Thứ 3, 25/02/2020

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân: Hội An biết cách phát triển du lịch, Huế thì không

11/08/2018 13:00
Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân: Hội An biết cách phát triển du lịch, Huế thì không

Là người có nhiều nghiên cứu về lịch sử triều Nguyễn và văn hóa của cố đô Huế, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân đã có khá nhiều công trình được xuất bản trong và ngoài nước. Ông đã dành cho báo điện tử Một Thế Giới bài phỏng vấn về thực trạng ngành du lịch Thừa Thiên-Huế hiện nay, mà theo ông có những vấn đề cần phải sáng tỏ.

- Được biết ông chỉ là người chuyên về nghiên cứu lịch sử văn hóa Huế chứ chưa từng là người chuyên về lĩnh vực du lịch Huế thì những nhận xét của ông về du lịch Huế liệu có tính thực tiễn không?

- Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân: Tôi không trực tiếp ở trong một cơ quan quản lý hay kinh doanh du lịch nào cả. Nhưng tôi và KTS Nguyễn Trọng Huấn từ đầu những năm 80 đã viết đề án phát triển du lịch Huế. Tôi viết sách hướng dẫn du lịch Huế, làm hướng dẫn viên không chuyên cho nhiều đoàn du lịch trong nước và ngoài nước, nghiên cứu viết nhiều bài về các tuyến du lịch, có tham luận trong nhiều hội thảo về du lịch, cũng có dạy về du lịch ở Huế và TP.HCM, viết nhiều bài về du lịch Huế cho Tạp chí du lịch Việt Nam, Tạp chí Du lịch TP.HCM, Tạp chí Du lịch Quảng Nam - Đà Nẵng. Cho nên nhận xét của tôi về du lịch Huế chưa bao giờ bị xem thường cả. Những bài viết của tôi đã góp phần phản biện những thông tin sai về du lịch Huế và giải mã những bí ẩn tồn tại cả thế kỷ qua. Tất cả những bài viết của tôi về du lịch Thừa Thiên-Huế (TT-H) đã được gom lại vào một quyển sách và sẽ xuất bản trong thời gian sắp tới.

- Những cơ sở và đóng góp nào của ông cho ngành du lịch Huế?

- Thứ nhất là tôi đã viết sách hướng dẫn du lịch Huế. Ví dụ như sách Hướng dẫn đi thăm Kinh thành xuất bản bằng ba thứ tiếng Việt, Anh, Pháp. Từ năm 1996, cuốn sách này đã được đưa lên mạng của UNESCO tại Pháp. Và hàng chục cuốn sách phục vụ du lịch Huế như Chín đời chúa và mười ba đời vua Nguyễn, Chuyện các ông hoàng triều Nguyễn, Chuyện các quan triều Nguyễn, Bốn trăm năm chùa Thiên Mụ, Chuyện tình và thơ tình xứ Huế. Trong 70 đầu sách của tôi đã xuất bản có ít nhất một nửa trực tiếp phục vụ du lịch (xem bản kê dưới đây) và hàng chục bài viết về du lịch đăng trong các cuốn lịch sử và triều Nguyễn, Huế xưa khác của tôi.

- Là nhà nghiên cứu về lịch sử văn hóa Huế và đã có nhiều đóng góp cho du lịch Huế, xin ông cho biết ý kiến của ông về công nghiệp du lịch TT-H hiện nay như thế nào? Di tích, di sản có mối liên quan thế nào đối với sự phát triển của ngành du lịch TT-H?

- Công nghiệp du lịch Huế vì quá dựa vào việc khai thác hoàng thành Huế, lăng mộ các vua Nguyễn mà không chú ý đến việc khai thác nguồn tài nguyên du lịch vô giá của cảnh quan, môi trường, sông biển, núi non, đầm phá, truyền thống văn hóa và đặc biệt là du lịch tâm linh của Huế. Cho nên du lịch Huế hầu như dậm chân tại chỗ.

Khai thác du lịch ở tại Hoàng thành và các lăng mộ chỉ quan tâm đến việc bán vé vào xem di tích chứ không hiểu rằng Hoàng thành Huế cũng như lăng mộ các vua Nguyễn chỉ là nguồn tài nguyên của cha ông để lại, khi đưa vào làm du lịch thì phải có đầu tư về cảnh quan, tạo không khí tâm linh, những sản phẩm liên quan. Vì thế doanh thu ở các địa điểm này rất hạn chế dù giá vé vào xem di tích rất cao. Ví dụ tạo cảnh quan ở một ngôi lăng làm sao cho du khách trước khi vào lăng có bước chuyển tiếp từ cuộc sống đời thường đi vào một nơi mang tính tâm linh, vừa tạo ra không khí trầm mặc cho du khách, vừa kéo dài thời gian du khách phải bỏ ra cho một chuyến thăm lăng góp phần kéo dài thời gian du khách ở lại Huế lâu hơn.

Trình độ của cán bộ quản lý phát triển du lịch và người làm du lịch ở TT-H rất hạn chế. Đó là chưa nói đến tình hình người làm du lịch Huế tự làm hại nhau chứ không phối hợp để giúp nhau cùng phát triển. Đó là một nhược điểm khi đất nước Việt Nam bước vào thời kỳ công nghiệp 4.0

Lãnh đạo của tỉnh TT-H chưa bao giờ khẳng định được việc phát triển du lịch Huế đi theo con đường nào, chưa xác định được thế mạnh của Huế là gì, đặc điểm khác biệt của Huế với các địa phương khác như thế nào... Do đó, sự phát triển của du lịch Huế tự phát là chính chứ không theo một phương hướng khai thác thế mạnh nhất của Huế, chưa tìm được phương thức phát triển du lịch ở thành phố cố đô. Hội An thành công vì Hội An sớm tìm được phương thức khai thác đô thị cổ của mình.

Sai lầm nặng nhất của lãnh đạo TT-H về du lịch Huế là: Cơ cấu bộ máy các công ty du lịch chính của tỉnh kém chất lượng nên dù khai thác những cơ sở tốt nhất về du lịch ở Huế nhưng kinh doanh vẫn thiếu hiệu quả. Để hỗ trợ cho các công ty này, có lúc tỉnh hạn chế sự phát triển của các đơn vị khác đến kinh doanh du lịch ở Huế để dành thuận lợi cho các công ty của tỉnh TT-H. Đến như thế vẫn không có kết quả thì thay vì tổ chức lại bộ máy gồm những người có tài, có kinh nghiệm làm du lịch thì tỉnh TT-H lại đem bán tháo với giá rẻ mạt cho Bitexco tất cả các cơ sở du lịch ở những vị trí vàng mà dân Huế đã bao đời nay mới tạo dựng nên, như KS Hương Giang chẳng hạn. Đây là một sai lầm tỉnh TT-H phải nghiêm túc nhận sai lầm và thỉnh cầu biện pháp sửa chữa.

- Ông có nhận xét gì về việc quản lý và phát huy giá trị di sản Huế hiện nay?

- Trong câu trả lời vừa rồi tôi cũng đã đề cập qua một chút về nội dung của câu trả lời câu hỏi này. Ở đây tôi xin nhấn mạnh thêm: Lãnh đạo cũng như người thực hiện phát triển du lịch Huế rất ngại gặp gỡ, trao đổi hay tham khảo ý kiến của những người am hiểu về du lịch Huế ở trên khắp đất nước, đặc biệt là ở Hà Nội, TP.HCM và cả ở Huế. Lãnh đạo TT-H mời những công ty, những tổ chức du lịch quốc tế làm cố vấn là một việc rất tốt. Nhưng khi họ hỏi thế mạnh của du lịch Huế là gì, phương hướng phát triển du lịch Huế là gì thì lãnh đạo TT-H không trả lời được. Nguyên tắc là mình phải cho ngoại quốc biết thế mạnh tài nguyên đặc biệt của mình, mình kêu gọi thế giới giúp mình phát triển nguồn tài nguyên đó như thế nào? Họ có thể giúp cho mình để tự phát triển được không? Hiện nay ngoại quốc bỏ tiền ra thực hiện những việc trên TT-H nhiều chuyện chỉ có hại chứ không có lợi. Ví dụ như Hàn Quốc giúp làm đường gỗ lim bên bờ nam sông Hương hiện nay.

Đường gỗ lim đang được xây dựng phá vỡ cảnh quan bên bờ nam sông Hương - Ảnh: NĐX

Huế là trung tâm du lịch, hằng ngày có hàng ngàn du khách đi ngang qua trước Trường Quốc học có một kiến trúc tiêu biểu của Huế bên sông Hương nhưng không ai biết đó là di tích gì? Ở tại Huế, ngay cơ quan nhà nước cũng gọi đó là Bia Quốc học. Chỉ một việc nhỏ dựng đó một tấm bảng viết rõ đó là Đài Chiến sĩ trận vong do vua Khải Định lập nên từ năm 1917 để tưởng niệm những người Việt Nam và người Pháp ở Đông Dương đã giúp Pháp trong Thế chiến thứ nhất 1914-1918. Đó là một di tích lịch sử nhưng cho đến nay vẫn chưa có cơ quan nào chịu trách nhiệm cả. Hằng ngày có hàng ngàn người đi tham quan lăng Khải Định đi qua đi về lăng mộ nghệ sĩ điêu khắc quốc tế Điềm Phùng Thị, nhưng không hề có một tấm bảng báo dựng bên đường cho du khách biết ở đó có ngôi lăng của người nữ điêu khắc quốc tế. Có thể nói nêu ra tất cả những thờ ơ, trình độ kém cỏi của ngành du lịch Huế, nhiều trang sách mới kê hết. Do trình độ hạn chế như thế, cho nên còn biết bao nguồn tài nguyên du lịch Huế nằm ngay trước mắt chưa hề được đưa vào khai thác. Ví dụ như cồn Hến, hai bên bờ sông Như Ý (sông Thọ Lộc), sông Hương, các khu nhà vườn…

- Xin cảm ơn ông đã dành thời gian cho buổi phỏng vấn này.

Qua buổi trao đổi này, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân đã có những chia sẻ của một người nặng lòng với xứ sở thần kinh với những thực trạng của ngành du lịch TT-H bấy lâu nay vẫn bị đánh giá là chậm phát triển. Và mong muốn của ông cũng là mong muốn của những người yêu Huế làm sao để phát triển du lịch Huế xứng đáng với tiềm năng du lịch hiện có.

34 đầu sách phục vụ du lịch TT-H của Nguyễn Đắc Xuân

1. Hương Giang cố sự, Sông Hương Huế, 1986

2. Những bí ẩn về cựu Hoàng đế Duy Tân, Sở VHTT BTT 1987, Thuận Hóa (tái bản) 1997

3. Chuyện cũ Cố đô, Thuận Hóa (tái bản) 1989

4-6. Chuyện các bà trong cung Nguyễn (3 tập), Nxb Thuận Hóa 1989, 1994, 1997

7. Chuyện các ông hoàng triều Nguyễn, Nxb Thuận Hóa 1994

8. Hướng dẫn đi thăm kinh thành (11A và 11B) (song ngữ Việt-Pháp và Việt-Anh), Nxb Thuận Hóa 1990 (cuốn này đã được cơ quan UNESCO tại Paris đưa lên Internet từ năm 1996)

9. Histoire d’amour des dames dans le Palais des Nguyen, Bửu Ý dịch, Nxb The Gioi, 1993

10. Cố đô Huế - Bí ẩn và khám phá, Nxb Thuận Hóa, 1994

11. Chuyện ba vua Dục Đức, Thành Thái, Duy Tân, Nxb Thuận Hóa, 1995

12. Chín đời Chúa và mười ba đời vua Nguyễn, Nxb Thuận Hóa. 1997

13. Princes, Seigneurs et Empereurs des Nguyên, Nxb The Gioi, 1996

14. Văn hoá cố đô, Nxb Thuân Hóa. 1997

15. Bốn trăm năm chùa Thiên Mụ, Nxb Thuận Hóa 1998

16. Chuyện tình và Thơ tình xứ Huế, Nxb Thuận Hóa 1998

17. Một trăm năm chợ Đông Ba, Nxb Thuận Hóa 1999

18. Môt trăm năm khách sạn Saigon Morin Huế, Huế 2000

19-24. Hỏi đáp về triều Nguyễn và Huế xưa, 6 tập Nxb Trẻ, TP.HCM 2000 đên 2002

25. Chuyện các quan triều Nguyễn, Nxb Thuận Hóa 2001

26. Lễ tết ăn chơi trong cung Nguyễn, Nxb Thuận Hóa, 2004,

27. Vua Hàm Nghi - một tâm hồn Việt ở chốn lưu đày, Nxb Thuận Hóa, 2008, bổ sung tái bản 2014

28. Hỏi chuyện đời bà “thứ phi” Mộng Điệp với cựu hoàng Bảo Đại, Nxb Thuận Hóa, 2008

29. 700 năm Thuận Hóa - Phú Xuân - Huế Nxb Trẻ, 2009, Giải Bạc sách toàn quốc năm 2010

30. Nhánh tùng vườn An Hiên, Nxb Thuận Hóa, 2010

31-32. Nghiên cứu triều Nguyễn và Huế xưa (2 tập), Nxb Thuận Hóa, Huế 2011, 2012

32. Một trăm năm vui buồn Hoàng hậu Nam Phương, Nxb Thuận Hóa 2014

33. Bắc cung hoàng hậu Lê Ngọc Hân thời ở Huế, Thuận Hóa 2014

34. Thiền Lâm ngôi chùa lịch s- Thiền viện lớn nhất ở xứ Đàng Trong, Nxb Thuận Hóa 2017

Hạ Lan (ghi)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

TP.HCM huy động 14 bệnh viện tiếp ứng phòng chống dịch virus corona

Trước tình hình cách ly, theo dõi những trường hợp đến TP.HCM từ vùng dịch bệnh Covid-19 ngày càng gia tăng, Sở Y tế TP.HCM đã quyết định điều động các điều dưỡng của 14 bệnh viện tham gia trực tiếp hỗ trợ cùng Trung tâm kiểm dịch y tế quốc tế TP.HCM trong công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19.
2

Đà Nẵng phản hồi về bệnh nhân nhiễm Covid-19 của Hong Kong

Sở Y tế Đà Nẵng chiều 19.2 đã phát đi thông báo cho rằng trang web của chính quyền Hong Kong (Trung Quốc) đã thông tin ‘không chắc chắn và thiếu cơ sở’ khi cho rằng bệnh nhận nhiễm Covid-19 thứ 59 của họ từng đến Đà Nẵng du lịch trong thời gian ủ bệnh.
3

Bộ Y tế lên tiếng về việc không cách ly huấn luyện viên Park Hang-seo

Hiện nay tình hình dịch bệnh Covid-19 đang bùng phát dữ dội ở Hàn Quốc. Do đó, việc ông Park Hang Seo, huấn luyện viên trưởng đội tuyển bóng đá Việt Nam và vợ từ Hàn Quốc đến Việt Nam vào tối qua (23.2) khiến dư luận rất quan tâm, nhất là việc ông và vợ không phải cách ly theo dõi dịch bệnh Covid-19.
4

Cách ly 80 người trên chuyến bay từ Daegu về Đà Nẵng

Chính quyền Đà Nẵng đã tiến hành cách ly, theo dõi 80 hành khách trên chuyến bay VJ871 về từ Daegu (Hàn Quốc) vừa đáp xuống sân bay Đà Nẵng trưa nay.
5

Đà Nẵng: Thêm 2 người Việt Nam nghi nhiễm COVID-19 được cách ly

Sở Y tế Đà Nẵng vừa thông báo, đến sáng 23.2, trên địa bàn đã phát hiện 2 người Việt Nam nghi ngờ mắc COVID-19.

Cà Mau: Bắt được cá đường quý hiếm nặng hơn 30kg

Một ngư dân ở Cà Mau đã vô tình bắt được chú cá đường quý hiếm - tưởng như tuyệt chủng, nặng hơn 30kg.

Cà Mau: Tuyến đê hàng trăm tỉ đồng xuống cấp quá nhanh!

Hàng chục km đê bao, lộ giao thông được Ngân hàng Thế giới (WB) đầu tư hàng trăm tỉ đồng, chưa hết hạn bảo hành đã hư hỏng.

Giải quyết quá tải y tế bằng một tờ giấy và cây bút bi

Vì nhiều lý do khó khăn chưa được tháo gỡ, ngành y tế vẫn mãi trăn trở chuyển mình mà chưa thể thoát ra khỏi sự quá tải đè nặng lên từng đôi vai người thầy thuốc. Hãy nghĩ cách tháo gỡ dần, trước mắt chỉ đơn giản bằng một tờ giấy và cây viết!

Nhiệt điện Quảng Trạch chỉ cách khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp 3km

Nhà máy sẽ thực hiện các biện pháp kiểm soát để Khu du lịch Vũng Chùa Đảo Yến - nơi được đặt mộ của vị Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nằm ở phía Nam khu vực dự án, cách dự án khoảng 3km không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các hoạt động của dự án.

Tài xế 'siêu xe' Mercedes G55 AMG bất hợp tác với cơ quan điều tra

Như Một Thế Giới đã thông tin, sáng 9.8, lực lượng công an Cần Thơ và quân đội (Quân khu 9), đã phát hiện chiếc “siêu xe” Mercedes G55 AMG nằm trong garage của nhà hàng Trường Giang (143 Trần Văn Khéo, Q.Ninh Kiều, TP.Cần Thơ).

Hệ thống đường lăn sân bay Tân Sơn Nhất bất ngờ mất điện

Đường băng cất cánh và hạ cánh sân bay Tân Sơn Nhất đang khai thác thì bất ngờ một phần hệ thống đèn đường lăn bị sự cố mất điện khi có máy bay đang dừng chờ, rất may không xảy ra sự cố.

Ga đường sắt Sài Gòn tổ chức chạy tàu dịp lễ 2.9

Công ty Vận tải đường sắt Sài Gòn (Q.3, TP.HCM) vừa lên lịch chạy tàu dịp lễ 2.9 và kế hoạch chạy tàu Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019 phục vụ hành khách đi lại.

Chủ tịch Quốc hội: Lùi luật Giáo dục, để lấy ý nhân dân về kỳ thi tốt nghiệp THPT

Tại phiên thảo luận về dự luật Giáo dục (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu giao Chính phủ lấy ý kiến nhân dân để hoàn thiện dự luật, nhất là sau khi xảy ra vụ tiêu cực trong thi cử tại một số địa phương, người dân rất quan tâm vấn đề này. Dự luật được lùi chương trình thông qua trong năm nay sang kỳ họp Quốc hội thứ 7 năm 2019.

Covid-19 - Lên phương án đưa lao động ở Hàn Quốc, Nhật Bản...về nước

Thời sự - 24/02/2020 19:21
Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới Covid-19 gây ra, đặc biệt là một số quốc gia có nhiều lao động Việt Nam đang làm việc như Hàn Quốc, Nhật Bản,... Bộ trưởng Bộ LĐ-TBXH Đào Ngọc Dung yêu cầu các đơn vị xây dựng chi tiết các kịch bản ứng phó với dịch bệnh.

Bộ Y tế lên tiếng về việc không cách ly huấn luyện viên Park Hang-seo

Thời sự - 24/02/2020 18:27
Hiện nay tình hình dịch bệnh Covid-19 đang bùng phát dữ dội ở Hàn Quốc. Do đó, việc ông Park Hang Seo, huấn luyện viên trưởng đội tuyển bóng đá Việt Nam và vợ từ Hàn Quốc đến Việt Nam vào tối qua (23.2) khiến dư luận rất quan tâm, nhất là việc ông và vợ không phải cách ly theo dõi dịch bệnh Covid-19.

Giá vàng tăng thẳng đứng lên mốc 49 triệu đồng/lượng, lập đỉnh mới

Kinh doanh - 24/02/2020 18:26
Trong phiên giao dịch chiều 24.2, giá vàng trong nước bất ngờ tăng thẳng đứng lên mốc 49 triệu đồng/lượng, tức tăng gần 3 triệu đồng mỗi lượng so với phiên mở cửa.

Trung Quốc quyết định dời kỳ họp quốc hội vì dịch Covid-19

Thế giới - 24/02/2020 18:25
Kết thúc cuộc họp ngày 24.2, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc quyết định dời ngày tổ chức kỳ họp toàn thể.

Số người tử vong do Covid-19 tại Iran tiếp tục tăng

Thế giới - 24/02/2020 18:24
Giới chức Iran ngày 24.2 thông báo có thêm 4 ca tử vong, nâng tổng số người chết bởi Covid-19 lên 12 người.

Thêm 3 nước ghi nhận các ca nhiễm Covid-19 đầu tiên đều liên quan tới Iran

Thế giới - 24/02/2020 18:23
Kuwait, Bahrain và Afghanistan hôm 24.2 đã ghi nhận các ca nhiễm coronavirus đầu tiên, tất cả những trường hợp này đều liên quan đến những người đã đến thăm Iran.

Việt Nam có thể học tập mô hình Chính phủ điện tử của Nhật Bản và Hàn Quốc

Công nghệ - 24/02/2020 18:22
Theo Báo cáo đánh giá độc lập về Chính phủ điện tử Việt Nam, ông Nguyễn Trung Chính - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn công nghệ CMC cho rằng Việt Nam có thể học tập mô hình Chính phủ điện tử của Nhật Bản và Hàn Quốc.

Covid-19 - Bộ Y tế yêu cầu bắt buộc khai báo y tế đối với người nhập cảnh từ Hàn Quốc

Sức khỏe - 24/02/2020 18:21
Ngày 24.2, Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của coronavirus gây ra đã họp triển khai các biện pháp phòng chống dịch.

Bé trai 6 tuổi bị thủng dạ dày do nuốt 3 viên bi

Sức khỏe - 24/02/2020 18:20
Cùng lúc ngậm cả 3 viên bi nam châm đồ chơi trong miệng khi xem tivi, bất ngờ bé trai giật mình rồi nuốt chửng cả 3 viên vào bụng gây thủng dạ dày, ruột non, ứ dịch, nhiễm trùng...

Hàng không Việt Nam hủy nhiều chuyến bay đến Hàn Quốc

Thời sự - 24/02/2020 18:19
Các hãng hàng không Việt Nam đồng loạt giảm khai thác đường bay Hàn Quốc trước tình hình dịch Covid-19 đang bùng phát tại quốc gia này.

Đức phục hồi được các tế bào beta tuyến tụy để trị bệnh tiểu đường

Sức khỏe - 24/02/2020 18:19
Theo EurekAlert, một nhóm khoa học từ Đức đã thông báo kết quả điều trị thử nghiệm thành công bệnh tiểu đường. Phương pháp mới giúp phục hồi chức năng của các tế bào beta tuyến tụy bị mất các đặc tính do sự phát triển của bệnh tiểu đường.

Số ca nhiễm Covid-19 ở Hàn Quốc lên 833 người

Thế giới - 24/02/2020 18:16
Tính đến chiều nay, số ca nhiễm virus corona chủng mới (Covid-19) ở Hàn Quốc đã lên 833. Hàn Quốc tuyên bố triển khai các biện pháp "chưa từng có" để ứng phó dịch.

Bộ Giáo dục đề nghị inh viên đi học trước, mầm non, tiểu học có thể nghỉ thêm 2 tuần nữa

Giáo dục - 24/02/2020 18:12
Bộ trưởng Giáo dục đề nghị cho học sinh, sinh viên đi học trở lại từ ngày 2/3; riêng khối mầm non, tiểu học có thể nghỉ thêm 1-2 tuần. Tuy nhiên Thủ tướng cho rằng chưa thể "chốt" vào thời điểm này.

Chuyện đốt pháo

Thư giãn - 24/02/2020 17:58
Tiếng pháo để đánh dấu cái khoảnh khắc đặc biệt của trời đất lúc giao mùa, mà cũng là của lòng người khi chùng xuống trong cuộc đua tranh cùng thế sự.

Xác định mối liên hệ giữa những bất thường ở vỏ não thị giác và chứng đau nửa đầu

Sức khỏe - 24/02/2020 17:57
Cho đến nay, khoa học chưa rõ những nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu. Nhưng theo các nhà khoa học Anh, ngoài rối loạn nội tiết tố, căng thẳng và cảm giác đói, còn có nguyên nhân là những bất thường ở vỏ não thị giác (visual cortex).
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS