PGS-TS Vũ Thanh Ca: Thủy điện gây nhiều hệ lụy, nhưng không làm tăng lũ

Lam Thanh21/10/2020 15:00
PGS-TS Vũ Thanh Ca: Thủy điện gây nhiều hệ lụy, nhưng không làm tăng lũ

Thủy điện gây rất nhiều hệ lụy môi trường, sinh thái, nhưng không làm tăng lũ. Nếu không có đập thủy điện lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn.

Thủy điện không làm tăng lũ

Lũ lụt miền Trung nước ta đang gây ra những thiệt hại rất lớn về người và của. Trong đó, đau thương nhất là các vụ sạt lở đất gần và ngay tại thủy điện Rào Trăng 3 (Thừa Thiên – Huế) làm 17 công nhân và 13 cán bộ, chiến sỹ thuộc đoàn cứu hộ bị vùi lấp và hy sinh; hoặc vụ sạt lở đất làm 22 cán bộ, chiến sỹ Đoàn kinh tế - quốc phòng 337 bị vùi lấp và hy sinh cùng rất nhiều thiệt hại về người và của khác.

Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua có rất nhiều ý kiến cho rằng xả lũ của thủy điện là nguyên nhân gây lũ chồng lũ, làm gia tăng ngập lụt, kéo theo đó là những thiệt hại về người và của.

vu-thanh-ca.jpg
PGS -TS Vũ Thanh Ca, Khoa Môi trường, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội - Ảnh: Kinh tế đô thị

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới về vấn đề này, PGS -TS Vũ Thanh Ca, Khoa Môi trường, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội - người từng có 6 năm dạy môn kỹ thuật môi trường sông ở Đại học Saitama (Nhật Bản) và nằm trong nhóm chuyên gia quản lý các hồ chứa khu vực Kanto của Nhật Bản – cho biết năm 2010, Nhóm Công tác châu Âu về đập và lũ lụt đã xuất bản một báo cáo đánh giá khả năng giảm nhẹ lũ lụt của đập và trên cơ sở tính toán về mức độ giảm nhẹ lũ lụt của tất cả các nước châu Âu đã thấy đập (cả thủy điện, thủy lợi và cấp nước) đã giúp giảm nhẹ lũ lụt ở tất cả các nước châu Âu.

Tuy nhiên, mức độ giảm nhẹ lũ tùy thuộc vào dung tích hồ và quá trình vận hành hồ. Các hồ lớn, dự báo tốt để có thể xả nước trước khi lũ lụt sẽ giúp giảm rất nhiều lũ lụt ở hạ du, trong khi các hồ nhỏ thì hầu như không có khả năng giảm lũ lụt.

Theo chuyên gia này, Việt Nam đã xây dựng nhiều hồ thủy điện, đặc biệt là trong những năm gần đây. Cùng với việc xây dựng các hồ thủy điện là việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn xây dựng cũng như vận hành các hồ chứa. Đặc biệt, Luật Thủy lợi và Nghị định số 114/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước đã quy định về lập, phê duyệt, công khai và thực hiện quy trình vận hành hồ chứa trong trường hợp có lũ, như là trường hợp khẩn cấp.

Trong đó, Luật Thủy lợi quy định trong quá trình thi công, chủ đầu tư xây dựng đập, hồ chứa nước có trách nhiệm lập phương án ứng phó thiên tai cho công trình, vùng hạ du đập trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện.

Chủ đầu tư xây dựng đập, hồ chứa nước cũng có trách nhiệm lập quy trình vận hành hồ chứa, phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt trước khi tích nước và bàn giao cho tổ chức, cá nhân khai thác, cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi, phòng, chống thiên tai.

Các hồ thủy điện ở Việt Nam được vận hành theo các quy trình được xây dựng theo chuẩn quốc tế. Quy trình xả lũ của đập thủy điện do các chủ đầu tư xây dựng, trình phê duyệt có các thông số kỹ thuật khác nhau, nhưng có các điểm chính như sau.

Khi mưa về, hồ xả nước tới mức “đón lũ”. Gần đây, mức đón lũ được giảm xuống, tùy vào hồ có chức năng điều tiết lũ hay không. Mưa vẫn lớn, lượng nước về hồ khá lớn; nước trong hồ dâng lên vượt một mức nào đó (ngưỡng thứ nhất, gọi là ngưỡng xả), hồ bắt đầu xả nước để giảm tốc độ nước dâng trong hồ. Lưu lượng xả nước tăng theo mực nước trong hồ.

“Khi mực nước trong hồ đạt tới ngưỡng thứ 2, hồ xả nước với lưu lượng bằng lưu lượng nước về hồ. Lúc đó có thủy điện hay không có thủy điện lượng nước về hạ lưu vẫn thế, hay nói cách khác là Khi đó, có hồ cũng như không. Thủy điện không xả quá lượng nước về vì nó vẫn cần tích nước phục vụ phát điện. Nước trong hồ là tài sản, là tiền nên các nhà quản lý thủy điện không xả bừa bãi để gây ngập lụt ở hạ du”, ông Ca nói.

thuy-dien.jpg
Nhiều quan điểm trái chiều trong việc xây thủy điện

Theo ông Ca, các thủy điện nhỏ không có chức năng điều tiết lũ nên lượng nước xả nhiều nhất đúng bằng lượng nước vào hồ và do vậy, việc xả lũ không có tác dụng điều tiết lũ lụt.

“Trong thực tế, các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy thủy điện gây ra rất nhiều hệ lụy môi trường, sinh thái và làm gia tăng xói lở bờ biển do chặn dòng bùn cát chảy ra biển; thủy điện cũng có những nguy cơ gây lũ quét rất lớn nếu đập bị vỡ; nhưng không có cơ sở khoa học nào để nói thủy điện làm tăng lũ. Nếu không có đập thủy điện lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn. Đối với nhiều trường hợp, không có hồ thủy điện lũ cao hơn rất nhiều”, ông Ca chia sẻ.

“Tôi không ủng hộ xây thêm thủy điện”

PGS-TS Vũ Thanh Ca chia sẻ, có người nói rằng xây đập thủy điện sẽ gây phá rừng. Nếu quản lý tốt thì phần diện tích rừng bị phá chỉ là lòng hồ và một phần rừng bị phá để làm đường sá và các công trình phục vụ thủy điện.

Thông thường, tùy vào điều kiện đất (trước đó có mưa hay không mà đất có bị ướt hay không), đất, hang hốc và lá, cành cây chỉ giữ được một lượng nước không lớn. Rất khó tính toán chính xác lượng nước này nhưng cứ tạm cho một giá trị cực kỳ lớn, khoảng chừng 20 cm hoặc 200 mm. Vậy nước còn lại sẽ chảy về xuôi gây lụt. Nếu lượng mưa là 700 mm thì lượng chảy về xuôi là 500 mm.

Mặt khác, như đã nêu trên, mực nước đón lũ trong hồ thấp hơn mực nước xả lũ ít nhất tới 4m. Vậy mặt hồ chứa ít nhất được 4m nước và mặt đất chứa được tối đa 0,2m nước. Nhiều hồ lớn, như thủy điện A Vương, chứa được 14 m nước. Như vậy phá rừng lòng hồ có làm gia tăng lũ lụt không? Tất nhiên là không!

“Như vậy, các đập thủy điện đúng là tác động môi trường cực lớn, nhưng không làm tăng rủi ro lũ lụt”, ông Ca nói.

Báo cáo của châu Âu cũng cho thấy các hồ chứa chỉ có khả năng giảm lũ, lụt nhưng không có khả năng loại trừ hoàn toàn lũ, lụt. Nếu mưa lớn, hồ chứa không đủ sức điều tiết thì lũ lụt vẫn xảy ra. Hơn nữa, nếu hồ chứa không được xây dựng đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, có khả năng đập bị vỡ gây ra thảm họa khôn lường.

Hiện nay, Việt Nam đã xây dựng một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khá hoàn chỉnh để đảm bảo vận hành một cách an toàn và hiệu quả các hồ chứa. Tuy vậy, ông Ca cho rằng các cơ quan quản lý nhà nước ở các cấp trung ương và địa phương phải nỗ lực tổ chức thực hiện, đảm bảo các đập thủy điện được thiết kế và xây dựng phù hợp, an toàn; các đập và hồ được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên và có quy trình vận hành được các cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định để đảm bảo an toàn và hiệu quả như các mục tiêu thiết kế đề ra để góp phần giảm thiểu lũ lụt và tác hại của lũ lụt, cũng như ngăn ngừa sự cố môi trường do vỡ đập.

Theo đó, cần chú ý là việc xây dựng các hồ chứa luôn kèm theo việc xây dựng một hệ thống hạ tầng đính kèm, bao gồm nhà quản lý, biến áp, đường sá cũng như có thể yêu cầu bố trí quỹ đất để tái định cư. Việc này sẽ gây ra phá rừng và do vậy làm gia tăng lũ lụt. Ngoài ra, việc san đồi núi tạo các mặt bằng xây dựng có thể làm gia tăng mức độ bất ổn định của các khối đất đá, làm gia tăng khả năng trượt lở đất và gây những thiệt hại về người và của.

Ông Ca cũng nhấn mạnh rằng hiện nay phát triển hệ thống hạ tầng giao thông cần được thực hiện ở các vùng núi cao để phục vụ xóa đói giảm nghèo, cải thiện sinh kế, nâng cao mức sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội; như vậy việc xây dựng đường của các thủy điện có thể coi một phần là đóng góp phát triển kinh tế - xã hội của các vùng cao, xa xôi, hẻo lánh.

long-ho.jpg
Lòng hồ thủy điện - Ảnh: Internet

Với những tác động xấu nêu trên của thủy điện, cần nghiên cứu đánh giá các tác động tích cực và tiêu cực của việc xây dựng thủy điện và hạ tầng thủy điện để có các biện pháp quản lý phù hợp.

“Do những tác động môi trường của thủy điện, tôi không ủng hộ thủy điện và nếu được chọn thì tôi sẽ theo làm theo cách của Mỹ, phá thủy điện cũ đi, không xây thêm thủy điện mới mà chỉ phát triển nhiệt điện và các dạng năng lượng khác”, ông Ca nhấn mạnh.

Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cho rằng đặt điều đó ra với Việt Nam rất khó khăn. Phát triển kinh tế mà giảm tiêu thụ điện là một chuyện chỉ có trong tưởng tượng. Kinh tế càng phát triển thì càng cần nhiều điện hơn nên năng lượng càng ngày càng thiếu. Do vậy, dù thế nào vẫn phải tiếp tục phát triển năng lượng. Vấn đề chỉ là phát triển sao cho hiệu quả và gây ít tác động tới môi trường, kinh tế - xã hội nhất.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Giáo viên dạy tiếng Anh dương tính với COVID-19, Bộ Y tế ra thông báo khẩn

Giáo viên dạy tiếng Anh là bệnh nhân thứ 1347 vừa được Bộ Y tế công bố chiều nay (30.11). Đã xác định được 38 người tiếp xúc gần và 154 người tiếp xúc với người tiếp xúc gần bệnh nhân này.
2

Sóc Trăng: Tiền điện tăng vọt ngay tháng mưa bão

Tiền điện tăng bất thường, thậm chí có hộ không sử dụng nhưng tiền điện vẫn đều đặn mỗi tháng là những vấn đề mà nhiều người dân, hộ kinh doanh ở TT.Đại Ngãi, H.Long Phú, tỉnh Sóc Trăng phản ánh với Một Thế Giới.
3

Cà Mau: Người phụ nữ tử vong vì COVID-19 khi đi xuất khẩu lao động ở Ả Rập Xê Út

Tối 23.11 ông Nguyễn Hạnh Phúc, Chủ tịch UBND xã Lý Văn Lâm, TP.Cà Mau (Cà Mau) xác nhận có việc 1 nữ lao động tử vong do nhiễm COVID-19 khi đang lao động tại Ả Rập Xê Út.
4

Thanh tra Chính phủ đối thoại với người dân Thủ Thiêm: Chưa có tiếng nói chung

Chiều 27.11, sau nhiều lần trì hoãn, Thanh tra Chính phủ có buổi đối thoại về ranh quy hoạch với đại diện 50 hộ dân Thủ Thiêm tại 5 khu phố thuộc 3 phường quận 2.
5

Thủ tướng chốt lịch nghỉ Tết Tân Sửu 7 ngày

Thủ tướng đồng ý dịp Tết Âm lịch Tân Sửu, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được nghỉ tết 7 ngày.

Cần một cái nhìn thực tế cho công tác xã hội, từ thiện!

Sức mạnh của cải và tinh thần nhường cơm sẻ áo trong dân ta là rất to lớn. Vấn đề là làm sao, khơi dậy được tinh thần và tấm lòng nhân ái đó của người dân nước Việt.

Bão số 8 giật cấp 10 đang hướng vào Hoàng Sa, mưa rất to ở Trung Bộ

Hồi 4 giờ ngày (21.10), vị trí tâm bão ở khoảng 16,2 độ Vĩ Bắc; 119,4 độ Kinh Đông, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 770km về phía Đông Đông Nam. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 8 (60-75km/giờ), giật cấp 10.

Clip Tìm kiếm nạn nhân mất tích ở thủy điện Rào Trăng 3

Các nạn nhân mất tích ở Rào Trăng 3 đã được lực lượng tìm kiếm cứu hộ dùng nhiều phương tiện để tìm kiếm trên bằng đường bộ và cả đường thủy.

TP.HCM đề nghị Bộ Quốc phòng bàn giao đất để làm đường giảm ‘tắc’ ở sân bay

TP.HCM kiến nghị Bộ Quốc phòng giao đất rộng hơn 1.100 m2 gần sân bay Tân Sơn Nhất để thực hiện dự án nhằm giảm ùn tắc giao thông.

Chiều 20.10, ghi nhận 1 người phụ nữ 29 tuổi đến từ Ấn Độ mắc COVID-19

Chiều 20.10 ghi nhận thêm 1 ca mắc mới COVID-19 là người phụ nữ 29 tuổi nhập cảnh từ Ấn Độ được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.141 bệnh nhân.

Trong mùa lũ, lạnh người nhìn ảnh Ngã 3 Đông Dương từ vệ tinh

Trong tấm ảnh chụp Ngã 3 Đông Dương, thảm rừng hai nước bạn vẫn xanh tươi còn bên nước mình thì không được... xanh cho lắm.

Mở rộng đối tượng được nhận hỗ trợ do ảnh hưởng bởi COVID-19

Nghị quyết mới đã mở rộng hỗ trợ cho người lao động tại cơ sở giáo dục dân lập, tư thục, cơ sở giáo dục công lập tự bảo đảm chi thường xuyên…

Áp thấp nhiệt đới thành bão số 8, có lúc giật cấp 14 và hướng vào miền Trung

Trong khoảng đêm nay đến sáng sớm ngày mai (21/10), bão sẽ đi vào Biển Đông và là cơn bão số 8 ảnh hưởng đến nước ta trong mùa bão lũ năm nay.

Quan chức Trung Quốc đăng ảnh lính Úc kề dao vào cổ bé gái Afghanistan, Bắc Kinh không xin lỗi

Thế giới - Nhân Hoàng - 30/11/2020 23:30
Bắc Kinh từ chối xin lỗi sau khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc chia sẻ ảnh binh sĩ Úc kề dao vào cổ bé gái Afghanistan. Thay vào đó, Trung Quốc thúc giục Úc tìm kiếm sự tha thứ cho những tội ác chiến tranh bị cáo buộc ở Afghanistan.

Vlogger Brittanya Karma qua đời vì COVID-19

Giải trí - Nhật Hạ - 30/11/2020 23:00
Chiều nay, 30.11, cộng đồng mạng xôn xao trước tin Vlogger/Rapper Brittanya Karma qua đời vì COVID-19.

Bức tường Cối Xay Gió ở Đà Lạt sắp biến mất

Du lịch - Minh An - 30/11/2020 22:30
Mới đây, tiệm bánh Cối Xay Gió thông báo sẽ dừng hoạt động. Theo đó, bức tường để hàng trăm ngàn người chụp ảnh sống ảo sẽ biến mất.

Truyền hình Iran nói vũ khí giết trùm dự án hạt nhân sản xuất ở Israel, siêu điệp viên Eli Cohen nói gì?

Thế giới - Nhân Hoàng - 30/11/2020 22:00
Ngày 30.11, Press TV cho biết vũ khí được sử dụng để ám sát Mohsen Fakhrizad, nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng của Iran, hôm 27.11 được sản xuất tại Israel.

Bệnh nhân số 1138 có kết quả âm tính lần 1 với COVID-19

Sức khỏe - Dạ Thảo - 30/11/2020 21:30
Qua xét nghiệm, ca tái dương tính COVID-19 ở Thái Bình là bệnh nhân thứ 1138 đã cho kết quả âm tính lần 1.

Vùng đất chết chóc trên lục địa Mỹ

Du lịch - Minh An - 30/11/2020 21:00
Đó là đỉnh Washington, thuộc dãy Presidential, bang New Hampshire, vùng Đông Bắc nước Mỹ. Đây được cho là nơi lạnh thứ hai trên Trái đất, thời tiết khắc nghiệt tương đương với những gì ở Nam Cực hay đỉnh Everest.

Ngôi nhà 40m2 đầy tiện nghi cheo leo giữa rừng cây ở ngoại ô Hà Nội

Du lịch - Nhật Hạ - 30/11/2020 20:30
Với cách xây dựng khá ấn tượng từ kiến trúc đến việc sử dụng chất liệu để không ảnh hưởng đến tự nhiên, ngôi nhà từng được trang Designboom, Archdaily đăng tải.

Dịch COVID-19 dễ lây lan ra cộng đồng, Bộ Y tế ra công điện khẩn

Sức khỏe - Dạ Thảo - 30/11/2020 20:08
Bộ Y tế ra công điện khẩn về tăng cường giám sát và quản lý người nhập cảnh khi đánh giá dịch COVID-19 dễ lây lan ra cộng đồng nếu chủ quan.

Giáo viên dạy tiếng Anh dương tính với COVID-19, Bộ Y tế ra thông báo khẩn

Thời sự - Hồ Quang - 30/11/2020 20:07
Giáo viên dạy tiếng Anh là bệnh nhân thứ 1347 vừa được Bộ Y tế công bố chiều nay (30.11). Đã xác định được 38 người tiếp xúc gần và 154 người tiếp xúc với người tiếp xúc gần bệnh nhân này.

TP.HCM: Hàng ngàn căn hộ bị treo sắp được cấp sổ hồng?

Thời sự - Phan Diệu - 30/11/2020 20:00
Các dự án chung cư được TP.HCM phân thành 2 loại để giải quyết. Trong đó có việc cấp sổ hồng cho hàng ngàn căn hộ.

Cuối năm, du lịch Sa Pa sáng nhất với 'combo' mai anh đào và chợ tình

Du lịch - Q.C - 30/11/2020 19:30
Ngắm mai đào và dã quỳ nở rộ, tham dự phiên chợ tình đầy bản sắc của Sa Pa được tái hiện tại sân quần của thị xã trong mây... có vô số lý do để không thể từ chối một chuyến du ngoạn Sa Pa ngay tắp lự.

Mỗi tuần sẽ có 33 chuyến bay trọn gói đưa công dân Việt Nam về nước

Thời sự - T.L - 30/11/2020 19:24
Cục Hàng không Việt Nam vừa có văn bản gửi Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) về việc tổ chức các "chuyến bay trọn gói" (bao gồm vé, khách sạn cách ly, phương tiện đón) đưa công dân Việt Nam từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan về nước giai đoạn 1.12.2020 đến 15.1.2021.

Hugh Grant – Tài tử bị Hollywood bỏ rơi

Điện ảnh - Đan Thuỳ - 30/11/2020 19:00
Tài tử đẹp trai của nước Anh Hugh Grant thừa nhận không được nhớ đến như một tài năng diễn xuất đỉnh cao vì thái độ tiêu cực, diễn xuất không bứt phá.

Vẻ đẹp 'không tì vết' của Hoa hậu Chuyển giới Thái Lan 2020

Giải trí - Phong Anh - 30/11/2020 18:30
Rock Kwanlada đã đăng quang tại cuộc thi Hoa hậu Chuyển giới Thái Lan 2020 vào hôm 28.11 và tên của cô hiện đang được tìm kiếm nhiều trên mạng xã hội châu Á.

27 du khách khám phá thảo nguyên Tà Giang bị kẹt vì lũ

Du lịch - Minh An - 30/11/2020 18:06
Đi khám phá thảo nguyên Tà Giang ở Khánh Hòa, 27 du khách từ TP.HCM bị kẹt khi nước lũ dâng cao. Hiện có hai đoàn cứu hộ đang tìm cách tiếp cận.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 01/12/2020