"Biến Hình Kế" (tên tiếng Trung: 变形计) là một chương trình truyền hình thực tế nổi tiếng của đài Hồ Nam, Trung Quốc. Chương trình này lựa chọn một nhóm trẻ em từ thành thị và nông thôn, sau đó cho các em trao đổi môi trường sống với nhau. Mục tiêu của chương trình là giúp thay đổi những khuyết điểm của trẻ em thành thị và đồng thời tạo cơ hội cho trẻ em nông thôn mở rộng tầm nhìn về thế giới bên ngoài.
Năm 2006, chương trình truyền hình thực tế "Biến Hình Kế" lần đầu tiên lên sóng. Nhân vật chính trong tập đầu tiên là Cao Chiếm Hỉ, một cậu bé sống ở vùng quê nghèo thuộc tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc. Và cậu cũng trở thành người chiến thắng lớn nhất trong trò chơi đổi đời này.
Cao Chiếm Hỉ thời điểm tham gia chương trình.
Cao Chiếm Hỉ sinh ra trong một gia đình nghèo khó: bố bị mù, anh trai phải bỏ học đi làm thuê, mẹ là trụ cột duy nhất trong nhà, còn cậu phải chăm sóc em trai nhỏ. Gánh nặng gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, khiến bà cũng dần ngã bệnh.
Trong khi những người khác trong làng đã xây nhà mới và lát gạch men sáng bóng, gia đình Cao vẫn sống trong căn nhà đất cũ kỹ. Bữa ăn hàng ngày của cậu chỉ có bánh mì đen khô khốc, thậm chí không có nổi chút dưa muối, trong khi bạn bè vẫn có thể thêm chút gia vị cho bữa ăn.
Trước năm 14 tuổi, món ăn vặt duy nhất mà cậu từng được nếm chính là một quả táo và vài viên kẹo mà anh trai mang về sau những tháng ngày làm thuê. Dù chỉ được ăn một lần, nhưng đó là hương vị mà cậu không bao giờ quên.
Với số tiền ít ỏi 2000 tệ (khoảng 7 triệu đồng) mà anh trai gửi về mỗi năm, gia đình cậu phải chắt chiu từng đồng. Với Cao, đây là cả một gia tài, dù với nhiều gia đình khác, số tiền ấy chẳng thấm vào đâu.
Mỗi ngày, cậu phải chạy hàng chục km để đến trường, nhưng cả tháng chỉ có 1 tệ tiền tiêu vặt (khoảng 3.500 VNĐ) và chỉ đủ mua đồ dùng học tập. Tương lai của cậu dường như đã được định sẵn: bỏ học giữa chừng để đi làm thuê như anh trai.
Người cha mù của Cao Chiếm Hỉ
Nếu không có chương trình "Biến Hình Kế", Cao Chiếm Hỉ có lẽ đã theo bước anh trai, làm việc trên một công trường hoặc đồng ruộng nào đó. Nhưng may mắn thay, đoàn làm phim đã tìm đến và mời cậu tham gia chương trình hoán đổi với một thiếu gia thành phố - Ngụy Thành.
Cậu vô cùng háo hức khi lần đầu được nhìn thấy những tòa nhà cao tầng và phong cảnh thành phố rực rỡ. Nhưng với cha mẹ cậu, đây là một thử thách lớn. Họ không có đủ tiền để cho con đi xa, nên bố cậu phải chống gậy đi gõ cửa từng nhà vay tiền. Cuối cùng, ông gom góp được hơn 100 tệ (khoảng 350.000 VNĐ) để đưa cho con. Trước lúc đi, mẹ cậu còn tự tay may cho con một đôi giày vải mới, và bố đưa cho cậu 12 tệ – số tiền "khổng lồ" đối với gia đình họ.
Nhưng khi đến thành phố, Cao Chiếm Hỉ nhận ra rằng bộ quần áo đẹp nhất của cậu vẫn hoàn toàn lạc lõng giữa sự hào nhoáng của đô thị.
Khi được bố mẹ của Ngụy Thành đưa lên xe hơi sang trọng, Cao Chiếm Hỉ mới lần đầu nhận ra sự khác biệt giữa hai thế giới. Một chiếc xe trị giá 200.000 tệ (hơn 700 triệu đồng) đối với cậu là điều không tưởng. Ngồi trên xe, cậu đã không kìm được nước mắt.
Bố mẹ Ngụy Thành cố gắng giúp cậu hòa nhập bằng cách đưa cậu đi cắt tóc, mua quần áo mới và ăn những món ngon chưa từng thử. Khi nhân viên tiệm cắt tóc gội đầu cho cậu, cậu lại rơi nước mắt, vì đây là lần đầu tiên trong đời cậu được đối xử như vậy.
Khi đi mua giày, cậu choáng váng khi biết một đôi giày có giá 149 tệ (khoảng 500.000 VNĐ). Nhưng dù bất ngờ, cậu vẫn không quên cảm ơn mẹ Ngụy vì món quà đắt đỏ này.
Lần đầu tiên được ăn cá, tôm và uống nước ép dâu tây, Cao Chiếm Hỉ vụng về đến mức đánh rơi đũa 5 lần. Khi cầm một miếng dưa lưới, cậu thậm chí suýt làm rơi vì chưa bao giờ ăn loại quả này.
Sự khác biệt quá lớn giữa nông thôn và thành thị khiến cậu liên tục rơi nước mắt. Nhưng điều bất ngờ là, cậu dần bị cuốn vào cuộc sống xa hoa mà mình chưa từng có.
Cậu bé thích thú trải nghiệm cuộc sống nhà giàu
Những ngày sau đó, khi được ở nhà một mình, Cao Chiếm Hỉ không còn để ý đến những cuốn sách truyền cảm hứng mà mình từng yêu thích, thay vào đó, cậu đắm chìm trong chương trình Tây Du Ký trên TV và những món ăn vặt trên bàn.
Đỉnh điểm của tranh cãi là khi cậu tự nhận mình họ "Ngụy" với một nhân viên bán hàng. Hành động này khiến khán giả phẫn nộ và cho rằng cậu đã quên mất bản thân. Nhưng thực tế, cậu không hề lạc lối. Khi đến làm việc trong nhà máy của gia đình Ngụy Thành, một nữ công nhân nói rằng mỗi tháng có thể kiếm 300 tệ, nhưng cậu không hề dao động mà còn khuyên chị hãy tiếp tục đi học. Khi chương trình hỏi liệu cậu có muốn ở lại thành phố không, Cao Chiếm Hỉ thẳng thừng từ chối: "Ở độ tuổi nào thì nên làm việc phù hợp với độ tuổi đó".
Khi nghe tin bố bị ngã, cậu lập tức yêu cầu được về quê sớm hơn dự kiến. Khi tổ chương trình hỏi vì sao, cậu chỉ nói: "Lúa ở nhà chín rồi". Lúa chín rồi, cũng đã đến lúc tỉnh mộng rồi. Câu nói của Cao Chiếm Hỉ khi đó khiến khán giả cả nước không khỏi ngỡ ngàng.
Cao Chiếm Hỉ khi trưởng thành
Trở về Thanh Hải, Cao Chiếm Hỉ mặc quần áo đẹp, đạp xe trên con đường làng, trông có phần lạc lõng. Nhưng ngay khi về đến nhà, cậu lập tức thay lại đôi giày vải cũ và ra đồng gặt lúa cùng mẹ. Dù đã tiêu xài thoải mái trong thành phố, nhưng số tiền 12 tệ mà bố đưa trước khi đi, cậu vẫn giữ nguyên vẹn. Vì cậu hiểu rằng cuộc sống ở thành phố chỉ là một giấc mơ thoáng qua.
Nhờ sự giúp đỡ của gia đình Ngụy Thành, cậu có thể tiếp tục học lên cấp ba và thi đại học. Năm 2011, với sự nỗ lực phi thường, Cao Chiếm Hỉ đã xuất sắc đạt hơn 600 điểm và đỗ thủ khoa khối tự nhiên toàn tỉnh. Cậu trúng tuyển vào Đại học Sư phạm Hồ Nam, trở thành một học viên quốc phòng – một trong hai suất hiếm hoi của tỉnh Thanh Hải năm đó.
Trong suốt thời gian học đại học, cậu còn trở thành huấn luyện viên quân sự khi mới năm ba.
Từ một cậu bé nghèo khổ, Cao Chiếm Hỉ đã tự mình thay đổi số phận, trở thành một sĩ quan quân đội đầy triển vọng. Hành trình của cậu không chỉ khiến khán giả ngưỡng mộ mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ đến hàng triệu thanh niên.
