Luận bàn về đề thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020

19/08/2020 14:00
Luận bàn về đề thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020

Vậy là kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 đợt 1 đã khép lại với rất nhiều ý kiến của dư luận. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi chỉ muốn góp thêm vài ý kiến liên quan đến đề thi môn Ngữ văn.

      Vẫn còn nhiều chuyện phải bàn về đề thi Ngữ văn vừa qua- Ảnh: Vũ Phong  

Đề thi môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 được đa số ý kiến đánh giá cao. Buổi thi môn Ngữ văn vừa kết thúc, lập tức có hàng loạt bài viết trên các phương tiện thông tin truyền thông đại chúng cũng như nhiều chia sẻ trên mạng xã hội bày tỏ thích thú với đề thi này. Đặc biệt, số đông cho rằng câu nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh viết về chủ đề “Trân trọng cuộc sống mỗi ngày” là một gợi ý hay, phù hợp với bối cảnh hiện tại trong nước và thế giới.

Ngoài ra, đoạn trích trong chương V trường ca “Mặt đường khát vọng” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm được đưa vào đề thi đề cao tư tưởng “Đất nước của nhân dân” cũng được đa số ý kiến đồng tình. Không thể phủ nhận đó là một phân đoạn hay trong đoạn trích “Đất nước” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm. Hơn nữa, tư tưởng mà nhà thơ đề cao thể hiện một tầm nhìn lớn, luôn phù hợp trong mọi thời đại, với mọi dân tộc. Mặc dù tư tưởng “Đất nước của nhân dân” trước đó đã có nhiều tác gia đề cập đến, điển hình là Nguyễn Trãi, song Nguyễn Khoa Điềm vẫn có đóng góp mới khi chú trọng ngợi ca những “anh hùng vô danh”, những người “Không ai nhớ mặt đặt tên/Nhưng họ đã làm ra đất nước”.

Cho thí sinh phân tích tư tưởng, giá trị của đoạn trích “Đất nước” mà đề thi Ngữ văn trích dẫn ngoài việc góp phần để các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn chương còn là cách gián tiếp giáo dục tư tưởng cho các em, giúp các em biết trân trọng sự hy sinh của bao thế hệ cha ông, từ đó ra sức gìn giữ, dựng xây và phát triển đất nước. Nhìn ở các phương diện ấy, có thể nhận thấy đề thi Ngữ văn năm nay đã phần nào đáp ứng được kỳ vọng của thí sinh, phụ huynh cũng như xã hội.

Tuy nhiên, nếu xem xét kỹ thì đề thi Ngữ văn năm nay vẫn có những vấn đề khiến ta phải trăn trở. Trước hết, cấu trúc đề thi chia làm 2 phần chính: phần Đọc hiểu chiếm trọng số điểm là 3/10, phần Làm văn chiếm trọng số điểm là 7/10. Trong phần Đọc hiểu có 4 câu hỏi nhỏ, lần lượt có thang điểm là 0,5; 0,75; 0,75; 1 điểm. Phần Làm văn gồm 2 câu hỏi: câu nghị luận xã hội chiếm 2 điểm; câu nghị luận văn học chiếm 5 điểm. Đây cũng là cấu trúc đề quen thuộc đã được Bộ GD-ĐT sử dụng nhiều năm nay.

Tuy nhiên, bản thân tôi cảm thấy phần Đọc hiểu vẫn còn hiện diện trong 1 đề thi Ngữ văn dành cho học sinh lớp 12 là không hợp lý. Theo đề thi Ngữ văn năm nay thì thí sinh được cho một đoạn văn ngữ liệu, các em chỉ đọc đoạn văn đó và trả lời các câu hỏi liên quan. Tôi nghĩ một học sinh đã học xong chương trình phổ thông 12 năm thì việc đọc và hiểu một đoạn văn thông thường được viết bằng tiếng Việt là điều quá hiển nhiên. Các em đã sử dụng tiếng Việt từ nhỏ, đã học tiếng Việt từ lớp 1 đến giờ, vậy mà vẫn yêu cầu các em đọc hiểu là điều quá phi lý.

Lẽ ra kiểu đề như thế này chỉ nên dành cho các em học sinh ở bậc tiểu học, khi các em mới tập nhận diện chữ viết tiếng Việt, tập làm quen bóc tách các câu, các ý trong văn bản ra để trả lời câu hỏi tương ứng. Hoặc giả, người ta chỉ nên cho kiểu đề đọc hiểu với dạng đề thi ngoại ngữ, khi người làm nó học tiếng Việt như một ngôn ngữ khác ngoài tiếng mẹ đẻ của họ.

Nó cũng tương tự như người Việt chúng ta dự thi các kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Anh, sẽ có 1 văn bản tiếng Anh yêu cầu chúng ta đọc và trả lời câu hỏi để kiểm tra kỹ năng đọc. Vậy mà, không hiểu tại sao trong 1 kỳ thi lớn dành cho các em học sinh Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, Bộ GD-ĐT vẫn năm này qua năm khác cho đề yêu cầu “đọc hiểu” tiếng Việt.

Chưa kể đến, trong đề thi Ngữ văn năm nay, câu hỏi số 2 trong phần Đọc hiểu là: “Theo đoạn trích, các loài thực vật ở vùng Tsunoda thuộc Bắc cực sinh trưởng như thế nào giữa mùa hè ngắn ngủi?”. Tuy nhiên, trong đoạn ngữ liệu của đề thi lại có sẵn 1 câu như sau: “Chẳng hạn tại vùng Tsunoda thuộc Bắc cực, giữa mùa hè ngắn ngủi, các loài thực vật đua nhau nẩy mầm, nở thật nhiều hoa, kết hạt, chen chúc vươn mình trong khoảng không với mảnh đời thật ngắn ngủi”.

Như vậy, thí sinh chỉ cần sao chép gần như y nguyên câu văn trong đoạn ngữ liệu vào bài làm, các em sẽ được trọn vẹn số điểm của câu này. Chắc chắn rằng chỉ cần 1 học sinh biết đọc tiếng Việt thì hoàn toàn có thể làm được. Vậy mà câu hỏi như thế lại nằm trong đề thi Ngữ văn dành cho học sinh lớp 12?

Ở phần nghị luận xã hội, đề yêu cầu thí sinh dựa vào ngữ liệu của phần Đọc hiểu để viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của bản thân các em về sự cần thiết phải trân trọng cuộc sống mỗi ngày. Đây cũng là hình thức đặt yêu cầu xuất hiện trong đề thi Ngữ văn nhiều năm nay. Nhìn thoáng qua, tưởng chừng như câu hỏi rất gợi mở để thí sinh tha hồ trình bày quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, rõ ràng trong trường hợp này, các em hầu như khó có thể đột phá trong cách đưa ra chính kiến của mình, bởi đoạn văn ngữ liệu trong đề thi gần như là một kiểu “chim mồi” khiến các em phải viết theo quan điểm đó.

Thử hỏi, trong đoạn ngữ liệu đã viết: “Vậy thì loài người chúng ta lại càng phải biết trân trọng cuộc sống mỗi ngày để không thua kém cỏ cây muông thú” thì còn thí sinh nào dám trình bày quan điểm khác hay không? Hay các em chỉ cần viết nương theo, dựa theo những gì đã có trong đoạn văn mà đề thi cung cấp để lấy điểm một cách an toàn? Nói cách khác, đề thi có vẻ như theo hướng cởi mở tư duy cho thí sinh nhưng thực chất là đóng kín.

Phần nghị luận văn học, như tôi đã đề cập, việc yêu cầu phân tích tư tưởng “Đất nước của nhân dân” trong “Đất nước” được coi như một điểm sáng của đề thi Ngữ văn năm nay. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần xem xét thêm vài khía cạnh khác. Trước hết, tác phẩm văn chương là một chỉnh thể trọn vẹn về nội dung tư tưởng lẫn hình thức. Vậy nếu chỉ cắt ra một phần nhỏ của chỉnh thể ấy thì đánh giá liệu có phiến diện hay không? Có được bao nhiêu thí sinh biết đặt đoạn trích trong đề thi vào chỉnh thể chung của trường ca “Mặt đường khát vọng” để bình phẩm, hay các em chỉ có thể phân tích như kiểu “thầy bói mù xem voi”? Vấn đề này thiết nghĩ những người biên soạn đề thi phải lưu tâm.

Khi chúng tôi lật lại đề thi môn Ngữ văn của những năm trước, có một điều thú vị là từ năm 2013 trở lại đây, nếu năm nào Bộ GD-ĐT cho thơ ở câu nghị luận văn học, câu hỏi chiếm trọng số điểm lớn nhất của đề thi, thì đó chính là “Đất nước” (Nguyễn Khoa Điềm). Cụ thể, năm 2013 đề thi Ngữ văn cho đoạn trích “Đất nước”. Từ năm 2014, 2015 đến 2016 đề thi cho văn xuôi. Năm 2017, đề thi cho thơ và đó chính là đoạn trích “Đất nước”. Năm 2018 và năm 2019 đề thi cho văn xuôi. Đến năm nay, đề thi cho thơ lại là “Đất nước”.

Được biết, trong chương trình Ngữ văn 12 hiện hành có nhiều tác phẩm thơ đặc sắc, điển hình như “Tây tiến” (Quang Dũng), “Sóng” (Xuân Quỳnh), “Đàn ghi ta của Lor-ca” (Thanh Thảo)... Thế nhưng không hiểu vì ngẫu nhiên hay hữu ý mà “Đất nước” (Nguyễn Khoa Điềm) lại xuất hiện một cách “độc tôn” trong đề thi Ngữ văn nhiều năm như thế.

Ngữ văn không chỉ là một môn học, nó còn là nghệ thuật. Việc dạy và học hiệu quả môn Ngữ văn trong nhà trường có đóng góp quan trọng đối với quá trình phát triển ngôn ngữ, hình thành năng lực cảm thụ cái hay cái đẹp, bồi đắp tư tưởng nhân văn cho người học. Thế nhưng, cách dạy học theo kiểu đối phó với các kỳ thi như hiện nay, với cái cách ra đề thi như hiện nay, chúng ta thật khó để kỳ vọng về sự khởi sắc của môn Ngữ văn.

Trương Chí Hùng


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020: 38 thí sinh bị đình, 18 cán bộ bị xem xét

Ngay sau khi kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020, Bộ GD-ĐT đã tổ chức họp báo, đánh giá về kỳ thi đặc biệt này.

Phần mềm chấm thi năm nay được nâng cấp việc phát hiện và sửa lỗi

Ngày mai 11.8, các hội đồng tiến hành việc chấm thi theo chỉ đạo của Bộ GD-ĐT. Địa điểm chấm thi tự luận bảo đảm chấm 2 vòng độc lập; phần mềm chấm thi trắc nghiệm đã được gửi về các hội đồng từ sớm.

TP.HCM công bố điểm chuẩn lớp 10

Chiều nay 10.8, Sở GD-ĐT TP.HCM công bố điểm chuẩn tuyển sinh lớp 10 năm học 2020-2021.

Thí sinh than phiền bài thi tổ hợp quá dài, không đủ thời gian làm hết

Sáng 10.8, các thí sinh bước vào ngày thi thứ 2 với các bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội, năm nay thí sinh chỉ được chọn thi 1 trong 2 bài thi tổ hợp này, mỗi môn có thời gian làm bài 50 phút.

Ngày đầu thi tốt nghiệp THPT 2020, 13 thí sinh bị đình chỉ vì sao?

Có 9 thí sinh bị đình chỉ thi môn Ngữ văn, 4 em bị đình chỉ thi Toán do mang tài liệu và điện thoại vào phòng.

Những sự cố đáng tiếc trong ngày đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020

Không chỉ bị ảnh hưởng do dịch COVID-19 mà kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 còn gặp một vài sự cố đáng tiếc trong ngày thi đầu tiên. Điều này đã khiến một số thí sinh không thể tiếp tục tham dự hết kỳ thi.

Nhiều thí sinh viết về dịch bệnh COVID-19 trong bài thi môn Ngữ văn

Sáng 9.8, sau khi được các cán bộ y tế đo thân nhiệt, các thí sinh bắt đầu bước vào phần thi môn Ngữ văn. Kết thúc 180 phút, nhiều thí sinh bước ra khỏi phòng thi với gương mặt phấn khởi.

'Đất nước' vào đề thi Ngữ văn, thí sinh thở phào nhẹ nhõm

Sáng 9.8, gần 870.000 thí sinh trên cả nước bước vào môn thi Ngữ văn của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2020 với thời gian 120 phút.

Solskjaer hé lộ vị trí tốt nhất của Pogba, có siêu dự bị hoàn hảo không phải Rashford

Thể thao - Nhân Hoàng - 31/10/2020 23:15
Manchester United không thiếu các lựa chọn ở hàng tiền vệ cho hệ thống chiến thuật luôn thay đổi nhưng Ole Gunnar Solskjaer không cần suy nghĩ nhiều về việc làm thế nào để tận dụng tốt nhất khả năng của ​​Pogba.

Chiều 31.10, thêm 3 ca COVID-19 mới là người nhập cảnh từ Nhật và UAE

Thời sự - 31/10/2020 22:46
Chiều 31.10 ghi nhận 3 ca mắc mới COVID-19 là người nhập cảnh từ Nhật và UAE được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.180 bệnh nhân.

So sánh ảnh chụp từ iPhone 12 Pro với 11 Pro

Điện thoại - 31/10/2020 20:30
Camera trên iPhone 12 Pro mang đến những cải tiến gì hơn so với thế hệ tiền nhiệm iPhone 11 Pro? Cùng so sánh qua những hình ảnh thực tế được chụp lên từ bộ đôi này.

Vụ trả lại 10 triệu lẫn trong gói hàng từ thiện: Món quà bất ngờ từ Hà Nội

Thời sự - 31/10/2020 20:00
Sự trung thực của đôi vợ chồng Vân Kiều tìm trả lại số tiền 10 triệu đồng lẫn trong quần áo từ thiện đã giúp gia đình nhận thêm niềm vui lớn hơn. Và mùa lũ có thêm một câu chuyện đẹp...

Phát hiện loài tắc kè hoa tưởng đã tuyệt chủng cách đây 100 năm

Khoa học - Long Hải - 31/10/2020 19:30
Các nhà sinh vật học đã phát hiện một loài tắc kè hoa tưởng như đã tuyệt chủng cách đây 100 năm ở đảo Madagascar.

Trung Quốc không dễ giảm phụ thuộc Mỹ

Thế giới - Cẩm Bình - 31/10/2020 19:00
Trung Quốc muốn đối phó Mỹ bằng cách nâng cao năng lực công nghệ và tự chủ kinh tế. Liệu điều này có dễ dàng?

Vì sao chưa thể triển khai máy bay cứu hộ tại vùng bị cô lập?

Thời sự - A.T - 31/10/2020 18:30
Trong thời gian qua, việc tiếp cận cứu hộ các nạn nhân tại vùng lũ lụt gặp rất nhiều khó khăn. Câu hỏi nhiều người thắc mắc là sao không dùng máy bay cứu hộ?

Gấu nâu trưởng thành ăn thịt con non vì thiếu mồi

Video - Long Hải - 31/10/2020 18:00
Sự gia tăng đột biến việc ăn thịt đồng loại của loài gấu nâu đã được ghi nhận tại khu bảo tồn thiên nhiên ở Kamchatka.

Sao nhí của những siêu phẩm phim kinh dị giờ ra sao?

Điện ảnh - 31/10/2020 17:30
Có rất nhiều bộ phim kinh dị trở thành biểu tượng, ghi dấu ấn trong lòng người hâm mộ nhờ diễn xuất của các diễn viên nhí.

Sửng sốt trước những màn “hóa trang” tĩnh vật thành... người

Giải trí - 31/10/2020 17:00
Họa sĩ người Ý Giuseppe Arcimboldo (1526 - 1593) vốn nổi tiếng với những bức chân dung tưởng tượng khắc họa hình dáng con người nhưng lại được tạo nên hoàn toàn từ tĩnh vật.

Triết lý Kaizen giúp Ronaldo luôn lạc quan dù mắc COVID-19 và Juventus bị Messi hạ gục

Thể thao - Nhân Hoàng - 31/10/2020 16:30
Ronaldo vừa thể hiện tình yêu với triết lý Kaizen của Nhật Bản.

Siêu bão Goni mạnh hơn Molave chuẩn bị vượt Philippines vào Biển Đông

Thời sự - Anh Tú - 31/10/2020 16:00
Cơn bão Goni, với sức gió 250 km/h (tốc độ tối thiểu để được liệt vào bão cấp độ 5 theo thang thế giới), sẽ đổ bộ vào Philippines ngày mai.

Thủ tướng Canada không tán thành"Tự do ngôn luận" kiểu Tổng thống Pháp

Thế giới - Hoàng Vũ - 31/10/2020 15:30
Thủ tướng Canada bảo vệ quyền tự do ngôn luận nhưng nói rằng điều này cần "có giới hạn" và không nên "làm tổn thương một cách tùy tiện" cộng đồng khác.

Đáng sợ kỷ lục số ca mắc COVID-19 một ngày ở Mỹ

Sức khỏe - Cẩm Bình - 31/10/2020 15:00
Số liệu mới nhất cho thấy khi cả nước Mỹ hướng về cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ quan trọng sắp tới, số ca nhiễm COVID-19 của nước này lại gia tăng kỷ lục. Có ngày có hơn 1.000 ca tử vong.

16 phim kinh dị nên xem một lần trong đời

Điện ảnh - 31/10/2020 14:30
Dòng phim kinh dị gồm nhiều thể loại nhưng có những phim kinh dị được xếp vào hàng nghệ thuật điện ảnh và xứng đáng để bạn xem một lần trong đời.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Chủ nhật, 01/11/2020