'Các tầng địa ngục theo Phật giáo' qua góc nhìn của người phương Tây

25/08/2020 17:15
'Các tầng địa ngục theo Phật giáo' qua góc nhìn của người phương Tây

Các tầng địa ngục theo Phật giáo' là một tư liệu quý được ghi chép theo lối khảo tả từ góc nhìn của 2 tác giả người Pháp từ hơn 130 năm trước.

        Địa ngục được mô tả là nơi người tạo nghiệp xấu ác bị sanh vào để chịu khổ sở (hình mang tính minh họa) - Ảnh:   

Các tầng địa ngục theo Phật giáo là câu chuyện về chuyến chu du đến những ngôi chùa Việt Nam của hai tác giả người Pháp Léon Riotor và Léofanti. Tại đây họ “phỏng vấn” và đàm đạo với các sư trụ trì để hiểu về thế “địa ngục” qua góc nhìn của Phật giáo. Các nhà sư dùng kiến thức triết học và tôn giáo của mình để truyền tải cho hai người đến từ thế giới phương tây hiểu rõ hơn về các tranh mô tả địa ngục trên tường của nhà chùa.

Sách Các tầng địa ngục theo Phật giáo là kết quả của cuộc hành trình đó. Có thể nói sách là một tư liệu quý được ghi chép theo lối khảo tả từ góc nhìn của người phương Tây từ hơn 130 năm trước. Nội dung cuốn sách đã phần nào phản ánh đời sống văn hóa, triết học và tâm linh của người dân bản xứ thời kỳ đầu thế kỷ hai mươi, đặc biệt là những gì họ hình dung và tin tưởng vào một thế giới sau cái chết.

Sách Các tầng địa ngục theo Phật giáo (NXB Thế Giới và Nhã Nam ấn hành) - Ảnh: T.V

Tác phẩm được in kèm ba tiểu dẫn và lời tựa của Ernest Renan, Ledrain - Giáo sư École du Louvre, Foucaux - Giáo sư Collège de France, cùng các họa tiết, tranh đầu chương, tranh đầu sách và mười hai phụ bản được các nghệ nhân người Nhật, Pha và Ly, vẽ bằng bút sậy theo các bản khắc nổi ở chùa Báo Ân. Mười hai phụ bản này thể hiện hình ảnh Thập điện Diêm Vương không chỉ độc đáo ở góc độ mỹ thuật mà như E. Ledrain nhận định, còn chứng tỏ mỹ thuật đã “len lỏi tới đâu trong tư duy của các nhân vật tôn giáo quyền lực và tầng lớp thường dân”.

Không nghi ngờ gì rằng, những hiểu biết của người Việt Nam về thế giới bên kia phần lớn được kiến tạo từ tư tưởng Phật giáo. Địa ngục được tạo ra như một sự răn đe để con người sống thiện lành hơn. Từ tư tưởng triết học, địa ngục được chuyển hóa thành nhiều loại hình nghệ thuật tôn giáo khác nhau, từ thơ phú, cho đến hội họa, bích họa, điêu khắc, phù điêu...

Nhân dịp ra mắt bản dịch tác phẩm Các tầng địa ngục theo Phật giáo, sách được dịch từ nguyên bản tiếng Pháp Les Enfers Bouddhiques: le Bouddhisme Annamite (Chamuel, Paris, 1895), bản tiếng Việt do NXB Thế Giới và Nhã Nam ấn hành tháng 8.2020, Nhã Nam phối hợp với Viện Pháp tổ chức buổi tọa đàm Địa ngục trong tâm thức người Việt để giới thiệu đến bạn đọc những vấn đề khác nhau liên quan đến các tầng địa ngục trong triết học và văn hóa Phật giáo.

Diễn giả của chương trình là Tiến sĩ Trần Trọng Dương, nhà nghiên cứu Hán Nôm và cổ sử Việt Nam và Tiến sĩ Văn học Mai Anh Tuấn

Buổi tọa đàm sẽ diễn ra vào lúc 18 giờ ngày 26.8 2020 tại Thư viện Viện Pháp L’espace, 24 Tràng Tiền, Hà Nội.

Địa ngục (地獄, Niraya) là một khái niệm của thế giới quan Phật giáo, vốn được tìm thấy trong Kỳ Na giáo (Jainism) và Ấn giáo (Hinduism). Không nghi ngờ gì rằng, những hiểu biết của người Việt Nam về thế giới bên kia phần lớn được kiến tạo từ tư tưởng Phật giáo vốn đã được tưới tắm và giáo dưỡng trong nhiều thế kỷ.

Ta có thể tìm thấy hàng loạt những mảnh vụn ngữ ngôn minh chứng cho sự hòa tan của Phật giáo trong kho từ vựng tiếng Việt, các từ ngữ như: quỷ đói (ngạ quỷ), quỷ sứ, đầu trâu mặt ngựa, vong linh, oan hồn, địa ngục, âm ty, địa phủ, súc sinh, Diêm La, đầu thai, vãng sinh, hóa kiếp… đến những thành ngữ quán ngữ vẫn quen dùng, như “đi chầu Diêm Vương”,“đi chầu ông bà ông vải”, “về thế giới bên kia”, “gầy như quỷ đói”, “địa ngục trần gian”… Tôi còn nhớ, mẹ tôi mỗi khi bắt con gà trong chuồng, tay liếc dao, miệng đều lẩm bẩm câu: “Tao hóa kiếp cho mày được sang kiếp khác tốt hơn nhé.” Có quá nhiều chứng cứ như vậy còn hiện diện trong ngôn ngữ ngày nay.

Người ta khi nhỏ, đứa nào cũng đã từng bị ám ảnh về ma, với những câu chuyện huyền hoặc vu vơ do người lớn đem dùng để dọa - dỗ. Cách giáo dục con trẻ như thế chủ yếu bắt đầu từ các bà các mẹ, những người lân mẫn chốn cửa chiền, rồi lan tỏa ra đầu sông bến chợ, đền phủ miếu lăng.

Có một thứ “văn hóa về ma quỷ” trong đời sống dân gian ngàn đời, vốn là sự hòa kết từ Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo và tín ngưỡng bản địa. Phật giáo vẽ ra những tầng địa ngục dầu sôi lửa bỏng để trừng ác khuyến thiện, đơm thổi sự hy vọng của con người vào những kiếp lai sinh tốt đẹp hơn, nhưng thực chất là để răn dè con người sống lương thiện hơn ở cái hiện kiếp. Đạo giáo sáng tạo nên những phép thuật, phù chú, bùa yểm, các kiểu phương thuật để làm dịu mát sự phấp phỏng chông chênh của những người đang sống phải đối diện những cái chết của những người thân, nhằm hóa giải những tai ương bất trắc vô lường của cuộc sống.

Nho giáo đặt định những người đã mất vào hệ thống quan hệ xã hội - chính trị và hệ giá trị đạo đức, với các tiên thánh, tiên hiền, tiên triết, tiên vương, tổ khảo, tổ tỷ… Trong thế giới quan của Nho giáo, chỉ có một thế giới, đó là thế giới con người đang sống, đang tồn tại, với ba tài: thiên-địa-nhân. Thời gian là chuỗi tuyến tính không thể quay lại, nên lịch sử được đếm bằng “lịch triều”, được tính bằng lịch sóc và niên hiệu.

Cái chết được cho là dấu chấm hết của một sinh mệnh. Nho giáo phân loại thành nhiều kiểu chết khác nhau: chết non (yểu tử), chết bất đắc kỳ tử, chết đường chết chợ, và một kiểu chết được chú ý đặc biệt: chết chẳng toàn thây... Cho nên, các hình phạt cao nhất của Nho giáo đều thuộc dạng chết cuối cùng này: lăng trì (cắt từng miếng cho đến chết), chém đầu, chém ngang lưng (trảm yêu), tứ mã phanh thây, voi giày ngựa xé,…

Người ta coi sự xương thịnh của hiện tại là bắt nguồn từ tổ tiên (âm đức: đức từ cõi âm, nên các nhà thờ dòng họ thường đề các bức hoành: quang tiền dụ hậu, đức lưu quang). Để cắt đứt phúc ấm/âm phù của kẻ thù thì người ta thực hiện đào mả, quật xác tổ tiên nhà khác. Người được “khảo chung mệnh” (theo cách nói nôm na là chết già, xưa từ 50 trở đi đã được gọi là lên lão) thì được gọi là thọ, ngược lại nếu không hưởng hết số trời một cách tự nhiên thì chỉ được gọi là “hưởng dương”. Nho giáo không có quan niệm về thế giới bên kia, mà tất cả người chết được sắp đặt trong những nghi thức hữu dụng dành cho người đang sống: tang chế, mồ mả, gia phả, hệ thống bài vị (theo chiêu mục), từ tường, nhà thờ họ,… Tổ tiên dẫu có được mường tượng được sống ở “thế giới người hiền”, thì đó vẫn là thế giới của những người đã chết, nên “Trời” (thiên, hạo thiên,…) trong quan niệm của Nho giáo lại không thuộc thế giới quan, mà vẫn chỉ là một khái niệm của đạo đức chính trị.

Tiến sĩ Trần Trọng Dương (Viện nghiên cứu Hán Nôm)

Tiểu Vũ


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Quan niệm tâm linh trong dịp Rằm tháng 7 ở Việt Nam và các quốc gia châu Á

Rằm tháng 7, hay còn được gọi là lễ “xá tội vong nhân”, là một ngày lễ lớn, quan trọng trong phong tục của nhiều nước Á Đông. Lễ này trùng với lễ Vu Lan, vốn là lễ báo hiếu, cũng là một trong những ngày lễ chính của Phật giáo.

Bùa may mắn - 'Mắt quỷ' treo trước nhà nhìn chằm chằm vô cái xấu

Mắt quỷ tròn như một chiếc đĩa có các vòng tròn màu xanh và trắng đại diện cho một con mắt mở to, nhìn chằm chằm vô cái xấu...

Chuyện ly kỳ quanh cây dầu rái trên 300 năm tuổi

Ở An Giang có 5 cây cổ thụ được công nhận là cây di sản, chủ yếu tập trung ở 2 huyện miền núi Tri Tôn và Tịnh Biên. Nhưng đặc biệt nhất là “cụ” dầu rái (Dipterocarpus Alatus Roxb) trên 300 năm tuổi ở ấp Cô Thi, xã An Cư, H.Tịnh Biên…

Trắc nghiệm tính cách thật của con người bằng hình ảnh

Theo các nhà tâm lý học, trong một bức ảnh có nhiều hình ảnh, thì tùy vào sở thích và tính cách mà mỗi người sẽ nhìn thấy mỗi thứ khác nhau. Và họ làm một trắc nghiệm tâm lý sau: Nếu nhìn vào bức hình sau, con vật mà bạn thấy đầu tiên sẽ hé lộ rất nhiều về tính cách của con người thật của bạn.

Nhà tiên tri mù Vanga và lời tiên đoán sửng sốt về các loại dịch bệnh mới

Cách đây hàng thế kỷ, nhà tiên tri Vanga đã từng tiên đoán rằng loài người sẽ bị đe dọa bởi các dịch bệnh nguy hiểm. Liệu với đại dịch viêm phổi cấp do coronavirus chủng mới đang diễn ra, lời tiên tri linh có ứng?

Học sinh lớp 10 Việt Nam đầu tiên giành HCV Olympic Toán quốc tế

Thời sự - 27/09/2020 23:37
Tối 27.9, Cục Quản lý Chất lượng (Bộ GD-ĐT) cho biết trong kỳ thi Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2020, đội tuyển Việt Nam đã giành được 2 huy chương vàng, một huy chương bạc, 2 huy chương đồng và một bằng khen.

Phát hiện rắn đuôi chuông đột biến cực hiếm

Khoa học - 27/09/2020 23:30
Các nhà khoa học mới đây đã phát hiện một con rắn đuôi chuông đốm thoi miền đông không có hoa văn trên lưng được đánh giá là cực hiếm ở miền bắc Florida, Mỹ.

Ông Tô Trinh Xương: ‘Đài Loan là Đài Loan, Trung Quốc là Trung Quốc’

Thế giới - 27/09/2020 23:00
Trang web Công ước Thị trưởng Toàn cầu về Khí hậu và Năng lượng liệt kê các thành phố Đài Loan thuộc Trung Quốc khiến chính quyền Đài Bắc bức xúc.

Miền Bắc nhiều nơi mưa rất lớn hôm nay 27.9 và vài ngày tới

Thời sự - 27/09/2020 22:30
Khu vực Tây Bắc Bộ và đồng bằng Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to (lượng mưa từ 30-60mm/12 giờ, có nơi trên 80mm/12 giờ).

Clip nữ tài xế lao ô tô vào đám đông ủng hộ Tổng thống Trump: Bị buộc tội giết người

Thế giới - 27/09/2020 21:00
Khoảnh khắc gây sốc khi nữ tài xế lao ô tô vào đám đông ủng hộ Tổng thống Donald Trump ở tiểu bang California (Mỹ) khiến hai người bị thương.

Toan tính của ông Trump khi chọn Thẩm phán Tòa án Tối cao trước thềm bầu cử

Thế giới - 27/09/2020 20:30
Tòa án tối cao Mỹ vốn là nơi đưa ra các phán quyết quan trọng ảnh hưởng tới nhiều lĩnh vực trong đời sống của người Mỹ gồm vấn đề phá thai, chăm sóc sức khỏe, quyền sở hữu súng... và có thể đóng vai trò quyết định cho phần thắng của cuộc bầu cử tổng thống.

Việt Nam thêm 5 ca mắc COVID-19, chuyên gia cảnh báo 4 nguy cơ lây nhiễm bệnh

Thời sự - 27/09/2020 20:12
Chiều 27.9, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã ghi nhận thêm 5 ca mắc COVID-19 là người trở về từ Pháp được cách ly ngay sau khi nhập cảnh. Việt Nam đã qua 25 ngày không ghi nhận ca mắc từ cộng đồng và hiện có 1.074 bệnh nhân COVID-19.

Du lịch hậu COVID-9: Điểm đến an toàn chính là yếu tố khiến du khách lên đường

Du lịch - 27/09/2020 18:30
Theo khảo sát của Hội đồng Tư vấn Du lịch (TAB) có đến 56% số người được hỏi cho rằng sự an toàn của điểm đến tác động đến kế hoạch đi du lịch và 32,8% cho biết tài chính sẽ tác động quyết định.

16 người Trung Quốc chết ngạt trong tai nạn mỏ than

Thế giới - 27/09/2020 18:00
Rạng sáng 27.9, tại mỏ than Tống Tảo trên địa bàn thành phố Trùng Khánh xảy ra sự cố khiến lượng khí carbon monoxide bên trong vượt mức an toàn. Thời điểm đó có 17 người bị kẹt lại.

Sinh viên sư phạm được hỗ trợ 3,63 triệu đồng/tháng

Thời sự - 27/09/2020 17:30
Ngày 25.9, Chính phủ ban hành Nghị định quy định về chính sách hỗ trợ tiền đóng học phí, sinh hoạt phí đối với sinh viên sư phạm. Theo đó, sinh viên sư phạm được nhà nước hỗ trợ 3,63 triệu đồng/tháng để chi trả chi phí sinh hoạt trong thời gian học tập.

Giải Sách hay 2020: Tiểu thuyết ‘Từ Dụ thái hậu’ và nhà văn Trần Thùy Mai được vinh danh

Sách - 27/09/2020 17:11
Từ Dụ thái hậu – tác phẩm tâm huyết của nữ nhà văn nổi tiếng xứ Huế Trần Thùy Mai đã giành giải thưởng ở hạng mục Sách văn học của Giải Sách hay lần thứ 10 – 2020 do Viện Giáo Dục IRED, Dự án Khuyến đọc Sách hay và Sáng kiến OpenEdu tổ chức bình chọn.

Dịch vụ giúp du khách giải tỏa năng lượng ở Amsterdam: Đập nát xe hơi

Giải trí - 27/09/2020 14:30
Dịch vụ có tên CarSmash ở Amsterdam cho phép du khách đập nát hoàn toàn một chiếc xe hơi. Hành động này giúp giải tỏa năng lượng và giúp bạn trút bỏ những ưu phiền.

Viện phát triển vắc xin Sputnik-V của Nga bị tin tặc tấn công

Công nghệ - 27/09/2020 14:00
Viện trưởng Viện Nghiên cứu dịch tễ học và vi trùng học Gamaleya của Nga, Alexander Gintsburg hôm 26.9 cho biết các máy tính của trung tâm đã bị tin tặc tấn công trong giai đoạn nghiên cứu vắc xin Sputnik-V.

Đông Nam Á sắp vượt Trung Quốc, trở thành trung tâm sản xuất máy tính thế giới

Công nghệ - 27/09/2020 13:30
Viện Tư vấn và Tình báo thị trường (MIC) của Đài Loan nhận định đến năm 2030, Đông Nam Á sẽ sản xuất đến một nửa số máy tính xách tay trên thế giới, trong đó Việt Nam và Thái Lan là hai trung tâm sản xuất chính.

Việc Biden đắc cử tổng thống Mỹ có là ‘ác mộng’ cho Nga?

Thế giới - 27/09/2020 13:00
Tại Moscow, các nhà phân tích và chuyên gia an ninh Nga đang nỗ lực đưa ra những kịch bản đối phó nếu ứng viên của đảng Dân chủ Joe Biden chiến thắng Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 2, 28/09/2020