'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

20/08/2020 22:00
'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

Đầu năm 1868, vua Tự Đức sai Hiệp biện đại học sĩ Trần Tiễn Thành và Bang biện huyện Thành Hóa Nguyễn Văn Tường mang theo một dự thảo đã được triều đình soạn sẵn để theo đó mà bàn thảo vào Gia Định thương thuyết hiệp ước mới, nhưng không được toàn quyền quyết định.

           

Việc điều đình không thành, Hiệp biện họ Trần bị vua giáng xuống làm tả Tham tri bộ Công.

Phan Thanh Giản qua Pháp đòi lại… ba tỉnh miền tây

Trong chuyến đi Gia Định, Tùy biện Nguyễn Văn Tường có đến gặp Lãnh sự Y Pha Nho (Tây Ban Nha - TN) và dò xét tình ý xem họ có thể giúp gì được chăng. Họ Nguyễn cũng có tiếp xúc với luật sư Blancsubé để xét việc kiện hành động vi ước bất hợp pháp, cưỡng chiếm miền Tây của Đề đốc de La Grandière, và việc cho phái đoàn mang thổ vật tặng Quốc trưởng các cường quốc để nới rộng bang giao.

Thực lục không đề cập đến nội dung cuộc thương thuyết này, nhưng căn cứ vào tài liệu từ phía Pháp, sử gia Fourniau cho biết phía Việt phản đối việc Pháp cưỡng chiếm ba tỉnh miền Tây, và đòi Pháp trả lại hai tỉnh Gia Định và Biên Hòa. Về bốn tỉnh còn lại, Pháp có quyền định phần chia thuế má, nhưng sẽ do các quan Việt cai trị. VN phải bán ba tỉnh miền Tây cho Pháp với giá là 1.600.000 đồng bạc, sẽ mở mọi hải cảng dọc bờ biển cho thông thương và Pháp sẽ trợ giúp trong việc chống giặc cướp biển. Mặc dầu không ký được điều ước mới như ý vua muốn, phái đoàn đã thực hiện được nhiều công tác khá ích lợi.

Về tới H.Thành Hóa (Quảng Trị), Bang biện Tường với Hiệp biện Thành trở vào Huế dâng sớ chứng minh rằng việc gởi phái đoàn sang Pháp không những vô ích mà còn có hại, vì lâu rồi, các chủ súy Pháp từ Bonard về sau đều muốn lấy cả 6 tỉnh Nam kỳ, dù ta có tỏ ra thành tâm mấy đi nữa trong việc thi hành Hòa ước Nhâm Tuất, và đề nghị nên nỗ toàn lực trong việc phòng giữ phần đất còn lại, chuẩn bị để lâm thời tấn công lấy lại phần đất đã mất khi thời cơ cho phép. Đồng thời, nên gởi một quốc thư cho quốc trưởng Pháp và một thư của Thương bạc viện cho tướng Pháp ở Gia Định nói rõ những điều kiện trả lại Gia Định, Biên Hòa và miễn tiền bồi thường của hòa ước 1862, xem họ trả lời ra sao. Thư, ngày 30.10.1869, của vua Tự Đức gởi Hoàng đế Napoléon III có đề nghị những điều này (được lưu trữ tại văn khố Bộ Ngoại giao Pháp). Trước đó hai tuần, Tùy biện Tường cũng đề nghị lên vua sách lược chống Pháp “hòa để thủ, thủ để mưu chiến”.

Phạm Phú Thứ khóc Phan Thanh Giản

Những người ngoài cuộc thời đó và các sử gia quan sát viên ngày nay nói chung đều đã không cảm thông được những thủ đoạn quyền biến của vua quan triều Tự Đức. May thay, một người trong cuộc thời đó đã hé lộ cho thấy phần nào mưu lược của vua và triều thần trong vụ này. Đó là đại thần Phạm Phú Thứ, người đã từng hợp tác với sứ thần trong sự hình thành hòa ước 5.6.1862, nhất là trong giai đoạn phê chuẩn và trao đổi hiệp ước, đã cùng đi Pháp với phái đoàn Phan Thanh Giản với tư cách là phó sứ, và thường được vua cử làm Khâm sai để điều đình với các đại diện Pháp từ Gia Định ra kinh để đòi vua nhượng thêm ba tỉnh Nam kỳ còn lại.

Lần ký Hiệp ước Nhâm Tuất, Phan tiên sinh đã cứu nước ta khỏi cơn khủng hoảng, hầu cho Nguyễn Tri Phương có thể đem quân ra Bắc dẹp loạn. Ký xong, ông nhận vào làm Tổng đốc Vĩnh Long để bảo đảm việc thi hành hiệp ước cho trôi chảy. Ông còn đi sứ sang Pháp mang thư của vua Tự Đức viết cho Pháp hoàng xin chuộc 3 tỉnh miền Tây đã lỡ nhượng và sau đó ký được một hiệp ước mới, thuận lợi hơn… nhưng cuối cùng vẫn không thành. Tình hình ngoài Bắc tạm yên thì trong Nam, Pháp lại sinh sự muốn chiếm luôn các tỉnh còn lại của Nam kỳ. Rồi cũng chính ông vào Nam để hòa hoãn với Pháp để bảo toàn miền Tây này. Bao nhiêu công tác chính trị và ngoại giao mà sử gia thường gọi là “chủ hòa” đều một vai ông gánh vác, làm cho ông bị biết bao nhiêu là điều tiếng: bán nước, đầu hàng, rước đạo, Việt gian… Trước những hiểu lầm đáng tiếc, Phan tiên sinh đành ngậm đắng nuốt cay, không biện bạch cho mình để khỏi tiết lộ bí mật quốc gia, làm hại uy tín của vua và chính nghĩa của chế độ. Tiên sinh đã lấy cái chết để bảo toàn khí tiết của mình, chứng minh cho lòng thành đối với vua, với nước…

Trong một bài điếu hay bi ca có giá trị lịch sử hết sức lớn lao, được làm vào mùa thu năm 1867 để tưởng nhớ đại thần họ Phan, họ Phạm Thượng thư bộ Hộ sung Đại thần Cơ mật viện mô tả: Sau 5 năm chống đánh với quân Pháp và mất các tỉnh miền Đông, vô số người chết và tài sản bị tiêu hủy, nước nhà hầu như kiệt quệ, cuộc nội loạn ở Bắc kỳ lại bùng nổi lên, sao chổi hiện ra cùng với thiên tai, hạn hán, lụt lội xảy ra liên hồi…, với tình thế và tương quan lực lượng như vậy, ngài làm sao mà lấy lại ba tỉnh đã mất và tránh khỏi phải trả tiền bồi phí: “Năm trước, khi hòa ước được kết thúc, ngài đã chấp nhận vai trò phạm nhân hầu đem lại đôi chút thảnh thơi cho một giai đoạn nguy biến”. Nay ngài đã chết ngay trên lãnh thổ ba tỉnh miền Tây mà ngài đã có trách nhiệm chống giữ. “Sự cắt nhượng lãnh thổ, chung cuộc, cần phải do nhà vua quyết định. Ai ai cũng cho rằng ngài đã làm sai trái... (nhưng) có bao nhiêu người biết được tình trạng thực sự của nước nhà?”.

Lẽ dĩ nhiên, lý do bí mật đã không cho phép đại thần Phạm Phú Thứ trình bày rõ hơn nữa uẩn khúc của bậc đàn anh khả kính họ Phan.

Theo Thanh Niên


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Danh họa Picasso qua lời kể của người con gái bí mật

Cuốn hồi ký của người con gái đầu lòng sẽ cho thấy một danh họa Picasso rất khác khi ở trong vai trò của một người cha, khác xa với những tai tiếng của ông trong vị trí một người tình.
2

Tinh thần chiến binh tạo nên Đế chế Nguyên Mông hùng mạnh

Ở thời điểm cực thịnh, đế chế Nguyên Mông chinh phục được 24 triệu km2, tương đương 1/6 diện tích địa cầu và trở thành đế quốc có lãnh thổ liền nhau lớn nhất trong lịch sử loài người.
3

Ứng xử với lời chê

Ở đời, ai mà không thích được người khác khen ngợi. Thế nhưng, đôi khi chúng ta bị góp ý về khuyết điểm hay thậm chí là bị chê, cần ứng xử sao cho phù hợp.
4

Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

Đà Lạt đi vào các tác phẩm hư cấu của những nhà văn thời Đông Dương và hiện đại với vẻ kín đáo, ưu sầu và đầy hoài niệm. Mà không chỉ có vậy, hậu duệ của những cư dân bản địa cũng đang trình bày nỗi hoài niệm ấy theo từng bước chân trở về trung tâm thành phố, nơi từng là làng bon cũ.
5

Đế chế Ottoman - Từ không chốn dung thân đến bá chủ thế giới

Đế chế Ottoman đã gây ảnh hưởng trên toàn bộ khu vực châu Á – Âu – Phi, tạo ra một diện mạo chính trị mới của thế giới kể từ cuối thế kỷ 13 đến thế kỷ 17.

Đế chế Hồi giáo - Từ bộ lạc du mục trở thành đế chế hùng mạnh

Từ bộ lạc du mục ở sa mạc, dưới sự lãnh đạo của Muhammad – người khai sinh Hồi giáo cùng các thủ lĩnh Caliphate và quân đội tinh nhuệ đã xây dựng nên một đế chế hùng cường trong lịch sử trung đại, một đế chế mênh mông kéo dài từ Âu sang Á tới Bắc Phi.

Nghệ sĩ Hồng Kông thiết kế hơn 170 chiếc khẩu trang độc đáo

Một nghệ sĩ Hồng Kông đã sáng tạo ra hàng loạt chiếc khẩu trang độc đáo với nhiều chủ đề khác nhau.

Đế chế La Mã – Từ thành bang nô lệ trở thành đế chế không có điểm kết thúc

Đế chế La Mã đã tham gia tạo dựng nên một nền văn minh tiến bộ bằng sự hiểu biết, ham học hỏi mà thế giới hiện đại đang kế thừa và phát triển.

Bên tách cà phê: Cà phê và sách – công thức thịnh vượng của người Đức

Người Đức đã uống cà phê trong hơn 300 năm, trung bình một năm, mỗi người uống đến 164 lít cà phê – nhiều hơn cả uống nước. Và bây giờ, Đức đang là nền kinh tế sáng tạo nhất thế giới.

Samuel Baron viết về Đàng Ngoài: Đám tang xa hoa của Chúa Trịnh

Không chỉ có cuộc sống vương giả nơi trần thế mà khi chết, đám tang của Chúa ở Đàng Ngoài cũng diễn ra xa hoa, thậm chí vượt cả đám tang dành cho vua. Điều này được tiết lộ qua sách "Mô tả vương quốc Đàng Ngoài" (Omega và NXB Khoa học Xã hội).

Phiên bản thu nhỏ của các tác phẩm hội họa đình đám, giá 5,5 - 6,5 triệu đồng

Nell McKay, nữ họa sĩ đến từ Cropton, North Yorkshire, Anh đã tạo ra các phiên bản thu nhỏ từ các tác phẩm hội họa danh tiếng.

Đế chế Ba Tư thứ nhất – Từ bộ lạc bé nhỏ đến Đế chế hùng mạnh

Đế chế Ba Tư đã để lại di sản dài lâu cho sự phát triển sau này của các nền văn minh thế giới và là đế chế đầu tiên đặt nền móng cho các đế chế sau này trong lịch sử cổ đại.

Văn minh Maya – Kho tàng trí tuệ bí ẩn

Trong thời kỳ cổ đại, văn minh Maya đóng vai trò khởi thủy cho các phát kiến vượt thường, là nơi duy nhất trong các nền văn minh tại Tây Bán cầu có hệ thống chữ viết cùng hệ thống lịch riêng biệt, khoa học phát triển vượt bậc.

Vì sao nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai bị bắt?

Thời sự - 25/09/2020 23:30
Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai bị bắt vì có hành vi vụ lợi, vì động cơ cá nhân, chấp thuận cho Công ty BMS tham gia đề án lắp đặt robot Rosa với giá không đúng thực tế, chiếm đoạt tiền điều trị của người bệnh.

Sai phạm rất nghiêm trọng, Viện Thẩm mỹ Ruby bị phạt 155 triệu và đóng cửa 9 tháng

Thời sự - 25/09/2020 23:00
Dù không có giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh nhưng Viện Thẩm mỹ Ruby - Công ty TNHH Ruby Center vẫn tổ chức cung cấp dịch vụ làm đẹp. Ngoài ra, đơn vị này còn quảng cáo trá hình để thu hút những người đến đây làm đẹp.

36% vị thành niên Việt Nam quan hệ tình dục nhưng không dùng biện pháp bảo vệ

Thời sự - 25/09/2020 22:30
Thông tin trên được Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) cho biết tại Hội thảo hưởng ứng Ngày tránh thai Thế giới với thông điệp “Chủ động tránh thai, chủ động tương lai” hôm 25.9.

Bộ Y tế cảnh báo Việt Nam có thể xuất hiện ca mắc COVID-19 mới từ các ổ dịch cũ

Thời sự - 25/09/2020 22:15
Chiều 25.9, Ban Chỉ đạo Quốc gia cho biết Việt Nam không có thêm ca mắc COVID-19. Đến nay đã 23 ngày nước ta không ghi nhận ca mắc mới COVID-19 ở cộng đồng và chữa khỏi 999 bệnh nhân COVID-19.

Nhóm nhạc nữ BLACKPINK trở thành đại diện phát ngôn mới của Pepsi

Giải trí - 25/09/2020 22:00
BLACKPINK, một trong nhóm nhạc nữ thuộc hàng “top” các nhóm nhạc châu Á, đã chính thức trở thành đại diện phát ngôn của thương hiệu Pepsi.

Úc đưa bằng chứng gây tranh cãi về số lượng 'cơ sở giáo dục cải tạo' ở Tân Cương

Thế giới - 25/09/2020 21:30
Viện Chính sách chiến lược Úc (ASPI) mới đây đã công bố báo cáo tiết lộ khu vực Tân Cương (Trung Quốc) có hơn 380 cơ sở bị nghi là các cơ sở "giáo dục cải tạo" người dân tộc thiểu số.

Chàng trai Pháp có sở thích kỳ lạ: Nghiện phẫu thuật để trở thành người hành tinh

Giải trí - 25/09/2020 21:00
Anthony Loffredo đến từ Pháp nổi tiếng trên mạng xã hội vì sở thích khác người. Anh xăm khắp cơ thể, xẻ lưỡi, xỏ khuyên đầy mặt và trải qua nhiều cuộc phẫu thuật nguy hiểm để trông giống người hành tinh.

Nguyễn Trương Quý: Sự bối rối của lạc thú

Giải trí - 25/09/2020 20:30
Các điểm nghỉ mát thực sự đi vào thói quen đời sống khi chúng có mặt trong các sản phẩm truyền thông giải trí. Những cái tên Tam Đảo, Đồ Sơn, Long Hải, Vũng Tàu… đã được truyền tụng như thiên đường hạ giới.

‘Tự quyết định phân phối vắc xin COVID-19 khẩn cấp, ông Trump làm FDA bị xói mòn niềm tin’

Sức khỏe - 25/09/2020 20:00
Nếu phủ quyết các quy tắc của FDA về vắc xin COVID-19, ông Trump có thể phá vỡ cấu trúc phê duyệt truyền thống và làm xói mòn lòng tin của công chúng với cơ quan điều hành’, chuyên gia nói.

Thực hiện chuyến bay thương mại quốc tế đầu tiên về Việt Nam sau đại dịch COVID-19

Thời sự - 25/09/2020 19:30
Sau một thời gian dài bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19, Việt Nam đón chuyến bay thương mại quốc tế đầu tiên. Đây là tín hiệu quan trọng đáng mừng cho hàng không và du lịch Việt Nam.

Hà Nội mời thầu... mua bút phục vụ đại hội với dự toán 50 triệu đồng

Thời sự - 25/09/2020 19:00
Để có bút dùng trong Đại hội Đảng bộ TP.Hà Nội lần thứ 17, Văn phòng Thành ủy mời thầu riêng 1 gói thầu với dự toán 50 triệu đồng, nguồn từ ngân sách để... mua bút. Mời thầu mua cặp da đựng tài liệu với mức dự toán 960 triệu đồng.

Ông Kim Jong-un hối tiếc vì lính Triều Tiên bắn chết quan chức Hàn để kiểm soát COVID-19

Thế giới - 25/09/2020 18:30
Hôm 25.9, cố vấn an ninh quốc gia của Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã bày tỏ sự tiếc nuối về cái chết của quan chức Hàn Quốc mất tích, lý giải rằng rằng họ đã bắn ông ta như một phần của các biện pháp chống lại coronavirus.

Vợ của nhà hoạt động Hồng Kông Wong Wai-Yin bị Trung Quốc bắt khi trốn sang Đài Loan: ‘Đợi anh suốt đời’

Thế giới - 25/09/2020 18:00
Vợ Wong Wai-Yin lo sợ điều tồi tệ nhất sau khi đọc bức thư chia tay ngắn của anh.

Bộ GD-ĐT khẳng định chưa tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính trong năm 2021

Thi cử - 25/09/2020 17:30
Mới đây, thông tin các học sinh thi tốt nghiệp THPT sẽ được thi trên máy tính vào năm 2021 khiến nhiều người quan tâm và lo lắng.

Nếu ông Trump thất cử, phe Cộng hòa cam kết chuyển giao quyền lực một cách hòa bình

Thế giới - 25/09/2020 17:00
Lãnh đạo phe đa số Thượng viện Mỹ Mitch McConnell và các đảng viên Cộng hòa hàng đầu khác hôm 24.9 đã phản bác việc Tổng thống Donald Trump từ chối cam kết chuyển giao quyền lực một cách hòa bình, đảm bảo với cử tri Mỹ rằng các nhà lập pháp sẽ chấp nhận kết quả của cuộc bầu cử tháng 11.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 26/09/2020