năm liên tiếp Carnegie Mellon được xếp hạng trong những trường hàng đầu.

Hãy phản biện và sáng tạo hơn khi sử dụng AI

Hôm qua một người bạn kể với tôi rằng anh vừa ghi danh cho đứa con mười hai tuổi, vào một khóa học dạy về Trí Thông Minh Nhân Tạo (AI) để chuẩn bị cho tương lai khi con của anh vào đại học. Anh tin rằng nó sẽ có khả năng và ưu thế hơn các bạn đồng lứa.

Đào tạo và học tập

Yếu tố thành công then chốt cho bất kì công ti phần mềm nào là có tổ gồm các cá nhân có hiệu năng cao, những người đam mê và có hiểu biết về nghề nghiệp của họ.

Việc làm phần mềm

“Tôi học về khoa học máy tính, tốt nghiệp năm 2006 sau đó làm việc cho công ti đầu tư và thương mại chứng khoán. Sáu tháng qua tôi thất nghiệp, liệu tôi có thể kiếm được việc làm trong công nghiệp phần mềm? Thầy có nhắc tới việc thiếu hụt người làm phần mềm, nếu tôi muốn làm việc ở Mĩ thì làm sao tôi có thể kiếm việc làm ở đó? Tôi cần có loại kĩ năng nào?”

Kỹ năng của nhà doanh nghiệp

Blog GS John VU - GS John Vu - 14/07/2026 11:00
Tuần trước trong lớp, một sinh viên đã hỏi tôi: “Em muốn là một nhà doanh nghiệp như Steve Jobs hay Bill Gates và bắt đầu công ti riêng của em. Em cần làm gì để biết trước khi em tốt nghiệp?” Đột nhiên, vài sinh viên cũng muốn biết cách bắt đầu công ti riêng của họ. Dường như là mọi người đều muốn là ông chủ riêng của họ thay vì làm việc cho ai đó khác.

Những cải tiến quan trọng về AI và đồng bộ dữ liệu

Kỹ năng - 14/07/2026 10:00
Theo Zalo, các tính năng Dịch AI, AI Agent, đồng bộ dữ liệu hiện đang mở thử nghiệm cho người dùng từ tháng 7 và sẽ sớm được phổ biến đến toàn bộ người dùng.

AI tranh việc, đất sống nào cho người làm nghề thiết kế?

Phong cách sống - Đoàn Thủy - Việt Anh - 14/07/2026 09:00
Mất dự án vì khách chọn AI, bị khách dùng AI nhận xét sản phẩm, đó là những gì người làm thiết kế đang đối mặt. Trước làn sóng công nghệ, người làm nghề phải tìm lời giải cho giá trị của chính mình.

Không khóc giữa nhân gian - Khổ đau chỉ là ảo tưởng do chính mình tạo

Từ sách - Phim - PV - 14/07/2026 08:00
Tất cả chúng ta, không ngoại trừ bất kỳ ai trong đời này, đều đang bước vào một kỳ thi tâm linh.

Ưu tiên cho người quản lý dự án phần mềm

Blog GS John VU - GS John Vu - 13/07/2026 11:00
Phần lớn những người quản lí dự án được đào tạo để hội tụ vào lịch biểu nhưng theo kinh nghiệm của tôi, có lẽ điều quan trọng nhất là về đặt ưu tiên dự án.

10 câu trích dẫn ý nghĩa dành cho những ai đang cảm thấy lạc lối

Suy ngẫm - Trinh Quang - 13/07/2026 10:00
Khi bạn không thích những người xung quanh, cách tốt nhất để thể hiện sự không thích đó không phải là tranh cãi với họ, mà là chủ động rời bỏ họ.

Bức ảnh bữa cơm gia đình của tỷ phú Jensen Huang khiến nhiều người suy ngẫm

Truyền cảm hứng - Mi Vân - 13/07/2026 09:00
Một bữa cơm gia đình giản dị của Jensen Huang - CEO Nvidia và là một trong những tỷ phú giàu nhất thế giới - đang khiến nhiều người suy ngẫm về giá trị của gia đình giữa cuộc sống hiện đại.

Không khóc giữa nhân gian: Gặp lại chính mình trong vô lượng khổ đau

Từ sách - Phim - TĐ - 13/07/2026 08:00
"Không khóc giữa Nhân gian" không phải là một quyển sách chữa lành, mà là lời nhắn nhủ chánh niệm rằng chúng ta đừng sợ nỗi buồn. Nỗi buồn không đáng sợ, cái đáng sợ là hiểu sai và có thái độ chưa đúng với nỗi buồn mình đang trải qua.

Một dòng mã

Blog GS John VU - GS John Vu - 12/07/2026 10:00
Khi tôi là sinh viên khoa học máy tính, tôi chưa bao giờ học về Quản lí cấu hình phần mềm Software Configuration Management (SCM).

10 câu trích dẫn giúp bạn khi lạc lối

Suy ngẫm - Trinh Quang - 12/07/2026 09:00
Một khi đã đánh mất điều gì đó, bạn sẽ không bao giờ có thể lấy lại được. Có những việc, nếu bạn không làm ngay bây giờ, bạn sẽ không bao giờ làm lại được nữa.

Không khóc giữa nhân gian - Làm sao để hết khổ?

Từ sách - Phim - FN - 12/07/2026 08:00
Đau khổ vốn không trừ một ai, và nó có trăm hình vạn trạng: một sự mất mát, cảm giác cô độc giữa đám đông, hay đơn giản là nỗi thất vọng khi không đạt được thứ mà mình mong chờ. Vậy phải làm sao để ta hết khổ? Đau khổ có thực sự đáng sợ như người ta vẫn nghĩ? Hay chúng ta vẫn có thể nhìn đau khổ dưới một góc độ bao dung hơn?

Cách đo và độ đo

Blog GS John VU - GS John Vu - 11/07/2026 11:00
Tôi nhận được một email người gửi viết: “Cái gì là khác biệt giữa cách đo và độ đo và có bao nhiêu cách đo hay độ đo phần mềm?”

Không thích ai đó, cách khéo léo để xử lý việc này là thông qua "Phương pháp Sedona"

Suy ngẫm - PV - 11/07/2026 10:00
Trong cuộc sống, chúng ta sẽ luôn gặp những người mình không thích: đó có thể là một đồng nghiệp luôn nhắm vào bạn ở nơi làm việc, một người quen giả tạo và hay buôn chuyện, hoặc một người lạ có giá trị sống trái ngược với bạn và bạn không thể hòa hợp.

Mẹ tỷ phú Elon Musk chỉ cách nuôi dạy con thành tài: điều tuyệt đối không nên làm

Phong cách sống - Hân Ly - 11/07/2026 09:00
Mẹ của người giàu nhất thế giới cho rằng việc nuôi dạy con không nằm ở sự áp đặt, mà ở điều này cực kỳ quan trọng và cần thiết.

Sắp phát hành: Hồi ký của hy vọng

Tủ sách - PV - 11/07/2026 08:00
Hồi ký của hy vọng (Saving Five: A Memoir of Hope) thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế không chỉ bởi câu chuyện có thật của Amanda Ngọc Nguyễn, mà còn bởi cách cô kể lại cuộc đời mình vượt ra ngoài khuôn mẫu của một hồi ký về sang chấn.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS