Lại nói về chất lượng phần mềm

GS John Vu07/05/2026 13:00
Lại nói về chất lượng phần mềm

Một số trong các bạn hỏi tôi về khác biệt giữa Đảm bảo chất lượng phần mềm (SQA), Kiểm soát chất lượng phần mềm (SQC) và Kiểm thử phần mềm. Về cơ bản, SQA hội tụ vào các vấn đề có liên quan tới qui trình tạo ra sản phẩm phần mềm. SQC hội tụ vào vấn đề có liên quan tới sản phẩm phần mềm. Kiểm thử là phương pháp của SQC để chắc rằng sản phẩm làm việc như mong đợi.

Thỉnh thoảng, mọi người lẫn lộn SQA với Kiểm thử và coi SQA như tổ chức kiểm thử, điều này là KHÔNG đúng. Chuẩn IEEE 12207-2008 nói rằng “Mục đích của Đảm bào chất lượng phần mềm (SQA) là cung cấp đảm bảo rằng sản phẩm công việc và qui trình tuân thủ theo kế hoạch đã xác định trước.” Chuẩn này cũng nói rằng qui trình SQA phải được phối hợp với các  hoạt động dự án có liên quan như qui trình trắc nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm điểm và kiểm định để nhận diện việc không tuân thủ. Nó ngụ ý rằng SQA đảm bảo rằng sản phẩm và qui trình tuân thủ theo kế hoạch dự án và chuẩn của tổ chức. Chuẩn này yêu cầu SQA đảm bảo rằng những qui trình này được làm tài liệu, được tuân theo và nhất quán với chính sách của  công ti. Sản phẩm hoàn toàn thoả mãn các yêu cầu và được chấp nhận cho người dùng. Chẳng hạn: SQA kiểm điểm yêu cầu, kiến trúc và thiết kế dự án để đảm bảo rằng chúng được làm tài liệu tương ứng và các thành viên tổ  dự án tuân theo qui trình của tổ chức để phát triển phần mềm. SQC và Kiểm thử thực hiện chương trình phần mềm để chắc rằng nó làm việc và đáp ứng yêu cầu.

Qui trình SQA có thể được mô tả như sau:

  1. Xác định kế hoạch đảm bảo chất lượng để nhận diện điều cần làm đảm bảo chất lượng.

  2. Hỗ trợ người quản lí dự án xác định các chuẩn, hướng dẫn và các kĩ thuật khác cho dự án

  3. Đảm bảo kiểm soát chất lượng một cách hệ thống cho các qui trình và sản phẩm như kiểm điểm, giám định, kiểm định cũng như quản lí/kiểm soát cấu hình, đưa ra sản xuất, kiểm soát dự án, hợp đồng và quản lí nhà cung cấp, kiểm soát tài liệu, bảo trì, sao lưu và phục hồi, và an ninh.

  4. Duy trì bản ghi chất lượng để theo dõi vấn đề.

  5. Phân tích và báo cáo về vấn đề chất lượng cho cấp quản lí.

  6. Duy trì và cải tiến chất lượng sản phẩm.

Bởi vì SQA bao giờ cũng kiểm tra về bất kì sự không tuân thủ nào và một số người phát triển không thích bị giám sát, thường có xung đột giữa họ. Một số người phát triển coi SQA giống như “cảnh sát” và không bày tỏ mấy kính trọng với công việc của họ. Điều này hầu hết là do thiếu đào tạo về chất lượng cho người phát triển và sự kiện là nhiều SQA KHÔNG được đào tạo tốt và KHÔNG có đủ kinh nghiệm đáng đòi hỏi kính trọng. Tôi đã thấy nhiều người làm việc như SQA chỉ có kinh nghiệm phần mềm hạn chế. Nhiều người quản lí KHÔNG coi SQA là quan trọng và thường phân công người mới, người không có nhiều kinh nghiệm vào việc này. Một số người quản lí thậm chí còn bảo tôi: “Nếu họ KHÔNG thể phát triển phần mềm tốt, chúng tôi xếp họ làm việc như SQA”. Đây là sai lầm rất lớn và đó là lí do tại sao nhiều SQA không thành công mấy trong việc của họ. Đó là lí do tại sao nhiều phần mềm có khiếm khuyết.

SQA thành công nhất thường bắt nguồn từ nhóm lãnh đạo kĩ thuật, chính là người phát triển có kinh nghiệm. Những người này thường lãnh đạo các dự án, giải quyết các vấn đề kĩ thuật, và cung cấp đào tạo cho người phát triển mới. Họ biết rõ về phát triển phần mềm, biết rõ qui trình phát triển, và họ được người phát triển kính trọng. Những người này rất có tính dự ứng trong hướng dẫn, đào tạo và xác định qui trình cho nên đề bạt họ vào SQA là tiến bộ tự nhiên trong nghề nghiệp của họ. Nhiều người quản lí biện minh rằng vì họ là chủ yếu kĩ thuật, họ được cần để làm việc trong dự án nhưng luận cứ của tôi là mọi dự án đều cần ai đó để đảm bảo chất lượng và đầu tư vào SQA là bản chất cho thành công của dự án.

Theo kinh nghiệm của tôi, thay vì kiểm tra sự không tuân thủ và đòi hỏi hành động sửa chữa, người SQA dự ứng phải thiết lập môi trường thúc đẩy chất lượng và bao quát vòng đời đầy đủ của việc phát triển từ quan niệm tới hoàn thành. SQA phải trao đổi tầm quan trọng của tuân thủ qui trình để tạo ra sản phẩm chất lượng và đào tạo người phát triển tuân theo qui trình tương ứng. Thay vì đơn thuần xác nhận tuân thủ theo kế hoạch, QA phải đảm bảo rằng người phát triển hiểu mọi bước cần thiết để tạo ra sản phẩm chính xác, đầy đủ và chất lượng cao. Về cơ bản người SQA dự ứng là người thầy, người thầy kèm, huấn luyện viên, và người hướng dẫn để giúp cho người phát triển chuyển giao chất lượng sản phẩm và liên tục cải tiến cách họ phát triển phần mềm.

English version

Software quality

Some of you ask me about the difference between Software Quality Assurance (SQA), Software Quality Control (SQC) and Software Testing. Basically, SQA focuses on issues related to the process that create the software product. SQC focuses on the issues related to the software products. Testing is the method of SQC to make sure that the product works as expected.

Sometime, people confuse SQA with Test and consider SQA as a testing organization which is NOT correct. The IEEE Standard. 12207-2008 stated that “The purpose of the Software Quality Assurance (SQA) is to provide assurance that work products and processes are complying with predefined plans.” The standard also stated that the SQA process should be coordinated with the related project activities such as verification, validation, review and audit processes to identify non-conformances. It means that SQA assures that products and processes comply with the project plans and organization’s standard. The standard requires SQA to assures that these processes are documented, followed and consistent with the company’s policies. The products are fully satisfy the requirements and are acceptable to the users. For example: SQA reviews project requirements, architect and designs to ensure that they are documented accordingly and project team members are following the organization’s process to develop software. SQC and Testing executes the software programs to make sure that it works and meets requirements.

The SQA process can be described as follows:

  1. Define Quality Assurance Plans to identify what to do to ensure quality.
  2. Support Project Manager to define standards, guidelines and other techniques for the projects
  3. Ensure systematic quality control of processes and products such as reviews, inspections, audits as well as configuration management/control, production release, project control, supplier contracting and management, document control, operations and support, maintenance, backup and recovery, and security.
  4. Maintain quality records to track issues.
  5. Analyze and report on quality issues to management.
  6. Maintain and improve quality of products.

Because SQA always checks for any non-compliance and some developers do not like to be monitored, there are often conflicts between them. Some developers consider SQA is like a “police” and do not show much respect to their works. This is mostly caused by lack of quality training for developers and the fact that many SQA are also NOT well trained and do NOT have enough experiences to demand respect. I have seen many people who work as SQA only have limited software experiences. Many managers do NOT consider SQA as important and often assigned new people, who do not have a lot of experience into this jobs. Some managers even told me: “If they can NOT develop software well, we put them to work as SQA”. This is a very big mistake and that is why many SQA are not so successful in their jobs. That is why so many software have defects.

The most successful SQA usually come from Technical Lead group, who are experienced developers. These people often lead projects, solve technical problems, and provide training to new developers. They know software development well, know development process well, and they are respected by developers. These people are very proactive in guiding, training, and defining the process so by promoting them into SQA is a natural progressing in their career. Many managers argue that since they are very technical, they are needed to work in project but my argument is every project need someone to ensure quality and investment in SQA is essential for the successful of the project.

In my experience, instead of checking for non-compliance and demand corrective actions, the proactive SQA must establish an environment that promotes quality and covers the full life cycle of development from conception through completion. The SQA must communicate the important of process compliance to create quality products and train developers to follow the process accordingly. Rather than merely confirming compliance to plans, QA must ensure that developers understand all necessary steps to create an accurate, complete, and high quality products. Basically a proactive SQA is a teacher, a mentor, a coach, and a guide to help developers to deliver quality products and continually improve the way they develop software.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Phần mềm di động

Phát triển ứng dụng di động là qui trình qua đó phần mềm được phát triển cho điện thoại di động hay thiết bị cầm tay tương tự.
2

Nhu cầu cấp bách

Tuần trước, tôi đã viết về vài “khu vực nóng” trong thị trường công nghệ và tôi tin nền di động sẽ là một trong chúng trong vài năm tới.
3

Hệ thống giáo dục mới

Tôi để ba tuần giảng dạy ở Trung Quốc.
4

Kinh nghiệm của kỹ sư phần mềm

“Em đã làm năm việc trong ba năm. Chẳng có gì để tự hào nhưng hồi tưởng lại, em đã học được bài học tốt và đó là lí do tại sao em quay lại thăm thầy.”
5

Lời khuyên từ bạn bè

Năm ngoái, một sinh viên năm thứ nhất nói với tôi trong ngày đầu tiên lên lớp: “Thầy nói cứ như là bố mẹ em nói, học, học và học nữa. Cuộc sống KHÔNG chỉ là học tập và là sinh viên đại học, em KHÔNG cần những lời khuyên có vẻ như của bố mẹ thế.”

Giám sát xu hướng

Ngày nay, công nghệ thông tin là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất, nghề nghiệp được trả lương cao nhất, và bao giờ cũng có nhu cầu cao. Tuy nhiên, cũng có rủi ro mà sinh viên phải xem xét khi lựa chọn lĩnh vực học tập này.

Lời khuyên khác cho sinh viên năm đầu

Tôi nhận được một email mà người gửi viết: “Tôi thực sự thích những lời khuyên của thầy trong website SEGVN nhưng bên cạnh việc học những vấn đề kĩ thuật còn gì khác thầy có thể gợi ý cho sinh viên đại học năm thứ nhất không?”

Viết tiếp về Trung Quốc và Ấn Độ

Tôi gặp Robert trên máy bay từ Thượng Hải tới San Francisco. Anh ấy là phó chủ tịch cấp cao của một công ti lớn đã có những tiện nghi chế tạo ở cả Trung Quốc và Ấn Độ cho nên chúng tôi nói chuyện về hai nước này dựa trên tri thức của anh ấy trong nhiều năm làm việc ở đó.

Dự án Agile

Thay đổi yêu cầu là một trong những vấn đề chính trong hầu hết các dự án phần mềm.

Xu hướng tương lai trong Công nghệ thông tin

Theo nghiên cứu gần đây của Carnegie Mellon về cái nhìn trong năm năm đối với công nghiệp Công nghệ thông tin (CNTT), thì sẽ có thay đổi lớn về cách chức năng CNTT được tổ chức và quản lí.

Nhu cầu công nghiệp

Ngày nay, doanh nghiệp phức tạp hơn và yêu cầu thông tin có ý nghĩa để giúp cấp quản lí ra quyết định. Để đáp ứng với những thay đổi, công nghệ thông tin (CNTT) được sử dụng để tiến hành thu thập dữ liệu, phân tích thông tin để giúp qui trình ra quyết định và tăng năng lực cạnh tranh của công ti.

Phụ nữ trong khu vực kỹ thuật

Có vài nghiên cứu chỉ ra rằng số phụ nữ làm việc trong khu vực khoa học và công nghệ ít hơn đàn ông nhiều.

Đầu tư giáo dục

Ngày nay các đại học đang đối viện với thách thức của việc phát triển sinh viên hiệu năng cao. Đây là những sinh viên có kĩ năng cao với động cơ mạnh, kĩ năng kĩ thuật và lãnh đạo tốt người có thể làm việc cao hơn những người khác.

Làm chủ AI - Khi AI gánh giùm sự mệt mỏi của con người

"Làm chủ AI” không dạy bạn cách dùng AI để nhào nặn cơ thể cho khớp với những tiêu chuẩn hoàn hảo mà giúp chúng ta cởi bỏ cái vỏ bọc tháo vát hàng ngày, được phép lười biếng, hoang mang và cả ốm yếu.

Cuộc chiến về tài năng

Blog GS John VU - GS John Vu - 03/06/2026 12:00
Các công ty ở Thung lũng Silicon (San Jose) đang cạnh tranh về những kỹ sư phần mềm có kỹ năng với lương cao đáng kể và nhiều thưởng lớn.

Cảnh báo cho những ai thích nhắn tin "trêu lại lừa đảo": Tưởng vui nhưng sau đó phải hối hận

Kỹ năng - Quốc Vinh - 03/06/2026 11:00
Trông thì có vẻ vô hại, nhưng bạn không thể biết điều gì đang diễn ra ở phía sau hậu trường đâu.

Cha đẻ của bài kiểm tra IQ đầu tiên đã đúng

Suy ngẫm - Thiên An - 03/06/2026 10:00
Thay vì đóng khung năng lực của con bằng những điểm số ngắn hạn, cha mẹ cần nuôi dưỡng tư duy phát triển để giúp những đứa trẻ "nở muộn" có cơ hội bứt phá.

Dịch giả Nhật Bản thông thạo 8 ngoại ngữ dù mới học từ tuổi 49, sở hữu 5 bằng đại học

Truyền cảm hứng - Nhật Linh - 03/06/2026 09:00
Bắt đầu học ngoại ngữ ở tuổi gần 50, một dịch giả người Nhật đã chinh phục tới 8 ngoại ngữ, chứng minh rằng việc học không bị giới hạn bởi tuổi tác.

Làm chủ AI - Khi AI gánh giùm sự mệt mỏi của con người

Từ sách - Phim - Linh Chi - 03/06/2026 08:00
"Làm chủ AI” không dạy bạn cách dùng AI để nhào nặn cơ thể cho khớp với những tiêu chuẩn hoàn hảo mà giúp chúng ta cởi bỏ cái vỏ bọc tháo vát hàng ngày, được phép lười biếng, hoang mang và cả ốm yếu.

Giáo dục và toàn cầu hoá

Blog GS John VU - GS John Vu - 02/06/2026 12:00
Trong năm mươi năm qua, các nước đã phát triển chi phối kinh tế thế giới, đóng góp quãng hai phần ba GDP toàn cầu nhưng ngày nay nó tụt xuống còn một nửa.

1% người dùng biết quy tắc ngầm này để biến AI thành siêu trợ lý toàn năng

Kỹ năng - Lê Thảo - 02/06/2026 11:00
Phía sau hậu trường, các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) đã âm thầm chèn thêm hàng nghìn từ hướng dẫn vào mỗi cuộc hội thoại để điều hướng hành vi của chatbot.

Kiểu tình bạn rất phổ biến sau tuổi 25: Không xuất hiện thường xuyên nhưng vẫn luôn có mặt khi cần

Suy ngẫm - S.A - 02/06/2026 10:00
Tình bạn của người trưởng thành có thể mang nhiều hình dạng khác nhau.

Céline Nhã Nguyễn: Từ những cuộc đấu trí trong nghề luật đến trở thành người phụ nữ Việt đầu tiên chinh phục Everest

Truyền cảm hứng - Yên Yên - 02/06/2026 09:00
Céline Nhã Nguyễn là người phụ nữ mà bạn không bao giờ đoán được sẽ xuất hiện ở đâu tiếp theo.

Minh triết từ nỗi bất an - Khi chúng ta không sống trong hiện tại

Từ sách - Phim - Thu An - 02/06/2026 08:00
Có lẽ không ít người cảm nhận rằng chúng ta đang sống giữa thời đại đầy lo lắng. Tại sao con người luôn lo lắng, bất an? Nỗi bất an đến từ đâu?  Làm sao tìm được sự an ổn?. “Minh triết từ nỗi bất an” của Alan Watts là quyển sách sẽ chia sẻ với chúng ta thông điệp mang đến sự bình an giữa thời đại đầy lo lắng này.

Bài học từ khoán ngoài

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/06/2026 12:00
Khi tôi ở Trung Quốc tháng trước, tôi thấy điều gì đó mà tôi chưa bao giờ trông chờ: Việc đóng cửa một số nơi chế tạo ở Thượng Hải và Shenzheng.

Zalo ra mắt tính năng phụ đề cuộc gọi video

Kỹ năng - Nhật Hạ - 01/06/2026 11:00
Zalo vừa tung ra một tính năng AI mới vô cùng hữu ích giúp người dùng chuyển lời nói thành chữ theo thời gian thực ngay trên màn hình.

12 triệu người nghe Võ Hà Linh nói về điều hối hận nhất tuổi 34

Phong cách sống - Nguyễn Phượng - 01/06/2026 09:00
"Stress thì mua matcha latte, socola đá xay mà uống cho mát ruột chứ đi xăm gì cho cực", Võ Hà Linh nói.

Làm chủ AI - 90.000 giờ lao động và cỗ máy vô hình: Giữ lại phẩm giá trong đời đi làm

Từ sách - Phim - Quang Anh - 01/06/2026 08:00
Sau giai đoạn hào hứng ban đầu với AI tạo sinh, nhiều người bắt đầu nhìn thấy một mặt khác của nó. Công việc không hẳn nhẹ đi. Áp lực cũng chưa chắc giảm xuống. Có khi, mọi thứ còn trở nên dày hơn.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS