Thứ 6, 21/06/2019

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

15/04/2019 15:54
Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo của Bronislaw Kaspar Malinowski, vừa ra mắt phiên bản tiếng Việt, bởi nhà nghiên cứu - dịch giả Phạm Minh Quân, NXB Thế Giới phát hành.

Bronislaw Kaspar Malinowski (1884-1942), người Anh gốc Ba Lan, là một trong những nhà nhân học nổi tiếng nhất của thế kỷ XX. Ông sinh năm 1884 tại Kraków (Ba Lan). Là người con duy nhất của gia đình, Malinowski thừa hưởng sự giáo dục tuyệt vời từ người cha, giáo sư Đại học Jagiellonian tại Kraków.

Năm 1908, Malinowski nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành triết học tại Đại học Jagiellonian. Từng say mê toán học và vật lý, nhưng sau khi đọc quyển The Golden Bough (Cành vàng) của James Frazer, ông quyết định trở thành nhà nhân học. Ông xin vào Đại học Leipzig để nghiên cứu, dưới sự chỉ dẫn của nhà kinh tế học Karl Bucher và nhà phân tâm học Wilhelm Wundt. Năm 1910, Malinowski đến Anh học tại trường Kinh tế và Chính trị London (LSE) dưới sự hướng dẫn của các giáo sư C. G. Seligman và Edvard Westermarck.

Nhà nhân học Bronislaw Malinowski. Ảnh: TL

Bấy giờ, nhân học phòng giấy của Tylor và Frazer đã bắt đầu nhàm chán, do không có những tư liệu sống nơi thực địa. Vì thế, năm 1914, Malinowski đến quần đảo Trobriand, thuộc Melanesia, để nghiên cứu văn hóa xứ này. Chuyên khảo đầu tiên của ông, The Natives of Mailu (Những người thổ dân Mailu, 1915), thể hiện rõ ràng lý thuyết và phương pháp dân tộc chí.

Những công trình tiếp sau như: Argonauts of the Western Pacific (Những kẻ phiêu lưu ở Tây Thái Bình Dương, 1922), Crime and Custom in Savage Society (Tội ác và phong tục ở xã hội man dã, 1926), The Sexual Life of Savage in Northwestern Melanesia (Đời sống tình dục của người man dã ở Tây Bắc Melanesia, 1929) và Coral Gardens and their Magic (Những khu vườn san hô và ma thuật của chúng, 1935), tiếp tục phát triển phương pháp miêu tả và diễn giải nhân học văn hóa. Ở những tác phẩm này, Malinowski đã có nhiều khái quát lý thuyết, thoát khỏi dân tộc chí và đưa chúng trở thành những tác phẩm dân tộc học/nhân học văn hóa hoàn chỉnh.

Trong công trình về quần đảo Trobriand, Malinowski mô tả thiết chế phức tạp của vòng Kula, tập tục này cùng với potlatch trong Khảo về quà tặng của M. Mauss, trở thành cơ sở cho những lý thuyết về tặng biếu và trao đổi hàng hóa sau này. Ông cũng được coi là một nhà nghiên cứu thực địa xuất sắc, và những bài viết của ông về phương pháp điền dã là cơ sở đầu tiên của nhân học, ví như thuật ngữ “quan sát tham dự” của ông đã nhanh chóng trở thành một phương pháp cơ bản cho các nhà nghiên cứu nhân học đến tận ngày nay.

Cách tiếp cận của Malinowski đối với lý thuyết xã hội là kiểu chức năng luận tâm lý nhấn mạnh những thiết chế xã hội và văn hóa phục vụ nhu cầu cơ bản của con người, một quan điểm đối lập với chức năng luận cấu trúc của Radcliffe-Brown vốn nhấn mạnh những cách mà thiết chế xã hội vận hành trong mối quan hệ với xã hội tổng thể.

Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng,

Năm 1916, ông kết hôn với Elsie Rosaline Masson. Một năm sau đó, họ rời Úc đến Anh sinh sống, đến năm 1921, Malinowski giảng dạy tại trường LSE. Năm 1927, ông trở thành nhà nhân học đầu tiên của LSE. Ông thu hút rất nhiều học viên và có sức ảnh hưởng lớn đến sự phát triển trường phái nhân học xã hội Anh. Học trò ông trong giai đoạn này đều là những nhà nhân học nổi tiếng như Raymond Firth, E. E. Evans-Pritchard, Hortense Powdermaker, Edmund Leach, Audrey Richards và Meyer Fortes.

Malinowski trở thành một trong những nhà nhân học quan trọng ở châu Âu khi xuất bản cuốn Argonauts of the Western Pacific (1922). Ông đã đóng góp cho sự phát triển ngành nhân học xã hội của nước Anh. Và có ảnh hưởng đến một thế hệ nghiên cứu nhân học Mỹ khi ông giảng dạy tại Đại học Yale trong thời điểm chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra. Có thể nói, trường phái nhân học Mỹ đứng đầu là Franz Boas và các học trò nổi tiếng của ông như Ruth Benedict, Margaret Mead… ít nhiều đều chịu ảnh hưởng của Malinowski. Ông sống ở Mỹ đến cuối đời.

Bronislaw Malinowski đã để lại một khối lượng đồ sộ tài liệu liên quan đến cuộc sống và công việc của ông, trong đó đặc biệt quan trọng là những tư liệu điền dã, những bài giảng của ông ở các trường đại học như LSE, Yale và nhiều trường khác; những bài viết chưa được in thành sách hoặc chưa được công bố, và cả những giấy tờ cá nhân như nhật ký và thư từ của gia đình. Có khoảng 1.000 hình ảnh được chụp trong những chuyến điền dã của ông trên đảo Trobriand vào những năm từ 1915 đến 1918.

Trong những công trình khoa học mà Malinowski để lại, thì Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là một tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo. Ở công trình này, tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hóa trong phát triển xã hội và con người. Bởi vậy, ông cực lực phê phán lý thuyết phức cảm Oedipus được Freud trình bày trong cuốn Vật tổ và cấm kỵ (Totem and Taboo) như là nguồn gốc của tôn giáo và văn hóa. Sự đối lập các xã hội nguyên thủy mẫu hệ với các xã hội phụ hệ Tây Âu được Malinowski coi là nguồn gốc của phân tâm học.

Bởi vậy, ông cho rằng phức cảm Oedipus không có tính phổ quát với mọi con người và mọi xã hội. Cái mà có vẻ như phức cảm Oedipus trong xã hội mẫu hệ chỉ là sản phẩm của cấu trúc gia đình, của văn hóa. Ông muốn thay thế phức cảm này của Freud bằng phức cảm hạt nhân gia đình. Thực ra, phức cảm Oedipus tồn tại phổ quát trong vô thức của con người, còn khi nó đã biểu hiện ra trong các xã hội người cụ thể thì nó có những khác biệt do dị biệt văn hóa.

Freud hẳn đã nghĩ đến trường hợp này khi ông đề ra nguyên tắc chuyển vị: vai trò của ngôi cha trong xã hội mẫu hệ có thể chuyển sang ngôi cậu, ngôi mẹ sang ngôi chị em gái... Có điều dù phủ nhận phức cảm Oedipus, nhưng Malinowski luôn kêu gọi sự kết hợp giữa phân tâm học và văn hóa học ở các nhà nhân học nhằm nâng cao tính sáng tạo của các công trình nghiên cứu của mình.

Trước đây, Tủ sách Văn Hóa Học đã có dịp giới thiệu các nhà nhân học xã hội và văn hóa Anh, như James Frazer (Cành vàng, Những huyền thoại về nguồn gốc của lửa), Edward Burnett Tylor (Văn hóa nguyên thủy), những nhà nhân học ghế bành. Các tác phẩm của họ được bạn đọc Việt Nam, nhất là các nhà nghiên cứu chuyên ngành đón nhận nồng nhiệt.

Lần này, chúng tôi giới thiệu một nhà nhân học Anh kiểu khác, nhà “nhân học chân trần” Malinowski, qua tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng, mở đầu cho lối viết văn hay của các nhà dân tộc học hay nhân học văn hóa. Tôi rất hân hạnh được là người trao cuốn sách này vào tay bạn đọc.

Đỗ Lai Thúy/Người Đô Thị

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Sách giáo dục âm nhạc của Alfred Music có mặt ở Việt Nam

Giờ đây những người yêu âm nhạc nghệ thuật tại Việt Nam đã có thể tiếp cận các ấn phẩm giáo dục âm nhạc tiếng Việt, có bản quyền từ nhà xuất bản Alfred Music.
2

Mẹ ơi, hay cho con chết, chắc con chịu không nổi...

May mắn đồng hành cùng Liên, cô kỹ sư tin học 27 tuổi, tác giả Đặng Hoàng Giang chứng kiến những điều đẹp đẽ bên cạnh tột cùng của tầng bậc đau đớn, đã thấy ở cô khao khát trở thành người có ích và thái độ tự do trước cái chết...
3

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đọc giùm bạn - Tư duy cá mập Suy nghĩ cá vàng

Tôi tin rằng một trong số những câu hỏi quan trọng nhất mà bạn cần hỏi chính bản thân là bạn sẽ trở thành cá mập mạnh mẽ hay một chú cá vàng yếu đuối?
4

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đọc giùm bạn - Hạnh phúc tại tâm

Chúng ta chẳng cần đi đâu xa để tìm kiếm hạnh phúc. Nó ngay ở đây. Nó nằm ở cuộc sống bên trong chúng ta. Nếu phải đi tìm nó, bạn hãy tìm ngay thời khắc này.
5

Lãnh đạo bằng sức mạnh trí tuệ cảm xúc

Quản lý con người thông qua cảm xúc và trí tuệ không phải là việc đơn giản, tuy nhiên, nếu nhà lãnh đạo có sự cộng hưởng của Trí Tuệ và Cảm Xúc thì mọi khúc mắc, xung đột trong quá trình làm việc cùng nhau sẽ không khó giải quyết.

Chữa lành nỗi đau Kỳ 3 - Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?

Với câu hỏi: “Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?”, có hai đáp án “Có” và “Không”. Nó sẽ đúng nếu bạn tin nó đúng. Còn nếu bạn tin nó không đúng, thì nó không đúng.

Hành trình tìm đạo gian khổ hơn 40 năm của ni sư Nhật Bản

"Hoa trôi trên sóng nước" là cuốn tự truyện tâm linh về Satomi Myodo của Sallie B. King đăng trên tạp chí Phật học Kyosho được các độc giả, nhất là độc giả nữ, say mê theo dõi.

'Chân trần, chí thép' - Kỳ 2: 'Cận cảnh bóng đêm'

Nhiều ngày trước cuộc tấn công, một cuộc xâm nhập thăm dò đã được tiến hành. Đây là thủ tục thông thường cho các mục tiêu quan trọng. Chỉ cần bố trí một toán thám sát hai người để khỏi phải ảnh…

Chữa lành nỗi đau Kỳ 2: Cho đi điều gì, bạn nhận lại điều đó

Suy nghĩ là thứ sẽ quyết định tương lai của chúng ta vì con người đúc kết trải nghiệm qua suy nghĩ và cảm nhận. Suy nghĩ trong đầu và lời nói ra sẽ tạo thành trải nghiệm cho ta.

'Chân trần, chí thép' Kỳ 1: Chào búp bê!

Sau cuộc giao tranh với sư đoàn dù 101 , quân của đại tá Sáng vội lùng sục chiến trường tìm tang vật có giá trị tình báo. Kết quả là họ thu được một con búp bê cao su kích cỡ bằng người thật, trông y hệt một phụ nữ!

Hành trình về Phương Đông: Giải mã cõi vô hình và mối giao hảo với vong linh người quá cố - P4

Hamud là một pháp sư có kiến thức rất rộng về cõi vô hình. Khác với những đạo sĩ mà phái đoàn đã gặp, ông này không phải người Ấn mà là một người Ai Cập. Ông ta sống một mình trong căn nhà nhỏ, xây dựa vào vách núi.

Chiến lược dữ liệu: Hãy trở thành doanh nghiệp dữ liệu

Bernard Marr, nhà tư vấn chiến lược kinh doanh và cũng là tác giả quyển sách “Chiến lược dữ liệu” khuyên mỗi doanh nghiệp nên trở thành doanh nghiệp dữ liệu để chiến thắng trong thời đại số.

Inbound Marketing: Để thế giới tìm thấy bạn trong môi trường trực tuyến

Inbound marketing là những bước đi cơ bản mà bạn cần thực hiên để giúp cho doanh nghiệp của mình được tìm thấy trên mạng.

Đạo diễn Việt Tú bật mí cách đạt được 500 triệu tiền thưởng cho các bạn trẻ đam mê công nghệ

Công nghệ - 21/06/2019 00:34
Ngày 19.6 vừa qua, lễ công bố cuộc thi "Touching your life” về sản xuất nội dung video chuyên nghiệp dành cho giới trẻ yêu công nghệ, đam mê làm phim với giải nhất lên tới 500 triệu đồng tiền mặt đã chính thức được bắt đầu.

Ăn uống sao để hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh?

Sức khỏe - 21/06/2019 00:19
Cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa bạn sẽ cải thiện sức khỏe tổng thể và cảm thấy luôn tràn đầy năng lượng. Mời các bạn tham khảo những thói quen tốt cho hệ tiêu hóa dưới đây.

Vợ Việt Anh, 'cá sấu chúa' Quỳnh Nga và nhân vật chính cùng lên tiếng giãi bày

Giải trí - 20/06/2019 19:13
Những ngày qua, thông tin diễn viên Việt Anh đã hoàn tất mọi thủ tục ly hôn vợ khoảng một tháng trước gây xôn xao dư luận. Mọi vấn đề xoay quanh nam diễn viên và vợ cũ trở thành đề tài bàn tán của dân mạng.

Pháo hoa Trung Quốc kể chuyện phiêu lưu, Anh gây choáng với số lượng pháo nước lớn nhất

Giải trí - 20/06/2019 19:05
Câu chuyện hé lộ trước đêm trình diễn 22.6 của hai đội pháo hoa cuối cùng thi đấu tham dự DIFF 2019 khiến khán giả “nín thở” chờ ngày khai hỏa.

Yêu cầu Trung Quốc bồi thường cho ngư dân Việt bị tịch thu tài sản ở Hoàng Sa

Thời sự - 20/06/2019 19:01
Việt Nam yêu cầu Trung Quốc xử lý nghiêm các nhân viên và tàu công vụ vi phạm, bồi thường thỏa đáng cho ngư dân Việt Nam bị tịch thu ngư cụ ở Hoàng Sa.

Đánh thuế lên 20 công ty Trung Quốc vì phá giá mặt hàng thép

Kinh tế - 20/06/2019 12:47
Bộ Công Thương ra quyết định áp thuế chống bán phá giá thép hợp kim hoặc không hợp kim được cán phẳng, được mạ hoặc không mạ lên 20 công ty của Trung Quốc.

Bamboo Airways bay đúng giờ nhất toàn ngành hàng không Việt Nam 5 tháng liên tiếp

Du lịch - 20/06/2019 12:44
Cục Hàng không vừa công bố tỉ lệ bay đúng giờ (OTP) của các Hãng hàng không, trong đó với tỷ lệ khai thác đúng giờ đạt 95,2% tính đến 18.5, Bamboo Airways tiếp tục giữ vững vị trí Hãng hàng không có tỷ lệ đúng giờ cao nhất toàn ngành. Như vậy, Hãng dẫn đầu tỉ lệ bay đúng giờ trong 5 tháng liên tiếp.

Rộ tin nghệ sĩ Quang Minh - Hồng Đào ly hôn sau hơn 20 năm chung sống

Giải trí - 20/06/2019 12:42
Làng showbiz và người hâm mộ đang xôn xao bàn tán về mối quan hệ vợ chồng của cặp đôi nghệ sĩ hài nổi tiếng Quang Minh - Hồng Đào, nhiều thông tin cho rằng họ đã ly hôn sau 20 năm chung sống với nhau?

EVN đang nợ bao nhiêu?

Kinh tế - 20/06/2019 12:41
Với doanh thu tăng mạnh trong năm 2018 đạt hơn 338.500 tỉ đồng, EVN ghi nhận khoản lãi sau thuế cũng khá cao, ở mức hơn 6.817 tỉ đồng. Ngoài doanh thu và lợi nhuận đều tăng thì khoản nợ của tập đoàn này cũng là điều được dư luận quan tâm.

Mỹ trừng phạt các công ty Trung Quốc tuồn hàng qua Campuchia để né thuế

Thế giới - 20/06/2019 12:38
Giới chức Mỹ tuyên bố trừng phạt hàng loạt công ty vì xuất khẩu hàng thông qua một đặc khu kinh tế thuộc sở hữu của Trung Quốc tại Campuchia nhằm né thuế quan mà Tổng thống Donald Trump trước đó áp vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc.

Phạm Quỳnh Anh gợi cảm bên 'người tình sân khấu' Ưng Hoàng Phúc

Giải trí - 20/06/2019 12:32
Là khách mời đặc biệt trong đêm nhạc Hong Kong Night tại TP.HCM, Ưng Hoàng Phúc cùng nữ đồng nghiệp thân thiết song ca loạt ca khúc đã làm nên tên tuổi của cả hai.

Hành trình từ trái tim vượt sóng cả đến với người dân, chiến sĩ huyện đảo Bạch Long Vĩ

Giới trẻ - 20/06/2019 12:29
Ngày 19.6, đoàn “Hành trình từ Trái tim - Hành trình Lập Chí Vĩ Đại - Khởi Nghiệp Kiến Quốc cho 30 triệu Thanh Niên Việt” do Tập đoàn Trung Nguyên Legend khởi xướng phối hợp cùng Bộ Quốc phòng và Quân chủng Hải quân đã đến với huyện đảo Bạch Long Vĩ, Hải Phòng.

Ánh nắng mặt trời quan trọng với cơ thể như thế nào?

Sức khỏe - 20/06/2019 12:25
Theo các nhà nghiên cứu, những người tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc không có đủ lượng vitamin D có thể gặp phải những hậu quả tiêu cực khác nhau.

'Phí chia tay' khi xuất cảnh: Vừa bất hợp lý, vừa tạo thêm gánh nặng

Kinh tế - 20/06/2019 12:25
Luật sư cho rằng nếu lấy lý do đảm bảo hơn cho công dân Việt Nam ở nước ngoài để đưa ra "phí chia tay" khi xuất cảnh là cũng không phù hợp, vì hóa ra không có phí này thì công dân không được đảm bảo hay sao?

Sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam

Văn hóa - 20/06/2019 12:16
Nguyễn Văn Phước, Giám đốc First News - Trí Việt cho rằng, sản xuất, tiêu thụ sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS