Tối qua, khi xem phim Sex Education, tôi để ý một chi tiết tưởng chừng nhỏ nhưng ám ảnh mãi. Trong phim, thầy Hendricks bị một người khác nói chuyện bằng giọng điệu thiếu tôn trọng, thậm chí có phần coi thường. Nhiều người trong tình huống đó chắc sẽ sẵn sàng phản ứng gay gắt, nhưng thầy chỉ bình thản đáp lại: “Tôi không thích giọng điệu đó”.
Một câu nói ngắn gọn, nhưng đầy sức nặng. Nó cho thấy sự tự trọng, sự rõ ràng trong cách bảo vệ bản thân, mà không biến tình huống thành một cuộc cãi vã căng thẳng. Tôi chợt nhận ra, đôi khi cách xử lý bằng sự bình tĩnh lại chính là một dạng sức mạnh.
Cảnh phim đó làm tôi liên tưởng ngay đến vụ việc xảy ra ở chung cư Sky Central, Hà Nội, được lan truyền trên mạng xã hội mấy hôm trước. Một người đàn ông đã thẳng tay đánh một phụ nữ ngay sảnh thang máy, trước sự chứng kiến của bảo vệ và nhiều người, trong đó có cả trẻ con. Nguyên nhân chỉ bắt đầu từ việc con của chị ấy và con của anh ta xảy ra xô xát nhỏ. Thay vì tìm cách nói chuyện để giải quyết, anh ta chọn bạo lực. Và chỉ trong vài giây mất bình tĩnh, anh ta biến một mâu thuẫn bình thường thành sự việc nghiêm trọng: có người bị thương, hình ảnh cá nhân bị lên án khắp nơi, công an phải vào cuộc.
Nhìn sự việc, tôi thấy vừa xót xa, vừa giận. Xót xa vì một hành động mất kiểm soát đã làm tổn thương nhiều người, đặc biệt là những đứa trẻ chứng kiến cảnh đó. Giận vì người lớn đôi khi quên mất rằng, chính cách hành xử của mình mới là “bài học sống” mà con cái học nhanh nhất. Đứa trẻ trong vụ việc ấy sẽ nghĩ gì, khi thấy bố mình giải quyết mâu thuẫn bằng nắm đấm thay vì bằng lời nói?
Rồi tôi lại nhớ về thời cấp 3 của mình. Hồi đó, trường tôi từng có hai cậu bạn, chỉ vì một chuyện cỏn con ở cổng trường mà lao vào đánh nhau. Kết quả: một người phải đi viện khâu trán, một người bó bột vì gãy tay. Phụ huynh kéo nhau lên trường, không chỉ để “bênh con” mà còn cãi vã kịch liệt, trách móc nhà trường, trách móc nhau. Nhưng nghĩ cho cùng, tất cả bắt đầu từ việc cả hai không biết dừng lại. Nếu cả hai đủ bình tĩnh thì có lẽ mọi chuyện đã dừng ngay từ đầu.
Những ký ức, những vụ việc đó khiến tôi càng thấm thía rằng: bình tĩnh không phải là sự yếu đuối, mà ngược lại, là một loại sức mạnh. Bình tĩnh giúp ta kiểm soát bản thân, tránh những hành động bộc phát có thể khiến ta hối hận cả đời.
Bây giờ, tôi đã là bố của hai đứa nhỏ, mới chỉ học mầm non thôi. Nhưng tôi tự nhắc mình rằng: dạy con cách bình tĩnh đối diện với mâu thuẫn là một “môn học” quan trọng chẳng kém gì văn, toán hay tiếng Anh. Thậm chí, tôi còn thấy nó quan trọng hơn. Vì kiến thức có thể đưa con đi xa, nhưng chỉ có sự bình tĩnh mới giúp con đứng vững trước những va chạm của cuộc đời.
Tôi không ảo tưởng rằng con mình sẽ luôn gặp thuận lợi. Chắc chắn sẽ có lúc con bị bạn bè nói lời khó nghe, có lúc con phải đối diện với bất công, có lúc con chứng kiến người khác khiêu khích. Tôi chỉ mong, trong những khoảnh khắc ấy, con đủ vững vàng để không nổi nóng ngay lập tức, mà biết hít một hơi sâu, biết dùng lời nói để vạch ranh giới cho bản thân, giống như cách thầy Hendricks trong phim đã làm.
Tôi tin rằng bình tĩnh cũng là một dạng dũng cảm. Nó không ồn ào, không gây chú ý, nhưng lại cứu vãn được biết bao mối quan hệ, giữ cho bản thân khỏi trượt vào những rắc rối không đáng có. Và đó chính là điều mà tôi muốn dạy con, ngay từ khi con còn nhỏ: giữ cho trái tim mình đủ ấm, cái đầu đủ tỉnh táo, và đôi tay thì tuyệt đối không dùng để làm tổn thương người khác.
