Thứ 2, 22/04/2019

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

15/04/2019 15:54
Tình dục và ức chế ở xã hội man dã

Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo của Bronislaw Kaspar Malinowski, vừa ra mắt phiên bản tiếng Việt, bởi nhà nghiên cứu - dịch giả Phạm Minh Quân, NXB Thế Giới phát hành.

Bronislaw Kaspar Malinowski (1884-1942), người Anh gốc Ba Lan, là một trong những nhà nhân học nổi tiếng nhất của thế kỷ XX. Ông sinh năm 1884 tại Kraków (Ba Lan). Là người con duy nhất của gia đình, Malinowski thừa hưởng sự giáo dục tuyệt vời từ người cha, giáo sư Đại học Jagiellonian tại Kraków.

Năm 1908, Malinowski nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành triết học tại Đại học Jagiellonian. Từng say mê toán học và vật lý, nhưng sau khi đọc quyển The Golden Bough (Cành vàng) của James Frazer, ông quyết định trở thành nhà nhân học. Ông xin vào Đại học Leipzig để nghiên cứu, dưới sự chỉ dẫn của nhà kinh tế học Karl Bucher và nhà phân tâm học Wilhelm Wundt. Năm 1910, Malinowski đến Anh học tại trường Kinh tế và Chính trị London (LSE) dưới sự hướng dẫn của các giáo sư C. G. Seligman và Edvard Westermarck.

Nhà nhân học Bronislaw Malinowski. Ảnh: TL

Bấy giờ, nhân học phòng giấy của Tylor và Frazer đã bắt đầu nhàm chán, do không có những tư liệu sống nơi thực địa. Vì thế, năm 1914, Malinowski đến quần đảo Trobriand, thuộc Melanesia, để nghiên cứu văn hóa xứ này. Chuyên khảo đầu tiên của ông, The Natives of Mailu (Những người thổ dân Mailu, 1915), thể hiện rõ ràng lý thuyết và phương pháp dân tộc chí.

Những công trình tiếp sau như: Argonauts of the Western Pacific (Những kẻ phiêu lưu ở Tây Thái Bình Dương, 1922), Crime and Custom in Savage Society (Tội ác và phong tục ở xã hội man dã, 1926), The Sexual Life of Savage in Northwestern Melanesia (Đời sống tình dục của người man dã ở Tây Bắc Melanesia, 1929) và Coral Gardens and their Magic (Những khu vườn san hô và ma thuật của chúng, 1935), tiếp tục phát triển phương pháp miêu tả và diễn giải nhân học văn hóa. Ở những tác phẩm này, Malinowski đã có nhiều khái quát lý thuyết, thoát khỏi dân tộc chí và đưa chúng trở thành những tác phẩm dân tộc học/nhân học văn hóa hoàn chỉnh.

Trong công trình về quần đảo Trobriand, Malinowski mô tả thiết chế phức tạp của vòng Kula, tập tục này cùng với potlatch trong Khảo về quà tặng của M. Mauss, trở thành cơ sở cho những lý thuyết về tặng biếu và trao đổi hàng hóa sau này. Ông cũng được coi là một nhà nghiên cứu thực địa xuất sắc, và những bài viết của ông về phương pháp điền dã là cơ sở đầu tiên của nhân học, ví như thuật ngữ “quan sát tham dự” của ông đã nhanh chóng trở thành một phương pháp cơ bản cho các nhà nghiên cứu nhân học đến tận ngày nay.

Cách tiếp cận của Malinowski đối với lý thuyết xã hội là kiểu chức năng luận tâm lý nhấn mạnh những thiết chế xã hội và văn hóa phục vụ nhu cầu cơ bản của con người, một quan điểm đối lập với chức năng luận cấu trúc của Radcliffe-Brown vốn nhấn mạnh những cách mà thiết chế xã hội vận hành trong mối quan hệ với xã hội tổng thể.

Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng,

Năm 1916, ông kết hôn với Elsie Rosaline Masson. Một năm sau đó, họ rời Úc đến Anh sinh sống, đến năm 1921, Malinowski giảng dạy tại trường LSE. Năm 1927, ông trở thành nhà nhân học đầu tiên của LSE. Ông thu hút rất nhiều học viên và có sức ảnh hưởng lớn đến sự phát triển trường phái nhân học xã hội Anh. Học trò ông trong giai đoạn này đều là những nhà nhân học nổi tiếng như Raymond Firth, E. E. Evans-Pritchard, Hortense Powdermaker, Edmund Leach, Audrey Richards và Meyer Fortes.

Malinowski trở thành một trong những nhà nhân học quan trọng ở châu Âu khi xuất bản cuốn Argonauts of the Western Pacific (1922). Ông đã đóng góp cho sự phát triển ngành nhân học xã hội của nước Anh. Và có ảnh hưởng đến một thế hệ nghiên cứu nhân học Mỹ khi ông giảng dạy tại Đại học Yale trong thời điểm chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra. Có thể nói, trường phái nhân học Mỹ đứng đầu là Franz Boas và các học trò nổi tiếng của ông như Ruth Benedict, Margaret Mead… ít nhiều đều chịu ảnh hưởng của Malinowski. Ông sống ở Mỹ đến cuối đời.

Bronislaw Malinowski đã để lại một khối lượng đồ sộ tài liệu liên quan đến cuộc sống và công việc của ông, trong đó đặc biệt quan trọng là những tư liệu điền dã, những bài giảng của ông ở các trường đại học như LSE, Yale và nhiều trường khác; những bài viết chưa được in thành sách hoặc chưa được công bố, và cả những giấy tờ cá nhân như nhật ký và thư từ của gia đình. Có khoảng 1.000 hình ảnh được chụp trong những chuyến điền dã của ông trên đảo Trobriand vào những năm từ 1915 đến 1918.

Trong những công trình khoa học mà Malinowski để lại, thì Tình dục và ức chế ở xã hội man dã (Sex and Repression in Savage Society, 1927) là một tác phẩm giàu tính sáng tạo và độc đáo. Ở công trình này, tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hóa trong phát triển xã hội và con người. Bởi vậy, ông cực lực phê phán lý thuyết phức cảm Oedipus được Freud trình bày trong cuốn Vật tổ và cấm kỵ (Totem and Taboo) như là nguồn gốc của tôn giáo và văn hóa. Sự đối lập các xã hội nguyên thủy mẫu hệ với các xã hội phụ hệ Tây Âu được Malinowski coi là nguồn gốc của phân tâm học.

Bởi vậy, ông cho rằng phức cảm Oedipus không có tính phổ quát với mọi con người và mọi xã hội. Cái mà có vẻ như phức cảm Oedipus trong xã hội mẫu hệ chỉ là sản phẩm của cấu trúc gia đình, của văn hóa. Ông muốn thay thế phức cảm này của Freud bằng phức cảm hạt nhân gia đình. Thực ra, phức cảm Oedipus tồn tại phổ quát trong vô thức của con người, còn khi nó đã biểu hiện ra trong các xã hội người cụ thể thì nó có những khác biệt do dị biệt văn hóa.

Freud hẳn đã nghĩ đến trường hợp này khi ông đề ra nguyên tắc chuyển vị: vai trò của ngôi cha trong xã hội mẫu hệ có thể chuyển sang ngôi cậu, ngôi mẹ sang ngôi chị em gái... Có điều dù phủ nhận phức cảm Oedipus, nhưng Malinowski luôn kêu gọi sự kết hợp giữa phân tâm học và văn hóa học ở các nhà nhân học nhằm nâng cao tính sáng tạo của các công trình nghiên cứu của mình.

Trước đây, Tủ sách Văn Hóa Học đã có dịp giới thiệu các nhà nhân học xã hội và văn hóa Anh, như James Frazer (Cành vàng, Những huyền thoại về nguồn gốc của lửa), Edward Burnett Tylor (Văn hóa nguyên thủy), những nhà nhân học ghế bành. Các tác phẩm của họ được bạn đọc Việt Nam, nhất là các nhà nghiên cứu chuyên ngành đón nhận nồng nhiệt.

Lần này, chúng tôi giới thiệu một nhà nhân học Anh kiểu khác, nhà “nhân học chân trần” Malinowski, qua tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Đọc lại Malinowski, bạn đọc sẽ thấy một nhà nhân học khác, một “thế giới sống” vừa khắc nghiệt vừa thơ mộng được biểu đạt bằng một văn phong chính xác và bay bổng, mở đầu cho lối viết văn hay của các nhà dân tộc học hay nhân học văn hóa. Tôi rất hân hạnh được là người trao cuốn sách này vào tay bạn đọc.

Đỗ Lai Thúy/Người Đô Thị

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Chữa lành nỗi đau để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình

Nỗi đau là điều không thể tránh khỏi trong đời người. Nhưng mỗi khi những trắc trở, bất hạnh, bế tắc trong cuộc sống kéo đến, chúng ta cần làm gì để vượt qua? Quá trình chữa lành và thay đổi diễn ra như thế nào?
2

Gieo niềm tin cuộc sống - Những điều đáng suy nghĩ

Gieo niềm tin cuộc sống là quyển sách tập hợp những câu chuyện ngắn và cảm động chứa đựng ý nghĩa về sự chia sẻ, động viên, truyền cảm hứng và niềm tin cuộc sống.
3

Tủ sách Tâm linh – 11 cuốn sách tâm linh hay nhất

Cuộc đời này thực chất là cuộc phiêu lưu vô cùng tuyệt vời. Nếu cứ lo sợ về những điều huyền bí, về cái chết, về số mệnh, về bản thân… liệu chúng ta có cơ hội tận hưởng những giá trị tươi đẹp của cuộc đời?
4

Sống thanh thản như người Thụy Điển: Nguyên lý sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước

Sống thanh thản như người Thụy Điển là câu chuyện về lối sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước của tác giả Margareta Magnusson đã truyền cảm hứng đến cho hàng ngàn độc giả trên thế giới.
5

Quà tặng tinh thần dành cho cuộc sống

Hãy thử “sống” như chính mình muốn ngay từ hôm nay, để sau này, khi vốn thời gian đã cạn kiệt, bạn sẽ không phải hối tiếc vì còn nhiều điều mình vẫn chưa thực hiện được, kể cả những việc nhỏ bé.

Chữa lành nỗi đau Kỳ 3 - Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?

Với câu hỏi: “Những điều bạn suy nghĩ có đúng là sự thật?”, có hai đáp án “Có” và “Không”. Nó sẽ đúng nếu bạn tin nó đúng. Còn nếu bạn tin nó không đúng, thì nó không đúng.

Hành trình tìm đạo gian khổ hơn 40 năm của ni sư Nhật Bản

"Hoa trôi trên sóng nước" là cuốn tự truyện tâm linh về Satomi Myodo của Sallie B. King đăng trên tạp chí Phật học Kyosho được các độc giả, nhất là độc giả nữ, say mê theo dõi.

'Chân trần, chí thép' - Kỳ 2: 'Cận cảnh bóng đêm'

Nhiều ngày trước cuộc tấn công, một cuộc xâm nhập thăm dò đã được tiến hành. Đây là thủ tục thông thường cho các mục tiêu quan trọng. Chỉ cần bố trí một toán thám sát hai người để khỏi phải ảnh…

Chữa lành nỗi đau Kỳ 2: Cho đi điều gì, bạn nhận lại điều đó

Suy nghĩ là thứ sẽ quyết định tương lai của chúng ta vì con người đúc kết trải nghiệm qua suy nghĩ và cảm nhận. Suy nghĩ trong đầu và lời nói ra sẽ tạo thành trải nghiệm cho ta.

'Chân trần, chí thép' Kỳ 1: Chào búp bê!

Sau cuộc giao tranh với sư đoàn dù 101 , quân của đại tá Sáng vội lùng sục chiến trường tìm tang vật có giá trị tình báo. Kết quả là họ thu được một con búp bê cao su kích cỡ bằng người thật, trông y hệt một phụ nữ!

Hành trình về Phương Đông: Giải mã cõi vô hình và mối giao hảo với vong linh người quá cố - P4

Hamud là một pháp sư có kiến thức rất rộng về cõi vô hình. Khác với những đạo sĩ mà phái đoàn đã gặp, ông này không phải người Ấn mà là một người Ai Cập. Ông ta sống một mình trong căn nhà nhỏ, xây dựa vào vách núi.

Chiến lược dữ liệu: Hãy trở thành doanh nghiệp dữ liệu

Bernard Marr, nhà tư vấn chiến lược kinh doanh và cũng là tác giả quyển sách “Chiến lược dữ liệu” khuyên mỗi doanh nghiệp nên trở thành doanh nghiệp dữ liệu để chiến thắng trong thời đại số.

Inbound Marketing: Để thế giới tìm thấy bạn trong môi trường trực tuyến

Inbound marketing là những bước đi cơ bản mà bạn cần thực hiên để giúp cho doanh nghiệp của mình được tìm thấy trên mạng.

Người Việt đầu tiên được trao danh hiệu 'Tận tâm cống hiến vì cộng đồng'

Giới trẻ - 22/04/2019 11:51
Anh Nguyễn Văn Phước sẽ đại diện AITAA-VN cùng 38 quốc gia tham dự sự kiện quốc tế kỷ niệm tại Bangkok tháng 10 sắp tới.

Lời khuyên cho việc cắt giảm đường

Sức khỏe - 22/04/2019 11:45
Bệnh tim mạch, béo phì, tiểu đường đều có thể bắt đầu từ chế độ ăn uống. Kéo theo đó là vô số các nguy cơ khác về sức khỏe, nếu bạn tiêu thụ quá nhiều đường.

Trước khi ra mắt album mới, Adele lần nữa thất tình

Giải trí - 22/04/2019 11:43
Chỉ vài tháng trước khi album mới lên kệ, Adele tuyên bố đã ly thân với chồng - Simon Konecki.

Khởi động dự án Kinh điển phương Đông

Khoa học - 22/04/2019 11:22
Ngày 20.4, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức Hội thảo khởi động dự án Dịch thuật và Phát huy giá trị tinh hoa các tác phẩm kinh điển phương Đông (Dự án Kinh điển phương Đông).

'Nam thần ba lê' nước Mỹ: Trả giá đắt cho sở thích tình dục bệnh hoạn, quay lén, phát tán cảnh giường chiếu

Giải trí - 22/04/2019 11:21
Đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng của Chase Finlay là một bí mật khủng khiếp về đời sống thác loạn và hành vi bôi nhọ, coi thường phụ nữ.​

Thời điểm tập thể dục tốt nhất trong ngày

Sức khỏe - 22/04/2019 11:16
Theo các nhà khoa học Mỹ, rời phòng làm việc tới thẳng nơi tập luyện thể thao không phải là cách tốt nhất. Tập thể dục và chơi thể thao vào buổi sáng mới thu được lợi ích tối đa.

Bộ Công an lý giải việc người thân lãnh đạo tỉnh được nâng điểm

Giáo dục - 22/04/2019 11:14
Năm 2018 có thể nói là một năm chấn động của ngành giáo dục khi việc gian lận điểm thi của kỳ thi THPT đã khiến nhiều cán bộ ngành bị bắt và có tới tổng số 347 bài thi bị can thiệp điểm được phát hiện tại các tỉnh như Sơn La, Hà Giang và Hòa Bình.

Người phụ nữ Nhật suýt thành vợ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là ai?

Giải trí - 22/04/2019 11:12
Gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và hãng phim Galaxy đã đạt được những thỏa thuận cơ bản để thực hiện một dự án điện ảnh về Trịnh Công Sơn công chiếu vào năm 2021, nhân 20 năm ông rời xa cõi tạm. Một trong những điểm nhấn trong bộ phim là chuyện tình của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với một người phụ nữ Nhật có tên gọi Michiko Yoshii.​

Huawei nhận tài trợ từ lực lượng an ninh Trung Quốc

Công nghệ - 22/04/2019 11:10
Trang The Times dẫn nguồn tin tiết lộ Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) cảnh báo đối tác Anh rằng Huawei được lực lượng an ninh Trung Quốc tài trợ kinh phí.

Sẽ có hơn 200 chiếc F-35 hiện diện tại châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2025

Thế giới - 22/04/2019 11:06
Mỹ cùng đồng minh sẽ có hơn 200 tiêm kích F-35 triển khai trong châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2025.

Nhã Phương rạng rỡ trong tiệc sinh nhật ông xã Trường Giang

Giải trí - 22/04/2019 11:06
Tối 20.4, Nhã Phương – Trường Giang rạng rỡ hạnh phúc xuất hiện cùng nhau trong sự kiện sinh nhật một đơn vị sản xuất chương trình truyền hình.

Bác sĩ tim mạch Ba Lan dùng kính 3D trong phẫu thuật tim

Sức khỏe - 22/04/2019 11:04
Theo the European Heart Journal, các bác sĩ tim mạch Ba Lan đã chuyển sang ứng dụng công nghệ 3D để cải thiện tính chính xác của các ca phẫu thuật.

Tác dụng tuyệt vời của rau quả có vị đắng

Sức khỏe - 22/04/2019 11:03
Nhiều người thường bỏ qua thực phẩm có vị đắng vì chúng tương đối khó ăn. Nhưng thực tế, những thực phẩm này lại rất tốt cho sức khỏe.

Hành trình Từ Trái Tim: Á hậu, người đẹp vượt núi tặng sách cho thanh niên vùng cao

Giải trí - 22/04/2019 11:02
Các Á hậu Hoàng My, Lệ Hằng, Trương Thị May và diễn viên Lương Thanh không ngại vượt hàng trăm km đường đèo núi hiểm trở, di chuyển liên tục trong suốt 14 giờ để đến tặng sách cho học sinh, thanh niên vùng cao biên giới.

Album ‘Map Of The Soul: Persona’ của BTS lập kỷ lục BXH tại Anh và Mỹ

Giải trí - 22/04/2019 11:00
Nhóm nhạc nam Hàn Quốc BTS đã làm nên lịch sử K-pop khi đạt thứ hạng cao nhất trong các bảng xếp hạng tại Mỹ và Anh với album mới nhất ''Map of the Soul: Persona''.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS