Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Lúc đầu tôi cứ nghĩ con bước vào tuổi dậy thì nên hay cáu bẳn, buồn vô cớ, thích thu mình trong phòng, không muốn nói chuyện với ai. Nhưng càng ngày, tôi càng thấy có gì đó sai sai.
Con bé vốn là đứa lanh lợi, hay cười, vậy mà dạo này lầm lì. Ăn cơm không nói, hỏi gì cũng chỉ ậm ừ, đôi khi vừa nói vừa rơm rớm nước mắt. Có lần, nó nói khẽ khi đang rửa bát: "Mẹ ơi, mẹ cho con chuyển lớp được không?".
Tôi giật mình. Gặng hỏi mãi con mới nói thật. Con kể, từ đầu năm lớp 10 đến giờ, có mấy bạn ngồi bàn dưới cứ hay trêu chọc khuyết điểm răng hơi hô của con. Lúc đầu chỉ là vài câu nói vui, nhưng càng ngày càng quá đà.
– "Tụi nó cứ giả vờ nhe răng ra, rồi cười khúc khích khi con trả lời cô giáo. Có hôm con vừa quay lưng đi là tụi nó gọi giật lại: "Ê, cái răng sắp đâm thủng quyển sách kia kìa!". Mấy bạn khác không nói gì, nhưng cứ nhìn con rồi cười. Mẹ nghĩ xem, con phải đứng phát biểu bao nhiêu lần trong một buổi học. Lần nào đứng dậy cũng thấy nhột nhột sau lưng. Con không tập trung được gì cả".
Nghe đến đây, tôi thở dài: "Có gì đâu mà con phải buồn. Mấy đứa xấu tính thì kệ nó, mình càng để ý nó càng được đà".
Tôi nghĩ mình đang an ủi con và dạy con sống bản lĩnh. Nhưng không – tôi đang làm con tổn thương một lần nữa, bằng chính sự thờ ơ của người mẹ.
Maeve trong phim Sex Education
Chỉ đến khi tôi xem lại phim Sex Education – một bộ phim tôi từng rất thích – và xem đến đoạn Maeve bị vu khống, bị bạn bè quay lưng, bị cả trường nhìn bằng ánh mắt dè bỉu, tôi mới bàng hoàng.
Tôi thấy lại con gái mình trong ánh mắt đó. Và thấy chính mình trong sự vô tâm của những người lớn đứng ngoài cuộc.
Hôm sau, tôi chủ động nhắn tin cho cô giáo chủ nhiệm, xin hẹn gặp riêng. Cô nói đúng là có nghe loáng thoáng việc các bạn hay trêu chọc con, nhưng không biết sự việc đã kéo dài và ảnh hưởng đến con như vậy. Tôi cũng gửi lời đến phụ huynh của nhóm bạn kia – không để trách móc, chỉ để cùng nhau điều chỉnh. Thật may là họ cũng đã hợp tác.
Và con tôi, lần đầu tiên sau nhiều tuần, nói với tôi bằng giọng nhẹ nhõm: "Mẹ ơi, hôm nay đi học không thấy tụi nó trêu nữa".
Tôi từng nghĩ rằng, “trường học chỉ là chốn học hành”, nhưng tôi quên mất – với con trẻ, trường học chính là xã hội thu nhỏ, nơi các con dành đến 7-8 tiếng mỗi ngày, gấp đôi thời gian bên bố mẹ.
Vậy mà khi “xã hội” ấy có điều gì bất ổn – như vài câu trêu chọc tưởng như vô hại – lại có thể để lại vết thương rất thật, rất sâu.
Là người lớn, chúng ta đôi khi quá quen với việc “bỏ ngoài tai”, “lờ đi”, “mạnh mẽ lên”, nhưng những đứa trẻ – chúng chưa đủ công cụ để bảo vệ mình. Chúng cần được lắng nghe, cần một cái ôm, một câu nói: “Mẹ hiểu rồi, mẹ sẽ giúp con”.
Không có tổn thương nào là nhỏ nếu nó khiến con bạn rơi nước mắt. Không có câu chuyện nào là “làm quá” nếu nó khiến con muốn bỏ học, muốn rời đi.
Tôi đã từng thờ ơ, và tôi biết, đó là điều đau lòng nhất với một đứa trẻ khi nó cần người lớn đứng về phía mình.
