Gia Định là nhớ - Sài Gòn là thương - Chợ Cũ hơn một thế kỷ lừng lẫy trên vỉa hè

Quang Bình17/11/2022 08:00
Gia Định là nhớ - Sài Gòn là thương - Chợ Cũ hơn một thế kỷ lừng lẫy trên vỉa hè

Năm 1860, dù phải bận đối phó với các đợt phản công của quan quân nhà Nguyễn, người Pháp vẫn quyết định xây dựng ngôi chợ mới ngay trên khu vực vừa kiểm soát.

Điều này cho thấy người Pháp đã nhận ra vị trí quan trọng của ngôi chợ nằm giữa lòng Sài Gòn này.

Chợ Bến Thành xưa hồi sinh mạnh mẽ

Ngôi chợ có năm gian được xây dựng rất nhanh bằng cột gỗ, mái lá và được đưa vào hoạt động ngay từ năm 1860. Đến năm 1870, một gian bị cháy và chợ được xây dựng lại bằng cột gạch, sườn gỗ và lợp ngói, riêng gian bán thịt thì được lợp tôn và lát đá granite. Ngôi chợ xây dựng lại này cũng có năm gian bày bán đồ khô, cá, thịt, thực phẩm và tạp hóa.

Chợ Bến Thành ngay lập tức hồi sinh mạnh mẽ, ghe thuyền các nơi đổ đến mua bán chật con kinh trước chợ và rạch Cầu Sấu (góc trái sau chợ - nay là Hàm Nghi, vốn là đường nước để lên xuống hàng hóa và khách đi chợ) phía sau. Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca của Nguyễn Liên Phong (xuất bản năm 1909) đã dành 50 dòng thơ ca ngợi sự sầm uất của ngôi chợ này:

Bến Thành chợ rộng tứ vi

Mấy cửa hàng xén ở thì quanh năm (...)

Bánh trái biết mấy chục hàng

Bò heo thớt thịt nhảy tràn dọc ngang...

Nhiều năm hoạt động, ngôi chợ xuống cấp, cùng với đó là kinh Chợ Vải nhiều rác bốc mùi hôi thối ngay trước Tòa Thị Chính (nay là trụ sở Ủy ban Nhân dân TP. HCM) đến mức cư dân xung quanh làm đơn phản đối lên Hội đồng thành phố Sài Gòn. Năm 1887, kinh Charner bị lấp hoàn toàn và trở thành đại lộ Charner, dân quen gọi là đường Kinh Lấp. Hai bên đại lộ, nhà của người Việt, Hoa, Ấn, Miên... san sát, buôn bán sầm uất. Xung quanh khu vực chợ là hàng loạt nhà hàng, khách sạn, tòa soạn báo…

Hội đồng thành phố lên kế hoạch làm chợ Bến Thành mới tại vị trí khu vực đầm Bồ-rệt (marais Boresse) với kinh phí dự trù 400.000 franc, nhưng thực tế khi xây dựng là 975.000 franc. Sau khi chợ Bến Thành khai thị vào tháng 3-1914, khu vực chợ cũ bị giải tỏa để xây dựng ngân khố (trước 1975 là Tổng nha Ngân khố, nay là Kho bạc TP. HCM), riêng gian bán thịt lợp tôn phía sau được giữ lại. Chỉ một “mầm mống” đó thôi, chợ Cũ lại tiếp tục sống hơn một thế kỷ đến tận hôm nay.

Chợ Bến Thành năm 1888 khi chưa lấp kinh, lúc này không còn nằm ở bến sông như ngôi chợ cũ mà được bố trí sâu trong kinh chợ Vải. Vị trí cụ thể hiện nay nằm trong phạm vi bốn con đường: Nguyễn Huệ, Hải Triều, Hồ Tùng Mậu và Ngô Đức Kế. - Ảnh tư liệu.

Chợ Cũ sầm uất với thịt quay bánh mì, cơm thố và... cà phê dĩa

Từ gian thịt được giữ lại nhưng đẩy ra phía sau, chợ Cũ hoạt động ngay vỉa hè đại lộ de la Somme (nay là Hàm Nghi) có mặt tiền rộng như ở đại lộ Charner. Vị trí mới này vừa có thể thông ra sông Sài Gòn lại vừa dễ dàng đi thẳng ra chợ Bến Thành mới cách đó vài trăm mét. Khi này, chợ Bến Thành cũ được người dân nói gọn thành chợ Cũ; còn chợ Bến Thành mới xây được gọi là chợ Mới.

Nhưng gian hàng thịt cuối cùng cũng bị giải tỏa. Tuy không có nhà lồng chợ, không có bảng tên và chỉ sống trên vỉa hè, vậy mà sức sống của chợ Cũ vẫn mãnh liệt đến mức “hùng cứ” cả hai con đường Tôn Thất Đạm và Hồ Tùng Mậu. Thậm chí phạm vi của chợ còn “mon men” ra tới Hải Triều, Pasteur...

Ngoài những mặt hàng phổ thông, trong khi chợ Mới có thế mạnh về thực phẩm thì chợ Cũ còn khai thác thêm chuyện ăn uống. Vốn là khu vực sinh sống lâu đời của cư dân gốc Quảng Đông, chợ Cũ có nền ẩm thực Trung Hoa phong phú không hề thua kém hàng quán ở Chợ Lớn. Vì thế, chợ Cũ dễ dàng trở thành địa điểm ẩm thực không thể thiếu không chỉ của dân Sài Gòn mà còn của dân Nam kỳ lục tỉnh nếu có dịp đến thành phố.

Gian hàng thịt còn sót lại khi xưa nhanh chóng “hóa thân” thành nhiều tiệm thịt quay bánh mì với da giòn, ngọt vị mật ong nhưng thịt rất mềm… lừng lẫy cho đến ngày nay. Chưa hết, còn những món cao lầu chợ Cũ, cà phê dĩa, hủ tiếu, bánh mì xíu mại... Có ai người Sài Gòn nghe nhắc đến mà không muốn lập tức ghé ăn?

Con nít Sài Gòn trước quán thịt heo quay, vịt quay Thiên Nhiên trên đường Hàm Nghi năm 1966. Người đàn ông góc trái ảnh là thợ chính của tiệm Thiên Nhiên lúc đó. - Ảnh tư liệu.

Dãy tiệm thịt quay bánh mì san sát trên đường Hàm Nghi năm 1966. Tiệm Thiên Nhiên hiện nay (2022) vẫn còn. 
- Ảnh: Thomas W. Johnson.

Trong đó, hai món “tuyệt chiêu” nhất nhưng lại “rẻ rề” của khu chợ Cũ này là cơm thố và cà phê dĩa. Trước năm 1975, nhiều hôm Chủ nhật mấy thằng con nít chúng tôi được gia đình đưa đi Sở Thú chơi sau khi ghé chợ Cũ ăn đã đời. Ở chợ Cũ, đám nhỏ chúng tôi há hốc mồm khi thấy hàng trăm vị khách ngồi chồm hổm trên ghế. Khi ly cà phê nóng hổi bưng ra trên dĩa, mấy vị khách từ “thầy Hai” (công chức, trí thức) cho đến ông ba gác, đạp xích lô, thợ thuyền… đổ ra dĩa, thổi cho bớt nóng và... húp. Mùi cà phê nóng bay ngập, khách ngồi bên nhau chật chội có lẽ đã thành ký ức khó quên của người Sài Gòn về ngôi chợ này.

Còn cơm thố đựng trong các thố men hoa xanh nước biển, hấp trong chiếc xửng nhiều tầng bằng tre ăn với cá kho khô, canh cải bẹ nấu với cá thác lác ở mấy quán góc Tôn Thất Đạm - Hàm Nghi (hiện còn một quán trên đường Tôn Thất Đạm). Mỗi thố chừng một chén cơm nhỏ nên có ông chạy ba gác ăn một lần năm, sáu thố. Dân có tiền thì chỉ ăn một, hai thố nhưng thay vì kêu cá kho khô thì kêu gà nướng, bồ câu quay, cá hấp... Giàu nghèo gì cũng ngồi cạnh nhau ăn rất bình thường, chuyện trò với nhau rôm rả.

Hơn 200 năm có mặt trên đất Sài Gòn, chợ Bến Thành đã bao phen long đong, dời đổi, thậm chí có lúc tưởng đã không còn. Nhưng rồi ngôi chợ ấy lại hồi sinh mạnh mẽ, dù sống trên vỉa hè mà vẫn tồn tại cho đến nay. Hơn một thế kỷ... không nhà!

Bạn có thể đặt mua sách tại đây.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Muôn kiếp nhân sinh 2 - Khổ đau của chúng ta là kết quả của những gì ta đã gây cho người khác

Sợi dây nhân quả vô cùng phức tạp nhưng nghiệp quả dù nặng đến đâu vẫn có thể giảm bớt nhờ sự hiểu biết, phát triển tình thương.
2

Dám tha thứ - Tha thứ có thật sự là điều khả thi không?

Nếu bạn thực sự yêu một ai đó, một lúc nào đó, bạn chắc chắn sẽ phải đối mặt với một vấn đề buộc phải tha thứ. Tuy nhiên, chúng ta luôn có mâu thuẫn vì chính điều này.
3

Dám tha thứ - Thù hận không phải vì giận dữ mà sợ bị tổn thương lần nữa

Chúng ta nghĩ rằng nổi giận là cách duy nhất giúp ta có được cảm giác an toàn. Vì thế, chúng ta không thể từ bỏ giận dữ và thù hận. Giận dữ và thù hận là tín hiệu báo chúng ta biết rằng chưa đủ an toàn để tha thứ.
4

Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương - Thước phim sống động về Sài Gòn xưa

“Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương” tập hợp những bài viết của nhà báo Cù Mai Công về thành phố Hồ Chí Minh trong hai thời kỳ:  đô thành Sài Gòn phồn hoa trước năm 1975 và Gia Định thời “rừng rậm, đầm lầy, kinh rạch”.
5

Đường đến tự do - Đừng đọc cuốn sách này nếu bạn chưa sẵn sàng hướng tới mục tiêu tự do tài chính

Một trong những câu nói đắt giá nhất trong cuốn sách là: “Tự do tài chính không phải là một số tiền, mà là một trạng thái tâm trí.”

Muôn kiếp nhân sinh 1 - Đã đến lúc chúng ta cần nhìn lại những tiến bộ khoa học và các lợi ích về vật chất

Hãy thử nghĩ nếu tất cả đều được học hỏi và biết rõ về nhân quả thì có ai hành động như thế không? Có ai nghĩ rằng gây nhân gì sẽ gặp quả đó không?

Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương – Vì sao trước đây không để bảng hiệu chợ Bến Thành?

Vẫn còn đó những điều mới mẻ sẽ khiến chúng ta không khỏi ngạc nhiên và thích thú về ngôi chợ hơn 100 tuổi này.

Đường đến tự do - Đừng đọc cuốn sách này nếu bạn chưa sẵn sàng hướng tới mục tiêu tự do tài chính

Một trong những câu nói đắt giá nhất trong cuốn sách là: “Tự do tài chính không phải là một số tiền, mà là một trạng thái tâm trí.”

Muôn kiếp nhân sinh 2 - Khổ đau của chúng ta là kết quả của những gì ta đã gây cho người khác

Sợi dây nhân quả vô cùng phức tạp nhưng nghiệp quả dù nặng đến đâu vẫn có thể giảm bớt nhờ sự hiểu biết, phát triển tình thương.

Nhân duyên mèo định – Qua rồi thời quẹt Tinder, hãy để chú mèo kết duyên cho bạn

Không cần một ứng dụng hẹn hò nào cả, chú mèo MacGyver vẫn có thể xe chỉ luồn kim, đi tìm một nửa hoàn hảo cho cô chủ của mình. Liệu bạn có muốn sở hữu một chú mèo như thế?

Ba bài học lớn từ Krishnamurti về 'Tự do đầu tiên và cuối cùng'

"Tự do đầu tiên và cuối cùng" là một cuốn sách trừu tượng và cần phải suy nghĩ, chắc chắn không dành cho hầu hết mọi người. Krishnamurti quan tâm nhiều hơn đến việc thể hiện những trải nghiệm của mình, điều mà đôi khi có thể khá khó hiểu.

'Cởi trói linh hồn' dẫn đến 'con đường hạnh phúc vô điều kiện'

“Cởi trói linh hồn” không chỉ là sự chiêm nghiệm của một nhà nghiên cứu lão làng mà còn là “chìa khóa vàng” mở ra cánh cửa dẫn đến “sự tự do tuyệt đối”.

Dám tha thứ - Thù hận không phải vì giận dữ mà sợ bị tổn thương lần nữa

Chúng ta nghĩ rằng nổi giận là cách duy nhất giúp ta có được cảm giác an toàn. Vì thế, chúng ta không thể từ bỏ giận dữ và thù hận. Giận dữ và thù hận là tín hiệu báo chúng ta biết rằng chưa đủ an toàn để tha thứ.

Dấu chân trên cát - Chỉ có bạo chúa mới tô điểm cho mình bằng những chiến công hiển hách

Từ sách - Phim - Quỳnh Quỳnh - 01/12/2022 14:00
Nếu xã hội chỉ là một sự đấu tranh giữa kẻ thắng người thua thì chúng ta vẫn tiếp tục đi theo vết xe cũ của một vòng luẩn quẩn từ bao năm nay, không bao giờ thoát ra được.

Từ khóa của năm 2022 nói về một chiêu thức thao túng tâm lý

Kỹ năng - Bích Ngọc - 01/12/2022 13:00
Gaslighting" là từ khóa của năm 2022, kết quả này được đưa ra dựa trên hoạt động thống kê xu hướng tra cứu từ vựng do đơn vị nổi tiếng về việc xuất bản từ điển tại Mỹ - Merriam-Webster - thực hiện.

Bạn có thể được người khác yêu mến bởi khuyết điểm của mình

Suy ngẫm - CTV - 01/12/2022 12:00
Có bao giờ bạn cảm thấy muốn "độn thổ" khi lỡ nói vấp vài từ trong lúc đang thuyết trình trước đông người? Thực ra khi đó trong mắt người khác, bạn không khiếm khuyết như bạn tưởng.

Từ câu chuyện cậu bé làm sĩ quan cảnh sát ở bang Arizona

Truyền cảm hứng - Quang Thành - 01/12/2022 11:00
Đừng bao giờ đánh giá thấp sự khác biệt mà một người có thể có trên thế giới.” Không gì đáng giá hơn – hay đáng tưởng thưởng hơn – là tăng thêm giá trị cho cuộc đời người khác.

Nhà doanh nghiệp

Blog GS John VU - Lệ Bình - 01/12/2022 10:00
Ngày nay lĩnh vực khởi nghiệp trong các sinh viên đại học là “nóng.” Nhiều trường đang cung cấp các bằng cấp và lớp học về khởi nghiệp và số lượng sinh viên ghi danh đang tăng lên nhanh chóng.

Vì sao ‘Đôi điều cần suy ngẫm’ của Krishnamurti lọt vào 100 tựa sách tinh thần hay nhất thế kỷ 20?

Từ sách - Phim - Thảo Anh - 01/12/2022 09:00
“Điều tốt nhất đẹp nhất là khi bạn một mình. Điều đó không phải là bạn cô đơn - mà trí óc bạn không còn bị lệ thuộc hay ảnh hưởng bởi những gì đang xảy ra bên ngoài xã hội” là câu nói thiết thực của Krishnamurti rất phù hợp trong giai đoạn này.

Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương - Cách uống cà phê “độc nhất vô nhị” của người Sài Gòn xưa

Phong cách sống - Nguyên Phương - 01/12/2022 08:00
“Tô - Ly - Điếu - Tờ” là bốn chữ có thể tóm tắt về bốn thói quen buổi sáng của nhiều người Sài Gòn từ xưa đến nay: tô hủ tiếu, ly cà phê, điếu thuốc và tờ báo.“

Bộ óc thiên tài từng khiến ĐH Harvard níu kéo mà không được

Phong cách sống - Thanh Hương - 30/11/2022 11:00
Giống như nhiều thiên tài khác, Vi Đông Dịch cũng có một số điểm khá 'lập dị'.

Xu hướng trong công nghiệp ngân hàng và tài chính

Blog GS John VU - Lê Thiện - 30/11/2022 10:00
Tại sao hàng trăm nghìn người bị sa thải trong vài năm qua và vẫn trong quá trình giảm nhiều việc làm lại kêu thiếu hụt người có kĩ năng?

Đôi điều cần suy ngẫm - 9 câu nói về tư duy, phát triển của Krishnamurti

Suy ngẫm - Nguyên Phương - 30/11/2022 09:00
Lắng nghe thêm những kiến giải đột phá của J. Krishnamurti về các vấn đề tuổi trẻ qua cuốn sách “Đôi điều cần suy ngẫm”. 

Nhân duyên mèo định kỳ 2: Khi chú mèo se duyên

Từ sách - Phim - Quang Bích - 30/11/2022 08:00
Một tiếng “meo” cao vút, đầy vẻ mè nheo đánh thức Jamie dậy vào buổi sáng hôm sau. “Chị đến liền đây, Mac”, cô lẩm bẩm.

Khi còn trẻ, hãy nỗ lực cho tương lai phía trước…

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 29/11/2022 11:00
Gửi tôi của tương lai: Không yếu đuối, không nhu nhược, không để người khác làm mình đau. Nỗ lực, mạnh mẽ và quyết liệt.

Kỹ năng bạn cần

Blog GS John VU - 29/11/2022 10:00
Một sinh viên viết cho tôi: “Là sinh viên năm thứ nhất trong Quản lí hệ thông tin (ISM), em lập kế hoạch học cả các môn kĩ thuật và doanh nghiệp như thầy đã gợi ý nhưng có gì khác em cần học để thành công trong nghề này không?”

Đôi điều cần suy ngẫm - Krishnamurti nói gì về hạnh phúc?

Suy ngẫm - Nguyên Phương - 29/11/2022 09:00
Hạnh phúc lạ lùng lắm; nó đến khi bạn không tìm kiếm nó. Khi bạn không cố gắng để hạnh phúc, thì nó đến, không mong đợi, một cách bí mật. 

Nhân duyên mèo định kỳ 1:  Chú mèo MacGyver và mùi cô đơn của cô chủ

Từ sách - Phim - Quang Thanh - 29/11/2022 08:00
MacGyver mở to mắt. Nó đang nằm rúc bụng vào mái tóc mềm và ấm của cô chủ Jamie. Đó là chỗ ngủ yêu thích của nó. Nó kêu grừ grừ đầy mãn nguyện.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 5, 01/12/2022