'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

20/08/2020 22:00
'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

Đầu năm 1868, vua Tự Đức sai Hiệp biện đại học sĩ Trần Tiễn Thành và Bang biện huyện Thành Hóa Nguyễn Văn Tường mang theo một dự thảo đã được triều đình soạn sẵn để theo đó mà bàn thảo vào Gia Định thương thuyết hiệp ước mới, nhưng không được toàn quyền quyết định.

           

Việc điều đình không thành, Hiệp biện họ Trần bị vua giáng xuống làm tả Tham tri bộ Công.

Phan Thanh Giản qua Pháp đòi lại… ba tỉnh miền tây

Trong chuyến đi Gia Định, Tùy biện Nguyễn Văn Tường có đến gặp Lãnh sự Y Pha Nho (Tây Ban Nha - TN) và dò xét tình ý xem họ có thể giúp gì được chăng. Họ Nguyễn cũng có tiếp xúc với luật sư Blancsubé để xét việc kiện hành động vi ước bất hợp pháp, cưỡng chiếm miền Tây của Đề đốc de La Grandière, và việc cho phái đoàn mang thổ vật tặng Quốc trưởng các cường quốc để nới rộng bang giao.

Thực lục không đề cập đến nội dung cuộc thương thuyết này, nhưng căn cứ vào tài liệu từ phía Pháp, sử gia Fourniau cho biết phía Việt phản đối việc Pháp cưỡng chiếm ba tỉnh miền Tây, và đòi Pháp trả lại hai tỉnh Gia Định và Biên Hòa. Về bốn tỉnh còn lại, Pháp có quyền định phần chia thuế má, nhưng sẽ do các quan Việt cai trị. VN phải bán ba tỉnh miền Tây cho Pháp với giá là 1.600.000 đồng bạc, sẽ mở mọi hải cảng dọc bờ biển cho thông thương và Pháp sẽ trợ giúp trong việc chống giặc cướp biển. Mặc dầu không ký được điều ước mới như ý vua muốn, phái đoàn đã thực hiện được nhiều công tác khá ích lợi.

Về tới H.Thành Hóa (Quảng Trị), Bang biện Tường với Hiệp biện Thành trở vào Huế dâng sớ chứng minh rằng việc gởi phái đoàn sang Pháp không những vô ích mà còn có hại, vì lâu rồi, các chủ súy Pháp từ Bonard về sau đều muốn lấy cả 6 tỉnh Nam kỳ, dù ta có tỏ ra thành tâm mấy đi nữa trong việc thi hành Hòa ước Nhâm Tuất, và đề nghị nên nỗ toàn lực trong việc phòng giữ phần đất còn lại, chuẩn bị để lâm thời tấn công lấy lại phần đất đã mất khi thời cơ cho phép. Đồng thời, nên gởi một quốc thư cho quốc trưởng Pháp và một thư của Thương bạc viện cho tướng Pháp ở Gia Định nói rõ những điều kiện trả lại Gia Định, Biên Hòa và miễn tiền bồi thường của hòa ước 1862, xem họ trả lời ra sao. Thư, ngày 30.10.1869, của vua Tự Đức gởi Hoàng đế Napoléon III có đề nghị những điều này (được lưu trữ tại văn khố Bộ Ngoại giao Pháp). Trước đó hai tuần, Tùy biện Tường cũng đề nghị lên vua sách lược chống Pháp “hòa để thủ, thủ để mưu chiến”.

Phạm Phú Thứ khóc Phan Thanh Giản

Những người ngoài cuộc thời đó và các sử gia quan sát viên ngày nay nói chung đều đã không cảm thông được những thủ đoạn quyền biến của vua quan triều Tự Đức. May thay, một người trong cuộc thời đó đã hé lộ cho thấy phần nào mưu lược của vua và triều thần trong vụ này. Đó là đại thần Phạm Phú Thứ, người đã từng hợp tác với sứ thần trong sự hình thành hòa ước 5.6.1862, nhất là trong giai đoạn phê chuẩn và trao đổi hiệp ước, đã cùng đi Pháp với phái đoàn Phan Thanh Giản với tư cách là phó sứ, và thường được vua cử làm Khâm sai để điều đình với các đại diện Pháp từ Gia Định ra kinh để đòi vua nhượng thêm ba tỉnh Nam kỳ còn lại.

Lần ký Hiệp ước Nhâm Tuất, Phan tiên sinh đã cứu nước ta khỏi cơn khủng hoảng, hầu cho Nguyễn Tri Phương có thể đem quân ra Bắc dẹp loạn. Ký xong, ông nhận vào làm Tổng đốc Vĩnh Long để bảo đảm việc thi hành hiệp ước cho trôi chảy. Ông còn đi sứ sang Pháp mang thư của vua Tự Đức viết cho Pháp hoàng xin chuộc 3 tỉnh miền Tây đã lỡ nhượng và sau đó ký được một hiệp ước mới, thuận lợi hơn… nhưng cuối cùng vẫn không thành. Tình hình ngoài Bắc tạm yên thì trong Nam, Pháp lại sinh sự muốn chiếm luôn các tỉnh còn lại của Nam kỳ. Rồi cũng chính ông vào Nam để hòa hoãn với Pháp để bảo toàn miền Tây này. Bao nhiêu công tác chính trị và ngoại giao mà sử gia thường gọi là “chủ hòa” đều một vai ông gánh vác, làm cho ông bị biết bao nhiêu là điều tiếng: bán nước, đầu hàng, rước đạo, Việt gian… Trước những hiểu lầm đáng tiếc, Phan tiên sinh đành ngậm đắng nuốt cay, không biện bạch cho mình để khỏi tiết lộ bí mật quốc gia, làm hại uy tín của vua và chính nghĩa của chế độ. Tiên sinh đã lấy cái chết để bảo toàn khí tiết của mình, chứng minh cho lòng thành đối với vua, với nước…

Trong một bài điếu hay bi ca có giá trị lịch sử hết sức lớn lao, được làm vào mùa thu năm 1867 để tưởng nhớ đại thần họ Phan, họ Phạm Thượng thư bộ Hộ sung Đại thần Cơ mật viện mô tả: Sau 5 năm chống đánh với quân Pháp và mất các tỉnh miền Đông, vô số người chết và tài sản bị tiêu hủy, nước nhà hầu như kiệt quệ, cuộc nội loạn ở Bắc kỳ lại bùng nổi lên, sao chổi hiện ra cùng với thiên tai, hạn hán, lụt lội xảy ra liên hồi…, với tình thế và tương quan lực lượng như vậy, ngài làm sao mà lấy lại ba tỉnh đã mất và tránh khỏi phải trả tiền bồi phí: “Năm trước, khi hòa ước được kết thúc, ngài đã chấp nhận vai trò phạm nhân hầu đem lại đôi chút thảnh thơi cho một giai đoạn nguy biến”. Nay ngài đã chết ngay trên lãnh thổ ba tỉnh miền Tây mà ngài đã có trách nhiệm chống giữ. “Sự cắt nhượng lãnh thổ, chung cuộc, cần phải do nhà vua quyết định. Ai ai cũng cho rằng ngài đã làm sai trái... (nhưng) có bao nhiêu người biết được tình trạng thực sự của nước nhà?”.

Lẽ dĩ nhiên, lý do bí mật đã không cho phép đại thần Phạm Phú Thứ trình bày rõ hơn nữa uẩn khúc của bậc đàn anh khả kính họ Phan.

Theo Thanh Niên


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Nữ họa sĩ thiên tài chuyên khắc họa… nỗi căm hờn oán giận

Nữ họa sĩ người Ý Artemisia Gentileschi (1593-1656) lúc sinh thời hay bị nhắc nhớ đến bởi những bi kịch xảy ra trong cuộc đời, nhiều hơn là những siêu phẩm hội họa mà bà sáng tạo nên.
2

Bên tách cà phê: Cà phê và giấc mơ Mỹ

Cà phê, trà và chocolate được đưa vào Mỹ gần như đồng thời. Thế nhưng, người Mỹ đã chọn cà phê là thức uống của tinh thần yêu nước, tinh thần thượng tôn tự do đồng thời hiện thực hóa giấc mơ Mỹ.
3

Có một thời Hà Nội say trong ánh đèn sân khấu...

Cứ thử hỏi một người từng sống qua nhiều thời đoạn của Hà Nội về những sân khấu, bạn sẽ bất ngờ nhận ra rằng, đối với họ, đó là một vùng ký ức sống động nhường nào. Hoài niệm về những vở diễn, âm sắc, tình tiết sau lớp màn nhung luôn lung linh, lấp lánh, gợi nhắc về một thời vàng son rực rỡ, ngập tràn xúc cảm giữa lòng Thủ đô…
4

Yêu cầu khẩn trương khắc phục hư hỏng tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Sở xây dựng TP.HCM vừa có thông báo yêu cầu chủ đầu tư dự án khu cao ốc tứ giác Bến Thành và các đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục hư hỏng nghiêm trọng tại Bảo tàng Mỹ thuật trong quá thi công, cũng như đảm an toàn cho người dân.
5

Đấu giá chiếc xe cổ của NSND Út Trà Ôn ủng hộ đồng bào miền Trung

Ban tổ chức chương trình “Hạt Giống Tâm Hồn vì miền Trung yêu thương” đã quyết định đấu giá chiếc xe cổ quý giá một thời của NSND Út Trà Ôn để gây quỹ ủng hộ đồng bào vùng lũ.

Đế chế Hồi giáo - Từ bộ lạc du mục trở thành đế chế hùng mạnh

Từ bộ lạc du mục ở sa mạc, dưới sự lãnh đạo của Muhammad – người khai sinh Hồi giáo cùng các thủ lĩnh Caliphate và quân đội tinh nhuệ đã xây dựng nên một đế chế hùng cường trong lịch sử trung đại, một đế chế mênh mông kéo dài từ Âu sang Á tới Bắc Phi.

Nghệ sĩ Hồng Kông thiết kế hơn 170 chiếc khẩu trang độc đáo

Một nghệ sĩ Hồng Kông đã sáng tạo ra hàng loạt chiếc khẩu trang độc đáo với nhiều chủ đề khác nhau.

Đế chế La Mã – Từ thành bang nô lệ trở thành đế chế không có điểm kết thúc

Đế chế La Mã đã tham gia tạo dựng nên một nền văn minh tiến bộ bằng sự hiểu biết, ham học hỏi mà thế giới hiện đại đang kế thừa và phát triển.

Bên tách cà phê: Cà phê và sách – công thức thịnh vượng của người Đức

Người Đức đã uống cà phê trong hơn 300 năm, trung bình một năm, mỗi người uống đến 164 lít cà phê – nhiều hơn cả uống nước. Và bây giờ, Đức đang là nền kinh tế sáng tạo nhất thế giới.

Samuel Baron viết về Đàng Ngoài: Đám tang xa hoa của Chúa Trịnh

Không chỉ có cuộc sống vương giả nơi trần thế mà khi chết, đám tang của Chúa ở Đàng Ngoài cũng diễn ra xa hoa, thậm chí vượt cả đám tang dành cho vua. Điều này được tiết lộ qua sách "Mô tả vương quốc Đàng Ngoài" (Omega và NXB Khoa học Xã hội).

Phiên bản thu nhỏ của các tác phẩm hội họa đình đám, giá 5,5 - 6,5 triệu đồng

Nell McKay, nữ họa sĩ đến từ Cropton, North Yorkshire, Anh đã tạo ra các phiên bản thu nhỏ từ các tác phẩm hội họa danh tiếng.

Đế chế Ba Tư thứ nhất – Từ bộ lạc bé nhỏ đến Đế chế hùng mạnh

Đế chế Ba Tư đã để lại di sản dài lâu cho sự phát triển sau này của các nền văn minh thế giới và là đế chế đầu tiên đặt nền móng cho các đế chế sau này trong lịch sử cổ đại.

Văn minh Maya – Kho tàng trí tuệ bí ẩn

Trong thời kỳ cổ đại, văn minh Maya đóng vai trò khởi thủy cho các phát kiến vượt thường, là nơi duy nhất trong các nền văn minh tại Tây Bán cầu có hệ thống chữ viết cùng hệ thống lịch riêng biệt, khoa học phát triển vượt bậc.

Sống tối giản, tối thiểu để đạt được tối đa

Sách - STYLE Editor - 25/10/2020 08:30
Cuộc sống vốn mong manh, còn sự đời thì vô thường. Chẳng có gì lạ là ai nấy đều khao khát cảm giác an toàn. Nhưng ta không bao giờ tìm được sự an toàn lâu dài từ của cải trần tục.

Lần lượt cho 2 con đi du học, mẹ nhận ra chân lý: Du học không phải là con đường cho mọi đứa trẻ

Giới trẻ - 25/10/2020 08:00
Xấu hổ, ngậm ngùi, chả dám nhìn ai, nhưng làm sao, chẳng nhẽ cứ để con bên đấy? Tôi nhận ra, du học không phải là nơi gửi gắm niềm hy vọng của tất cả cha mẹ cho những đứa con.

Bởi vì xem nhẹ nên vui vẻ, bởi không sân si nên hạnh phúc, bởi miệng mỉm cười nên lòng ấm áp

Giới trẻ - 25/10/2020 07:30
Làm một con người bình yên lặng lẽ nghĩa là không so đo không sốt ruột, không tranh không giành. Phải biết rằng con người ta càng bận rộn, thì trong lòng càng dễ bất an, bởi vì điều bản thân sinh mệnh mong chờ không phải là bận rộn, mà là được nghỉ ngơi trong yên bình.

Kích cầu du lịch nội địa lần 2, TP.HCM có 200 tour giảm giá

Du lịch - Minh An - 25/10/2020 07:15
Nằm trong chương trình kích cầu du lịch nội địa lần 2 đến hết 2020, TP.HCM có gần 100 doanh nghiệp tham gia với 200 tour ưu đãi đến 50%.

Giải Tennis QNH kêu gọi giúp đỡ đồng bào miền Trung

Thể thao - PV - 24/10/2020 22:30
Giải Tennis QNH tranh cúp ASIA do CLB Doanh Nhân Quế Sơn năm nay được tổ chức với sự hỗ trợ truyền thông từ Tập Đoàn truyền thông Thanh Niên; các cơ quan báo chí như Một Thế Giới, Thanh Niên...

KHẨN: Bão chồng bão hướng vào miền Trung

Thời sự - 24/10/2020 22:00
Trong khi bão số 8 đang hướng vào các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Quảng Trị, gần Biển Đông lại xuất hiện áp thấp nhiệt đới có thể mạnh lên thành bão với đường đi hướng vào miền Trung.

Các nhà cái đánh giá cao Biden, người chơi đổ tiền đặt cửa Trump

Thế giới - Anh Tú - 24/10/2020 21:00
Bất chấp nhà cái đánh giá cao Biden trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, người đặt tiền cho cửa Trump chiếm áp đảo.

Cảnh tan hoang sau thiên tai ở 2 xã bị chia cắt của tỉnh Quảng Trị

Thời sự - Quế Sơn - 24/10/2020 20:30
Bị thiên tai tàn phá, 2 xã vùng biên giới của tỉnh Quảng Trị đang trải qua những ngày tháng cơ cực khi người dân thiếu lương thực, nhà cửa trong cảnh hoang tàn.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc biểu dương tinh thần ‘tương thân tương ái’

Thời sự - Quế Sơn - 24/10/2020 20:00
Trong chuyển công tác kiểm tra khắc phục hậu quả mưa lũ tại tỉnh Quảng Bình, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã biểu dương tinh thần tương thân tương ái của các đơn vị, cá nhân, nhà hảo tâm đã giành nguồn lực hỗ trợ nhân dân vùng bão lũ.

Chiều 24.10, thêm 12 ca mắc COVID-19 là người nhập cảnh

Thời sự - 24/10/2020 19:32
Chiều 24.10 ghi nhận thêm 12 ca mắc mới COVID-19 là người nhập cảnh được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.160 bệnh nhân.

Vừa lộ diện, “Kiều” của Mai Thu Huyền lại gây tranh cãi

Điện ảnh - 24/10/2020 19:00
Nhà sản xuất “Kiều” vừa công bố cận mặt nữ diễn viên chính, người hóa thân thành Thúy Kiều trong phim. Nhiều tranh cãi trái chiều lập tức xuất hiện xoay quanh nhan sắc cũng như trang phục của nữ chính.

Sao phim Kẻ huỷ diệt 'lên tiếng' sau ca phẫu thuật tim lần ba

Điện ảnh - Đan Thuỳ - 24/10/2020 18:30
Sao phim Kẻ huỷ diệt chia sẻ cảm thấy tuyệt vời sau khi trải qua ca phẫu thuật tim lần ba.

Bắt đối tượng chiếm đoạt 100 triệu đồng của “Góa phụ Rào Trăng 3”

Thời sự - 24/10/2020 18:00
Công an Đắk Nông vừa bắt đối tượng lừa đảo chiếm đoạt 100 triệu đồng của chị Lê Thị Thu Thảo, vợ nạn nhân vụ sạt lở tại Thủy điện Rào Trăng 3. Đối tượng bị bắt sau 4 ngày gây án.

Vì sao xuất siêu luôn là điểm sáng của Việt Nam?

Kinh tế - Tuyết Nhung - 24/10/2020 17:30
Xuất siêu luôn là điểm sáng trong bức tranh kinh tế của Việt Nam nhiều năm qua. Qua từng năm, mức xuất siêu lại có sự gia tăng đáng kể.

Loạt phim kinh dị hấp dẫn trên Netflix trong dịp Halloween 2020

Điện ảnh - Đan Thuỳ - 24/10/2020 17:00
Sắp tới một loạt phim và series kinh dị hấp dẫn sẽ được Netflix giới thiệu trong dịp Halloween năm nay.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Chủ nhật, 25/10/2020