Thứ 4, 24/04/2019

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

15/04/2019 15:54
Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo của Bronislaw Kaspar Malinowski, vừa ra mắt phiên bản tiếng Việt, bởi nhà nghiên cứu - dịch giả Phạm Minh Quân, NXB Thế Giới phát hành.

Bronislaw Kaspar Malinowski (1884-1942), người Anh gốc Ba Lan, là một trong những nhà nhân học nổi tiếng nhất của thế kỷ XX. Ông sinh năm 1884 tại Kraków (Ba Lan). Là người con duy nhất của gia đình, Malinowski thừa hưởng sự giáo dục tuyệt vời từ người cha, giáo sư Đại học Jagiellonian tại Kraków.

Năm 1908, Malinowski nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành triết học tại Đại học Jagiellonian. Từng say mê toán học và vật lý, nhưng sau khi đọc quyển The Golden Bough (Cành vàng) của James Frazer, ông quyết định trở thành nhà nhân học. Ông xin vào Đại học Leipzig để nghiên cứu, dưới sự chỉ dẫn của nhà kinh tế học Karl Bucher và nhà phân tâm học Wilhelm Wundt. Năm 1910, Malinowski đến Anh học tại trường Kinh tế và Chính trị London (LSE) dưới sự hướng dẫn của các giáo sư C. G. Seligman và Edvard Westermarck.

Nhà nhân học Bronislaw Malinowski. Ảnh: TL

Bấy giờ, nhân học phòng giấy của Tylor và Frazer đã bắt đầu nhàm chán, do không có những tư liệu sống nơi thực địa. Vì thế, năm 1914, Malinowski đến quần đảo Trobriand, thuộc Melanesia, để nghiên cứu văn hóa xứ này. Chuyên khảo đầu tiên của ông, The Natives of Mailu (Những người thổ dân Mailu, 1915), thể hiện rõ ràng lý thuyết và phương pháp dân tộc chí.

Những công trình tiếp sau như: Argonauts of the Western Pacific (Những kẻ phiêu lưu ở Tây Thái Bình Dương, 1922), Crime and Custom in Savage Society (Tội ác và phong tục ở xã hội man dã, 1926), The Sexual Life of Savage in Northwestern Melanesia (Đời sống tình dục của người man dã ở Tây Bắc Melanesia, 1929) và Coral Gardens and their Magic (Những khu vườn san hô và ma thuật của chúng, 1935), tiếp tục phát triển phương pháp miêu tả và diễn giải nhân học văn hóa. Ở những tác phẩm này, Malinowski đã có nhiều khái quát lý thuyết, thoát khỏi dân tộc chí và đưa chúng trở thành những tác phẩm dân tộc học/nhân học văn hóa hoàn chỉnh.

Trong công trình về quần đảo Trobriand, Malinowski mô tả thiết chế phức tạp của vòng Kula, tập tục này cùng với potlatch trong Khảo về quà tặng của M. Mauss, trở thành cơ sở cho những lý thuyết về tặng biếu và trao đổi hàng hóa sau này. Ông cũng được coi là một nhà nghiên cứu thực địa xuất sắc, và những bài viết của ông về phương pháp điền dã là cơ sở đầu tiên của nhân học, ví như thuật ngữ “quan sát tham dự” của ông đã nhanh chóng trở thành một phương pháp cơ bản cho các nhà nghiên cứu nhân học đến tận ngày nay.

Cách tiếp cận của Malinowski đối với lý thuyết xã hội là kiểu chức năng luận tâm lý nhấn mạnh những thiết chế xã hội và văn hóa phục vụ nhu cầu cơ bản của con người, một quan điểm đối lập với chức năng luận cấu trúc của Radcliffe-Brown vốn nhấn mạnh những cách mà thiết chế xã hội vận hành trong mối quan hệ với xã hội tổng thể.

Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng,

Năm 1916, ông kết hôn với Elsie Rosaline Masson. Một năm sau đó, họ rời Úc đến Anh sinh sống, đến năm 1921, Malinowski giảng dạy tại trường LSE. Năm 1927, ông trở thành nhà nhân học đầu tiên của LSE. Ông thu hút rất nhiều học viên và có sức ảnh hưởng lớn đến sự phát triển trường phái nhân học xã hội Anh. Học trò ông trong giai đoạn này đều là những nhà nhân học nổi tiếng như Raymond Firth, E. E. Evans-Pritchard, Hortense Powdermaker, Edmund Leach, Audrey Richards và Meyer Fortes.

Malinowski trở thành một trong những nhà nhân học quan trọng ở châu Âu khi xuất bản cuốn Argonauts of the Western Pacific (1922). Ông đã đóng góp cho sự phát triển ngành nhân học xã hội của nước Anh. Và có ảnh hưởng đến một thế hệ nghiên cứu nhân học Mỹ khi ông giảng dạy tại Đại học Yale trong thời điểm chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra. Có thể nói, trường phái nhân học Mỹ đứng đầu là Franz Boas và các học trò nổi tiếng của ông như Ruth Benedict, Margaret Mead… ít nhiều đều chịu ảnh hưởng của Malinowski. Ông sống ở Mỹ đến cuối đời.

Bronislaw Malinowski đã để lại một khối lượng đồ sộ tài liệu liên quan đến cuộc sống và công việc của ông, trong đó đặc biệt quan trọng là những tư liệu điền dã, những bài giảng của ông ở các trường đại học như LSE, Yale và nhiều trường khác; những bài viết chưa được in thành sách hoặc chưa được công bố, và cả những giấy tờ cá nhân như nhật ký và thư từ của gia đình. Có khoảng 1.000 hình ảnh được chụp trong những chuyến điền dã của ông trên đảo Trobriand vào những năm từ 1915 đến 1918.

Trong những công trình khoa học mà Malinowski để lại, thì Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là một tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo. Ở công trình này, tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hóa trong phát triển xã hội và con người. Bởi vậy, ông cực lực phê phán lý thuyết phức cảm Oedipus được Freud trình bày trong cuốn Vật tổ và cấm kỵ (Totem and Taboo) như là nguồn gốc của tôn giáo và văn hóa. Sự đối lập các xã hội nguyên thủy mẫu hệ với các xã hội phụ hệ Tây Âu được Malinowski coi là nguồn gốc của phân tâm học.

Bởi vậy, ông cho rằng phức cảm Oedipus không có tính phổ quát với mọi con người và mọi xã hội. Cái mà có vẻ như phức cảm Oedipus trong xã hội mẫu hệ chỉ là sản phẩm của cấu trúc gia đình, của văn hóa. Ông muốn thay thế phức cảm này của Freud bằng phức cảm hạt nhân gia đình. Thực ra, phức cảm Oedipus tồn tại phổ quát trong vô thức của con người, còn khi nó đã biểu hiện ra trong các xã hội người cụ thể thì nó có những khác biệt do dị biệt văn hóa.

Freud hẳn đã nghĩ đến trường hợp này khi ông đề ra nguyên tắc chuyển vị: vai trò của ngôi cha trong xã hội mẫu hệ có thể chuyển sang ngôi cậu, ngôi mẹ sang ngôi chị em gái... Có điều dù phủ nhận phức cảm Oedipus, nhưng Malinowski luôn kêu gọi sự kết hợp giữa phân tâm học và văn hóa học ở các nhà nhân học nhằm nâng cao tính sáng tạo của các công trình nghiên cứu của mình.

Trước đây, Tủ sách Văn Hóa Học đã có dịp giới thiệu các nhà nhân học xã hội và văn hóa Anh, như James Frazer (Cành vàng, Những huyền thoại về nguồn gốc của lửa), Edward Burnett Tylor (Văn hóa nguyên thủy), những nhà nhân học ghế bành. Các tác phẩm của họ được bạn đọc Việt Nam, nhất là các nhà nghiên cứu chuyên ngành đón nhận nồng nhiệt.

Lần này, chúng tôi giới thiệu một nhà nhân học Anh kiểu khác, nhà “nhân học chân trần” Malinowski, qua tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng, mở đầu cho lối viết văn hay của các nhà dân tộc học hay nhân học văn hóa. Tôi rất hân hạnh được là người trao cuốn sách này vào tay bạn đọc.

Đỗ Lai Thúy/Người Đô Thị

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Chữa lành nỗi đau để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình

Nỗi đau là điều không thể tránh khỏi trong đời người. Nhưng mỗi khi những trắc trở, bất hạnh, bế tắc trong cuộc sống kéo đến, chúng ta cần làm gì để vượt qua? Quá trình chữa lành và thay đổi diễn ra như thế nào?
2

Gieo niềm tin cuộc sống - Những điều đáng suy nghĩ

Gieo niềm tin cuộc sống là quyển sách tập hợp những câu chuyện ngắn và cảm động chứa đựng ý nghĩa về sự chia sẻ, động viên, truyền cảm hứng và niềm tin cuộc sống.
3

Tủ sách Tâm linh – 11 cuốn sách tâm linh hay nhất

Cuộc đời này thực chất là cuộc phiêu lưu vô cùng tuyệt vời. Nếu cứ lo sợ về những điều huyền bí, về cái chết, về số mệnh, về bản thân… liệu chúng ta có cơ hội tận hưởng những giá trị tươi đẹp của cuộc đời?
4

Quà tặng tinh thần dành cho cuộc sống

Hãy thử “sống” như chính mình muốn ngay từ hôm nay, để sau này, khi vốn thời gian đã cạn kiệt, bạn sẽ không phải hối tiếc vì còn nhiều điều mình vẫn chưa thực hiện được, kể cả những việc nhỏ bé.
5

Sống thanh thản như người Thụy Điển: Nguyên lý sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước

Sống thanh thản như người Thụy Điển là câu chuyện về lối sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước của tác giả Margareta Magnusson đã truyền cảm hứng đến cho hàng ngàn độc giả trên thế giới.

Chữa lành nỗi đau Kỳ 3 - Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?

Với câu hỏi: “Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?”, có hai đáp án “Có” và “Không”. Nó sẽ đúng nếu bạn tin nó đúng. Còn nếu bạn tin nó không đúng, thì nó không đúng.

Hành trình tìm đạo gian khổ hơn 40 năm của ni sư Nhật Bản

"Hoa trôi trên sóng nước" là cuốn tự truyện tâm linh về Satomi Myodo của Sallie B. King đăng trên tạp chí Phật học Kyosho được các độc giả, nhất là độc giả nữ, say mê theo dõi.

'Chân trần, chí thép' - Kỳ 2: 'Cận cảnh bóng đêm'

Nhiều ngày trước cuộc tấn công, một cuộc xâm nhập thăm dò đã được tiến hành. Đây là thủ tục thông thường cho các mục tiêu quan trọng. Chỉ cần bố trí một toán thám sát hai người để khỏi phải ảnh…

Chữa lành nỗi đau Kỳ 2: Cho đi điều gì, bạn nhận lại điều đó

Suy nghĩ là thứ sẽ quyết định tương lai của chúng ta vì con người đúc kết trải nghiệm qua suy nghĩ và cảm nhận. Suy nghĩ trong đầu và lời nói ra sẽ tạo thành trải nghiệm cho ta.

'Chân trần, chí thép' Kỳ 1: Chào búp bê!

Sau cuộc giao tranh với sư đoàn dù 101 , quân của đại tá Sáng vội lùng sục chiến trường tìm tang vật có giá trị tình báo. Kết quả là họ thu được một con búp bê cao su kích cỡ bằng người thật, trông y hệt một phụ nữ!

Hành trình về Phương Đông: Giải mã cõi vô hình và mối giao hảo với vong linh người quá cố - P4

Hamud là một pháp sư có kiến thức rất rộng về cõi vô hình. Khác với những đạo sĩ mà phái đoàn đã gặp, ông này không phải người Ấn mà là một người Ai Cập. Ông ta sống một mình trong căn nhà nhỏ, xây dựa vào vách núi.

Chiến lược dữ liệu: Hãy trở thành doanh nghiệp dữ liệu

Bernard Marr, nhà tư vấn chiến lược kinh doanh và cũng là tác giả quyển sách “Chiến lược dữ liệu” khuyên mỗi doanh nghiệp nên trở thành doanh nghiệp dữ liệu để chiến thắng trong thời đại số.

Inbound Marketing: Để thế giới tìm thấy bạn trong môi trường trực tuyến

Inbound marketing là những bước đi cơ bản mà bạn cần thực hiên để giúp cho doanh nghiệp của mình được tìm thấy trên mạng.

Thành lập Liên minh ‘Xử lý mã độc và phòng, chống tấn công mạng’

Công nghệ - 23/04/2019 16:44
Liên minh “Xử lý mã độc và phòng, chống tấn công mạng” hoạt động dưới sự bảo trợ, dẫn dắt của Bộ TT-TT, Cục An toàn thông tin và Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam là 2 đơn vị có vai trò chủ trì.

Nghệ sĩ Lê Bình: 'Vô bệnh viện rồi tiền tỉ như giấy lộn'

Giải trí - 23/04/2019 16:41
Nghệ sĩ Lê Bình hiện đã quá yếu và gần như không thể ăn uống được.

Trường ĐH Nguyễn Tất Thành đầu tư 3 tỉ làm webdrama 'Nỏ thần'

Điện ảnh - 23/04/2019 16:38
Nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập, Trường đại học Nguyễn Tất Thành đã đầu tư và sản xuất bộ phim "Nỏ thần" dài 10 tập với kinh phí lên tới hơn 3 tỉ đồng, điều đáng chú ý là toàn bộ diễn viên đều do sinh viên của trường đảm nhận.

Những chuyện tình đẹp như cổ tích của làng giải trí Hoa ngữ

Giải trí - 23/04/2019 16:33
Trong khi làng giải trí xứ hương cảng thời điểm này đang “sục sôi” với những vụ ngoại tình gây chấn động thì vẫn có những chuyện tình đẹp, vẹn nguyên theo năm tháng khiến bao người ngưỡng mộ.

Danh hiệu Sao Khuê 2019: 94 sản phẩm đạt doanh thu trên 9.000 tỉ đồng

Công nghệ - 23/04/2019 16:24
Qua số liệu thống kê, doanh thu của 94 sản phẩm, dịch vụ được công nhận Danh hiệu Sao Khuê 2019 đạt trên 9.298 tỉ đồng. Tính riêng tổng doanh thu của Top 10 Danh hiệu Sao Khuê năm 2018 đã đạt trên 2.600 tỉ đồng.

Việt Trinh đăng ký hiến tạng cứu người

Giải trí - 23/04/2019 16:18
Nữ diễn viên nổi tiếng Việt Trinh cho biết đã hoàn thành xong thủ tục hiến tạng cho bệnh viện theo nguyện vọng.

Nhà nhân loại học Philippe Descola nói về văn hóa và môi trường Việt Nam

Giải trí - 23/04/2019 16:15
Lần đầu tiên, nhà nhân loại học, GS Philippe Descola lỗi lạc của Pháp sẽ có buổi nói chuyện với công chúng Việt Nam và chia sẻ những công trình nghiên cứu của mình, về "Văn hóa" và "Tự nhiên", về việc con người đối mặt trước những thử thách trong môi trường khắc nghiệt ngày nay.

Mỹ cho thôi việc 3 nhà khoa học vì mối lo gián điệp Trung Quốc

Thế giới - 23/04/2019 16:08
Hai nhà khoa học công tác tại Trung tâm Ung thư MD Anderson đại học Texas (gọi tắt MD Anderson) vừa từ chức. Đơn vị này còn chuẩn bị sa thải thêm một người nữa.

Biểu tình kêu gọi trả tự do cho Britney Spears

Giải trí - 23/04/2019 16:04
Lo lắng cho thần tượng đang bị giam giữ trái ý muốn, hàng trăm người hâm mộ của Britney Spears đã diễu hành trên đường phố Los Angeles nhằm kêu gọi "giải phóng" cô ra khỏi sự bảo hộ của ông Jamie Spears.

Zen Pencil

Sách - 23/04/2019 15:58
Bạn mong muốn có được những phút giây giải trí nhưng đầy ý nghĩa? Bạn mong muốn tìm một món quà thú vị dành tặng bạn bè? Hai tập truyện tranh Zen Pencil có lẽ là lựa chọn tuyệt vời cho bạn.

VKS phê chuẩn quyết định khởi tố với Nguyễn Hữu Linh

Thời sự - 23/04/2019 11:27
Chiều nay, 22.4, VKSND quận 4 (TP.HCM) phê chuẩn quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, cấm đi khỏi nơi cư trú đối với ông Nguyễn Hữu Linh (SN 1958, ngụ TP.Đà Nẵng, nguyên Viện phó Viện KSND TP.Đà Nẵng) về hành vi Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi.

Phạm Băng Băng lần đầu xuất hiện sau 11 tháng scandal trốn thuế

Giải trí - 23/04/2019 11:26
Sau gần 1 năm ở ẩn vì scandal trốn thuế, cuối cùng, Phạm Băng Băng đã tái xuất trong 1 sự kiện vô cùng bất ngờ.

'Avengers: Endgame' sẽ là bom tấn độc đáo nhất của Marvel

Điện ảnh - 23/04/2019 11:24
Avengers: Endgame” sẽ không giống bất cứ phần phim nào khác trong Vũ trụ siêu anh hùng Marvel (MCU).

48 giờ khám phá cảnh đẹp vắng người ở Bình Thuận

Du lịch - 23/04/2019 11:20
Nếu không thích nơi đông đúc, bạn có thể tắm biển, chụp ảnh bãi đá bảy màu... ở huyện Tuy Phong.

Ảnh: Hành trình đầy xúc cảm của người tận tâm cống hiến vì cộng đồng

Giới trẻ - 23/04/2019 09:30
First News - Trí Việt đã tổ chức hàng trăm chương trình nhân văn lớn, luôn mới mẻ, bất ngờ trong ý tưởng, có ý nghĩa lan toả cộng đồng làm thay đổi tư duy sống
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS