Trong Tam Quốc, Lưu Bị hiếm khi được ca ngợi vì tài cầm quân xuất chúng. So với Tào Tháo hay Tôn Quyền, ông thường bị xem là kém thế hơn. Thế nhưng, điều khiến Lưu Bị trở thành một trong ba trụ cột thiên hạ lại nằm ở khả năng nhìn người và thu phục nhân tâm.
Từ Quan Vũ, Trương Phi đến Gia Cát Lượng, những nhân vật kiệt xuất đều sẵn sàng theo phò Lưu Bị không phải vì quyền lực sẵn có, mà vì nhân nghĩa và cách đối đãi của ông. Tuy nhiên, trong số các võ tướng, có hai người luôn khiến hậu thế đặt câu hỏi: vì sao giỏi đến vậy mà vẫn không được "dùng hết tay"?
Mã Siêu từng được chính Lưu Bị ca ngợi bằng câu nổi tiếng: "Kim Lữ Bố, ngân Mã Siêu". Chỉ riêng lời đánh giá ấy đã cho thấy vị trí võ lực của Mã Siêu trong mắt người đương thời gần như ngang với Lữ Bố, chiến thần số một Tam Quốc.
Trước khi quy phục Lưu Bị, Mã Siêu đã khiến Tào Tháo nhiều phen chao đảo ở Quan Trung. Võ nghệ cao cường, xuất thân danh giá, lại nắm trong tay lực lượng riêng, Mã Siêu rõ ràng không phải kiểu tướng dễ "đặt dưới quyền" như Quan Vũ hay Trương Phi.
Chính vì vậy, nhiều sử gia cho rằng Lưu Bị tuy trọng dụng Mã Siêu trên danh nghĩa, nhưng trong thực tế luôn giữ một khoảng cách nhất định. Khi cục diện Thục Hán đã dần ổn định, Lưu Bị cần những người tuyệt đối phục tùng hơn là một mãnh tướng có uy danh độc lập. Mã Siêu được phong tước cao, nhưng ít khi nắm quyền quân sự then chốt, và mất sớm khi chưa kịp thể hiện hết vai trò.
Nếu Mã Siêu bị hạn chế vì quá mạnh và quá độc lập, thì trường hợp của Triệu Vân lại hoàn toàn khác. Triệu Vân nhiều lần được hậu thế đánh giá cao hơn cả Quan Vũ về sự toàn diện như võ nghệ, tỉnh táo, trung thành và đặc biệt là khả năng giữ bình tĩnh trong thời khắc sinh tử.
Từ Trường Bản cứu A Đẩu cho đến nhiều lần hộ giá an toàn cho Lưu Bị, Triệu Vân cho thấy ông không chỉ là võ tướng, mà còn là "lá chắn sinh mệnh" của chủ soái. Chính vì vậy, Lưu Bị hiếm khi để Triệu Vân giữ vai trò tiên phong quyết chiến như Quan Vũ hay Trương Phi.
Điều này khiến không ít người lầm tưởng rằng Triệu Vân không được trọng dụng. Thực tế, việc giao tính mạng của mình và gia quyến cho một người bảo vệ chính là mức độ tin cậy cao nhất. Triệu Vân không thiếu công lao, chỉ là được dùng ở vị trí âm thầm nhưng tối quan trọng.
Nhìn lại, Mã Siêu và Triệu Vân đều không phải "bị bỏ rơi". Một người bị đặt ngoài trung tâm vì uy danh quá lớn, dễ gây mất cân bằng quyền lực; người còn lại được giữ bên cạnh vì sự ổn định và trung thành tuyệt đối.
Lưu Bị không chọn người mạnh nhất để đánh trận, mà chọn người phù hợp nhất với từng giai đoạn. Đó cũng là lý do vì sao ông có thể đi từ kẻ "bán dép cỏ" trở thành hoàng đế Thục Hán.
Trong cuộc chơi quyền lực, dùng người không chỉ là thưởng công, mà còn là bài toán cân bằng và Lưu Bị hiểu điều đó hơn ai hết.
Theo Sohu, Sina, 163 - Theo CFB
