Chúng ta đã chính thức bước qua ngày đầu năm Bính Ngọ. Trong đó, Ngọ là địa chi thứ 7 trong 12 con giáp, tượng trưng cho loài ngựa.
Nhắc đến ngựa, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến loài động vật dũng mãnh, đầy sức mạnh và tốc độ. Ngựa đã gắn bó với loài người từ lâu, được sử dụng để phục vụ nông nghiệp, vận chuyển hàng hóa, phương tiện di chuyển hoặc sử dụng trong chiến tranh…
Nhân dịp ngày đầu năm mới Bính Ngọ, cùng khám phá một số sự thật thú vị về loài ngựa mà có thể bạn chưa biết.
Ngựa có thể vừa đứng vừa ngủ những giấc ngắn để tránh kẻ thù khi cần (Ảnh: Getty).
Nhiều loài động vật phải nằm xuống, có được tư thế thoải mái nhất mới có thể chìm vào giấc ngủ. Tuy nhiên, ngựa lại có thể ngủ khi đứng.
Ngựa có cơ chế khóa khớp nhờ cấu trúc gân và dây chằng đặc biệt ở chân, giúp chúng có thể giữ cơ thể thăng bằng khi chợp mắt. Chúng sẽ chọn ngủ đứng nếu điều kiện xung quanh không có chỗ trống phù hợp để nằm xuống hoặc trong trường hợp cần đề phòng kẻ thù.
Tuy nhiên, ngựa chỉ có thể ngủ chập chờn khi đứng. Để có thể hồi phục sức khỏe hoàn toàn, ngựa vẫn phải nằm xuống để đi vào giấc ngủ sâu. Tổng thời gian ngủ của ngựa chỉ khoảng từ 2 đến 5 giờ mỗi ngày và chúng chỉ cần khoảng 30 phút nằm ngủ sâu để tránh thiếu ngủ.
Hệ tiêu hóa đặc biệt của ngựa khiến loài động vật này không thể nôn và ợ hơi (Ảnh: SCIEPRO).
Hệ thống tiêu hóa của ngựa là con đường một chiều. Không giống nhiều loài gia súc hoặc động vật nhai lại khác (những loài động vật nôn thức ăn ra để nhai lại), ngựa có dạ dày nhỏ và được thiết kế để thức ăn đi một chiều xuống ruột, do vậy chúng không thể nôn hoặc ợ hơi.
Cấu trúc hệ thống tiêu hóa của ngựa giúp loài động vật này hấp thụ năng lượng nhanh, cho phép ăn liên tục với một lượng nhỏ, có thể di chuyển nhanh chóng mà không cần nghỉ ngơi sau khi ăn no… Tuy nhiên, hệ tiêu hóa này cũng có thể khiến ngựa dễ bị đầy hơi, tắc ruột… do không thể nôn thức ăn ra ngoài khi cần.
Ngựa một phần tư dặm là loài ngựa phổ biến nhất trên thế giới (Ảnh: King Ranch).
Ngựa Quarter, còn gọi là ngựa một phần tư dặm, là giống ngựa có nguồn gốc từ Mỹ và là giống phổ biến nhất thế giới, với ước tính hơn 6 triệu con.
Đây là giống ngựa được hình thành từ quá trình lai tạo chọn lọc qua nhiều thế hệ. Nhờ ưu thế về tốc độ và sức mạnh, ngựa Quarter thường được nuôi làm ngựa đua, ngựa thồ hoặc phục vụ biểu diễn. Giống ngựa này có tính cách thân thiện, ôn hòa, phù hợp với người mới tập cưỡi.
Tên gọi “ngựa một phần tư dặm” bắt nguồn từ việc loài ngựa này có thể tăng tốc rất nhanh trong 1/4 dặm (400m) đầu tiên trong các cuộc đua ngựa.
Tranh vẽ minh họa Old Billy, con ngựa có tuổi thọ cao nhất thế giới từng được ghi nhận (Ảnh: Edmund L. Seyd).
Tuổi thọ trung bình của ngựa có thể kéo dài từ 30 đến 40 năm, tùy thuộc vào giống ngựa và điều kiện chăm sóc. Trong đó, những loài ngựa nhỏ, thường nuôi làm cảnh như ngựa pony (giống ngựa lùn) có thể sống đến 40 năm tuổi. Các loài ngựa đua hoặc ngựa dùng để thồ hàng, cày cấy… thường có tuổi thọ thấp hơn do cường độ vận động mạnh.
Kỷ lục con ngựa già nhất từng được Tổ chức Sách Guinness Thế giới ghi nhận là Old Billy tại Anh, với tuổi thọ lên đến 62 năm (từ 1760 đến 1822).
Ngựa Ả Rập có kiểu dáng đặc trưng và khác biệt do có ít xương hơn so với các giống ngựa khác (Ảnh: Instagram).
Ngựa Ả Rập, có nguồn gốc từ Ả Rập, là giống ngựa nổi tiếng trên thế giới nhờ ngoại hình đẹp và tốc độ nhanh. Đây là một trong những giống ngựa cổ xưa nhất thế giới, xuất hiện từ hơn 4.500 năm trước và được sử dụng để lai tạo ra nhiều giống ngựa khác.
Một đặc điểm của ngựa Ả Rập là chúng có ít xương hơn so với các giống ngựa khác. Cụ thể, giống ngựa này có ít hơn một cặp xương sườn, một xương đốt sống thắt lưng và một đốt sống đuôi.
Việc thiếu đi những phần xương này khiến ngựa Ả Rập có lưng ngắn và chắc hơn, thân hình gọn gàng, đuôi thường vểnh lên cao giúp tạo nên kiểu dáng thanh thoát và quý phái.
Ngựa là loài động vật có tính xã hội rất cao (Ảnh: Jelka).
Ngựa hoang dã sống theo từng bầy đàn từ 10 đến 15 cá thể, trong đó con ngựa đực mạnh mẽ nhất sẽ đóng vai trò ngựa đầu đàn, có nhiệm vụ giữ gìn trật tự và bảo vệ bầy.
Ngựa được thuần hóa cũng sẽ cảm thấy thoải mái hơn nếu chúng có bạn đồng hành. Bạn đồng hành của ngựa nuôi có thể là một con ngựa khác hoặc thậm chí là những loài gia súc khác như dê, lừa, la, chó… Chúng sẽ trở nên căng thẳng nếu phải sống một mình.
Chó có thể đã được con người thuần hóa từ khoảng 14.000 năm trước. Mèo trở thành bạn đồng hành của con người khoảng 8.500 năm trước. Ngựa được con người thuần hóa muộn hơn, khoảng từ 5.000 đến 5.500 năm trước.
Việc thuần hóa ngựa thành công được xem là một trong những bước ngoặt của nhân loại, khi ngựa đã giúp thay đổi cách loài người di chuyển, vận tải hàng hóa, sản xuất nông nghiệp và cả thay đổi những cuộc chiến tranh…
Ngựa rất thông minh và có thể huấn luyện để làm theo các yêu cầu (Ảnh: Horse nation).
Giống như chó, ngựa có thể được huấn luyện để thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu của con người. Ngựa có trí nhớ rất tốt, tương tự với trí nhớ của voi, có thể ghi nhớ được những người đã chăm sóc và huấn luyện cho chúng sau một thời gian dài không gặp.
Ngựa hoang dã cũng cho thấy trí thông minh của chúng khi biết cách giao tiếp xã hội, nhận biết mệnh lệnh của con đầu đàn cũng như ghi nhớ môi trường để tránh xa những khu vực nguy hiểm mà chúng đã từng gặp phải…
Ngựa chỉ có thể thở qua mũi vì không có đường thông từ miệng xuống phổi (Ảnh: Westvets).
Không giống như con người và nhiều loài động vật khác có thể thở qua mũi và miệng, ngựa chỉ có thể hô hấp thông qua mũi của chúng. Sở dĩ có điều này vì ngựa không có đường thông từ miệng xuống phổi.
Khi nghỉ ngơi, nhịp thở của ngựa chỉ từ 8 đến 16 lần/phút và tăng lên 120-150 lần/phút khi chạy nước đại. Nhịp thở của ngựa đồng bộ với nhịp bước chân, trong đó mỗi bước chân sẽ tương ứng với một nhịp thở, điều này giúp tối ưu lượng oxy vào phổi, tăng hiệu suất vận động giúp ngựa trở thành loài động vật chạy đường dài rất tốt.
Ngựa cũng có phổi rất lớn, thể tích từ 40 đến 55 lít, giúp cung cấp oxy cần thiết cho cơ bắp trong quá trình vận động mạnh.
Ngựa có thính giác rất tốt, giúp chúng có thể nghe được các âm thanh trong khoảng từ 55 đến 33.500 hertz, vì vậy chúng có thể nghe được những âm thanh mà con người không nghe được.
Ngoài ra, ngựa cũng có thể nhìn rất tốt, với tầm nhìn gần 360 độ. Mắt của ngựa lớn hơn mắt của bất kỳ loài động vật có vú sống trên cạn nào.
Ngựa có thể đứng dậy và chạy theo mẹ chỉ vài giờ sau khi sinh (Ảnh: Foal).
Các loài động vật ăn cỏ, bao gồm cả ngựa, đều có thể đứng dậy, tập đi và chạy chỉ một thời gian ngắn ngay sau khi sinh. Đây là bản năng sinh tồn của các loài ăn cỏ, giúp chúng có thể trốn thoát khỏi những kẻ đi săn ngoài tự nhiên.
Chỉ trong vòng một giờ sau khi sinh, ngựa con đã có thể đứng dậy và chỉ sau 2 giờ, chúng đã có thể chạy thuần thục theo mẹ.
Ngựa Thuần Chủng là giống ngựa chạy nhanh nhất thế giới và có thể duy trì được tốc độ cao suốt một quãng đường dài (Ảnh: Pinterest).
Ngựa Thuần Chủng - hay còn gọi là ngựa Nòi, ngựa Ăng lê - là giống ngựa được lai tạo từ ngựa đực Ả Rập và ngựa cái của Anh từ cuối thế kỷ XVII. Đây là giống ngựa được lai tạo cho những cuộc đua nên chúng có thể đạt tốc độ rất tốt.
Ngựa Thuần Chủng có thể đạt tốc độ tối đa 70km/h và duy trì tốc độ trung bình từ 60 đến 65km/h trong quá trình đua.
Con ngựa Thuần Chủng có tên Winning Brew đang nắm giữ kỷ lục thế giới về tốc độ chạy của ngựa, với thành tích 70,76km/h, khi tham gia một cuộc đua vào năm 2008.
