Thứ 4, 22/05/2019

Lễ hội Việt Nam đang lạm phát và biến trướng?

12/01/2019 11:45
Lễ hội Việt Nam đang lạm phát và biến trướng?

Việt Nam có lẽ là nước có nhiều lễ hội nhất. Nhưng có ai cắc cớ hỏi lại “Lễ hội là gì?” thì lắm người ấm ớ và mỗi người trả lời một kiểu. Các lễ hội đa phần na ná kịch bản với kính thưa dài dòng, lê thê báo cáo. Rồi sân khấu hóa, truyền hình trực tiếp, thêm chút hội chợ, chút ẩm thực.

Theo số liệu của Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, cả nước hiện có 7.966 lễ hội. Bao gồm 7.039 dân gian truyền thống, 544 tôn giáo, 332 lịch sử - cách mạng, 30 của nước ngoài. Số liệu này năm 2004 là 8.902 lễ hội, lần lượt là 7.005, 1.399, 409 và 25. Số lượng lễ hội có giảm, mạnh nhất là mảng tôn giáo. Tuy nhiên quy mô và biến tướng lại tăng chóng mặt.

Lễ hội và Festival

Danh từ Lễ hội chỉ xuất hiện ở Việt Nam sau thời kỳ đổi mới (đầu thập niên 1990) và ngày càng bị lạm dụng. Lễ hội bao gồm Lễ và Hội. Lễ là những nghi thức tỏ lòng tôn kính, là vật phẩm dâng tế; là những ngày quan trọng, được nghỉ ngơi. Còn Hội là những đám đông tụ tập để vui chơi cùng mục đích.

Festival có gốc từ tiếng Pháp, nghĩa là những dịp vui chơi thoải mái. Festival được tổ chức vào những dịp lễ (ngày nghỉ) nhưng không có lễ (các nghi thức tín ngưỡng). Gán Festival cho các lễ hội ở Việt Nam là khiên cưỡng và méo mó. Ngay cả từ lễ hội cũng đang được dùng tùy tiện, vô lối. Sự kiện gì cũng lễ hội. Nhiều sự kiện chỉ có lễ hoặc hội, nhưng cũng được gắn mác lễ hội hoặc festival cho hoành tráng về tên gọi để tự sướng và lòe thiên hạ.

Đã đến lúc phải thống nhất tên gọi. Tiếng Việt phong phú, tinh tế và rạch ròi. Cái gì ra cái đó. Không thể gọi cá ròng ròng là cá lóc. Cũng không ai gọi nghé là trâu, dù là trâu con hay bê là bò cả. Càng không thể gắn sừng cho heo, mọc ngà cho gấu.

Cái gì cũng… lễ hội

Ở Việt Nam, sự kiện gì cũng lễ hội, cũng festival. Cứ thích là đặt, là gọi. Từ lễ hội đâm trâu, chọi trâu, chém lợn… đến đường phố và vùng miền. Từ lễ hội áo dài, thổ cẩm, quần jean… đến hoa anh đào, tam giác mạch, hướng dương, dã quì, phong lan… Từ lễ hội cồng chiêng, rap, lô tô, múa sạp, bài chòi… đến kính thưa các loại bánh, đồ ngọt và trái cây. Từ lễ hội đua voi, chọi trâu, đua bò, đá gà, bắt vịt, chọi chim… đến rượu vang, rượu cần.

Các loài vật từ gia cầm đến gia súc, đều là những vật tế để cúng thần linh và tổ tiên. Tùy theo tầm vóc và qui mô lễ mà có những vật tế tương xứng. Lễ nhỏ, vật cúng là gia cầm; phổ biến là gà. Lễ lớn hơn, cúng gia súc như heo, dê. Lễ quan trọng nhất, cúng trâu. Mỗi cấp độ lễ có nghi thức cúng riêng, đầy tính nhân văn và trang trọng chứ không lạm ngôn và thập cẩm như hiện nay.

Trong lễ và hội của từng dân tộc đều có trang phục, vật dụng, nhạc cụ, âm nhạc tương thích. Cồng chiêng là nhạc cụ không thể thiếu trong lễ và hội của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, dọc đường Trường Sơn và một số tỉnh Đông Nam bộ. Áo dài là trang phục của người Việt. Thổ cẩm là vật liệu trang phục của các dân tộc ít người. Các loại trái cây, bánh, rượu là những vật cúng không thể thiếu trên bàn thờ, từ các gia đình cho đến những lễ hội của cộng đồng. Các loài hoa là vật phẩm thiên nhiên và cả nhân tạo dâng tặng cuộc sống, làm đẹp cho đời.

Kiên quyết “đoạn tuyệt” với lễ hội kinh doanh, biến tướng

Vì lạm ngôn và tùy tiện nên mới đẻ ra đủ thứ lễ hội như… lẩu thập cẩm. Bộ Văn háo Thể thao và Du lịch cần thống nhất tên gọi. Sự kiện nào là Lễ, sự kiện nào là Hội; sự kiện nào là Lễ hội. Từ Festival có thể thay bằng “Những ngày hội” hoặc “Liên hoan” thay vì cứ Lễ hội.

Không có các lễ hội đâm trâu, chém lợn, chọi trâu mà chỉ có lễ tế trâu (có nơi gọi là ăn trâu), lễ tế lợn, những ngày hội chọi trâu. Tương tự là những ngày hội đua bò, đua voi hay các loại trang phục, nhạc cụ, hoa, trái, bánh rượu. Lễ hội là những sự kiện quan trọng, bao gồm cả phần lễ và phần hội. Phần lễ là các nghi thức trang trọng, sâu sắc chứ không phải là kính thưa dài dòng, phát biểu lê thê, hoạt cảnh tạp lục.

Nghi lễ đâm trâu ở Thừ Thiên Huế gây tranh cãi - Ảnh:Thể Thao &Văn hóa

Phải kiên quyết đoạn tuyệt với tư duy “Lễ hội kinh doanh”, tùy tiện biến tướng. Nhiều người lên án sự dã man của các lễ hội đâm trâu, chọi trâu, chém lợn… Làm gì có các lễ hội đó. Chỉ có lễ tế trâu, tế lợn và hội chọi trâu.

Tìm hiểu lễ tế trâu mới thấy hết tự tinh tế, nhân văn và cả tình nghĩa của người với gia súc. Đọc bài khấn “Khóc trâu” trước lễ tế mà rưng rưng nước mắt. Lễ tế chỉ có những được tuyển chọn, dọn mình và tổ chức trong không gian hẹp của từng buôn. Làm gì có chuyện đám đông hò hét, khủng bố và hành hạ trâu đến chết để du khách quay phim, chụp hình. Tôi tin là lễ tế lợn cũng có những nét tương đồng vì chung cội nguồn văn hóa Việt.

“Sinh vật dưỡng nhân” nên loài vật, trước hết là để tế thần linh, sau là phục vụ cồng đồng nhưng phải thực hiện nhiều nghi lễ, nói rõ với con vật hiến sinh lý do và ý nghĩa việc mình phải làm. Vật hiến tế linh thiêng để tạ ơn các Yang và “cha trời, mẹ đất”. Hãy nghe bài khấn khóc trâu của người M’Nông ở Tây Nguyên “…Ta thương trâu đã mười năm nay. Ta chăn trâu vào đủ trăm ngày. Mời trâu ăn nắm cỏ lần cuối. Mời trâu ăn lá cây lần cuối. Trâu hãy ăn lá Râng lần cuối. Trâu hãy kêu nghé ọ lần cuối. Ta thương tiếc trâu lắm trâu ơi!. Ta gặp trâu đêm nay nữa thôi… Trâu chết đi bỏ lại vũng nước. Trâu chết đi bỏ lại cỏ non. Trâu chết đi bỏ lại vợ con. Trâu chết đi cho buôn làng vui. Cho thần lúa xuống ở trong nia. Cho thần lúa xuống ở trong thùng. Ta trao bột máu dê cho trâu. Ta cho trâu ăn bột củ nghệ. Ta cho trâu uống rượu ống nứa. Trâu uống đi trước khi trâu chết! Ta tiếc thương trâu lắm trâu ơi! Thôi ta từ giã trâu ta từ đây Trâu hãy ăn nắm cỏ này lần cuối. Trâu hãy ăn trước khi trâu chết. Để trâu về giữ con thần lúa…”.

Hội chọi trâu là nét đẹp truyền thống. Hà cớ gì phải xẻ thịt tất cả trâu sau khi chọi. Phải chăng vì thế mà Việt Nam có nhiều trâu điên. Có lúc húc chết cả chủ. Gia súc cũng có nghĩa của gia súc. Sao không làm như hội Đua bò ở An Giang và các nước. Bò và người hào hứng tham gia. Bò thắng được thưởng, bò thua thì tự an ủi và cố gắng năm sau đua lại.

Lễ hội Đua bò Bảy Núi truyền thống của người Khme ở An Giang - Ảnh: Nguyễn Văn Bông

Xin đừng so sánh với những lễ hội giết cá voi ở Đan Mạch, giết loài vật cúng thần Gadhimai ở Ấn Độ, lễ hội giết bò ờ Kenya, lễ hội chém bò ở Bazin… Có chăng là học tập cách hành xử với những loài vật đã giúp con người làm du lịch như lễ hội Khỉ ở Lopburi và lễ hội Voi ở Surin (Thái Lan).

Dân tộc Việt vốn nhân nghĩa, thủy chung và biết thương yêu loài vật.

Nguyễn Văn Mỹ (Lửa Việt Tours)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

'Phục vụ nhầm' chai rượu hiếm 135 triệu đồng và bất ngờ với thái độ của nhà hàng

Và tất nhiên, thực khách không hề biết họ đang uống loại vang đắt tiền hơn cho tới khi quản lý nhà hàng phát hiện.
2

Nhật ký lữ hành Argentina: Buenos Aires, miền đất hứa dang tay chào đón kẻ mộng mơ

Xách ba lô lên đường chỉ vì một cái áo? Lý do thật vớ vẩn, nhưng lại rất thật. Câu chuyện bắt đầu từ thời xa lắc khi tôi còn là sinh viên tại Đức.
3

Lên Fansipan ngắm hoa đỗ quyên nở rộ

Đến hẹn lại lên, hoa đỗ quyên đủ sắc màu lại bừng nở thắm từng vạt rừng Hoàng Liên Sơn, rực rỡ sắc màu trên đỉnh Fansipan. Và du khách lại hẹn nhau lên Sun World Fansipan Legend để chiêm ngưỡng loài hoa quý.
4

Nhật ký lữ hành Argentina - P.3: Khi cà phê là phong cách sống

Tôi đã uống cà phê tại Buenos Aires, nơi mà người Argentina nói: “Chưa tới đây thì coi như chưa tới Buenos Aires”.
5

Quán cà phê chim độc đáo ở Sài Gòn trong mắt du khách Úc

Trong chuyến du lịch đến TP.HCM tháng 6.2017, Linda Schutt được dịp tìm hiểu đời sống người dân nơi đây khi được một hướng dẫn viên du lịch đưa đến công viên Tao Đàn bằng xe máy. Điều làm cô mê mẩn là cà phê chim, được uống cà phê và nghe chim hót.

Hội An thuộc nhóm di sản bên bờ vực nguy hiểm

Trang CNN của Mỹ đã xếp loại đô thị cổ Hội An của Việt Nam vào một trong sản thế giới bên bờ vực nguy hiểm.

200 tỉ đồng tôn tạo đồi Tức Dụp nổi tiếng ở An Giang

Ngày 10.1, tại Khu Di tích lịch sử cách mạng đồi Tức Dụp, thuộc xã An Tức, H.Tri Tôn, tỉnh An Giang, lễ khởi công tôn tạo các hạng mục trọng điểm của khu di tích này đã được tổ chức.

Việt Nam vào top 10 điểm đến hấp dẫn nhất năm 2019

Hiệp hội Du lịch Mỹ (USTOA) đã xếp Việt Nam là 1 trong 10 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới trong năm 2019.

Một triệu bông tulip khoe sắc trên đỉnh Bà Nà

Hơn 1 triệu bông tulip muôn màu sẽ cùng khoe sắc trong những đại cảnh rực rỡ và độc đáo trên đỉnh Núi Chúa, tại Sun World Ba Na Hills. Không gian hoa tulip bạt ngàn chắc chắn sẽ là những trải nghiệm khó quên của du khách khi với lễ hội hoa tulip lớn nhất Việt Nam tại Sun World Ba Na Hills.

Hộ chiếu ‘quyền lực’ 2019: Nhật Bản số 1, Việt Nam sau Lào và Campuchia

Theo bảng xếp hạng vừa công bố bởi Henley & Partners thì đứng vị trí số 1 quyền lực nhất là hộ chiếu của Nhật Bản; trong khi đó, Việt Nam xếp ở vị trí 87.

Những dấu ấn còn sót lại của nền văn minh Trung Cổ ở Morocco

Du lịch Morroco là hành trình tìm về các dấu ấn Trung Cổ còn sót lại. Để cảm nhận được nét độc đáo của Morocco, hãy bắt đầu từ thành phố Fes.

Du lịch Phú Quốc mở ra ‘chương mới’ cho nhiều số phận

Từ một vùng đất nhiều năm trời chỉ được xem là điểm đến tiềm năng, đảo Ngọc Phú Quốc giờ đây khởi sắc rực rỡ như một “cô gái đang độ xuân thì” với tốc độ tăng trưởng du lịch ngoạn mục. Kèm theo đó là sự thay da đổi thịt của những vùng quê nghèo và cuộc đổi đời của nhiều số phận.

Kinh nghiệm du lịch Nhật Bản và cách xin visa tự túc

Nhật Bản là điểm du lịch hấp dẫn đối với nhiều người. Nếu muốn ghé thăm xứ sở hoa anh đào, xin visa du lịch là điều bắt buộc bạn cần phải làm trước khi tới đây.

Báo Hoàn cầu (TQ) : Đánh Huawei là 'khởi đầu sự suy tàn của Mỹ'

Thế giới - 21/05/2019 17:14
Hoàn cầu Thời báo, phụ trương tiếng Anh của Nhân dân Nhật báo cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc đã có một bài bình luận mới về việc các công ty lớn "tẩy chay" Huawei theo lệnh của Mỹ "có thể là sự khởi đầu thực sự của sự suy tàn của Mỹ".

Cần Thơ: Tài xế chiếm làn phản ứng Trạm thu phí BOT T2 trên quốc lộ 91

Thời sự - 21/05/2019 16:21
Các tài xế điều khiển xe tải mang biển số tỉnh An Giang và TP.HCM chiếm 3 làn thu phí tại Trạm thu phí BOT T2 trên quốc lộ 91, gây ách tắc giao thông hướng từ An Giang đi Cần Thơ.

Hắc Long Miếu lặng lẽ bên Hoàng Hà cuộn sóng

Du lịch - 21/05/2019 16:19
Qikou một thời sầm uất, giờ quạnh vắng là một nét duyên miễn nhiễm bởi nhân danh phát triển của du lịch. Hắc Long Miếu to lớn theo độ sầm uất ngày cổ giờ cũng buồn lây. Nhưng Hoàng Hà vẫn sóng sau xô sóng trước cuồn cuộn…

Mỗi năm Nhà nước có thể thất thu 1.000 tỉ đồng tiền thuế từ Grab

Kinh tế - 21/05/2019 16:18
Cả nước có trên 50.000 xe tham gia vào Grab, tính ra mỗi năm Nhà nước có thể thất thu khoảng gần 1.000 tỉ đồng tiền thuế.

Những vai diễn nhí gây tranh cãi trong lịch sử điện ảnh thế giới

Giải trí - 21/05/2019 16:16
Phim “Vợ ba” của đạo diễn Ash Mayfair đang gây tranh cãi tại Việt Nam khi cho diễn viên mới 13 tuổi đóng cảnh nhạy cảm. Trên thế giới cũng có không ít những bộ phim vấp phải phản ứng của dư luận khi để diễn viên nhí tham gia trong những phân cảnh nhạy cảm, bạo lực.

Ẩm thực Ryukyu trở thành di sản Nhật Bản

Du lịch - 21/05/2019 16:12
Ẩm thực Ryukyu có các món ăn khá giống Việt Nam như khổ qua xào trứng hay thịt kho, rượu gạo... được xem là di sản Nhật Bản.

Bệnh viện Đại học Y Dược thanh toán viện phí bằng điện thoại di động

Sức khỏe - 21/05/2019 14:44
Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, bệnh nhân có thể thanh toán chi phí khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM bằng ứng dụng Mobile Banking (QR Code).

Chuyện ở BV tâm thần - kỳ 3: Người đàn ông nuôi vợ tâm thần hơn 30 năm

Thời sự - 21/05/2019 14:30
Hơn 30 năm trước, ông Đỗ Hùng Cường tình cờ gặp cô gái tâm thần tên Nguyễn Thị Mèo, động lòng trắc ẩn, ông nhận cưu mang rồi tự mình tìm cách chạy chữa. Nỗ lực của ông cũng được đền đáp khi bệnh tình của bà Mèo thuyên giảm, mái ấm được vun đắp. Rồi cho đến 1 ngày…

Nhật ký lữ hành Argentina Phần 5: Bắt đầu ở nơi tận cùng thế giới

Du lịch - 21/05/2019 14:00
Chiếc áo năm xưa mang tôi tới Patagonia, nhưng phải mãi tới khi tìm hiểu kỹ hơn về Argentina để lên lịch trình cho chuyến đi, tôi mới biết rằng Patagonia không phải là một địa điểm. Patagonia là cả một vùng rộng tới hơn 1 triệu km2, chiếm gần một nửa diện tích Argentina và và một nửa diện tích Chile.

Ung thư, chiếc nạng và sải bước vượt qua số phận

Giới trẻ - 21/05/2019 10:27
Vượt qua nghịch cảnh, vươn lên những cột mốc mà ngay cả người bình thường không chắc đạt được là câu chuyện của Mama Cax - gương mặt vừa được tờ New York Times vinh danh một trong năm bạn trẻ truyền cảm hứng, giúp mọi người yêu cơ thể mình hơn.

Madonna bênh vực Michael Jackson trước scandal phim tài liệu ấu dâm

Giải trí - 21/05/2019 10:16
Nữ hoàng nhạc Pop’ tỏ ý đứng về phía ‘ông hoàng nhạc Pop’ khi lên tiếng nghi ngờ động cơ thực hiện “Leaving Neverland” - dự án tài liệu gây shock tố cáo Michael Jackson về hành vi ấu dâm trong quá khứ. Trả lời báo giới vừa qua, nữ ca sĩ nêu ra băn khoăn: liệu bộ phim có nhằm mục đích “moi tiền”?

Thừa đạm, cơ thể sẽ có những dấu hiệu này

Sức khỏe - 21/05/2019 10:12
Việc nạp quá nhiều đạm có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như hại thận, rối loạn nội tiết, bệnh về tim mạch hay làm giảm chức năng gan… Do đó, khi nhận thấy những biểu hiện sau, bạn hãy chú ý điều chỉnh chế độ ăn để cân bằng lượng đạm nạp vào cơ thể.

Nhật ký lữ hành Argentina - Phần 4: Ngã vào tình yêu

Du lịch - 21/05/2019 09:54
Ở xứ sở của điệu Tango mà không đi xem Tango là một thiếu sót lớn. Thế nên, bỏ qua sức hấp dẫn của một tour ngắm Buenos Aires từ trên cao trong đêm, tối cuối cùng tôi đi xem Tango Show.

Kiến nghị giảm thu phí hoàn vốn 7 dự án BOT hơn 16 năm

Kinh tế - 21/05/2019 09:51
Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị giảm thời gian thu phí hoàn vốn của 7/8 dự án BOT là hơn 16 năm. Đối với kết quả kiểm toán 7 dự án BT, cho thấy việc giao đất chỉ định cho nhà đầu tư là trái với quy định của Luật Đất đai.

Chuyện ở BV tâm thần - kỳ 2: Người mẹ kinh hãi kể chuyện con ăn thịt mèo sống

Thời sự - 21/05/2019 09:43
Không ai có thể tưởng tượng ra 1 người bệnh tâm thần có thể làm ra được những việc gì. Chỉ có người trong cuộc, họ mới chứng kiến và đau nỗi đau khi người thân của mình phải trải qua những chuyện khủng khiếp.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS