PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Chuỗi liên kết nông nghiệp chưa bền vững

15/10/2020 07:15
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: Chuỗi liên kết nông nghiệp chưa bền vững

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng việc liên kết giữa doanh nghiệp, nhà phân phối, nông hộ… chưa bền vững do chưa có cơ chế chia sẻ lợi nhuận, rủi ro, chủ yếu vẫn là hình thức thuận mua vừa bán theo hợp đồng từng lần.

Điệp khúc “được mùa mất giá” gắn với nông dân Việt Nam trong nhiều năm qua đang đòi hỏi phải có sự đầu tư tương xứng nguồn vốn và công nghệ vào việc hình thành chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ để phát triển nông nghiệp bền vững. Phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế để làm rõ hơn vấn đề này.

dinh-trong-thinh.jpg
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế

Thực trạng liên kết giữa sản xuất nông nghiệp và hệ thống phân phối hiện nay ra sao, thưa ông?

Nông nghiệp được xác định ở vị trí trung tâm, là ngành mũi nhọn quan trọng để phát triển toàn diện và bền vững nền kinh tế. Tuy nhiên, trong ngành nông nghiệp, người sản xuất hiện nay chủ yếu vẫn là hàng triệu các nông hộ mang tính nhỏ lẻ, phân tán, thậm chí nhiều nơi lạm dụng thuốc trừ sâu, kích thích khiến sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam thường yếu thế so với nông sản các nước khác, không chỉ trên thị trường quốc tế mà ngay cả ở thị trường trong nước.

Các hộ sản xuất chưa chú ý tới liên kết nhóm hộ, liên kết với các doanh nghiệp cung cấp các vật tư, nguyên liệu đầu vào và liên kết với các doanh nghiệp phân phối, tiêu thụ mà vẫn sản xuất tự phát “mạnh ai người đó làm” nên chưa tạo được vùng sản xuất tập trung, dòng sản phẩm đủ lớn và ổn định để đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của thị trường trong nước và nước ngoài.

Điều này dẫn đến tình trạng thường xuyên “được mùa mất giá”, hiệu quả kinh tế không cao, sản xuất nông nghiệp thiếu tính bền vững. Chưa kể, các nông hộ vẫn chủ yếu tự sản xuất nên không thể trực tiếp bán hàng, nhưng thông qua các kênh phân phối thì phải chiết khấu rất cao.

Để được bán thường xuyên sản phẩm của mình thông qua các hệ thống phân phối trong nước thường các nông hộ phải chiết khấu 35% cho kênh phân phối mới thường xuyên được bán hàng, còn nếu 15-20% thì một năm chỉ được bán một lần.

Việc này làm cho giá cả hàng hóa nông nghiệp tăng cao khi đến tay người tiêu dùng, sức cạnh tranh của hàng hóa nông nghiệp bị sút giảm nghiêm trọng, hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp ngày càng giảm thấp.

Vậy vì sao việc liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp, nhà phân phối… chưa bền vững, thưa ông?

Việc liên kết giữa doanh nghiệp, các thương lái và nhà phân phối với các nông hộ và nhà sản xuất nông nghiệp chưa bền vững do chưa có cơ chế chia sẻ lợi nhuận, cơ chế chia sẻ rủi ro, chủ yếu vẫn là liên kết theo hình thức thương thảo thuận mua vừa bán theo hợp đồng từng lần.

Trong thực tế, cũng đã có những mô hình liên kết giữa một số doanh nghiệp thương mại với các nông hộ qua các hợp đồng trách nhiệm về việc doanh nghiệp cung cấp cây, con giống trong nông nghiệp, hướng dẫn và kiểm tra quy trình chăm sóc, thu mua sản phẩm đạt chất lượng với các nông hộ.

Tuy nhiên, một bộ phận nông dân còn chạy theo lợi ích trước mắt. Nhiều hộ nông mặc dù đã ký hợp đồng, nhận đầu tư ứng trước của doanh nghiệp hoặc nhà phân phối nhưng vẫn sẵn sàng phá vỡ liên kết, vi phạm hợp đồng khi giá cả trên thị trường đột biến tăng cao hơn giá cả trong các hợp đồng đã ký với các nhà phân phối hoặc sẵn sàng bán cho các thương lái khác khi được trả giá bán cao hơn.

Ngược lại, cũng có nhiều thương lái và nhà phân phối đưa ra các phương thức mua bán không sòng phẳng, hạ nhóm chất lượng sản phẩm, chèn ép giá cả với các nông hộ và nhà sản xuất nông sản khi được mùa hoặc khi vào chính vụ thu hoạch.

chuoi-san-xuat.jpg
Nông nghiệp Việt Nam chưa hình thành được chuỗi sản xuất hiệu quả

Tình trạng này không chỉ làm cho các hộ nông dân và nhà sản xuất nông nghiệp điêu đứng, nhiều người bị phá sản mà còn làm cho đất nước mất đi một khối lượng sản phẩm lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành nông nghiệp và sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia. Đời sống một bộ phận người nông dân còn bấp bênh phụ thuộc vào khâu tiêu thụ nông sản hàng hóa.

Có thể thấy, liên kết trong sản xuất nông nghiệp có tầm quan trọng đặc biệt trong phát triển kinh tế và rất cần thiết trong thời điểm hiện nay. Vậy theo ông, cần biện pháp nào để hình thành chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp bền vững?

Trong nền kinh tế thị trường và tốc độ hội nhập cao của nền kinh tế Việt Nam, yêu cầu cơ bản để nông sản có sức cạnh tranh là sản phẩm phải sạch, ngon, số lượng lớn, giá rẻ và có chiến lược thị trường tốt. Để thực hiện yêu cầu này, trong nông nghiệp cần thực hiện liên kết thành các chuỗi sản xuất cho từng sản phẩm nông nghiệp và cho từng nhóm sản phẩm đồng bộ từ sản xuất đến tiêu dùng.

Các cơ quan chức năng cần dựa trên các dữ liệu thời tiết, khí hậu, thổ nhưỡng… để quy hoạch các vùng trồng trọt, chăn nuôi lớn trong từng khu vực và trong cả nước. Các quy hoạch này cần có tầm nhìn dài hạn và có tính toán đến việc phát triển các giống vật nuôi, cây trồng mới và việc ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp.

Đối với các vùng có thế mạnh riêng trong sản xuất nông nghiệp cần có cơ chế tháo gỡ về tích tụ đất đai, nguồn vốn để xây dựng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Trong quy hoạch cũng cần tính đến quy hoạch xây dựng các nhà máy chế biến nông sản, nhà máy giết mổ và chế biến các sản phẩm gia súc, gia cầm trong vùng…

Cần rà soát và hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Các chính sách về tiếp cận nguồn vốn, về đầu tư, bảo hiểm vật nuôi, cây trồng… cần được cụ thể hóa, vừa đơn giản về thủ tục giảm thiểu các chi phí giấy tờ nhưng phải đảm bảo chặt chẽ và có hiệu lực pháp lý cao.

Ngoài ra, phải xây dựng những cơ chế hợp lý trong việc giải quyết tranh chấp trong liên kết giữa các chủ thể, đặc biệt là hợp đồng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm giữa các doanh nghiệp, các nhà phân phối và nhà nông; có chế tài phù hợp để hỗ trợ giải quyết tranh chấp hợp đồng thu mua giữa doanh nghiệp phân phối, thương lái và người sản xuất.

Phải thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp và phát triển các chuỗi giá trị gắn với thế mạnh từng địa phương. Mỗi doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông nghiệp cần trở thành các hạt nhân trong từng mắt khâu để hình thành vùng nguyên liệu sản xuất, hỗ trợ giống cây, con giống; hỗ trợ về quy trình chăm sóc; hỗ trợ về phân bón, thức ăn chăn nuôi và các yếu tố đầu vào hoặc thu mua sản phẩm đầu ra cho nông dân.

Hiện nay các doanh nghiệp lớn còn ngần ngại đầu tư cho sản xuất, kinh doanh nông - lâm - ngư nghiệp do vốn đầu tư lớn nhưng lại rủi ro cao và thu hồi chậm. Hầu hết các doanh nghiệp phải vay vốn ngân hàng để ứng trước cho các nông hộ, nhưng khi gặp rủi ro do thiên tai hay các nguyên nhân bất khả kháng khác, nông dân không trả được nợ, doanh nghiệp sẽ không trả được nợ ngân hàng, bị chuyển nợ xấu. Mặt khác, khi xảy ra tranh chấp, chưa có hành lang pháp lý cụ thể, phù hợp để hỗ trợ giải quyết rõ ràng, phân minh trách nhiệm và quyền lợi.

Như vậy, các ngân hàng cũng nên tham gia vào chuỗi liên kết này phải không, thưa ông?

Ngân hàng cần tích cực tham gia vào chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị nông sản. Khi ngân hàng tham gia vào chuỗi giá trị sẽ giúp giảm thiểu rủi ro thị trường, rủi ro người vay, rủi ro thời tiết, dịch bệnh, tiết kiệm chi phí trong hoạt động ngân hàng…

Điều quan trọng hơn đó là các ngân hàng có thể nắm bắt tình hình thực tế, có sự tin cậy và có các quyết sách phù hợp khi cung cấp tài chính tốt nhất cho các chuỗi sản xuất sản phẩm nông nghiệp. Ngân hàng tham gia vào chuỗi giá trị nông nghiệp sẽ đảm bảo vốn để gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất và phân phối đến tận tay người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp thương mại và các thương nhân trong chuỗi lên kết giá trị nông nghiệp ngoài liên kết dọc còn cần xây dựng các liên kết ngang tạo thành các mạng liên kết chặt chẽ để đáp ứng các nhu cầu của thị trường; từng bước tiến tới xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản gắn liền với chỉ dẫn địa lý của các chuỗi sản xuất nông sản.

Các cơ quan chức năng cần làm tốt vai trò quản lý của Nhà nước trong việc giám sát ký kết hợp đồng giữa bên sản xuất và bên tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; đơn giản hóa các điều kiện; đảm bảo phân phối thu nhập hợp lý kết quả thu nhập hoặc phân chia rủi ro phù hợp giữa các chủ thể tham gia chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

Ngoài ra, cần hoàn thiện cơ chế chính sách, cụ thể hóa các quy định về phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp thông qua các chính sách hỗ trợ của Nhà nước như: hỗ trợ chi phí tư vấn xây dựng liên kết; hạ tầng phục vụ liên kết; khuyến nông, đào tạo, tập huấn; cây, con giống, vật tư, phân bón, thức ăn chăn nuôi, bao bì, nhãn mác, thương hiệu sản phẩm...


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Hậu COVID-19, làn sóng trả mặt bằng vẫn chưa dừng lại

Dù hoạt động kinh doanh đã trở lại bình thường nhưng làn sóng trả mặt bằng của nhiều cửa hàng, doanh nghiệp vẫn chưa dừng lại do tác động của đại dịch COVID-19.
2

Việt Nam là điểm sáng châu Á nhưng thách thức lớn nhất ở phía trước

Trang techwireasia nhận định: Mặc dù không tránh khỏi tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng Việt Nam là điểm sáng châu Á.
3

Vụ làm phân bón giả bằng đất, bột đá: Chuyển cơ quan điều tra

Hàng trăm m3 nguyên liệu, bột màu, đá vẫn ngổn ngang tại xưởng. Các máy móc, thiết bị cùng các loại xe nâng, ủi, xúc... để sản xuất phân bón giả.
4

Trung Quốc bất ngờ tăng mua cá tra của Việt Nam, nông dân cần thận trọng

Giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long tăng trở lại nhờ Trung Quốc tăng mua.
5

Vì sao phải điều chỉnh giá nước ở đô thị?

Sắp tới, người dân đô thị sẽ có một khung giá nước chung để phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Thị trường nào đang phòng vệ thương mại hàng Việt nhiều nhất?

Điều tra phòng vệ thương mại hiện đang là một trong những rào cản lớn nhất để hàng Việt Nam vào các thị trường lớn trên thế giới như Mỹ, EU...

Hai đợt dịch càn quét 10.700 tỉ đồng của Vietnam Airlines

Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cho biết ảnh hưởng của hai đợt dịch vừa qua đã làm đơn vị này lỗ tới 10.750 tỉ đồng.

Hơn 13.000 tỉ đồng xây 2 dự án kết nối vùng TP.HCM

Dự án nút giao An Phú và xây dựng, cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên là 2 dự án kết nối vùng được TP.HCM kiến nghị Trung ương đầu tư.

TP.HCM tổ chức lễ đón đoàn tàu metro số 1 đầu tiên

Sáng 13.10, lãnh đạo TP.HCM và Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) tổ chức lễ đón đoàn tàu metro số 1 đầu tiên (tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên).

Hàn Quốc muốn xây dựng đô thị thông minh ở ĐBSCL

Chiều 12.10 tại TP.Cần Thơ, lãnh đạo UBND TP đã làm việc với đoàn công tác Cơ quan Hợp tác cơ sở hạ tầng và Phát triển đô thị Hàn Quốc tại nước ngoài (KIND) thuộc Bộ Đất đai, Hạ tầng và Giao thông Hàn Quốc đến tìm kiếm cơ hội đầu tư.

Giá xăng tăng nhẹ từ 15 giờ chiều 12.10

Từ 15 giờ chiều nay (12.10), giá xăng dầu được cơ quan quản lý điều chỉnh tăng nhẹ so với chu kỳ trước.

Nobel Kinh tế 2020 vinh danh hai nhà nghiên cứu về thuyết đấu giá

Giải Nobel Kinh tế 2020 được trao cho hai nhà khoa học Paul R. Milgrom và Robert B. Wilson, theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.

Hà Nội: Chính thức thông xe tuyến đường trên cao hơn 5.300 tỉ đồng

Sau hơn 2 năm thi công, các hạng mục của công trình đường vành đai 3 trên cao nối cầu Thăng Long tới Mai Dịch đã hoàn thiện và chính thức được thông xe ngày hôm nay.

Dù COVID-19, lợi nhuận nhiều ngân hàng đã vượt kế hoạch năm

Ngân hàng - Phan Diệu - 27/10/2020 23:30
Mặc dù dịch COVID-19 khiến việc kinh doanh khó khăn nhưng lợi nhuận nhiều ngân hàng đã vượt kế hoạch cho cả năm.

Cần Thơ: Quận Cái Răng di dời trung tâm hành chính về Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ

Thời sự - Kim Khanh - 27/10/2020 23:00
Sau khi Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ giải thể, trụ sở cơ quan này được bàn giao cho cơ quan chức năng và sắp tới khu hành chính quận Cái Răng sẽ dời về đây.

'Ronaldo và Messi chiến đấu cho danh hiệu hay nhất mọi thời đại nhưng mãi đứng trên vai Pele'

Thể thao - Nhân Hoàng - 27/10/2020 22:45
Theo Tim Vickery, nhà báo người Anh sống ở Brazil từ năm 1994 và là phóng viên bóng đá Nam Mỹ cho BBC Sport, Ronaldo và Messi dù xuất sắc nhưng sẽ mãi mãi chỉ là cầu thủ nhỏ bé đứng trên vai “người khổng lồ” Pele.

Một người từ TP.HCM nhập cảnh vào Nhật Bản bị phát hiện mắc COVID-19

Thời sự - Hồ Quang - 27/10/2020 22:40
Chuyên gia người Hàn Quốc từ TP.HCM nhập cảnh vào Nhật Bản đã bị lực lượng chức năng tại đây phát hiện mắc COVID-19. Ngay lập tức, TP.HCM đã tiến hành điều tra, truy vết, cách ly các trường hợp tiếp xúc với bệnh nhân này.

Bên tách cà phê: Danh họa Vincent Van Gogh và những quán cà phê đi vào lịch sử

Văn hóa - Tú Viên - 27/10/2020 22:30
Hàng quán “cà phê họa” ở Paris (Pháp) cuối thế kỷ 19 là cái nôi vang danh nghệ thuật hội họa Tây Âu, một chốn mộng tưởng xốn xang cho nhiều tài danh tạo tác nên những bức họa tuyệt mỹ đi vào lịch sử.

Công điện của Thủ tướng: Khẩn trương ứng phó bão số 9

Thời sự - 27/10/2020 22:10
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Công điện 1490/CĐ-TTg yêu cầu khẩn trương ứng phó bão số 9.

Đồng xu vàng hơn 2.000 năm tuổi ẩn chứa 1 phần lịch sử nước Anh

Văn hóa - Phong Anh - 27/10/2020 22:00
Đồng xu vàng có niên đại hơn 2.000 năm tuổi khắc họa chiến binh tự do đầu tiên của nước Anh sẽ trở thành một trong những đồng tiền đắt nhất từng được đấu giá.

Chiều 27.10, có 2 chuyên gia Ấn Độ và 1 người Việt Nam nhập cảnh mắc COVID-19

Thời sự - 27/10/2020 21:45
Chiều 27.10 ghi nhận 3 ca mắc mới COVID-19 là người nhập cảnh được cách ly ngay, trong đó 2 chuyên gia Ấn Độ. Việt Nam hiện có 1.172 bệnh nhân.

Vốn đầu tư nước ngoài 10 tháng đạt 23,48 tỉ USD, giảm gần 20%

Kinh tế - Lam Thanh - 27/10/2020 21:30
10 tháng qua có 23,48 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam, giảm gần 20% so với cùng kỳ.

AMAs 2020: The Weeknd, Roddy Ricch dẫn đầu đề cử

Giải trí - Đan Thuỳ - 27/10/2020 21:00
AMAs 2020 hứa hẹn là sự bùng nổ của những tên tuổi hàng đầu làng nhạc thế giới như The Weeknd, Dua Lipa, BTS,…

Clip “bầy chim khiêu vũ trên bầu trời” khiến người xem ngỡ ngàng

Video - 27/10/2020 20:30
Một nhiếp ảnh gia người Đức đã ghi lại khoảnh khắc bầy chim tạo hình tuyệt đẹp trên bầu trời, như thể chúng đang “khiêu vũ”.

Lãi suất cho vay khó giảm sâu

Ngân hàng - Phan Diệu - 27/10/2020 20:00
Từ đầu tháng 10 đến nay, nhiều ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng lãi suất cho vay sẽ rất khó để giảm sâu.

NASA công bố phát hiện nước trên bề mặt Mặt trăng

Khoa học - Long Hải - 27/10/2020 19:30
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa xác nhận đã phát hiện nước ở bán cầu nam của Mặt trăng, gần miệng núi lửa Clavius.

Truyền thông Mỹ phải 'diễn tập' đưa tin kết quả bầu cử Tổng thống?

Thế giới - Cẩm Bình - 27/10/2020 19:00
Cập nhật và cung cấp thông tin về kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ năm nay sẽ là thách thức lớn cho giới truyền thông.

'Đóng cửa' 6 sân bay, dừng chạy tàu trước giờ siêu bão ập đến

Thời sự - Tuyết Nhung - 27/10/2020 18:48
Từ 18 giờ chiều nay (27.10), 5 sân bay sẽ dừng hoạt động, riêng sân bay Pleiku đóng cửa từ 21 giờ cùng ngày để phòng tránh siêu bão số 9 ập tới.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 4, 28/10/2020