Thứ 3, 22/01/2019

Lễ hội Việt Nam đang lạm phát và biến trướng?

12/01/2019 11:45
Lễ hội Việt Nam đang lạm phát và biến trướng?

Việt Nam có lẽ là nước có nhiều lễ hội nhất. Nhưng có ai cắc cớ hỏi lại “Lễ hội là gì?” thì lắm người ấm ớ và mỗi người trả lời một kiểu. Các lễ hội đa phần na ná kịch bản với kính thưa dài dòng, lê thê báo cáo. Rồi sân khấu hóa, truyền hình trực tiếp, thêm chút hội chợ, chút ẩm thực.

Theo số liệu của Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, cả nước hiện có 7.966 lễ hội. Bao gồm 7.039 dân gian truyền thống, 544 tôn giáo, 332 lịch sử - cách mạng, 30 của nước ngoài. Số liệu này năm 2004 là 8.902 lễ hội, lần lượt là 7.005, 1.399, 409 và 25. Số lượng lễ hội có giảm, mạnh nhất là mảng tôn giáo. Tuy nhiên quy mô và biến tướng lại tăng chóng mặt.

Lễ hội và Festival

Danh từ Lễ hội chỉ xuất hiện ở Việt Nam sau thời kỳ đổi mới (đầu thập niên 1990) và ngày càng bị lạm dụng. Lễ hội bao gồm Lễ và Hội. Lễ là những nghi thức tỏ lòng tôn kính, là vật phẩm dâng tế; là những ngày quan trọng, được nghỉ ngơi. Còn Hội là những đám đông tụ tập để vui chơi cùng mục đích.

Festival có gốc từ tiếng Pháp, nghĩa là những dịp vui chơi thoải mái. Festival được tổ chức vào những dịp lễ (ngày nghỉ) nhưng không có lễ (các nghi thức tín ngưỡng). Gán Festival cho các lễ hội ở Việt Nam là khiên cưỡng và méo mó. Ngay cả từ lễ hội cũng đang được dùng tùy tiện, vô lối. Sự kiện gì cũng lễ hội. Nhiều sự kiện chỉ có lễ hoặc hội, nhưng cũng được gắn mác lễ hội hoặc festival cho hoành tráng về tên gọi để tự sướng và lòe thiên hạ.

Đã đến lúc phải thống nhất tên gọi. Tiếng Việt phong phú, tinh tế và rạch ròi. Cái gì ra cái đó. Không thể gọi cá ròng ròng là cá lóc. Cũng không ai gọi nghé là trâu, dù là trâu con hay bê là bò cả. Càng không thể gắn sừng cho heo, mọc ngà cho gấu.

Cái gì cũng… lễ hội

Ở Việt Nam, sự kiện gì cũng lễ hội, cũng festival. Cứ thích là đặt, là gọi. Từ lễ hội đâm trâu, chọi trâu, chém lợn… đến đường phố và vùng miền. Từ lễ hội áo dài, thổ cẩm, quần jean… đến hoa anh đào, tam giác mạch, hướng dương, dã quì, phong lan… Từ lễ hội cồng chiêng, rap, lô tô, múa sạp, bài chòi… đến kính thưa các loại bánh, đồ ngọt và trái cây. Từ lễ hội đua voi, chọi trâu, đua bò, đá gà, bắt vịt, chọi chim… đến rượu vang, rượu cần.

Các loài vật từ gia cầm đến gia súc, đều là những vật tế để cúng thần linh và tổ tiên. Tùy theo tầm vóc và qui mô lễ mà có những vật tế tương xứng. Lễ nhỏ, vật cúng là gia cầm; phổ biến là gà. Lễ lớn hơn, cúng gia súc như heo, dê. Lễ quan trọng nhất, cúng trâu. Mỗi cấp độ lễ có nghi thức cúng riêng, đầy tính nhân văn và trang trọng chứ không lạm ngôn và thập cẩm như hiện nay.

Trong lễ và hội của từng dân tộc đều có trang phục, vật dụng, nhạc cụ, âm nhạc tương thích. Cồng chiêng là nhạc cụ không thể thiếu trong lễ và hội của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, dọc đường Trường Sơn và một số tỉnh Đông Nam bộ. Áo dài là trang phục của người Việt. Thổ cẩm là vật liệu trang phục của các dân tộc ít người. Các loại trái cây, bánh, rượu là những vật cúng không thể thiếu trên bàn thờ, từ các gia đình cho đến những lễ hội của cộng đồng. Các loài hoa là vật phẩm thiên nhiên và cả nhân tạo dâng tặng cuộc sống, làm đẹp cho đời.

Kiên quyết “đoạn tuyệt” với lễ hội kinh doanh, biến tướng

Vì lạm ngôn và tùy tiện nên mới đẻ ra đủ thứ lễ hội như… lẩu thập cẩm. Bộ Văn háo Thể thao và Du lịch cần thống nhất tên gọi. Sự kiện nào là Lễ, sự kiện nào là Hội; sự kiện nào là Lễ hội. Từ Festival có thể thay bằng “Những ngày hội” hoặc “Liên hoan” thay vì cứ Lễ hội.

Không có các lễ hội đâm trâu, chém lợn, chọi trâu mà chỉ có lễ tế trâu (có nơi gọi là ăn trâu), lễ tế lợn, những ngày hội chọi trâu. Tương tự là những ngày hội đua bò, đua voi hay các loại trang phục, nhạc cụ, hoa, trái, bánh rượu. Lễ hội là những sự kiện quan trọng, bao gồm cả phần lễ và phần hội. Phần lễ là các nghi thức trang trọng, sâu sắc chứ không phải là kính thưa dài dòng, phát biểu lê thê, hoạt cảnh tạp lục.

Nghi lễ đâm trâu ở Thừ Thiên Huế gây tranh cãi - Ảnh:Thể Thao &Văn hóa

Phải kiên quyết đoạn tuyệt với tư duy “Lễ hội kinh doanh”, tùy tiện biến tướng. Nhiều người lên án sự dã man của các lễ hội đâm trâu, chọi trâu, chém lợn… Làm gì có các lễ hội đó. Chỉ có lễ tế trâu, tế lợn và hội chọi trâu.

Tìm hiểu lễ tế trâu mới thấy hết tự tinh tế, nhân văn và cả tình nghĩa của người với gia súc. Đọc bài khấn “Khóc trâu” trước lễ tế mà rưng rưng nước mắt. Lễ tế chỉ có những được tuyển chọn, dọn mình và tổ chức trong không gian hẹp của từng buôn. Làm gì có chuyện đám đông hò hét, khủng bố và hành hạ trâu đến chết để du khách quay phim, chụp hình. Tôi tin là lễ tế lợn cũng có những nét tương đồng vì chung cội nguồn văn hóa Việt.

“Sinh vật dưỡng nhân” nên loài vật, trước hết là để tế thần linh, sau là phục vụ cồng đồng nhưng phải thực hiện nhiều nghi lễ, nói rõ với con vật hiến sinh lý do và ý nghĩa việc mình phải làm. Vật hiến tế linh thiêng để tạ ơn các Yang và “cha trời, mẹ đất”. Hãy nghe bài khấn khóc trâu của người M’Nông ở Tây Nguyên “…Ta thương trâu đã mười năm nay. Ta chăn trâu vào đủ trăm ngày. Mời trâu ăn nắm cỏ lần cuối. Mời trâu ăn lá cây lần cuối. Trâu hãy ăn lá Râng lần cuối. Trâu hãy kêu nghé ọ lần cuối. Ta thương tiếc trâu lắm trâu ơi!. Ta gặp trâu đêm nay nữa thôi… Trâu chết đi bỏ lại vũng nước. Trâu chết đi bỏ lại cỏ non. Trâu chết đi bỏ lại vợ con. Trâu chết đi cho buôn làng vui. Cho thần lúa xuống ở trong nia. Cho thần lúa xuống ở trong thùng. Ta trao bột máu dê cho trâu. Ta cho trâu ăn bột củ nghệ. Ta cho trâu uống rượu ống nứa. Trâu uống đi trước khi trâu chết! Ta tiếc thương trâu lắm trâu ơi! Thôi ta từ giã trâu ta từ đây Trâu hãy ăn nắm cỏ này lần cuối. Trâu hãy ăn trước khi trâu chết. Để trâu về giữ con thần lúa…”.

Hội chọi trâu là nét đẹp truyền thống. Hà cớ gì phải xẻ thịt tất cả trâu sau khi chọi. Phải chăng vì thế mà Việt Nam có nhiều trâu điên. Có lúc húc chết cả chủ. Gia súc cũng có nghĩa của gia súc. Sao không làm như hội Đua bò ở An Giang và các nước. Bò và người hào hứng tham gia. Bò thắng được thưởng, bò thua thì tự an ủi và cố gắng năm sau đua lại.

Lễ hội Đua bò Bảy Núi truyền thống của người Khme ở An Giang - Ảnh: Nguyễn Văn Bông

Xin đừng so sánh với những lễ hội giết cá voi ở Đan Mạch, giết loài vật cúng thần Gadhimai ở Ấn Độ, lễ hội giết bò ờ Kenya, lễ hội chém bò ở Bazin… Có chăng là học tập cách hành xử với những loài vật đã giúp con người làm du lịch như lễ hội Khỉ ở Lopburi và lễ hội Voi ở Surin (Thái Lan).

Dân tộc Việt vốn nhân nghĩa, thủy chung và biết thương yêu loài vật.

Nguyễn Văn Mỹ (Lửa Việt Tours)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Chuyện về cô gái trẻ thích chụp ảnh khỏa thân khi đi du lịch

Diana, một một travel blogger đến từ châu Âu có niềm đam mê du lịch. Tuy nhiên, niềm vui của cô mỗi khi đi du lịch chính là khỏa thân hòa mình vào thiên nhiên và tận hưởng cảm giác tự do, tự tại.
2

Nhiều đơn vị lữ hành mở bán tour sang Dubai tiếp sức cho đội tuyển bóng đá Việt

Sau khi đội tuyển bóng đá Việt Nam xuất sắc giành tấm vé vào Tứ kết bằng trận thắng tuyển Jordan với tỉ số 4-2 bằng các loạt đá luân lưu đầy cảm xúc vào tối qua thì ngay sáng nay, một số đơn vị lữ hành đã nhanh chóng triển khai tour sang Dubai để tiếp lửa cho những chú "Rồng vàng".
3

Chinh phục rừng đá Tsingy ở Madagascar

Tàu du lịch dừng tại cảng Diego Suarez, chúng tôi sẽ có một ngày tham quan Madagascar – đảo quốc trên Ấn Độ Dương, ngoài khơi bờ biển đông nam của châu Phi.
4

Khám phá hộp đêm nổi tiếng nhất New York vào thập niên 1970

Có rất ít lý do để ăn mừng và tiệc tùng nếu như bạn là cư dân New York vào thập niên 1970. Bạo lực leo thang, tội phạm khắp nơi, mọi bức tường đều bị vấy bẩn bởi graffiti và biểu tình thì diễn ra gần như hằng ngày.
5

Hãng hàng không Vietjet Air khai trương đường bay Vân Đồn - TP.HCM

Sáng 20.1, tại Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hãng hàng không Vietjet Air đã chính thức khai trương đường bay mới Vân Đồn - Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hãng hàng không thứ 2 mở đường bay nội địa sau khi Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn chính thức đi vào khai thác thương mại vào cuối tháng 12.2018.

Hội An thuộc nhóm di sản bên bờ vực nguy hiểm

Trang CNN của Mỹ đã xếp loại đô thị cổ Hội An của Việt Nam vào một trong sản thế giới bên bờ vực nguy hiểm.

200 tỉ đồng tôn tạo đồi Tức Dụp nổi tiếng ở An Giang

Ngày 10.1, tại Khu Di tích lịch sử cách mạng đồi Tức Dụp, thuộc xã An Tức, H.Tri Tôn, tỉnh An Giang, lễ khởi công tôn tạo các hạng mục trọng điểm của khu di tích này đã được tổ chức.

Việt Nam vào top 10 điểm đến hấp dẫn nhất năm 2019

Hiệp hội Du lịch Mỹ (USTOA) đã xếp Việt Nam là 1 trong 10 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới trong năm 2019.

Một triệu bông tulip khoe sắc trên đỉnh Bà Nà

Hơn 1 triệu bông tulip muôn màu sẽ cùng khoe sắc trong những đại cảnh rực rỡ và độc đáo trên đỉnh Núi Chúa, tại Sun World Ba Na Hills. Không gian hoa tulip bạt ngàn chắc chắn sẽ là những trải nghiệm khó quên của du khách khi với lễ hội hoa tulip lớn nhất Việt Nam tại Sun World Ba Na Hills.

Hộ chiếu ‘quyền lực’ 2019: Nhật Bản số 1, Việt Nam sau Lào và Campuchia

Theo bảng xếp hạng vừa công bố bởi Henley & Partners thì đứng vị trí số 1 quyền lực nhất là hộ chiếu của Nhật Bản; trong khi đó, Việt Nam xếp ở vị trí 87.

Những dấu ấn còn sót lại của nền văn minh Trung Cổ ở Morocco

Du lịch Morroco là hành trình tìm về các dấu ấn Trung Cổ còn sót lại. Để cảm nhận được nét độc đáo của Morocco, hãy bắt đầu từ thành phố Fes.

Du lịch Phú Quốc mở ra ‘chương mới’ cho nhiều số phận

Từ một vùng đất nhiều năm trời chỉ được xem là điểm đến tiềm năng, đảo Ngọc Phú Quốc giờ đây khởi sắc rực rỡ như một “cô gái đang độ xuân thì” với tốc độ tăng trưởng du lịch ngoạn mục. Kèm theo đó là sự thay da đổi thịt của những vùng quê nghèo và cuộc đổi đời của nhiều số phận.

Kinh nghiệm du lịch Nhật Bản và cách xin visa tự túc

Nhật Bản là điểm du lịch hấp dẫn đối với nhiều người. Nếu muốn ghé thăm xứ sở hoa anh đào, xin visa du lịch là điều bắt buộc bạn cần phải làm trước khi tới đây.

Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam 2018: Nhiều hạng mục không có giải A

Giải trí - 22/01/2019 17:17
Có 61 công trình, tác phẩm đã được trao Giải thưởng Âm nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2018, tuy nhiên năm nay có đến 6 hạng mục không có giải A...

Cầu thủ Argentina mất tích cùng máy bay khi sang Anh ra mắt đội bóng mới

Thể thao - 22/01/2019 17:16
Chiếc máy bay chở chân sút Emiliano Sala từ Pháp sang Anh đã mất tích ở eo biển Manche. Chiến dịch cứu hộ đang được triển khai nhưng đến thời điểm này vẫn chưa tìm thấy tung tích của chiếc máy bay.

Bộ Công an: Tín dụng đen được ví như ‘cướp ngày’

Kinh tế - 22/01/2019 16:17
Tín dụng đen được ví như cướp ngày gây bất ổn trong xã hội, dẫn đến nhiều loại tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, đáng chú ý là các hoạt động đòi nợ thuê trái pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh, trật tự”, Bộ Công an cho hay.

Quang Hải khoe tin nhắn khen ngợi và chúc mừng của tuyển thủ Pháp Yohan Cabaye

Thể thao - 22/01/2019 16:16
Ngôi sao bóng đá người Pháp gốc Việt từng là Á quân châu Âu Yohan Cabaye đã dành một tình cảm đặc biệt cho đội tuyển Việt Nam đồng thời cũng gửi những lời khen ngợi đến tiền vệ Quang Hải.

Đêm nhạc Anh Quốc – Điểm hẹn lý tưởng cho người mới ‘nhập môn’ giao hưởng

Giải trí - 22/01/2019 16:13
Sau chuỗi chương trình hòa nhạc đỉnh cao được khán giả yêu mến, tối 25.1 tại phòng Hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc giao hưởng Mặt Trời tiếp tục dành tặng người hâm mộ một đêm biểu diễn chất lượng, sâu lắng và đầy cảm xúc.

Cận Tết Nguyên đán 2019: Vé xe khách 'cháy hàng' dù giá tăng vọt

Kinh tế - 22/01/2019 16:04
Mặc dù giá vé tăng mạnh nhưng tại một số bến xe những ngày cận Tết Nguyên đán 2019 đã xảy ra tình trạng “cháy hàng”. Nhiều hãng xe giường nằm đi các tuyến miền Trung, Tây Nguyên do bán vé Tết từ sớm nên đến nay đã hết vé ở nhiều tuyến.

Tín dụng đen bủa vây dân nghèo- Bài 1: Tiền trao tay, rưng rưng nước mắt

Thời sự - 22/01/2019 15:50
Với những đối tượng cho vay nặng lãi, “con mồi” ưa thích của chúng là những người phụ nữ hiền lành. Có như vậy, chúng mới dễ dàng đe dọa, ép đóng tiền.

Vì sao con chậm tăng cân trong khi vẫn ăn ngủ bình thường?

Sức khỏe - 22/01/2019 15:48
Thấy con chậm tăng cân, hẳn nhiều bà mẹ sẽ cảm thấy "sốt ruột". Các chuyên gia dinh dưỡng sẵn sàng đưa ra giải pháp cho vấn đề này.

Tìm người thay thế hoa hậu H'Hen Niê

Giải trí - 22/01/2019 15:47
Mới đây, Bộ VHTT-DL đã chính thức cấp phép cho công ty cổ phần hoàn vũ Sài Gòn (Unicorp) tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 theo quyết định số 81/GP-BVHTTD.

Cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the bị phạt 40 triệu đồng

Thời sự - 22/01/2019 15:41
Thông tin từ Sở Y tế Hà Tĩnh, sáng 21.1, đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Hà Tĩnh đã kiểm tra đột xuất cơ sở sản xuất, kinh doanh giò chả tại tổ dân phố 4, thị trấn Đức Thọ, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh).

Nguy cơ di tật bẩm sinh ở trẻ khi mẹ dùng thuốc giảm đau nhóm opioid

Sức khỏe - 22/01/2019 15:39
Theo The Daily Mail, các chuyên gia Mỹ ở Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh đã phân tích các dữ liệu ở 20 bang để tìm kiếm một mối liên hệ có thể có giữa việc dùng các loại thuốc giảm đau nhóm opioid và tình trạng sinh con bị dị tật bẩm sinh.

Nhộn nhịp Lễ hội Đường sách Tết Kỷ Hợi tại TP.HCM

Giải trí - 22/01/2019 15:31
Đường sách Tết Kỷ Hợi 2019 tại TP.HCM sẽ được chia theo các chủ đề theo 3 tuyến đường chính: tuyến đường Mạc Thị Bưởi với "Sách và thế hệ trẻ"; tuyến đường Nguyễn Huệ với "Vững bước vươn xa"; tuyến đường Ngô Đức Kế với "Thiếu nhi và thành phố tương lai".

Chủ tịch Volkswagen nói xe hơi điện không hợp với người nghèo

Khoa học - 22/01/2019 15:29
Chủ tịch hãng Volkswagen của Đức ngày 20.1 tuyên bố với truyền thông nước này rằng các loại xe hơi điện hiện tại không phù hợp với người nghèo.

Lý do khiến bạn luôn cảm thấy mệt mỏi

Sức khỏe - 22/01/2019 15:20
Nếu bạn ngủ đủ giấc mà vẫn thấy mệt mỏi thì cần xem xét lại yếu tố nào khác khiến bạn cảm thấy kiệt sức.

Phát hiện: Người da trắng đã có ở châu Mỹ, trước khi người châu Âu tới đó

Khoa học - 22/01/2019 15:04
Phân tích 6.357 bộ gien từ Brazil, Colombia, Chile, Mexico và Peru, các nhà di truyền học khẳng định những người có màu da trắng đã ở châu Mỹ từ lâu, trước khi người châu Âu đến đó.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS