Sợ mắc COVID-19 quá mức, coi chừng bị coronaphobia

HỒNG VÂN13/09/2021 10:00
Sợ mắc COVID-19 quá mức, coi chừng bị coronaphobia

Sợ bị nhiễm COVID-19, tiếng Anh là coronaphobia, là một dạng rối loạn lo âu bệnh tật.

Chúng ta đang sống trong thời buổi mà chỉ cần bị ho nhẹ, sụt sịt hay mất khứu giác là giật mình tự hỏi phải chăng mình đã nhiễm COVID-19. Sợ bị nhiễm COVID-19, tiếng Anh là coronaphobia, là một dạng rối loạn lo âu bệnh tật. Nghiên cứu cho thấy điều này liên quan đến việc sợ bị nhiễm bệnh, tử vong và cả phong tỏa.

Tập thể dục, yoga tại nhà vừa giúp tăng cường sức khỏe vừa có tác dụng giảm lo lắng. Ảnh: Getty Image

Quá sợ bệnh cũng là bệnh

Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ định nghĩa ám ảnh (phobia) là một chứng rối loạn lo âu đặc trưng bởi sự sợ hãi dai dẳng, quá mức, phi thực tế với một đồ vật, con người, động vật, hoạt động hoặc tình huống. Chứng ám ảnh này khiến người ta tránh xa những tác nhân gây ra nỗi sợ và khi không thể tránh được, sẽ gây ra lo lắng và đau khổ cho họ.

Với hơn 211 triệu ca và 4,4 triệu người chết trên thế giới (trang web thống kê worldometers.info ngày 22-8) cùng những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế - xã hội ở quy mô toàn cầu, đại dịch COVID-19 là sự kiện đau buồn và gây ra chứng coronaphobia.

Nghiên cứu về coronaphobia trên Thư viện Quốc gia Hoa Kỳ về y khoa chỉ ra rất nhiều yếu tố có thể là tác nhân gây ám ảnh liên quan đến bệnh COVID-19. 

Sự thiếu chắc chắn về nguồn gốc của virus và dịch bệnh là một trong số đó. Những câu hỏi còn bỏ ngỏ về nguồn gốc của virus, thời gian ủ bệnh, tác động của các biến thể mới, sống chung với dịch thế nào... khiến nhiều người lo lắng. Căn bệnh cũng khiến tương lai khó đoán, bấp bênh hơn. 

Quá tải bệnh viện làm sứt mẻ niềm tin của người dân vào hệ thống y tế. Tin tức về việc các lãnh đạo thế giới, người nổi tiếng nhiễm bệnh làm tăng cảm giác vô vọng, lo lắng. 

Đó mới là các yếu tố kích hoạt tâm trạng lo lắng. Khi chúng ta sợ COVID-19, các phản ứng về sinh lý, nhận thức và hành vi của cơ thể sẽ góp phần củng cố sự sợ hãi. Về sinh lý, nỗi lo lắng thường trực về việc bị nhiễm COVID-19 làm tim ta đập thình thịch, run, khó thở, chóng mặt, thay đổi cảm giác với đồ ăn, khó ngủ. 

Về nhận thức: sợ mắc bệnh khiến ta liên tục giả định các tình huống xấu: Tôi có thể chết nếu bị mắc COVID-19; tôi không thể đi làm, sẽ thất nghiệp; gia đình tôi có nguy cơ cao, họ có thể chết...

Những suy nghĩ này lại tiếp tục kích hoạt các cảm xúc như buồn bã, tội lỗi, tức giận. Vì sợ bị nhiễm bệnh, người lo lắng thái quá sẽ tránh các nguy cơ nhiễm bệnh. Nếu không thể tránh được, khi phải sử dụng phương tiện giao thông công cộng, chạm vào các bề mặt, đến nơi công cộng, nơi đông người... họ đều rất sợ hãi.

Họ sợ gặp người khác, lạm dụng các hành vi an toàn liên quan đến sức khỏe (như rửa tay). Để tự trấn an, họ liên tục kiểm tra các chỉ số sức khỏe để xác nhận mình không có bệnh: kiểm tra khứu giác, vị giác, đo thân nhiệt... Nhưng các hành động này “nuôi dưỡng” sự sợ hãi chứ không giúp họ yên tâm hơn.

Ông Gordon Asmundson - giáo sư tâm lý học tại Đại học Regina (Canada), đồng tác giả cuốn It's Not All in Your Head: How Worrying about Your Health Could Be Making You Sick - And What You Can Do about It - lý giải vì sao “bệnh tưởng” có thể làm chúng ta “bệnh thiệt” cho biết: 

“Khi xảy ra dịch bệnh như COVID-19, người lo lắng thái quá về sức khỏe có thể bị ám thị rằng các cơn đau cơ sau khi tập thể dục hoặc một cơn ho là dấu hiệu bị nhiễm COVID-19. Điều này khiến họ lo lắng hơn, có dấu hiệu bị căng thẳng”.

Lo lắng về bệnh tật, như COVID-19, ở mức độ nào đó là có lợi, là động lực để chúng ta có những hành vi bảo vệ sức khỏe: đeo khẩu trang, tránh nơi đông người, thường xuyên rửa tay... nhưng lo lắng quá mức là lợi bất cập hại. 

Steven Taylor, nhà tâm lý học lâm sàng tại Đại học British Columbia (Canada), cho biết: “Người lo lắng về sức khỏe quá mức thường xuyên kiểm tra huyết áp, thân nhiệt. Họ có nhu cầu đi hết bác sĩ nọ đến bác sĩ kia về một vấn đề sức khỏe. Họ lật tung Internet để tìm hiểu các triệu chứng của mình”.

Mà “bác sĩ Google”, theo giáo sư Taylor, có thể đưa ra những chẩn đoán gây hoang mang, “sau khi đọc thông tin trên Internet, họ có thể còn sợ hãi hơn”.

Lo lắng thái quá có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, nhất là khi tâm trí ta luôn ám ảnh với suy nghĩ nếu mình bị bệnh thì sao, làm tim đập nhanh hơn, thở gấp, gây đau đầu, đau bụng... Nó thậm chí khiến ta mất tập trung, gây bi quan, không còn khả năng tận hưởng các hoạt động vui vẻ bình thường, làm suy giảm chất lượng cuộc sống.

“Khi sự lo lắng và tưởng tượng về bệnh tật không tương xứng với rủi ro thực tế, hoặc khi nó cản trở khả năng làm những công việc bình thường như học hành hay chăm sóc gia đình, đó là vấn đề cần giải quyết” - nhà tâm lý Bufka nói.

 

 Hãy đi khám với bác sĩ chuyên khoa thay vì tìm kiếm thông tin trên Google. Ảnh: Reuters

Cách tự xử nỗi lo

Dù lo lắng thái quá về bệnh tật làm phiền cuộc sống của chúng ta, tin vui là chúng ta có thể tự khắc phục hoặc nhờ sự trợ giúp của chuyên gia. Sau đây là lời khuyên của các chuyên gia:

Kiên trì lối sống lành mạnh 

Ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kết nối với người khác (nếu không gặp mặt thì gọi điện, nhắn tin...) và thể dục thường xuyên. Mặc dù những người bị chứng rối loạn lo âu bệnh tật nghiêm trọng có thể không muốn tập thể dục vì nó khiến họ mệt thêm, hãy cố gắng tập chút ít khi có thể. 

Theo giáo sư Taylor, “sự sa sút về thể chất diễn ra rất nhanh, có thể gây ra các triệu chứng đáng lo ngại khác như nhịp tim tăng hoặc khó thở khi leo cầu thang. Ngược lại, nghiên cứu cho thấy các bài tập thể dục theo động tác, đặc biệt là thể dục cường độ cao, như chạy bộ, có thể có tác dụng nhanh và nhiều trong giảm lo lắng”.

Nghĩ về hiện tại

Chúng ta không thể thay đổi quá khứ, không thể biết trước tương lai. Cái duy nhất chúng ta kiểm soát là hiện tại. Nhà tâm lý Bufka khuyên: Khi lo lắng nổi lên, hãy quan sát nó, chấp nhận rồi đặt nó vào một góc của tâm trí để tiếp tục cuộc sống của mình. 

Bạn thử viết về nỗi lo lắng của mình ra một cuốn sổ, sau đó đóng sổ lại và suy nghĩ sang vấn đề khác. Với bài tập này, bạn có thể dần gác sự lo lắng sang một bên.

Làm dịu hệ thần kinh

Nhà tâm lý Asmundson gợi ý “tập cách kiểm soát sự kích hoạt của hệ thần kinh thực vật - hệ thần kinh thúc đẩy các phản ứng chiến đấu hay từ bỏ trước các kích ứng - giúp đưa hệ thần kinh chúng ta về trạng thái bình thường thay vì trạng thái đối mặt với nguy hiểm, nhờ đó giúp giảm lo lắng”.

Chúng ta tập kiểm soát hệ thần kinh thực vật bằng cách tập thở cơ hoành với nhịp độ ổn định (hít vào từ từ bằng mũi, đếm 1-2, tạm dừng một hoặc hai nhịp, sau đó thở ra đếm 1-2). 

Cơ hoành là một cơ hình vòm nằm dưới phổi. Khi hít vào, cơ hoành hạ xuống tạo ra một chân không hút không khí vào phổi, bụng của chúng ta sẽ phồng lên, xẹp xuống theo từng nhịp hít vào thở ra. Ngoài ra, có thể tập căng, giãn từng nhóm cơ cụ thể hoặc thiền.

Đừng kiểm tra sức khỏe quá thường xuyên

Liên tục kiểm tra thân nhiệt hoặc khứu giác vì sợ nhiễm COVID-19 không mang lại lợi ích gì cho bạn. Nếu có các triệu chứng thực sự gây lo lắng như chóng mặt, ngất xỉu, khối u bất thường... hãy đi khám chuyên khoa, làm theo lời khuyên của bác sĩ. 

Cũng đừng nhảy hết bác sĩ này sang bác sĩ kia để tìm kiếm sự đảm bảo về chẩn đoán, hay dành hàng giờ lang thang trong các trang thông tin về sức khỏe trên Internet. Hãy ngắt kết nối Internet khi có thể hoặc làm tay chân và tâm trí cùng bận rộn bằng các hoạt động như tô màu, đan lát, đọc sách... khi rảnh rỗi.

Thay đổi cách nghĩ

Theo các chuyên gia, cách chúng ta nghĩ về cảm giác của cơ thể và sức khỏe tổng quát của mình có thể làm tăng hoặc giảm sự lo lắng. Tập trung vào các triệu chứng xấu hoặc chưa gì đã lo mình bị bệnh nặng có thể làm tăng các nguy cơ về sức khỏe.

Nếu bạn lo lắng thái quá, hãy chất vấn những suy nghĩ lo lắng của mình và đưa ra đánh giá sát thực hơn. Thay vì nghĩ: Tuần này tôi bị kiệt sức, chắc chắn là tôi bị bệnh, hãy xem xét lại những gì xảy ra. Bạn sẽ tự đưa ra được đánh giá thực tế hơn là mình làm việc quá sức và thiếu ngủ, nên bị kiệt sức.

Tìm sự giúp đỡ của chuyên gia

Nếu không thể tự mình khắc phục những suy nghĩ lo lắng thái quá của bản thân, hãy liên hệ với bác sĩ để được tư vấn. Bạn đừng lo nếu không thể gặp trực tiếp do giãn cách xã hội vì COVID-19.

 Một nghiên cứu so sánh giữa việc trị liệu trực tuyến với trị liệu trực tiếp cho những người mắc chứng rối loạn lo âu bệnh tật cho thấy hiệu quả của trị liệu trực tuyến tương tự trị liệu trực tiếp nhưng chi phí thấp hơn. 

Ám ảnh mắc bệnh COVID-19 có thể là thoáng qua, không tồn tại lâu dài. Tuy nhiên, chúng ta nhận ra, can thiệp sớm, không để nó phát triển thành vấn đề dai dẳng.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Sợ mắc COVID-19 quá mức, coi chừng bị coronaphobia

Sợ bị nhiễm COVID-19, tiếng Anh là coronaphobia, là một dạng rối loạn lo âu bệnh tật.
2

Thời gian "đáng mơ ước" trong chuyện ấy

Không có thời gian ấn định cụ thể cho chuyện phòng the vì nó có thể thay đổi tùy thuộc vào cảm xúc của các cặp đôi và nhiều yếu tố khác. Một nghiên cứu đã đánh giá thời gian quan hệ tình dục theo từng mức độ.
3

TP.HCM: Gần 2 triệu người tiêm vắc xin Vero Cell đều an toàn

Gần 8 triệu người đã tiêm mũi 1, hơn 1,4 triệu người đã tiêm mũi 2 vắc xin phòng COVID-19, trong đó có gần 2 triệu người tiêm vắc xin Vero Cell, tất cả đều an toàn.
4

Bệnh viện Nhân dân Gia Định điều trị thành công 500 bệnh nhân mắc COVID-19

Sau gần 1 tháng điều trị tích cực, nam thanh niên mắc COVID-19 bị suy hô hấp nặng đã được xuất viện. Đây là bệnh nhân thứ 500 mắc COVID-19 được Bệnh viện Nhân dân Gia Định chữa khỏi, được xuất viện.
5

Bộ Y tế đưa ra 4 giải pháp cung ứng, sử dụng oxy y tế trong các cơ sở điều trị COVID-19

Oxy y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh không chỉ cho dịch COVID-19 mà còn được duy trì và sử dụng bền vững sau đại dịch, cứu mạng sống của người bệnh COVID-19 và tạo cơ sở nền tảng vững chắc cho tương lai”.

4 thiết bị y tế có thể hỗ trợ F0 tại nhà, nên mua sẵn trong nhà để theo dõi sức khỏe hàng ngày

Những thiết bị y tế này sẽ giúp các F0 chủ động và dễ dàng theo dõi tình trạng bệnh khi phải cách ly tại nhà.

10 dấu hiệu cảnh báo F0 cần được đưa đến bệnh viện sớm

Ngày 11.9, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn ban hành quyết định 4377/QĐ-BYT kèm Sổ tay hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ của trạm y tế lưu động.

Bộ Y tế lên tiếng về việc tiêm trộn 2 loại vắc xin phòng COVID-19 khác nhau

Những ngày qua, thông tin về việc kết hợp 2 loại vắc xin phòng COVID-19 khác nhau đang được dư luận rất quan tâm, đặc biệt là việc kết hợp vắc xin Moderna với Pfizer.

Tiêm trộn Moderna và Pfizer được các nhà khoa học đánh giá cao

Sáng ngay 8,9, các đơn vị chức năng liên quan và Hội đồng chuyên môn của Bộ Y tế họp xem xét việc tiêm trộn mũi 2 vắc xin khác loại cho người tiêm mũi một vắc xin Moderna.

TP.HCM: Số bệnh nhân mắc COVID-19 xuất viện kỷ lục hơn 5.000 ca trong ngày

Trong ngày 7.9 TP.HCM có đến 7.310 bệnh nhân mắc COVID-19, nhưng lại có đến 5.196 bệnh nhân được xuất viện. Đây là số bệnh nhân mắc COVID-19 khỏi bệnh xuất viện cao kỷ lục từ trước đến nay tại TP.

Việt Nam sẽ nhận chuyển giao công nghệ sản xuất thuốc XAV-19 điều trị COVID-19

Ngày 8.9, Bộ Y tế cho biết, Việt Nam sẽ hợp tác thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 và nhận chuyển giao công nghệ sản xuất kháng thể đa dòng XAV-19 điều trị COVID-19 của Pháp.

18 bệnh nhân COVID-19 nặng được xuất viện

Sau hơn 2 tuần đi vào hoạt động, Trung tâm hồi sức tích cực người bệnh COVID-19 đã điều trị khỏi, cho xuất viện 18 bệnh nhân cùng nhiều ca có thể xuất viện hoặc chuyển tầng nhẹ hơn.

So sánh 4 loại vaccine COVID-19, phát hiện vaccine AstraZeneca đứng số 1 về ngăn ngừa nhập viện

Vaccine AstraZeneca phòng COVID-19 có hiệu quả tốt nhất trong số 4 loại vaccine COVID-19 khi xét về giảm nguy cơ nhập viện, theo một nghiên cứu mới.

6 điểm nhấn trận West Ham - Man United: Ronaldo gặp đối thủ khó chịu, Sancho dự bị?

Thể thao - Sơn Vân - 19/09/2021 17:30
Manchested United sẽ làm khách West Ham lúc 20 giờ tối nay trong khuôn khổ vòng 5 Premier League và dưới đây là 6 điều cần chú ý tại sân vận động London.

Các nước theo chiến lược 'Zero COVID' và bài toán mở cửa lại

Công nghệ - Quỳnh Yên - 19/09/2021 17:00
Một số nơi từng rất thành công trong việc khống chế COVID-19 theo chiến lược “Zero COVID” nay đang thận trọng hạ thấp các hàng rào bảo vệ, trong khi giảm thiểu nguy cơ bệnh dịch trở thành một bệnh đặc hữu (endemic) mà thôi, theo Tạp chí Science…

Thế giới có thể làm gì khi Triều Tiên không ngừng phát triển tên lửa?

Thế giới - Cẩm Bình - 19/09/2021 16:30
Giáo sư Robert Kelly, thuộc đại học quốc gia Busan, Hàn Quốc, nhận xét rằng CHDCND Triều Tiên đã đạt những bước tiến ấn tượng trong công nghệ tên lửa. Thế nhưng, đây là một tin xấu cho Hàn Quốc, Mỹ và cả thế giới.

Thành phố Hạ Môn của Trung Quốc yêu cầu người dân ở nhà dịp lễ

Thế giới - Cẩm Bình - 19/09/2021 16:23
Ngay ngày đầu tiên của kỳ nghỉ Trung thu, thành phố Hạ Môn ở đông nam Trung Quốc đã phải siết chặt hạn chế nhằm kiểm soát đợt dịch COVID-19 mới bùng phát.

Phân bổ 8 triệu liều vắc xin Vero Cell cho 25 tỉnh thành, Hà Nội nhận nhiều nhất

Thời sự - P.V - 19/09/2021 16:00
Theo quyết định phân bổ 8 triệu liệu vắc xin Vero Cell, Hà Nội là địa phương được nhận nhiều nhất với gần 1,4 triệu liều.

Chưa có dữ liệu để đánh giá hiệu lực bảo vệ của vắc xin Nano Covax

Sức khỏe - Hồ Quang - 19/09/2021 15:30
Ngày 19.9, Bộ Y tế đã chính thức thông báo kết luận của Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học quốc gia đối với vắc xin Nano Covax do Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Dược Nanogen sản xuất.

Ông “Quản lý” đâu rồi?

Thời sự - Từ Kế Tường - 19/09/2021 15:00
Nhiều cơ sở làm ăn, kinh doanh bất chính hoạt động công khai trước mũi của ông “Quản lý”, không chỉ hoạt động trong một thời gian mà hoạt động liên tục mỗi ngày, mỗi mùa…

9.853 người xét nghiệm PCR âm tính trước lúc bay, chỉ 1 khách mắc COVID-19 sau khi hạ cánh

Khoa học - Sơn Vân - 19/09/2021 14:30
Một nghiên cứu của hãng Delta Air Lines tại Ý cho thấy xét nghiệm PCR bắt buộc được thực hiện trong vòng 3 ngày trước khi bay đã loại bỏ được phần lớn những khách mắc COVID-19.

'Một nắm đậu phộng bằng một nắm thuốc bổ, nhưng không tốt cho 4 nhóm người này, đừng ăn kẻo mang họa

Sức khỏe - 19/09/2021 14:00
Những nhóm người dưới đây nếu tiêu thụ lạc quá nhiều trong thời gian dài còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Bạo lực gia đình 'nở rộ' mùa COVID-19

Giới trẻ - 19/09/2021 13:30
Theo thống kê của một số tổ chức tư vấn, hỗ trợ nạn nhân bị bạo hành, tình trạng bạo lực gia đình trong đại dịch COVID-19 có xu hướng tăng lên và nghiêm trọng hơn. Người bị bạo lực phần lớn là phụ nữ và trẻ em.

Khánh Hòa sẽ lại đón du khách nội địa vào khoảng giữa tháng 10

Du lịch - 19/09/2021 13:00
Khoảng giữa tháng 10 tới, các hoạt động du lịch ở tỉnh Khánh Hòa sẽ được tái khởi động với việc đón du khách nội tỉnh, sau đó sẽ mở rộng sang đón khách nội địa và khách quốc tế có "hộ chiếu vắc xin".

Hội đồng đạo đức: Nano Covax có tác dụng với chủng Delta, Alpha

Khoa học - LAN ANH - 19/09/2021 12:30
Trong thông cáo vừa được Bộ Y tế phát đi về phiên họp chiều 18-9 của Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh quốc gia, Nano Covax đảm bảo tính an toàn, sinh miễn dịch, ước tính hiệu quả bảo vệ đủ căn cứ chuyển hồ sơ đề nghị xem xét cấp phép.

Thủ tướng chỉ đạo kiểm tra việc người dân ở TP.HCM lên phường hỏi cứu trợ

Thời sự - Lam Thanh - 19/09/2021 12:00
Thủ tướng yêu cầu UBND TP.HCM chỉ đạo kiểm tra, kịp thời hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn nhưng không thuộc đối tượng theo quy định.

Pháp muốn EU tẩy chay Úc sau vụ mua tàu ngầm Mỹ nhưng bị EU chế giễu

Thế giới - Anh Tú - 19/09/2021 11:30
Quan chức đối ngoại của EU nhắc Pháp: "Đừng trộn táo và lê. Chúng tôi muốn thúc đẩy hợp tác với các quốc gia như Úc, chúng tôi không thực hiện các hành động đột ngột được thúc đẩy bởi các sự kiện riêng lẻ".

Nữ Trung úy quân đội khiến bao chàng đắm say

Giới trẻ - 19/09/2021 11:00
Nguyễn Đặng Anh Phương không chỉ được mệnh danh là "người đẹp quân nhân", Trung úy xinh đẹp còn là một MC, diễn viên và người mẫu tự do.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Chủ nhật, 19/09/2021