Mèo trong văn hóa của người Việt

Nhật Hạ23/01/2023 10:00
Mèo trong văn hóa của người Việt

Từ thời xa xưa, loài mèo luôn gần gũi với con người và giúp người nông dân bảo vệ mùa màng, tài sản trước sự phá hoại của loài chuột.

Vì sao Việt Nam là quốc gia châu Á duy nhất chọn mèo là đại diện của năm Mão?

Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, năm Mão đại diện bởi con thỏ thì Việt Nam là quốc gia duy nhất có mèo là con giáp đại diện.

Theo sách "12 con giáp trong văn hóa người Việt", 12 con giáp có nguồn gốc từ lịch Can - Chi. Loại lịch này xuất hiện vào thời nhà Thương (1766-1122 TCN) ở Trung Quốc. Theo đó, 12 con giáp gắn với Thập Nhị Chi.

Theo đó, người Trung Quốc xưa đã chọn ra 12 con vật gắn liền với đời sống hoặc được con người thuần dưỡng sớm nhất để đưa vào lịch Can - Chi, theo thứ tự: Tý (Chuột), Sửu (Trâu), Dần (Hổ), Mão (Thỏ), Thìn (Rồng), Tỵ (Rắn), Ngọ (Ngựa), Mùi (Dê), Thân (Khỉ), Dậu (Gà), Tuất (Chó), Hợi (Lợn).

Việt Nam cũng chọn 12 con giáp tượng trưng cho 12 năm. Tuy nhiên, sự khác biệt của 12 con giáp trong văn hóa của Việt Nam chính là năm Mão lại chọn mèo làm đại diện chứ không phải Thỏ như Trung Quốc hay Nhật Bản, Hàn Quốc.

Có nhiều lý giải khác nhau về việc trong văn hóa Việt, mèo là con vật đại diện cho năm Mão.

meothanhuy-.jpg
Hình ảnh mèo đại diện cho năm Qúy Mão 2023 được trang trí ở Đường hoa Nguyễn Huệ, TP.HCM trong dịp Tết Nguyên đán - Ảnh: Thành ủy TP.HCM

Những cách lý giải khác nhau

Nguyen Huu Tin, chuyên gia về văn hoá truyền thống Việt Nam, cho rằng câu trả lời có thể nằm ở những cánh đồng lúa được người nông dân tại dải đất hình chữ S quý trọng.

Ông Tin cho biết trên AFP: “Lúa nước là một phần quan trọng trong nền nông nghiệp của Việt Nam. Với mối đe dọa từ nhiều loại chuột trên đồng ruộng, những con mèo (có thể bắt chuột) trở thành loài động vật phổ biến với người Việt Nam. Một cách giải thích khác là người Việt Nam không muốn sống hai năm với hai con vật tương tự nhau. Họ coi chuột và thỏ có mối liên hệ chặt chẽ với nhau”.

Trong khi đó, theo Reuters, dù có nhiều cách lý giải khác nhau về việc mèo thay thế thỏ trong 12 con giáp ở Việt Nam nhưng cách lý giải phổ biến nhất là chữ thỏ trong tiếng Trung Quốc phát âm là "mao" - nghe giống từ mão (con mèo) trong tiếng Việt.

Trước đây, ông Sim Sang - Joon, Giám đốc Trung tâm Giao lưu văn hóa Việt - Hàn, cũng giải thích rằng mèo tuy không phải loài vật nằm trong Thập Nhị Chi nhưng lại được ghi âm chữ Hán giống với con thỏ (máo - âm Hán Việt là miêu).

Dù đã tiếp thu Thập Nhị chi (12 con giáp) của Trung Quốc, song có lẽ do yếu tố môi trường tự nhiên này nên người Việt đã không tiếp thu y nguyên mô hình ở Trung Quốc mà biến cải cho phù hợp với môi trường sống của mình.

Ngoài ra, Việt Nam là môi trường thuận lợi cho loài mèo phát triển bởi Việt Nam là văn hóa thảo mộc không phải thảo nguyên. Thảo nguyên là môi trường có những đồng cỏ mềm mượt, nơi mà các loài động vật có thể thỏa sức ăn thành từng bầy đàn như thỏ, còn thảo mộc lại là môi trường phong phú đa dạng các thảm thực vật đan xen. Khí hậu Việt Nam là mưa nhiều, nóng ẩm nên là môi trường lý tưởng của thảo mộc, phù hợp cho mèo sinh sống. 

Cũng theo Reuters, thỏ là một loài gặm nhấm, chuột (Tí) cũng là loài gặm nhấm, trong khi 12 con giáp cần độc nhất và khác biệt.

Mèo còn tạo ra thế đối xứng với chó (Tuất). Theo thuyết âm dương, điều này tạo ra thế cân bằng, giúp giải quyết các mâu thuẫn, dung hòa các mặt đối lập và khiến vòng tròn hoàng đạo cân bằng hơn.

meo-2.jpg
Mèo còn được gọi là "tiểu hổ" và trở thành thú cưng, được con người thương yêu trong nhiều gia đình, rất có ích trong cuộc sống - Ảnh: Tini

Mặc dù khác nhau về việc chọn con giáp đại diện là mèo, thay vì thỏ cho năm Mão, còn lại, người Việt rất giống các quốc gia châu Á khác là coi trọng Tết Nguyên đán. Vào dịp này, mọi người trở về sum họp cùng gia đình, bày mâm ngũ quả cúng gia tiên, đi chùa, hái lộc, lì xì mừng tuổi cho trẻ con và chúc nhau những lời hay ý đẹp trong dịp năm mới.

Mèo gần gũi với con người, xuất hiện trong thơ văn

Ngoài ra, mèo là con vật nuôi được con người thuần hóa từ thời cổ đại của nền văn minh loài người, cho tới ngày nay thì mèo trở thành thú cưng trong nhiều gia đình.

Trong cuộc sống – đặc biệt là trong nền văn minh nông nghiệp, mèo được gọi là “tiểu hổ” và là khắc tinh của loài chuột, giúp người nông dân bảo vệ mùa màng trước sự phá hoại của loài chuột. Chính vì sự quan trọng này mà mèo luôn xuất hiện trong cuộc sống, cũng như văn hóa của người Việt chúng ta.

Mèo cũng xuất hiện trong ca dao, tục ngữ, thơ… của người Việt từ thời xa xưa. Như cách đây gần 6 thế kỷ, nhà thơ Nguyễn Trãi viết bài thơ Miêu (Mèo), mục Cầm thú môn trong kiệt tác Quốc âm thi tập.

Miêu

Lọ vằn sinh bởi mãi phương tây

Phụng sự Như Lai trộm phép thầy

Hơn chó được ngồi khi diện bếp

Tiếc hùm chẳng bảo chước leo cây

Đi nào kẻ cấm buồng the kín

Ăn đợi ai làm bàn soạn đầy

Khó lẫn sang chăng nỡ phụ

Vì chưng hận chuột phải nuôi mày.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Xuân Bắc ‘mắng’ người chê Táo quân là ‘ăn cháo đá bát’?

Xuân Bắc vừa đăng tải một ‘truyện ngụ ngôn’ thời hiện đại có tên ‘Cái tát của mẹ’ với ngụ ý mắng những người chê Táo quân giống như người con trai không biết gói bánh chưng nhưng năm nào cũng chê bánh chưng mẹ mình gói, dù vẫn ăn ‘tụt lưỡi’.
2

Vì sao ở Việt Nam con giáp thứ 4 lại là mèo chứ không phải thỏ như các nước?

Việt Nam là quốc gia duy nhất trên thế giới đang chờ đón năm con mèo - Quý Mão 2023.
3

Năm Quý Mão, tìm hiểu võ mèo qua quyền pháp 'Miêu tẩy diện'

Những khả năng kỳ lạ cũng như đặc tính của loài mèo là nguồn cảm hứng cho những sáng tạo trong võ thuật.
4

Từ phong bao lì xì, dạy con nhiều điều hay

Không ít bậc cha mẹ quản lý rất chặt tiền lì xì (mừng tuổi) của con vì sợ con chưa biết chi tiêu. Tuy nhiên, cha mẹ nên để lại một phần tiền cho trẻ tùy ý sử dụng. Điều này có thể nuôi dưỡng khả năng tự lập của trẻ em trong việc mua sắm và chi tiêu hằng ngày.
5

Xuân Bắc xin lỗi vì làm khán giả hiểu lầm

Nghệ sĩ Xuân Bắc đã gửi lời xin lỗi tới khán giả vì đã làm mọi người hiểu lầm trong câu chuyện Cái tát của mẹ…

Vì sao ở Việt Nam con giáp thứ 4 lại là mèo chứ không phải thỏ như các nước?

Việt Nam là quốc gia duy nhất trên thế giới đang chờ đón năm con mèo - Quý Mão 2023.

Năm Quý Mão, tìm hiểu võ mèo qua quyền pháp 'Miêu tẩy diện'

Những khả năng kỳ lạ cũng như đặc tính của loài mèo là nguồn cảm hứng cho những sáng tạo trong võ thuật.

Tết Nguyên đán của một số nước châu Á có điều gì đặc biệt?

Tết Nguyên đán là một trong những nét văn hóa truyền thống lâu đời của người dân nhiều nước châu Á.

Từ phong bao lì xì, dạy con nhiều điều hay

Không ít bậc cha mẹ quản lý rất chặt tiền lì xì (mừng tuổi) của con vì sợ con chưa biết chi tiêu. Tuy nhiên, cha mẹ nên để lại một phần tiền cho trẻ tùy ý sử dụng. Điều này có thể nuôi dưỡng khả năng tự lập của trẻ em trong việc mua sắm và chi tiêu hằng ngày.

Chợ Hoa Xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Quý Mão 2023 được nâng tầm quy mô lớn hơn mọi năm

Tối 16.1 (25 tháng Chạp), Ban tổ chức Kỷ niệm các ngày lễ lớn TP.HCM phối hợp cùng UBND quận 8 tổ chức lễ khai mạc chợ hoa xuân “Trên bến dưới thuyền” Tết Quý Mão 2023.

Núi Cấm, “kinh đô chùa chiền” chốn non thiêng

Các nhà nghiên cứu cho rằng thế núi kiểu “rồng chầu, hổ phục” có thể gắn với 6 linh vật: rồng, kỳ lân, rùa, phụng, voi và hổ, phủ phục quanh ngọn núi cao nhất ở trung tâm là Thiên Cấm Sơn.

Lập kế hoạch tương lai

Blog GS John VU - GS John Vu - 07/02/2023 10:00
Hệ thống giáo dục truyền thống không dạy về lập kế hoạch nghề nghiệp.

Những hiểu sai về người hướng nội

Suy ngẫm - Nguyên Phương - 07/02/2023 09:00
Là người hướng nội chúng mình không….

Khoá học tích lũy tài sản trong 7 ngày của người giàu có nhất thành Babylon

Từ sách - Phim - Đinh Anh - 07/02/2023 08:00
Phương pháp để chữa trị túi tiền trống rỗng của người giàu nhất thành Babylon chỉ được chia sẻ trực tiếp cho 100 người dân địa phương trong vòng 7 ngày.

Hình ảnh động vật nổi bật tuần qua: Mèo phản ứng nhanh trước cú mổ cự ly gần của rắn

Thư giãn - T.Thủy - 06/02/2023 12:00
Dù bị rắn tung ra cú mổ ở cự ly gần, mèo vẫn có thể phản ứng cực nhanh để tránh và phản đòn. Đoạn clip khiến nhiều người kinh ngạc vì tốc độ phản xạ của mèo.

Streamer 'Hoàng Khuyết' chinh phục game Liên Minh Huyền Thoại với hai bàn tay ngược

Truyền cảm hứng - Diệp Phan - 06/02/2023 11:09
Chân tay co quắp, không thể đi đứng và cầm nắm như người bình thường nhưng Lù Văn Hoàng có thể làm việc với người nước ngoài bằng vốn tiếng Anh tự học và trở thành một streamer game nổi tiếng.

Tìm việc làm

Blog GS John VU - GS John Vu - 06/02/2023 10:00
“Em tốt nghiệp đại học năm ngoái nhưng không thể tìm được việc làm. Chúng em cần lời khuyên của thầy. Xin thầy giúp cho.”

Động vật khi buồn chán có biết thở dài như con người hay không?

Thư giãn - Anh Tú (dịch) - 06/02/2023 09:00
Con người không phải là loài duy nhất thở dài - người ta cho rằng tất cả các loài động vật có vú đều như vậy - và có thể là do tiếng thở dài có một chức năng sinh học quan trọng bên cạnh phẩm chất biểu cảm của nó.

12 cuốn sách hay nhất mà mọi chủ doanh nghiệp đều nên đọc vào năm 2023

Tủ sách - Việt Hà - 06/02/2023 08:00
Business Insider đã đề nghị những doanh nhân thành công giới thiệu một cuốn sách mà họ cho rằng tất cả các doanh nhân khởi nghiệp hoặc đầy tham vọng nên đọc trong năm 2023.

Đối thoại về phương pháp dạy

Blog GS John VU - GS John Vu - 05/02/2023 11:00
Ngày nay các đại học đang dùng “phương pháp dạy hỗn hợp” để làm tăng tính hiệu quả học tập của sinh viên. Mục đích là để tạo điều kiện cho việc học của sinh viên được tốt hơn, giảm đọc bài giảng trên lớp, và tăng tương tác qua thảo luận trên lớp.

Chuyện chú chó giàu nhất hành tinh sở hữu khối tài sản 9.000 tỷ và trò bịp khiến cả thế giới mắc lừa

Thư giãn - Minh Nhật - 05/02/2023 10:00
Nếu hỏi về chú chó giàu có nhất hành tinh, người ta không còn lạ lẫm với cái tên Gunther. Bởi lẽ tên của chú chó chăn cừu Đức này đã xuất hiện trên khắp các mặt báo, chẳng khác gì một ngôi sao nổi tiếng.

Bạn sẽ phải hối hận nếu giữ mãi những điều sau đây trong cuộc đời mình

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 05/02/2023 09:00
Cuộc sống ngắn ngủi, vì vậy đừng đi loanh quanh đưa ra những lựa chọn mà bạn sẽ hối hận về sau. Hãy làm việc chăm chỉ để xây dựng cuộc sống và quan trọng nhất là phải có niềm tin vào chính mình.

Chủ nghĩa khắc kỷ - Socrates không chỉ là một nhà hiền triết

Phong cách sống - 05/02/2023 08:00
Những điều có thể bạn chưa biết về Chủ nghĩa khắc kỷ và triết lý từ Socrates

"Cha đẻ" ChatGPT - Đồng tính, bỏ ngang đại học và thành công ngoài mong đợi

Phong cách sống - T.Thúy - 04/02/2023 11:00
ChatGPT đang là chủ đề "nóng" được nhắc đến nhiều nhất hiện nay trên mạng xã hội, tuy nhiên, ngay cả "cha đẻ" của trí tuệ nhân tạo này cũng không ngờ đến sự thành công ngoài mong đợi của sản phẩm.

Video xem trước bài giảng trên lớp

Blog GS John VU - GS John Vu - 04/02/2023 10:00
Một thầy giáo viết cho tôi: “Tôi thích ý tưởng về có video để xem trước bài giảng trên lớp. Thầy có thể giải thích thêm về làm những video này không?”

Sao ta làm điều ta làm - Chỉ khi thật sự tự chủ con người mới có tự do

Từ sách - Phim - Thu An - 04/02/2023 09:00
“Sao ta làm điều ta làm” của Edward L. Deci & Richard Flaste sẽ góp phần giúp chúng ta thấu hiểu động lực, giải mã hành vi, làm chủ cuộc đời mình và của những người liên quan.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 07/02/2023