Trong cuộc sống, mỗi người đều gặp nhiều kiểu người khác nhau. Có những người khiến ta cảm thấy may mắn khi quen biết, nhưng cũng có người khiến ta dần nghi ngờ chính cảm xúc, nhận thức và sự tỉnh táo của mình. Khi một ai đó liên tục khiến bạn hoang mang về thực tại, rất có thể bạn đang đối diện với hành vi thao túng tâm lý.
Những hành vi này thường xuất phát từ mong muốn duy trì quyền lực hoặc kiểm soát trong mối quan hệ, ngay cả khi người thực hiện không ý thức đầy đủ mức độ tổn hại họ gây ra.
Đây là câu nói kinh điển của người thao túng. Mục đích không phải để trao đổi, mà để khiến bạn nghi ngờ cảm xúc của chính mình, từ đó im lặng và rút lui.
Nhà tâm lý học Cortney Warren cho biết, đây là một dạng gaslighting - hành vi thao túng khiến nạn nhân nghi ngờ cảm nhận và thực tại của bản thân. Khi bạn bị gán là “kịch tính”, mọi lo lắng chính đáng đều bị phủ nhận.
Người thao túng thường đảo ngược vai trò nạn nhân - thủ phạm, khiến bạn mang cảm giác tội lỗi dù không làm gì sai. Chuyên gia Kendra Cherry chỉ ra rằng đánh vào cảm giác tội lỗi là một dạng hành vi độc hại, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ.
Câu nói này ngụ ý rằng bạn phải chịu trách nhiệm cho hành vi của họ. Đây là một dạng thao túng tinh vi, khiến bạn tự hỏi liệu mình có thực sự “quá đáng” hay không.
Theo huấn luyện viên cuộc sống Sherri Gordon, người bị thao túng sau những cuộc trao đổi như vậy thường cảm thấy mơ hồ, tự trách và mất niềm tin vào chính mình.
Nghe có vẻ tự do, nhưng thực chất đây là sự kiểm soát thụ động. Người thao túng ngầm gửi đi thông điệp: “Dù bạn chọn gì, tôi cũng không tôn trọng quyết định đó”.
Chuyên gia về hôn nhân và gia đình Sheri Stritof cho rằng, nếu ai đó khiến bạn liên tục nghi ngờ nhu cầu và mong muốn của chính mình, đó là dấu hiệu rõ ràng của thao túng cảm xúc.
Đây là cách người thao túng tạo áp lực số đông, khiến bạn cảm thấy mình là kẻ sai lạc, dù thực tế có thể không ai đứng về phía họ. Trên thực tế, đây thường chỉ là cách họ mượn “đám đông vô hình” để củng cố quyền kiểm soát.
Ép bạn phải phản hồi tức thì là cách đẩy bạn vào trạng thái căng thẳng, từ đó dễ nhượng bộ. Giáo sư Preston Ni nhận định, gây áp lực thời gian là chiêu thức thao túng phổ biến trong đàm phán và kiểm soát hành vi, nhằm khiến đối phương “vỡ trận”.
Phủ nhận trắng trợn những gì đã xảy ra là một trong những hình thức thao túng mạnh nhất, khiến bạn nghi ngờ trí nhớ và nhận thức của chính mình. Sự phủ nhận này giúp người thao túng né tránh trách nhiệm và viết lại quá khứ theo hướng có lợi cho họ.
Ở đây, ý định của bạn bị bóp méo. Dù hành động hoàn toàn vô hại, người thao túng vẫn gán cho bạn động cơ xấu. Người thao túng thường rất hiểu điểm yếu của bạn và khai thác chính sự tử tế, lòng trắc ẩn để phục vụ lợi ích cá nhân.
Tình cảm dần bị đặt trong thế có điều kiện, khi sự quan tâm được dùng như một thước đo cho hành vi. Trong những tình huống như vậy, người nhận tin nhắn có thể cảm thấy áp lực phải đáp ứng kỳ vọng của đối phương, ngay cả khi điều đó không thực sự phù hợp với mong muốn hoặc lợi ích của bản thân. Việc liên tục phải đối diện với những thông điệp mang tính quy kết như vậy có thể khiến người trong cuộc hoang mang, tự trách và dần đánh mất ranh giới cá nhân.
Đây là chiêu đóng vai nạn nhân, buộc bạn phải an ủi, xin lỗi hoặc rút lại quan điểm của mình. Cảm giác tội lỗi là động lực hành vi rất mạnh, và người thao túng thường tận dụng điều đó để điều khiển người khác.
Câu nói này không xóa bỏ tổn thương, nhưng lại giúp người thao túng trốn tránh trách nhiệm. Họ được quyền làm đau người khác, còn bạn thì bị yêu cầu “đừng nghiêm trọng hóa vấn đề”.
Theo chuyên gia tâm lý Jamie Cannon, dấu hiệu cốt lõi của thao túng là thiếu hoàn toàn trách nhiệm cá nhân. Khi mọi chuyện không như ý, họ lập tức biến mình thành nạn nhân.
Không phải mọi tin nhắn khó chịu đều là thao túng. Tuy nhiên, nếu những câu nói trên xuất hiện lặp đi lặp lại, khiến bạn thường xuyên tự nghi ngờ, lo lắng hoặc cảm thấy mình “luôn sai”, đó là dấu hiệu bạn cần thiết lập lại ranh giới, hoặc cân nhắc rời khỏi mối quan hệ đó.
Nhận diện đúng là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe tinh thần và cảm xúc của chính mình.
Theo CFB
