Thông điệp giáo dục gì trong bài tập đọc Hai Con Ngựa?

15/10/2020 11:30
Thông điệp giáo dục gì trong bài tập đọc Hai Con Ngựa?

Chuyện Hai Con Ngựa trong Sách Giáo Khoa Tiếng Việt Lớp Một của nhóm Cánh Diều, mấy ngày nay nhận nhiều điều tiếng trên các trang Phây.

Tôi đọc khá nhiều ý kiến về sách này. Cũng đọc toàn bộ hai tập của sách. Lắng nghe tiếng nói của GS-TS Nguyễn Minh Thuyết - Chủ biên Sách Giáo Khoa Tiếng Việt Lớp Một của bộ Cánh diều (Lao Động Online, 11.10.2020) và GS Trần Đình Sử - Chủ tịch Hội đồng thẩm định quyển sách ấy (Lao Động Online, 11.10.2020).

Chuyện Kể Hai Con Ngựa:

Phần 1: Bác nông dân nọ có một con ngựa tía, một con ngựa ô. Ngựa tía biếng nhác. Còn ngựa ô làm lụng vất vả. Một đêm, ngựa tía thắc mắc:

- Chị làm hùng hục như thế để làm gì?

Ngựa ô ngạc nhiên:

- Không làm thì ông chủ mắng.

- Chủ mà giục em làm, em sẽ trốn.

Ngựa ô lẩm bẩm: “Có lí lắm”.

Phần 2: Hửng sáng, bác nông dân đưa hàng ra chợ. Bác chất đồ đạc lên lưng ngựa ô. Ngựa ô không nghe, hí ầm ĩ. Bác nông dân nghĩ là nó mệt, bèn chất cả hàng lên lưng ngựa tía. Ngựa tía vùng vằng. Bác nông dân bực lắm, quát: “Làm đi”.

Ngựa tía chở nặng, ấm ức lắm nhưng đã quá muộn.

Cảm Nhận Sau Khi Đọc

Trong đoạn văn trên ngựa tím và ngựa ô, ngựa nào là chính diện, ngựa nào là phản diện?

Nếu ngựa ô siêng năng là chính diện thì ngựa ô cho tấm gương không đẹp qua hai điểm.

Điểm thứ nhất, khi ngựa tía biếng nhác thắc mắc:

- Chị làm hùng hục như thế để làm gì?

Ngựa ô siêng năng trả lời:

- Không làm thì ông chủ mắng

Câu trả lời cho thấy ngựa ô siêng năng vì sợ ông chủ mắng, chứ không phải vì bản tính siêng năng, không phải vì muốn hoàn thành tốt đẹp trách nhiệm của mình. Đó là một con ngựa mang tâm thế nô lệ, hoàn toàn không có chút nào tâm thế tự do, không có vai trò người chủ xã hội.

Chính vì vậy, khi nghe ngựa tía biếng nhác xúi:

- Chủ mà giục em, em sẽ trốn

Thì ngựa ô đồng ý ngay: “Có lý lắm

Câu trả lời này càng khẳng định tâm thế nô lệ của ngựa ô.

Nhận Xét Sau Khi Đọc

1) Thông điệp giáo dục trong bài kề chuyện trên là gì?

Trẻ em lớp một đầu óc như trang giấy trắng. Chuyện viết cho trẻ em đọc, kể cho các em nghe phải giản dị và rất rõ ràng, đúng sai, xấu đẹp phải phân minh, không thể mơ hồ.

Hai nhân vật trong truyện cho tấm gương gì?

Ngựa tía thì biếng nhác.

Ngựa ô thì siêng năng, nhưng không có tâm thế của người làm chủ.

Vậy thông điệp giáo dục của chuyện kể là gì? Trẻ em không thể phân tích được như những dòng trên đây phân tích, nhưng hình ảnh con ngựa tía biếng nhác, con ngựa ô với tâm thế nô lệ sẽ từ từ thấm vào tâm hồn các em, góp phần hình thành nên tính cách các em…

Lớn lên, các em sẽ làm việc vì sợ “ông chủ mắng”, hay làm việc vì niềm vui lao động phát triển, vì muốn kiếm tiền trong tư thế độc lập, vì muốn khẳng định mình trong tư thế một người chủ của cộng đồng, của xã hội?

2) Cách kể chuyện có phù hợp với học trò lớp một?

Chúng ta cùng nhau đọc:

Một đêm, ngựa tía thắc mắc:

- Chị làm hùng hục như thế để làm gì?

Ngựa ô ngạc nhiên:

- Không làm thì ông chủ mắng.

Nghe ngựa tía thắc mắc, ngựa ô ngạc nhiên. Tôi đọc và hiểu ngựa ô ngạc nhiên vì thấy lý do dễ hiểu quá mà ngựa tía lại không hiểu!

Để hiểu được như thế phải có kiến thức và qua những nấc bậc tư duy. Các nấc bậc tư duy đó là: a) ngựa ô nghe và hiểu câu hỏi, b) ngựa ô biết ngựa tía có kiến thức về việc nếu không làm thì bị ông chủ mắng, c) do đó, ngựa ô ngạc nhiên tại sao ngựa tía đặt câu hỏi đó.  

Với người lớn, các nấc bậc này không phức tạp, vì kiến thức đó, cách lập luận đó đã được ghi chép trong não bộ. Với trẻ em lớp một, kiến thức của các em, những nấc bậc tư duy của các em có phù hợp với cách kể chuyện như vậy không?

Nếu chúng ta thay các chữ ngạc nhiên bằng, thí dụ, giải thích hay trả lời, thì có phù hợp với các em hơn không?

Một đêm, ngựa tía thắc mắc:

- Chị làm hùng hục như thế để làm gì?

Ngựa ô trả lời:

- Không làm thì ông chủ mắng.

Không thuộc lãnh vực tâm lý học giáo dục, ngôn ngữ học, tôi xin nêu câu hỏi để được học với các nhà chuyên môn.

Thảo Luận Về Vài Ý Kiến Bênh Vực Bài Tập Đọc Này

1) Ý kiến của B.S Trần Văn Phúc: Về sách Giáo Khoa Tiếng Việt lớp Một, ông Phúc cho rằng “Cá nhân tôi cho rằng đây là cuốn sách tốt!”.

Ông lập luận rằng là kho từ vựng của một học sinh rất có ích cho học sinh đó. Một người không đủ vốn từ vựng để tư duy thì “thiếu sáng tạo, không có khả năng phản biện đúng sai, cuộc sống thụ động và lười nhác”. Xin đồng ý với ông!

Từ lâu người ta đã thống kê về số từ vựng của người thuộc giới thành đạt trong xã hội với giới ít thành đạt hơn, và thấy giới thành đạt hơn có vốn từ vựng phong phú hơn. Rất nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy mối tương quan qua lại giữa năng lực quan sát, phân biện, đúc kết bài học kinh nghiệm với độ lớn của vốn từ vựng. Người có vốn từ vựng nhiều hơn cũng có năng lực trình bày ý kiến và thuyết phục hữu hiệu hơn.  

Tuy nhiên, chuyện HAI CON NGỰA lại không giúp vào việc bổ sung kho từ vựng vì các từ trong bài này giản dị, thông thường, đã có trong các bài tập đọc trong cùng quyển sách. Vấn đề của bài này là thông điệp giáo dục của bài là gì, và có được trình bày rõ ràng không, phù hợp với lứa tuổi không!

1) Ý kiến của GS-TS Nguyễn Minh Thuyết - Chủ biên SGK tiếng Việt lớp 1 của bộ Cánh diều: GS Nguyễn Minh Thuyết cho biết bài tập đọc này được viết lại (phỏng theo) truyện "Ngựa đực và ngựa cái" của Lev Tolstoy, và “một nhà văn lớn như Lev Tolstoy không bao giờ viết một truyện tầm phào hoặc phản giáo dục. Ý nghĩa của câu chuyện này là xui người khác làm bậy thì chính mình sẽ chịu hậu quả”.

Tolstoy là nhà văn rất lớn của Nga, ra đời cách nay gần hai trăm năm, những gì ông viết ra khi nước Nga còn chế độ nông nô chuyển sang tư bản. Muốn “phỏng” chuyện của ông, dù biết chuyện không “tầm phào hoặc phản giáo dục,” cần xem xét kỹ nó có phù hợp với thời nay, với mục đích giáo dục, với lứa tuổi học trò… Thời đại hôm nay là thời tự do, dân chủ khác hẳn thời nhà văn Lev Tolstoy sống là thời chính quyền đàn áp và ngu dân. Mục tiêu của nền giáo dục hiện nay là xây dựng môi trường đào tạo dân chủ, khai phóng nhằm đào tạo những công dân toàn cầu và tự do trong thời đại thế giới phẳng. Hình ảnh Hai Con Ngựa trong bài tập đọc nói trên đại diện cho hai nông dân cam chịu, vụn vặt, kèn cựa, cuộc đời chỉ suy nghĩ sao cho ít bị ông chủ bóc lột. Hình ảnh đó có phải là hình ảnh những nhà giáo dục Việt Nam mong muốn thấy nơi những công dân nước Việt hiện nay và sắp tới không?


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

PGS.TS Nguyễn Kế Hào: Người đóng góp công sức xóa mù chữ qua đời ở tuổi 79

GS.TS Nguyễn Kế Hào, người từng từ chức Vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học (Bộ GD-ĐT) để bảo vệ quan điểm giáo dục, qua đời vào chiều 19.1.
2

Đồng Tháp: Phụ huynh treo băng rôn phản đối việc luân chuyển hiệu trưởng

Nhiều phụ huynh Trường tiểu học Kim Đồng căng băng rôn phản đối việc thay thế hiệu trưởng.
3

'Số cơ sở đào tạo Việt Nam được trang bị tốt cho CMCN 4.0 thấp hơn Campuchia'

Việt Nam cần phát triển các chương trình giáo dục kỹ thuật và dạy nghề chuyên biệt để tạo điều kiện cho công cuộc chuyển đổi sang cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
4

Bộ GD-ĐT công bố kỳ thi học sinh giỏi quốc gia: Không còn tập trung vào "đất học"

Trưa 18.1, Bộ GDĐT công bố kết quả Kỳ thi chọn học sinh giỏi (HSG) quốc gia THPT năm học 2020-2021.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT muốn việc đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ ở Việt Nam dễ dàng hơn

Ngày 12.10, Bộ GD-ĐT đã tổ chức Tọa đàm góp ý dự thảo thông tư ban hành quy chế đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ tại các trường ĐH.

Phó thủ tướng họp với Bộ GD-ĐT để điều chỉnh nội dung SGK Tiếng Việt 1

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chỉ đạo Bộ GD-ĐT nên tiếp thu, đưa bản thảo lên mạng để lấy ý kiến các chuyên gia để điều chỉnh nội dung SGK cho phù hợp.

Phụ huynh bức xúc với nội dung sách Tiếng Việt lớp 1

Sau hơn một tháng chương trình giáo dục phổ thông mới được đưa vào giảng dạy, một số bài học trong sách Tiếng Việt lớp 1 đã bị chỉ trích.

Cõng bạn - Tính đạo đức nhân bản của sự công bằng

Cậu học sinh cõng bạn đó, khi thi tuyển vào trường Y Hà Nội, đạt được số điểm 28,1. Cậu chỉ thiếu có 0.25 điểm để được đâu. 0.25 trên 28.1, nghĩa là 0.89%!

Clip: Kinh hoàng cảnh thí sinh và cha mẹ chen chúc, tranh nhau đăng ký học do trường “lật kèo” tuyển sinh

Vụ Đại học Thăng Long lật kèo xét tuyển bổ sung đại học đợt 2 một cách chóng mặt khiến nhiều phụ huynh và thí sinh bức xúc.

Bộ GD-ĐT ra tay vụ trường ĐH Thăng Long xét tuyển kiểu ưu tiên người nộp nhanh, xem nhẹ điểm số

Ngay sau khi Bộ GD-ĐT kết thúc phần mềm lọc ảo, các trường đưa ra điểm chuẩn thì trường ĐH Thăng Long (Hà Nội) lại đưa ra thông tin xét tuyển bổ sung nguyện vọng với điều kiện... ai nộp hồ sơ trước thì được ưu tiên.

Xét tuyển bổ sung: Điểm chuẩn không thấp hơn đợt 1

Ngày 6.10, Bộ GD-ĐT cho biết: Sau khi xét tuyển đợt 1 hoàn thành, các trường có thể bắt đầu triển khai xét tuyển đợt bổ sung từ sau ngày 10.10 đến hết năm 2020.

Vừa công bố điểm chuẩn, nhiều trường ĐH đã tuyển đủ chỉ tiêu

Chiều tối 5.10, thông tin từ Bộ GD-ĐT cho biết ngay sau khi các trường công bố điểm chuẩn thì đã có tới gần 200 trường ĐH thông báo đã tuyển đủ thí sinh, chiếm tới 67% số lượng các trường.

Không phải 'trà xanh' mà những điều sau đây dễ khiến tình yêu tan vỡ hơn

Giới trẻ - 27/01/2021 21:00
Có một sự thật rằng, không phải lúc nào lý do để kết thúc một tình yêu cũng là sự xuất hiện của người thứ ba. Nếu bạn xem nhẹ những điều sau đây thì tình yêu sớm muộn cũng đi đến tàn cuộc.

Người Việt trẻ dành hơn 5 giờ mỗi ngày trên di động

Giới trẻ - 27/01/2021 20:30
Người trẻ Việt dành thời gian 5 giờ mỗi ngày trên di động, trong đó các hành vi online phổ biến có chơi game, xem video.

Phát ngôn của đạo diễn phim Trạng Tí Phan Gia Nhật Linh khiến dân mạng nổi giận

Điện ảnh - 27/01/2021 20:00
Chê nguyên tác: "Toàn dạy con nít những trò khôn lỏi, ranh mãnh", đạo diễn phim "Trạng Tí", Phan Gia Nhật Linh khiến cư dân mạng nổi giận

Hoàng thân Norodom Ranariddh trở lại, chính trường Campuchia liệu có sôi động?

Thế giới - Anh Tú - 27/01/2021 19:30
Cựu Thủ tướng Campuchia, Hoàng thân Norodom Ranariddh, đang chuẩn bị trở lại cuộc sống chính trị, hơn hai năm sau một vụ tai nạn ô tô suýt cướp đi sinh mạng của ông.

Chính quyền Biden khôi phục viện trợ cho người Palestine, đảo ngược chính sách của ông Trump

Thế giới - Hoàng Phương - 27/01/2021 19:00
Chính quyền Biden tiếp tục thực hiện những cải cách trong chính sách, lần này là đảo ngược chính sách của Mỹ đối với Trung Đông của Tổng thống tiền nhiệm Donald Trump.

Nữ thẩm phán Ấn Độ ra phán quyết bất ngờ trong một vụ án tấn công tình dục

Thế giới - Hoàng Phương - 27/01/2021 18:30
Nữ thẩm phán Ấn Độ đã quyết định rằng sờ soạng mà không cởi quần áo của nạn nhân thì không phải là tấn công tình dục, gây ra sự phẫn nộ trên khắp Ấn Độ.

Cuối năm, coi chừng mua phải mũ bảo hiểm rởm trên mạng

Kinh doanh - A.T - 27/01/2021 18:15
Không được xem trực tiếp sản phẩm mà người mua online chỉ có thể thấy được những chiếc mũ được đăng hình lung linh với giá mềm.

Sự thật về việc gián có thể sống sót sau các vụ nổ hạt nhân

Khoa học - Long Hải - 27/01/2021 18:00
Đối với hầu hết các loài động vật, việc mất đầu về cơ bản là kết thúc cuộc sống. Tuy nhiên, những con gián có thể sống sót trong vài tuần sau khi bị chặt đầu.

‘Ông Biden cần đảng Cộng hòa hợp tác hơn các nước đồng minh để Mỹ cạnh tranh Trung Quốc’

Thế giới - Nhân Hoàng - 27/01/2021 17:57
Theo Giáo sư Bùi Mẫn Hân, việc đảng Cộng hòa phản đối chương trình nghị sự chính sách của Tổng thống Biden sẽ làm tổn hại danh tiếng của Mỹ ở nước ngoài. Ông Bùi Mẫn Hân cho rằng Biden cần đảng Cộng hòa hợp tác và hỗ trợ hơn các nước đồng minh để Mỹ cạnh tranh Trung Quốc.

Vì sao bạn không nên tiếp tục sử dụng Facebook Messenger?

Công nghệ - 27/01/2021 17:30
Facebook Messenger là một trong những ứng dụng nhắn tin miễn phí được sử dụng phổ biến nhất hiện nay, nhưng có nhiều lý do để người dùng cân nhắc lại việc tiếp tục dùng ứng dụng này.

Mỹ có Ngoại trưởng mới trong sự chia rẽ của đảng Cộng hòa

Thế giới - A.T - 27/01/2021 17:05
Thượng viện Mỹ hôm thứ ba đã xác nhận người do Tổng thống Joe Biden đề cử, nhà ngoại giao kỳ cựu Antony Blinken, giữ chức ngoại trưởng.

Ai lấy miếng pho mát của tôi - Bạn đã sẵn sàng tìm kiếm miếng pho mát của mình?

Sách - 27/01/2021 17:00
Bạn làm gì khi thế giới xung quanh thay đổi? Có bao giờ bạn tự hỏi bản thân câu hỏi này? Câu trả lời cho vấn đề này đó là: đồng thời thay đổi bản thân để phù hợp với một thế giới mới.

Đào thoát khỏi mê cung - Đối mặt với sự thay đổi để thay đổi số phận của mình

Sách - 27/01/2021 16:38
Chúng ta phải chuẩn bị tâm lý, tư thế sẵn sàng để ứng phó với những thay đổi và hãy tham gia cùng với sự thay đổi, vứt bỏ cái cũ và mạnh dạn làm những gì mình có thể; nếu không tự mỗi người sẽ tự hủy hoại cơ hội.

Hoạ sĩ Lê Linh: Tôi không đóng kịch, không lừa dối độc giả, khán giả

Điện ảnh - 27/01/2021 16:30
Hoạ sĩ Lê Linh giành cho VietTimes một cuộc trao đổi chi tiết về những rắc rối quanh “Trạng Tí phiêu lưu ký” của Ngô Thanh Vân, phim điện ảnh đã đưa các nhân vật “Thần đồng Đất Việt” lên màn ảnh rộng.

Cảnh báo các cách thức mới tấn công mạng

Công nghệ - Thu Anh - 27/01/2021 16:00
Ransomware MAZE được sử dụng rộng rãi trong các cuộc tấn công mạng, trong khi đó nhóm tấn công APT Winnti đã được phát hiện hoạt động trở lại.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 4, 27/01/2021