Luận bàn về đề thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020

19/08/2020 14:00
Luận bàn về đề thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020

Vậy là kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 đợt 1 đã khép lại với rất nhiều ý kiến của dư luận. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi chỉ muốn góp thêm vài ý kiến liên quan đến đề thi môn Ngữ văn.

      Vẫn còn nhiều chuyện phải bàn về đề thi Ngữ văn vừa qua- Ảnh: Vũ Phong  

Đề thi môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 được đa số ý kiến đánh giá cao. Buổi thi môn Ngữ văn vừa kết thúc, lập tức có hàng loạt bài viết trên các phương tiện thông tin truyền thông đại chúng cũng như nhiều chia sẻ trên mạng xã hội bày tỏ thích thú với đề thi này. Đặc biệt, số đông cho rằng câu nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh viết về chủ đề “Trân trọng cuộc sống mỗi ngày” là một gợi ý hay, phù hợp với bối cảnh hiện tại trong nước và thế giới.

Ngoài ra, đoạn trích trong chương V trường ca “Mặt đường khát vọng” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm được đưa vào đề thi đề cao tư tưởng “Đất nước của nhân dân” cũng được đa số ý kiến đồng tình. Không thể phủ nhận đó là một phân đoạn hay trong đoạn trích “Đất nước” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm. Hơn nữa, tư tưởng mà nhà thơ đề cao thể hiện một tầm nhìn lớn, luôn phù hợp trong mọi thời đại, với mọi dân tộc. Mặc dù tư tưởng “Đất nước của nhân dân” trước đó đã có nhiều tác gia đề cập đến, điển hình là Nguyễn Trãi, song Nguyễn Khoa Điềm vẫn có đóng góp mới khi chú trọng ngợi ca những “anh hùng vô danh”, những người “Không ai nhớ mặt đặt tên/Nhưng họ đã làm ra đất nước”.

Cho thí sinh phân tích tư tưởng, giá trị của đoạn trích “Đất nước” mà đề thi Ngữ văn trích dẫn ngoài việc góp phần để các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn chương còn là cách gián tiếp giáo dục tư tưởng cho các em, giúp các em biết trân trọng sự hy sinh của bao thế hệ cha ông, từ đó ra sức gìn giữ, dựng xây và phát triển đất nước. Nhìn ở các phương diện ấy, có thể nhận thấy đề thi Ngữ văn năm nay đã phần nào đáp ứng được kỳ vọng của thí sinh, phụ huynh cũng như xã hội.

Tuy nhiên, nếu xem xét kỹ thì đề thi Ngữ văn năm nay vẫn có những vấn đề khiến ta phải trăn trở. Trước hết, cấu trúc đề thi chia làm 2 phần chính: phần Đọc hiểu chiếm trọng số điểm là 3/10, phần Làm văn chiếm trọng số điểm là 7/10. Trong phần Đọc hiểu có 4 câu hỏi nhỏ, lần lượt có thang điểm là 0,5; 0,75; 0,75; 1 điểm. Phần Làm văn gồm 2 câu hỏi: câu nghị luận xã hội chiếm 2 điểm; câu nghị luận văn học chiếm 5 điểm. Đây cũng là cấu trúc đề quen thuộc đã được Bộ GD-ĐT sử dụng nhiều năm nay.

Tuy nhiên, bản thân tôi cảm thấy phần Đọc hiểu vẫn còn hiện diện trong 1 đề thi Ngữ văn dành cho học sinh lớp 12 là không hợp lý. Theo đề thi Ngữ văn năm nay thì thí sinh được cho một đoạn văn ngữ liệu, các em chỉ đọc đoạn văn đó và trả lời các câu hỏi liên quan. Tôi nghĩ một học sinh đã học xong chương trình phổ thông 12 năm thì việc đọc và hiểu một đoạn văn thông thường được viết bằng tiếng Việt là điều quá hiển nhiên. Các em đã sử dụng tiếng Việt từ nhỏ, đã học tiếng Việt từ lớp 1 đến giờ, vậy mà vẫn yêu cầu các em đọc hiểu là điều quá phi lý.

Lẽ ra kiểu đề như thế này chỉ nên dành cho các em học sinh ở bậc tiểu học, khi các em mới tập nhận diện chữ viết tiếng Việt, tập làm quen bóc tách các câu, các ý trong văn bản ra để trả lời câu hỏi tương ứng. Hoặc giả, người ta chỉ nên cho kiểu đề đọc hiểu với dạng đề thi ngoại ngữ, khi người làm nó học tiếng Việt như một ngôn ngữ khác ngoài tiếng mẹ đẻ của họ.

Nó cũng tương tự như người Việt chúng ta dự thi các kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Anh, sẽ có 1 văn bản tiếng Anh yêu cầu chúng ta đọc và trả lời câu hỏi để kiểm tra kỹ năng đọc. Vậy mà, không hiểu tại sao trong 1 kỳ thi lớn dành cho các em học sinh Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, Bộ GD-ĐT vẫn năm này qua năm khác cho đề yêu cầu “đọc hiểu” tiếng Việt.

Chưa kể đến, trong đề thi Ngữ văn năm nay, câu hỏi số 2 trong phần Đọc hiểu là: “Theo đoạn trích, các loài thực vật ở vùng Tsunoda thuộc Bắc cực sinh trưởng như thế nào giữa mùa hè ngắn ngủi?”. Tuy nhiên, trong đoạn ngữ liệu của đề thi lại có sẵn 1 câu như sau: “Chẳng hạn tại vùng Tsunoda thuộc Bắc cực, giữa mùa hè ngắn ngủi, các loài thực vật đua nhau nẩy mầm, nở thật nhiều hoa, kết hạt, chen chúc vươn mình trong khoảng không với mảnh đời thật ngắn ngủi”.

Như vậy, thí sinh chỉ cần sao chép gần như y nguyên câu văn trong đoạn ngữ liệu vào bài làm, các em sẽ được trọn vẹn số điểm của câu này. Chắc chắn rằng chỉ cần 1 học sinh biết đọc tiếng Việt thì hoàn toàn có thể làm được. Vậy mà câu hỏi như thế lại nằm trong đề thi Ngữ văn dành cho học sinh lớp 12?

Ở phần nghị luận xã hội, đề yêu cầu thí sinh dựa vào ngữ liệu của phần Đọc hiểu để viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của bản thân các em về sự cần thiết phải trân trọng cuộc sống mỗi ngày. Đây cũng là hình thức đặt yêu cầu xuất hiện trong đề thi Ngữ văn nhiều năm nay. Nhìn thoáng qua, tưởng chừng như câu hỏi rất gợi mở để thí sinh tha hồ trình bày quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, rõ ràng trong trường hợp này, các em hầu như khó có thể đột phá trong cách đưa ra chính kiến của mình, bởi đoạn văn ngữ liệu trong đề thi gần như là một kiểu “chim mồi” khiến các em phải viết theo quan điểm đó.

Thử hỏi, trong đoạn ngữ liệu đã viết: “Vậy thì loài người chúng ta lại càng phải biết trân trọng cuộc sống mỗi ngày để không thua kém cỏ cây muông thú” thì còn thí sinh nào dám trình bày quan điểm khác hay không? Hay các em chỉ cần viết nương theo, dựa theo những gì đã có trong đoạn văn mà đề thi cung cấp để lấy điểm một cách an toàn? Nói cách khác, đề thi có vẻ như theo hướng cởi mở tư duy cho thí sinh nhưng thực chất là đóng kín.

Phần nghị luận văn học, như tôi đã đề cập, việc yêu cầu phân tích tư tưởng “Đất nước của nhân dân” trong “Đất nước” được coi như một điểm sáng của đề thi Ngữ văn năm nay. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần xem xét thêm vài khía cạnh khác. Trước hết, tác phẩm văn chương là một chỉnh thể trọn vẹn về nội dung tư tưởng lẫn hình thức. Vậy nếu chỉ cắt ra một phần nhỏ của chỉnh thể ấy thì đánh giá liệu có phiến diện hay không? Có được bao nhiêu thí sinh biết đặt đoạn trích trong đề thi vào chỉnh thể chung của trường ca “Mặt đường khát vọng” để bình phẩm, hay các em chỉ có thể phân tích như kiểu “thầy bói mù xem voi”? Vấn đề này thiết nghĩ những người biên soạn đề thi phải lưu tâm.

Khi chúng tôi lật lại đề thi môn Ngữ văn của những năm trước, có một điều thú vị là từ năm 2013 trở lại đây, nếu năm nào Bộ GD-ĐT cho thơ ở câu nghị luận văn học, câu hỏi chiếm trọng số điểm lớn nhất của đề thi, thì đó chính là “Đất nước” (Nguyễn Khoa Điềm). Cụ thể, năm 2013 đề thi Ngữ văn cho đoạn trích “Đất nước”. Từ năm 2014, 2015 đến 2016 đề thi cho văn xuôi. Năm 2017, đề thi cho thơ và đó chính là đoạn trích “Đất nước”. Năm 2018 và năm 2019 đề thi cho văn xuôi. Đến năm nay, đề thi cho thơ lại là “Đất nước”.

Được biết, trong chương trình Ngữ văn 12 hiện hành có nhiều tác phẩm thơ đặc sắc, điển hình như “Tây tiến” (Quang Dũng), “Sóng” (Xuân Quỳnh), “Đàn ghi ta của Lor-ca” (Thanh Thảo)... Thế nhưng không hiểu vì ngẫu nhiên hay hữu ý mà “Đất nước” (Nguyễn Khoa Điềm) lại xuất hiện một cách “độc tôn” trong đề thi Ngữ văn nhiều năm như thế.

Ngữ văn không chỉ là một môn học, nó còn là nghệ thuật. Việc dạy và học hiệu quả môn Ngữ văn trong nhà trường có đóng góp quan trọng đối với quá trình phát triển ngôn ngữ, hình thành năng lực cảm thụ cái hay cái đẹp, bồi đắp tư tưởng nhân văn cho người học. Thế nhưng, cách dạy học theo kiểu đối phó với các kỳ thi như hiện nay, với cái cách ra đề thi như hiện nay, chúng ta thật khó để kỳ vọng về sự khởi sắc của môn Ngữ văn.

Trương Chí Hùng


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Các trường Học viện An ninh nhân dân và Cảnh sát nhân dân công bố điểm sàn: từ 17,75 điểm

Theo thông báo của Học viện Chính trị CAND, tổ hợp A01, C03, D01 của nhóm ngành Xây dựng lực lượng CAND có ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào là 17,75 điểm, mỗi môn trong từng tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 5 điểm trở lên theo thang điểm 10.
2

Hơn 26.000 thí sinh bắt đầu thi tốt nghiệp THPT năm 2020 đợt 2

Ngày 3.9, 26.014 thí sinh trên 27 tỉnh, thành phố chịu ảnh hưởng của dịch COVID-19 sẽ chính thức tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 đợt 2.
3

Bộ GD-ĐT tổ chức thanh tra xử lý tiêu cực trong tuyển sinh ĐH-CĐ

Bộ GD-ĐT vừa ra hướng dẫn thanh tra, kiểm tra công tác tuyển sinh trình độ ĐH, tuyển sinh trình độ CĐ ngành giáo dục mầm non 2020 đối với các cơ sở giáo dục. Việc thanh tra, kiểm tra sẽ xác định chỉ tiêu tuyển sinh, việc xây dựng và công khai đề án tuyển sinh.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020: 38 thí sinh bị đình, 18 cán bộ bị xem xét

Ngay sau khi kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020, Bộ GD-ĐT đã tổ chức họp báo, đánh giá về kỳ thi đặc biệt này.

Phần mềm chấm thi năm nay được nâng cấp việc phát hiện và sửa lỗi

Ngày mai 11.8, các hội đồng tiến hành việc chấm thi theo chỉ đạo của Bộ GD-ĐT. Địa điểm chấm thi tự luận bảo đảm chấm 2 vòng độc lập; phần mềm chấm thi trắc nghiệm đã được gửi về các hội đồng từ sớm.

TP.HCM công bố điểm chuẩn lớp 10

Chiều nay 10.8, Sở GD-ĐT TP.HCM công bố điểm chuẩn tuyển sinh lớp 10 năm học 2020-2021.

Thí sinh than phiền bài thi tổ hợp quá dài, không đủ thời gian làm hết

Sáng 10.8, các thí sinh bước vào ngày thi thứ 2 với các bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội, năm nay thí sinh chỉ được chọn thi 1 trong 2 bài thi tổ hợp này, mỗi môn có thời gian làm bài 50 phút.

Ngày đầu thi tốt nghiệp THPT 2020, 13 thí sinh bị đình chỉ vì sao?

Có 9 thí sinh bị đình chỉ thi môn Ngữ văn, 4 em bị đình chỉ thi Toán do mang tài liệu và điện thoại vào phòng.

Những sự cố đáng tiếc trong ngày đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020

Không chỉ bị ảnh hưởng do dịch COVID-19 mà kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 còn gặp một vài sự cố đáng tiếc trong ngày thi đầu tiên. Điều này đã khiến một số thí sinh không thể tiếp tục tham dự hết kỳ thi.

Nhiều thí sinh viết về dịch bệnh COVID-19 trong bài thi môn Ngữ văn

Sáng 9.8, sau khi được các cán bộ y tế đo thân nhiệt, các thí sinh bắt đầu bước vào phần thi môn Ngữ văn. Kết thúc 180 phút, nhiều thí sinh bước ra khỏi phòng thi với gương mặt phấn khởi.

'Đất nước' vào đề thi Ngữ văn, thí sinh thở phào nhẹ nhõm

Sáng 9.8, gần 870.000 thí sinh trên cả nước bước vào môn thi Ngữ văn của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 với thời gian 120 phút.

Đau cổ vai, tê tay coi chừng mắc bệnh hiếm gặp

Sức khỏe - 24/09/2020 22:30
Dị tật chẩm - cổ là bệnh lý hiếm gặp, khó chẩn đoán nếu không nghĩ tới, rất dễ nhầm lẫn với các triệu chứng của thoát vị đĩa đệm cổ.

Facebook và Twitter trả giá vì không chịu xóa nội dung khiêu dâm, chỉ trích chế độ

Công nghệ - 24/09/2020 22:00
Thái Lan vừa có hành động pháp lý đầu tiên với Facebook, Twitter về nội dung.

Bộ GD-ĐT tổ chức thanh tra xử lý tiêu cực trong tuyển sinh ĐH-CĐ

Thi cử - 24/09/2020 21:30
Bộ GD-ĐT vừa ra hướng dẫn thanh tra, kiểm tra công tác tuyển sinh trình độ ĐH, tuyển sinh trình độ CĐ ngành giáo dục mầm non 2020 đối với các cơ sở giáo dục. Việc thanh tra, kiểm tra sẽ xác định chỉ tiêu tuyển sinh, việc xây dựng và công khai đề án tuyển sinh.

Tác hại của việc giảm cân quá nhanh

Sức khỏe - 24/09/2020 21:00
Một thân hình thon gọn là mong ước của nhiều người. Chính vì thế, không ít người đã cố gắng ăn kiêng, tập luyện để đạt được số ký như mình mong muốn. Tuy nhiên, việc tự ép cơ thể giảm cân quá nhanh có thể sẽ mang lại những tác động tiêu cực đến sức khỏe.

Muốn có những bức ảnh “đẹp, chất”… không hề khó

Du lịch - 24/09/2020 20:30
6 nhiếp ảnh gia nổi tiếng thế giới đã chia sẻ những bí kíp bỏ túi để những khoảnh khắc đời thường trở thành tác phẩm nghệ thuật.

Chiều 24.9, không ghi nhận ca mắc mới, Việt Nam vẫn có 1.069 bệnh nhân COVID-19

Thời sự - 24/09/2020 20:01
Bản tin chiều ngày 24.9 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết không có ca mắc mới COVID-19. Đến nay đã 22 ngày Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng đồng và đã chữa khỏi 991 bệnh nhân. Hiện có hơn 20.000 người đang cách ly chống dịch.

Disney hoãn phát hành hàng loạt phim bom tấn do dịch bệnh vẫn phức tạp

Điện ảnh - 24/09/2020 20:00
Do tình hình dịch bệnh vẫn chưa có dấu hiệu khả quan, mới đây Disney đã quyết định hoãn phát hành một loạt bom tấn đang rất được mong đợi.

Chiến lược 'ngăn chặn tối đa' sụp đổ, người mắc COVID-19 nói ở bệnh viện như địa ngục

Thời sự - 24/09/2020 19:45
Myanmar đã cách ly hàng chục ngàn người để ngăn chặn đợt bùng phát coronavirus lấn át hệ thống chăm sóc sức khỏe mong manh của nước này. Thế nhưng, các chuyên gia y tế cộng đồng và bác sĩ cho biết chiến lược đó đang trên bờ vực sụp đổ khi số ca mắc COVID-19 gia tăng.

Tái diễn vở 'Dưới ánh đèn' chào mừng ngày Giỗ tổ nghề

Giải trí - 24/09/2020 19:30
Kỷ niệm ngày Sân khấu Việt Nam 12.8 (Âm lịch), Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam sẽ tái diễn vở "Dưới ánh đèn" vào tối 27.9 tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ (Hà Nội).

Khắc phục khẩn cấp nhiều hạng mục Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Văn hóa - 24/09/2020 19:15
Hôm 23.9, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Võ Văn Hoan đã ký công văn khẩn gửi Sở Xây dựng và Sở Văn hóa Thể Thao về việc công trình cao ốc khu tứ giác Bến Thành làm ảnh hưởng tới Bảo tàng Mỹ thuật thành phố.

2 bé Trúc Nhi - Diệu Nhi sẽ được xuất viện về nhà đón Trung thu

Thời sự - 24/09/2020 19:15
Tết Trung thu 2020 này, cả 2 bé Trúc Nhi - Diệu Nhi sẽ được xuất viện về nhà với gia đình. Như vậy, sau hơn 1 năm chào đời và hơn 2 tháng thực hiện phẫu thuật tách dính, cặp song sinh dính liền phức tạp Trúc Nhi - Diệu Nhi lần đầu tiên được về nhà của mình.

Ra mắt cuốn sách cuối cùng của thiên tài Stephen Hawking tại Việt Nam

Sách - 24/09/2020 19:00
Lúc mất, Tiến sĩ Stephen Hawking thực sự vẫn chưa viết xong cuốn sách. Gia đình và bạn bè của ông đã dựa trên những tài liệu mà họ có được trong kho lưu trữ của ông để giúp ông hoàn thành tâm nguyện cuối đời mình. Cuốn sách đã được dịch và ra mắt bạn đọc Việt Nam.

Di dời xe ra Bến xe miền Đông mới: Vẫn lo cảnh ‘xe dù, bến cóc’

Thời sự - 24/09/2020 18:45
Việc di dời các tuyến vận tải đến Bến xe miền Đông mới khiến nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại số lượng hành khách giảm và những doanh nghiệp nhỏ, ít xe tranh thủ vào nội thành hoạt động để lôi kéo khách. Từ đó, tình trạng “xe dù, bến cóc” núp bóng xe hợp đồng có thể hoạt động mạnh trong thời gian tới.

Trạm ISS điều chỉnh quỹ đạo khẩn cấp để tránh rác không gian

Khoa học - 24/09/2020 18:30
Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết, các chuyên gia vận hành Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) đã phải điều chỉnh quỹ đạo khẩn cấp để tránh một mảnh rác không gian bay sượt qua hôm 22.9.

Du lịch hậu COVID-19: Việt Nam đứng thứ 4 trong danh sách điểm đến mơ ước của du khách quốc tế

Giải trí - 24/09/2020 18:15
Theo dữ liệu trên nền tảng đặt du lịch trực tuyến Agoda ở khu vực châu Á Thái Bình Dương, trong khoảng thời gian từ nay đến hết năm 2020, Việt Nam đứng thứ 4 trong danh sách những điểm đến du lịch được người dùng tìm kiếm nhiều nhất.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 5, 24/09/2020