Trắc nghiệm và kiểm nghiệm

GS John Vu24/04/2026 15:00
Trắc nghiệm và kiểm nghiệm

Tôi nhận được một email mà người gửi viết: “Khác biệt giữa trắc nghiệm – Verification và kiểm nghiệm Validation (V&V) là gì và có bao nhiêu kĩ thuật V&V?”

Câu trả lời của tôi: Nhiều sinh viên lẫn lộn về thuật ngữ trắc nghiệm và kiểm nghiệm bởi vì chúng thường được dùng đổi lẫn cho nhau trong một số sách giáo khoa. Tuy nhiên, có khác biệt về nghĩa của chúng. Theo Bảng từ chuẩn IEEE về thuật ngữ kĩ nghệ phần mềm, trắc nghiệm được định nghĩa là “Qui trình đánh giá hệ thống hay cấu phần để xác định liệu sản phẩm của pha phát triển đã nêu có thoả mãn các điều kiện được áp đặt lúc bắt đầu pha đó không.” Kiểm nghiệm được định nghĩa là “Qui trình đánh giá một hệ thống hay cấu phần trong hay cuối qui trình phát triển để xác định liệu nó có thoả mãn các yêu cầu đặc biệt không.” Về căn bản, trắc nghiệm chứng tỏ liệu cái ra của pha có tuân thủ theo cái vào của pha không, tuy nhiên nó không phát hiện lỗi nếu cái vào là không đúng. Bởi vì phụ thuộc một mình vào trắc nghiệm là KHÔNG đủ, cho nên kiểm nghiệm là cần để kiểm tra các vấn đề với đặc tả yêu cầu để chứng minh rằng hệ thống làm việc đúng tương ứng.

Có vài kĩ thuật trắc nghiệm nhưng phần lớn rơi vào hai khu vực chính: Kiểm thử động và kiểm thử tĩnh.

  • Kiểm thử động bao gồm việc thực hiện hệ thống hay cấu phần. Về căn bản, một số các trường hợp kiểm thử được chọn ra, tại đó từng trường hợp kiểm thử đều có chứa dữ liệu kiểm thử. Những trường hợp kiểm thử này được dùng để xác định kết quả kiểm thử ra. Kiểm thử động có thể được phân chia thêm thành ba loại – kiểm thử chức năng, kiểm thử cấu trúc, và kiểm thử ngẫu nhiên.
  • Kiểm thử chức năng bao gồm nhận diện và kiểm thử tất cả các chức năng của hệ thống như đã được xác định trong yêu cầu. Dạng này của kiểm thử là ví dụ về kiểm thử hộp đen vì nó không bao gồm tri thức về thực hiện hệ thống.
  • Kiểm thử cấu trúc bao gồm kiểm thử có tri thức đầy đủ về thực hiện hệ thống (kiểm thử hộp trắng). Nó dùng thông tin từ cấu trúc nội bộ của hệ thống để làm ra kiểm thử để kiểm vận hành của từng cấu phần riêng lẻ. Kiểm thử chức năng và cấu trúc cả hai đều chứa các trường hợp kiểm thử mà sẽ kiểm đặc trưng đặc thù của hệ thống.
  • Kiểm thử ngẫu nhiên - Kiểm thử chọn tự do các trường hợp kiểm thử trong tập mọi trường hợp kiểm thử có thể có. Việc dùng cái vào được  xác định ngẫu nhiên có thể phát hiện ra lỗi không được các kĩ thuật kiểm thử hệ thống khác phát hiện ra.
  • Kiểm thử tĩnh là kiểm thử không chứa việc thực hiện hệ thống hay cấu phần. Một số có thể được thực hiện một cách thủ công trong khi các kiểm thử khác được tự động hoá. Kiểm thử tĩnh có thể được phân chia thêm thành các kĩ thuật phân tích tính nhất quán và kĩ thuật đo tính chất chương trình.
  • Kĩ thuật về tính nhất quán - Các kĩ thuật được dùng để đảm bảo tính chất chương trình như đúng cú pháp, tương ứng đúng tham biến giữa các thủ thục, đúng định kiểu, và dịch đúng yêu cầu và đặc tả.
  • Kĩ thuật đo - Kĩ thuật đo các tính chất như việc sinh lỗi, tính hiểu được, và có cấu trúc tốt.

Có một vài kĩ thuật kiểm nghiệm như phương pháp hình thức, cách tiêm lỗi (phần cứng và phần mềm), phân tích rủi ro và phân tích phụ thuộc. Kiểm nghiệm thường xảy ra ở cuối chu kì phát triển, và nhìn vào hệ thống đầy đủ để trắc nghiệm, hội tụ vào các hệ con nhỏ hơn.

  • Phương pháp hình thức - Phương pháp hình thức dùng các kĩ thuật toán học và logic để diễn đạt, nghiên cứu, và phân tích đặc tả, thiết kế, tài liệu, và hành vi của cả phần cứng và phần mềm.
  • Tiêm lỗi - Tiêm lỗi là việc kích hoạt có chủ định các lỗi hoặc bởi phương tiện phần cứng hay phần mềm để quan sát vận hành hệ thống trong điều kiện có lỗi.
  • Phân tích tính phụ thuộc - Phân tích tính phụ thuộc bao gồm nhận diện những nguy cơ và rồi đề đạt giải pháp làm giảm rủi ro của nguy cơ xuất hiện.
  • Phân tích rủi ro – qui trình nhận diện các hậu quả có thể của từng nguy cơ và xác suất xuất hiện của chúng.

English version

Verification and validation

I received an email where the sender wrote: “What is the difference between Verification and Validation (V&V) and how many V&V techniques are there?”

My answer: Many students confuse about the terms verification and validation because they are used interchangeably in some textbooks. However, there are differences in their meaning. According to the IEEE Standard Glossary of Software Engineering Terminology, Verification is defined as “The process of evaluating a system or component to determine whether the products of a given development phase satisfy the conditions imposed at the start of that phase.” Validation is defined as “The process of evaluating a system or component during or at the end of the development process to determine whether it satisfies specified requirements.” Basically, verification demonstrates whether the output of a phase conforms to the input of a phase, however it will not detect errors if the input is incorrect. Because it is NOT enough to depend on verification alone, so validation is necessary to check for problems with the requirement specification to demonstrate that the system is working accordingly.

There are several verification techniques but most fall into two major areas: Dynamic testing and Static testing.

  • Dynamic testing involves the execution of a system or component. Basically, a number of test cases are chosen, where each test case consists of test data. These input test cases are used to determine output test results. Dynamic testing can be further divided into three categories – functional testing, structural testing, and random testing.
  • Functional testing involves identifying and testing all the functions of the system as defined within the requirements. This form of testing is an example of black-box testing since it involves no knowledge of the implementation of the system.
  • Structural testing involves testing that has full knowledge of the implementation of the system (white-box testing). It uses the information from the internal structure of a system to devise tests to check the operation of individual components. Functional and structural testing both involve test cases that check a particular characteristic of the system.
  • Random testing - Testing that freely chooses test cases among the set of all possible test cases. The use of randomly determined inputs can detect faults that go undetected by other systematic testing techniques.
  • Static testing is test that does not involve the execution of the system or component. Some can be performed manually while others are automated. Static testing can be further divided into techniques that analyze consistency and techniques that measure program property.
  • Consistency techniques - Techniques that are used to insure program properties such as correct syntax, correct parameter matching between procedures, correct typing, and correct requirements and specifications translation.
  • Measurement techniques - Techniques that measure properties such as error proneness, understandability, and well-structuredness.

There are several validation techniques such as formal methods, fault injection (Hardware and software), risk analysis and dependability analysis. Validation usually takes place at the end of the development cycle, and looks at the complete system as opposed to verification, which focuses on smaller sub-systems.

  • Formal methods - Formal methods use mathematic and logic techniques to express, investigate, and analyze the specification, design, documentation, and behavior of both hardware and software.
  • Fault injection - Fault injection is the intentional activation of faults by either hardware or software means to observe the system operation under fault conditions.
  • Dependability analysis - Dependability analysis involves identifying hazards and then proposing methods that reduces the risk of the hazard occurring.
  • Risk analysis – the process of identifying the possible consequences of each hazard and their probability of occurring.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Giáo sư và việc dạy

Một người bạn bảo tôi: “Tôi không biết điều gì xảy ra cho sinh viên đại học của tôi ngày nay. Dường như là nhiều người KHÔNG muốn học cái gì cả. Chúng ta đã lớn lên trong thời khó khăn khi việc vào đại học là đặc quyền. Ngày nay sinh viên không biết họ được may mắn thế nào để có cơ hội tốt như thế.”
2

Phần mềm mã nguồn mở

Phần mềm “nguồn mở” là phần mềm được viết theo cách mã nguồn để mở, sẵn có cho mọi người dùng, thay đổi, cải tiến và tự do phân phối lại nó.
3

Điều nước Mỹ cần

Theo báo cáo của chính phủ Mĩ, trong năm thứ hai liên tiếp, kĩ sư phần mềm là việc làm số một ở Mĩ.
4

Kỹ nghệ phần mềm và khoa học máy tính

Một sinh viên hỏi tôi: “Tại sao tôi cần học Kĩ nghệ phần mềm thay vì Khoa học máy tính? Sau rốt, chúng là như nhau và sau khi tốt nghiệp đằng nào chúng tôi cũng sẽ làm việc trong công nghiệp phần mềm?”
5

Tri thức và kỹ năng

Tuần trước, tôi đã thảo luận với sinh viên về kĩ năng mà công nghiệp phần mềm cần. Khi tôi bảo họ rằng có nhiều việc làm cho xây dựng ứng dụng di động và làm việc với các ứng dụng bán sẵn trên thị trường Commercial Off The Shelf (COTS) như SAP và PeopleSoft, một sinh viên lập tức lên tiếng lo ngại rằng những điều đó không được dạy trong trường.

Con đường nghề nghiệp

Nhiều sinh viên tới đại học để học tri thức và kĩ năng mức cao hơn với hi vọng sẽ đưa tới nghề nghiệp tốt hơn và cuộc sống tốt hơn.

Lời khuyên cho sinh viên đại học năm thứ nhất

Hôm nay khi các bạn vào năm học đầu tiên trong đại học, các bạn kích động về cuộc sống mới là sinh viên đại học nhưng một số trong các bạn có thể cảm thấy chút ít không thoải mái bởi vì có khác biệt giữa đại học và trung học. Tôi muốn cho các bạn vài lời khuyên mà có thể giúp bạn trong bốn năm tới:

Kỹ sư phần mềm là...

Khi năm học mới bắt đầu, tôi yêu cầu sinh viên của tôi tới với định nghĩa về kĩ sư phần mềm hay người phát triển phần mềm.

Làm việc tổ trong dự án lớn

Ngày nay nhiều dự án phần mềm là lớn và làm việc tổ đang trở nên quan trọng hơn để giữ mọi người làm việc cùng nhau. Không may nhiều người quản lí không được đào tạo về làm việc theo tổ cho nên khi dự án gặp vấn đề, họ không biết cách giải quyết nó. Điều đầu tiên người quản lí có thể làm là tạo điều kiện cho cuộc họp nơi mọi người có thể nói với nhau.

Xếp hạng đại học năm 2011

14 năm liên tiếp Carnegie Mellon được xếp hạng trong những trường hàng đầu.

Hãy phản biện và sáng tạo hơn khi sử dụng AI

Hôm qua một người bạn kể với tôi rằng anh vừa ghi danh cho đứa con mười hai tuổi, vào một khóa học dạy về Trí Thông Minh Nhân Tạo (AI) để chuẩn bị cho tương lai khi con của anh vào đại học. Anh tin rằng nó sẽ có khả năng và ưu thế hơn các bạn đồng lứa.

Đào tạo và học tập

Yếu tố thành công then chốt cho bất kì công ti phần mềm nào là có tổ gồm các cá nhân có hiệu năng cao, những người đam mê và có hiểu biết về nghề nghiệp của họ.

Việc làm phần mềm

“Tôi học về khoa học máy tính, tốt nghiệp năm 2006 sau đó làm việc cho công ti đầu tư và thương mại chứng khoán. Sáu tháng qua tôi thất nghiệp, liệu tôi có thể kiếm được việc làm trong công nghiệp phần mềm? Thầy có nhắc tới việc thiếu hụt người làm phần mềm, nếu tôi muốn làm việc ở Mĩ thì làm sao tôi có thể kiếm việc làm ở đó? Tôi cần có loại kĩ năng nào?”

Minh triết từ nỗi bất an - Khi hiểu biết làm con người mệt mỏi hơn

Trong “Minh triết từ nỗi bất an”, Alan Watts viết về một nghịch lý rất gần với con người hiện đại: càng cố hiểu, cố dự đoán và kiểm soát đời sống để thấy an toàn, ta lại càng dễ mắc kẹt trong lo âu.

Lập mục đích

Blog GS John VU - GS John Vu - 19/06/2026 12:00
Bạn có biết thuyền trưởng dẫn hướng con thuyền của mình trên đại dương thế nào không?

Tâm lý CEO: Nghệ thuật giữ bình tĩnh, ra quyết định và dẫn dắt trong áp lực

Kỹ năng - Vũ Anh - 19/06/2026 11:00
Giữ được sự minh mẫn, kiểm soát cảm xúc và ra quyết định tỉnh táo trong khủng hoảng — đó là “môn võ thượng thừa” mà không trường lớp nào có thể dạy.

"Thần đồng" Đại học Thanh Hoa, 49 tuổi vẫn thất nghiệp: Khi ra tới biển lớn, mới biết bản thân chỉ là hạt cát nhỏ

Suy ngẫm - Nguyễn Phượng - 19/06/2026 10:00
Khi vào đại học Thanh Hoa, nam sinh được mệnh danh là "thần đồng" mới biết còn nhiều người giỏi hơn mình.

Con trai duy nhất của Gia Cát Lượng vì sao không thể nối nghiệp cha?

Phong cách sống - Linh Lan - 19/06/2026 09:00
Gia Cát Lượng chỉ có một con trai ruột, rất thông tuệ và sớm được trọng dụng, nhưng "bên ngoài chẳng giúp được quốc gia, bên trong chẳng thể thay đổi triều chính".

Minh triết từ nỗi bất an - Khi hiểu biết làm con người mệt mỏi hơn

Từ sách - Phim - Bảo Lam - 19/06/2026 08:00
Trong “Minh triết từ nỗi bất an”, Alan Watts viết về một nghịch lý rất gần với con người hiện đại: càng cố hiểu, cố dự đoán và kiểm soát đời sống để thấy an toàn, ta lại càng dễ mắc kẹt trong lo âu.

Công nghệ và cơ hội

Blog GS John VU - GS John Vu - 18/06/2026 12:00
Nếu chúng ta nhìn lại thành tựu của công nghệ, chúng ta sẽ ngạc nhiên về tiến bộ đã được thực hiện.

Warren Buffett tiết lộ nguyên tắc vàng, đảm bảo sự thành công bền vững

Phong cách sống - Thiên Di - 18/06/2026 11:41
Bên cạnh những phân tích sắc sảo về báo cáo tài chính hay các thương vụ đầu tư trị giá hàng tỷ USD, huyền thoại Warren Buffett mới đây đã chia sẻ về một triết lý sống cốt lõi mà ông cho rằng là chìa khóa để duy trì sự thành công và bền vững cho mọi tổ chức.

Sắp phát hành: Sức mạnh của nghỉ ngơi

Tủ sách - FN - 18/06/2026 08:00
Chúng ta thường nghĩ rằng nghỉ ngơi là ngủ một giấc, nằm yên một lúc, tạm rời công việc rồi cơ thể sẽ tự hồi phục lại. Nhưng có lúc ta ngủ đủ mà vẫn thức dậy trong trạng thái nặng nề. Cơ thể có thể không quá mỏi, nhưng đầu óc vẫn quay cuồng; ta vẫn thấy mình phải trả lời tin nhắn, phải tỏ ra ổn, phải chiều lòng người khác, phải tiếp tục.

Phần mềm mã nguồn mở

Blog GS John VU - GS John Vu - 17/06/2026 12:00
Phần mềm “nguồn mở” là phần mềm được viết theo cách mã nguồn để mở, sẵn có cho mọi người dùng, thay đổi, cải tiến và tự do phân phối lại nó.

Người già khôn ngoan thường giả bộ 3 điều này với con cái

Kỹ năng - Thanh Hương - 17/06/2026 11:00
Có những thứ nên giả bộ cho qua

Tỷ phú Rockefeller: Miễn phí là cái bẫy đáng sợ nhất, muốn thành công phải ghi nhớ 3 điều sau

Suy ngẫm - Ứng Hà Chi - 17/06/2026 10:00
Một số người chết trong nghịch cảnh, trong khi những người khác nhìn thấy cơ hội.

Sống giữa 25 triệu người vẫn cô đơn: Vì sao giới trẻ Hà Nội và TP.HCM vẫn tìm đến AI để được yêu thương?

Phong cách sống - Minh Ngọc - 17/06/2026 09:00
Khi công nghệ vô tri trở thành nơi nương tựa cảm xúc duy nhất, liệu AI đang thực sự "chữa lành" hay chỉ đang làm sâu sắc thêm nỗi cô đơn của con người thời đại số?

Sắp phát hành: Để thanh thản khi về già

Tủ sách - FN - 17/06/2026 08:00
“Để thanh thản khi về già” – Bí quyết sống vui cho người cao tuổi là một trong những quyển sách bán chạy nhất Hàn Quốc và được Thư viện Quốc gia Hàn Quốc khuyên đọc!

Người kiểm thử và người lập trình

Blog GS John VU - GS John Vu - 16/06/2026 12:00
Người lập trình không thích người kiểm thử và chúng tôi không thích họ. Làm sao chúng tôi có thể xây dựng được cách làm việc tổ trong tình huống này?

Một kiểu cha mẹ nhìn qua thì dễ bị người đời chê trách nhưng thực tế: Họ mới là bậc thầy dạy con!

Kỹ năng - Thanh Hương - 16/06/2026 11:00
Cách dạy dỗ của họ mới thực sự có lợi cho con.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS