Thứ 7, 23/11/2019

Biên thêm về 'hậu lớp vỡ lòng'

03/08/2019 12:49
Biên thêm về 'hậu lớp vỡ lòng'

Năm 1965, ngôi đình đang làm nhiệm vụ che chở tụi trẻ con ê a học bài thì hợp tác xã nông nghiệp bắt chúng phải đi chỗ khác để… phá đình, lấy gỗ lấy ngói xây nhà hợp tác, làm trại chăn nuôi. Đình hay trường cũng không quan trọng bằng chuồng nuôi lợn.

Như đã nói, đám trẻ oắt làng tôi học xong lớp vỡ lòng (của cụ giáo Bạt, theo cách nói bây giờ là thầy chủ nhiệm) và lớp tập chép (cụ Mông hoặc cụ Thẫn) là đã đọc thông viết thạo. Nên khi vào lớp 1, đứa nào cũng rất tự tin, không cần phải ê a "ênh, lênh, khênh. Cái gì cao lớn lênh khênh/đứng mà không tựa ngã kềnh ngay ra" nữa.

Cả xã Thụy Hương (gồm 3 thôn) quê tôi những năm 1960 chỉ có mỗn trường cấp 1, còn nếu đã hết lớp 4 (tốt nghiệp cấp 1, ngày xưa thời Pháp gọi là có bằng sơ học yếu lược), muốn học cấp 2 phải sang xã Thanh Sơn láng giềng học chung với học sinh bên ấy. Thế hệ ông anh giai tôi phải học cấp 2 ở bên Thanh Sơn, tới tôi thì bắt đầu được học ở ngay xã nhà Thụy Hương (huyện Kiến Thụy, Hải Phòng). Cũng may là trường cấp 2 Thanh Sơn hơi bị gần, chỉ đi qua đầu núi Chè là tới. Thầy Giám (tôi không nhớ họ) làm hiệu trưởng Thanh Sơn suốt mấy chục năm.

Thầy là hình ảnh của một vị trí thức được hấp thụ nền giáo dục ưu việt từ thời Pháp, vầng trán cao, mắt sáng, tài giỏi, nghiêm cẩn mà nhân hậu. Tôi không được học thầy nhưng thỉnh thoảng nhìn thấy thầy, còn anh tôi học giỏi toán là trò cưng của thầy, hay kể cho tôi và đứa em gái nghe về thầy; em tôi sau này theo nghề dạy học còn là lính của thầy. Thậm chí gia đình nhà nó ở hẳn trên khu nhà tập thể giáo viên trường Thanh Sơn, dãy nhà tựa lưng vào núi, có hộ khẩu tạm trú ở đó nhiều năm. Tôi ghé chơi, đùa gọi vợ chồng con cái nhà nó là đồng bào miền núi, người dân tộc thiểu số, làm sao mà hiện đại bằng dân đồng bằng dưới này, cách vài trăm mét.

Quay lại chuyện trường cấp 1 Thụy Hương. Cơ sở chính của trường đặt tại đình làng, nơi thờ tự 3 vị: thành hoàng làng, bà Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn người làng Trà, chồng bà là đức vua Mạc Đăng Dung. Hai vị sau chính là cội nguồn của câu ngạn ngữ "Cổ Trai đế vương, Trà Phương công chúa". Sau khi Pháp rút khỏi miền Bắc, đình bị thay đổi, chính quyền cấm tiệt không cho thờ cúng nữa để thực hiện chiến dịch đả thực bài phong. Nói thêm, năm 1955 quân Pháp vẫn ở Hải Phòng trong thời hạn 300 ngày chờ về nước, một đơn vị đóng ngay đình làng. Khi chúng rút đi, bàn giao lại đình, vẫn còn y nguyên, không phá phách, suy suyển gì, còn tặng lại cho làng cái giếng khoan, bơm nước lên bằng tay, cả xóm dùng không hết. Tôi chả chứng kiến những chuyện đó từ đầu bởi khi ấy tôi còn bé quá, bu mới đẻ tôi chưa đầy tháng. Về sau nghe nói đình bị chính quyền bỏ hoang một thời gian, rồi sử dụng làm trường cấp 1.

Lúc tôi đi học lớp 1 (năm 1962) thì đình vẫn còn. Đình to lắm, quay hướng chính đông, gian chính điện được ngăn chia thành 3 lớp học, còn hậu cung làm 1 lớp. Vỉa hè xung quanh đình kè đá xanh, từng khối to như nửa chiếc giường đơn bây giờ, sạch sẽ, mát lạnh, mùa hè nằm trên đó thật tuyệt vời, còn sướng hơn trong phòng máy lạnh bây giờ.

Trong đình là hàng chục chiếc cột lim cao vút, mỗi cột to hơn vòng tay người ôm, nâu bóng. Trên mái đình đầy tổ chim sẻ nhưng chả đứa nào dám trèo lên bắt bởi nó cao quá, vả lại trẻ con hồi ấy hiền lành, nhút nhát, không bặm trợn như bây giờ.

Đó là chưa kể trong sách tập đọc còn có bài học “Con chim có tổ/Như ta có nhà/Tối về chim ngủ/Ban ngày chim ca/Con chim không tổ/Như ta không nhà/Chim mà mất tổ/Chim buồn không ca”, nên chẳng mấy đứa bắt phá tổ chim, trừ cu Tín con cậu Đại. Nó nghịch khiếp lắm, nó chả chừa chả sợ cái gì, kể cả đình, cả thành hoàng, vua, bà thái hậu. Sau này đời nó thật lận đận, bị đi tù, có lẽ do nghiệp chướng.

Phía trước và sau đình nếu tính từ ngoài đường vào, có hai cây nhãn. Một cây phía nam, một cây phía bắc. Nếu chỉ gọi cộc lốc bằng cây nhãn tức là đã giảm đi rất nhiều giá trị của cây. Phải dùng từ đại thụ, lão đại thụ, lão thụ mộc mới xứng đáng. Cây đằng sau tỏa tán rộng hơn cây đằng trước gấp mấy lần dù có thể cùng tuổi. Tôi chả biết tuổi cây đã được bao nhiêu nhưng đoán ít nhất cũng phải vài trăm năm, xê dịch trong khoảng 400 - 500 năm.

Trần đời tôi chưa thấy ở đâu có những cây nhãn to đến thế. Tuổi thì có nhẽ chỉ kém cây gạo hơn 700 niên bên đền Mõ xã Ngũ Phúc gần đó. Cụ nhãn đằng trước thấp, tán hẹp, thân to khoảng 2 vòng tay người ôm. Không hiểu bị sâu bệnh hay làm sao mà thân cây rỗng, lỗ to đến mức người chui lọt vào. Tụi trẻ con đêm sáng giăng ra đình chơi trận giả hoặc trốn tìm có đứa còn bạo dạn chui hẳn vào cây nhãn trốn, có khi hai, ba đứa cùng vào nấp. Cũng nghe nói gốc nhãn đằng trước có ma, người con gái mặc áo trắng hay quanh quẩn gốc cây rồi ra bờ giếng ngồi khóc.

Nghe ông Trác bà Khỏa (chủ thửa ruộng nho nhỏ sát đó) kể thế chứ tôi cũng chưa gặp "cô" bao giờ, chỉ có điều sờ sợ không dám chui vào hốc nhãn trốn như chúng nó, cũng không bao giờ dám vuốt đầu con chó đá chỗ góc ruộng bà Khỏa. Về sau, nghe nói ai đó, không biết trẻ con hay người nhớn, nghịch dại, chất rơm vào lỗ rỗng đốt, làm cụ cổ thụ chết dần. Sao con người ta ác thế không biết. Cái cây cả mấy trăm năm tồn tại xanh tốt, chỉ bởi ngọn lửa của kẻ ác độc, ngu đần mà chết oan chết uổng.

Cụ nhãn đằng sau mới kinh, mới đáng nể. Thân cụ phải hai người vòng tay ôm vẫn chưa khít, còn thừa một đoạn dài. Da xù xì gợn như vảy rồng. Đó là chưa kể bộ rễ, ngoài phần ăn sâu dưới đất, thì phần gồ nổi u nổi cục chạy trên mặt đất trông cứ như những bức tường bằng rễ, lan xa gốc mấy mét. Cây cao khoảng 15 mét, những cành nhãn to cả vòng tay ôm tỏa ra 4 hướng, tán lá xanh mướt um tùm xum xuê rậm rạp. Tán nhãn che mát một vùng rộng vài trăm mét vuông. Ngay dưới gốc nhãn cũng có hai khối đá xanh mát lạnh, vuông vức, như chiếc ghế chiếc giường cho người mỏi chân nằm ngồi nghỉ ngơi.

Nhiều anh chị yêu nhau buổi trưa hay ra đó ngồi tán tỉnh, chứ buổi tối thì tôi không biết, nhưng chắc có. Quả nhãn đình rất ngon, cùi dày, mọng nước nhưng khô sạch, ngọt lừ. Thời đầu thập niên 60 hai cây này do các cụ phụ lão thuộc hội phụ lão trồng cây của xã quản lý. Tới mùa nhãn, các cụ thuê người trông coi, khi nhãn chín thì thu hoạch, bán quả lấy tiền nộp vào quỹ. Sau khi các cụ vặt xong thì tháo khoán. Trẻ con ra mót nhãn, có những đứa bạo dạn leo tận tít đầu cành, như anh em nhà ông Dinh ông Sớm con cụ Mịch chẳng hạn, mót được cả bị cói.

Nhưng thế sự nhiều nỗi éo le. Người xưa bảo “thương hải tang điền”, nay bãi bể mai nương dâu, biến cải huyền vi chả biết thế nào, làm gì có thứ muôn năm mãi mãi, nhưng chỉ buồn một nỗi ngôi đình cổ ấy, cụ thụ mộc mấy trăm tuổi ấy, trải qua bao nhiêu bão giông gió giật, chiến tranh tao loạn, bao cuộc dập vùi của cả trời lẫn người vẫn chả sao, thế mà lại biến mất khi cuộc sống, xã hội đã yên hàn. Năm 1965, ngôi đình đang làm nhiệm vụ che chở tụi trẻ con ê a học bài thì hợp tác xã nông nghiệp bắt chúng phải đi chỗ khác để… phá đình, lấy gỗ lấy ngói xây nhà hợp tác, làm trại chăn nuôi.

Đình hay trường cũng không quan trọng bằng chuồng nuôi lợn. Hàng chục cột gỗ lim nâu bóng bị hạ nằm ngổn ngang, những phiến đá xanh mát lạnh bị người ta bẩy lên, phiến thì vỡ, phiến bị chở đi, lưu lạc đâu mất cả. Chỉ trong khoảng một tuần chỉ còn trơ lại cái nền vỡ nát, lổn nhổn gạch vụn ngói vụn, hoang vắng, tang thương. Ngôi trường cấp 1, lớp học đầu đời của bao lứa học sinh làng tôi, bỗng chốc xóa sổ.

Mất đình, cụ nhãn cổ thụ trở thành trơ trọi. Khối thân thể gỗ chắc nình nịch lực lưỡng mấy người ôm, khoảng cành lá xanh rậm rạp khổng lồ tỏa bóng kia, nghe truyền rằng do chính đức vua con nhà Mạc, ngài Mạc Đăng Doanh, trồng từ thời giữa thế kỷ 16, chịu nguy cơ “thập tử nhất sinh”. Không ai trông coi, giống như một thứ di sản ba vạ vất vưởng, cụ bị người này người kia tới leo trèo chặt cành, đào rễ về làm củi, ngày càng xơ xác. Ráng trụ được thêm mươi năm, cụ héo dần khô dần.

Đã có lúc người ta định đốn bỏ, định đào phăng cả gốc làm củi. May thay lúc cụ chỉ còn cái gốc thoi thóp chưa chết hẳn, ông hiệu trưởng trường cấp 2, ngôi trường mới được xây ngay trên nền đình cũ, đã quyết định cứu. Ông Nguyễn Minh Trí, vị hiệu trưởng nhân hậu ấy, ra lệnh khoanh cho “cụ” một vòng, cấm xâm phạm, cử người chăm nom tưới tắm, bón thêm chất này chất kia. Gốc nhãn cổ thụ được cứu, cải tử hoàn sinh, nhưng có lẽ trải qua trận bầm dập kinh hoàng đã mất quá nhiều sức, nên tới giờ vẫn chỉ lùn tịt, thấp tẹt, giống như thứ chứng tích của một thời oanh liệt.

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Tuyên dương hai học sinh nhặt được 15 triệu đồng đem trả lại người đánh rơi

Trên đường đi học về, hai em học sinh đã nhặt được một cái ví, bên trong có 15 triệu đồng và một số giấy tờ khác…, đã giao nộp cho nhà trường để trả lại người đánh rơi.
2

Kiểm điểm BGH Trường Ngô Quyền vì quay clip thi hành kỷ luật HS lớp 8 rồi bêu rếu trên mạng

Ban giám hiệu Trường THCS Ngô Quyền (quận Tân Bình, TP.HCM) bị buộc phải kiểm điểm trách nhiệm từng cá nhân trong việc kỷ luật nam sinh xúc phạm nhóm nhạc BTS.
3

Bộ GD-ĐT yêu cầu báo cáo vụ kỷ luật học sinh xúc phạm ban nhạc Hàn Quốc

Bộ GD-ĐT mới đây đã yêu cầu Sở GD-ĐT TP.HCM báo cáo về quy trình tiến hành kỷ luật nam sinh lớp 8 do hành vi xúc phạm nhóm nhạc BTS trên mạng xã hội. Hình thức kỷ luật ấy gây bức xúc trong dư luận thời gian qua.
4

Đồng Tháp: Làm rõ clip 2 nữ sinh nắm tóc, đánh đập các bạn lớp dưới

Hai nữ sinh lớp 8 có hành vi túm tóc, đánh đập liên tiếp 4 nữ sinh lớp 6. Các nữ sinh lớp 6 không dám phản kháng, chỉ biết cúi đầu chịu trận. Đó là nội dung một clip đang lan truyền trên mạng xã hội.

Nhớ những bài học hồi bé tí

Học xong, tự dưng thấy yêu cái vườn nhà mình, muốn làm gì đó cuốc xới, trồng trọt để vườn xanh hơn đẹp hơn. Tình yêu lao động thấm vào lòng con trẻ một cách tự nhiên, trong trẻo từ những bài học giản dị như vậy.

Hà Tĩnh: Nữ sinh bỏ thi chịu tang bố được đặc cách tốt nghiệp

Sở GD-ĐT Hà Tĩnh cho biết, em Nguyễn Diệu Linh (ở xã Hương Lâm, huyện Hương Khê, Hà Tĩnh) bỏ dở kỳ thi vì bố mất đột ngột đã được đặc cách tốt nghiệp THPT.

Mỹ kêu gọi NATO hợp lực chống lại mối đe dọa từ Trung Quốc

Thế giới - 22/11/2019 16:19
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo mới đây đã kêu gọi các quốc gia đồng minh NATO đoàn kết để đối phó lại các mối đe dọa từ Trung Quốc.

Victoria’s Secret chính thức huỷ bỏ show diễn 2019

Giải trí - 22/11/2019 16:18
Victoria’s Secret show 2019 bị huỷ bỏ sau nhiều lùm xùm về doanh thu suy giảm suốt thời gian qua.

Đình chỉ công tác nữ hộ sinh ‘xúi’ chồng đấm vào mặt nữ điều dưỡng

Thời sự - 22/11/2019 14:43
Cho rằng nữ hộ sinh P.T.K.S.đang công tác tại Bệnh viện Từ Dũ có hành vi chửi mắng và xúi giục, kích động chồng đấm vào mặt nữ điều dưỡng, Bệnh viện Từ Dũ đã quyết định đình chỉ công tác đối với nữ hộ sinh này và đang tiến hành họp Hội đồng kỷ luật để đưa đưa ra hình thức xử lý sai phạm trên.

Tàu chiến Mỹ lại áp sát Biển Đông, Bắc Kinh tức tối

Thế giới - 22/11/2019 14:17
Quân đội Mỹ hôm 21.11 cho biết đã điều động 2 tàu chiến tiến gần các đảo do Trung Quốc chiếm đóng và cải tạo phi pháp trên Biển Đông trong vài ngày qua.

Phim mới của đạo diễn bị tố ấu dâm đứng đầu phòng vé tại Pháp

Điện ảnh - 22/11/2019 13:41
Bất chấp chiến dịch kêu gọi tẩy chay, tác phẩm mới của đạo diễn Roman Polanski vẫn đứng đầu phòng vé tại quê ông.

Làm doanh nhân, phải lĩnh hội được 6 mưu lược này của Tôn Tử: Biết hóa nguy thành an, chuyển bại thành thắng

Sách - 22/11/2019 12:16
Thương trường cũng chính là chiến trường. Hiểu và áp dụng được binh pháp Tôn Tử trong kinh doanh, doanh nghiệp của bạn sẽ phát triển yên ổn, duy trì vị thế đắc lợi và xa hơn là cạnh tranh với các đối thủ lớn, kể cả khi gặp bất lợi về nguồn lực.

Đức mạnh tay trong việc bắt buộc tiêm vắc xin sởi cho trẻ em

Sức khỏe - 22/11/2019 12:13
Theo CNN, Quốc hội Đức đã bỏ phiếu thông qua đạo luật bắt buộc tiêm vắc xin sởi cho trẻ em, theo đó cha mẹ không tiêm chủng cho con phải đối mặt với mức phạt 2.500 euro (2.750 USD).

Chùm ảnh U.22 Việt Nam trước ngày săn vàng SEA Games 30

Thể thao - 22/11/2019 12:12
Sau 9 đợt tập trung ngắn hạn với nhiều sự thay thế, bổ sung và sàng lọc về lực lượng, đến thời điểm này HLV Park Hang-seo đã có trong tay những gương mặt xuất sắc nhất cho đội hình ĐT U22 Việt Nam tham dự SEA Games 30.

Hồng Kông triển khai cảnh sát chống bạo động cho bầu cử địa phương

Thế giới - 22/11/2019 12:10
Tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) đưa tin cuộc bầu cử hội đồng quận ngày 24.11 tới sẽ là lần đầu tiên có sự xuất hiện của lực lượng chống bạo động vũ trang tại hơn 600 điểm bỏ phiếu.

Hương Tràm bị móc trộm túi, mất hết tiền khi ở châu Âu

Giải trí - 22/11/2019 12:10
Giữa khuya ngày 21.11, Hương Tràm bất ngờ chia sẻ trên trang cá nhân sự cố không may khi bị móc túi mất trộm toàn bộ tiền trên đường tới NewYork, Mỹ.

Xuân Bắc, Công Lý và nhiều nghệ sĩ hẫng hụt vì 'Táo quân' dừng sản xuất

Giải trí - 22/11/2019 12:09
Ngay sau khi thông tin Táo quân sẽ dừng phát sóng và thay thế bằng một chương trình mới sau 16 năm sản xuất, nhiều khán giả thậm chí cả diễn viên trong chương trình cũng đã bày tỏ sự bất ngờ, buồn bã.

Khởi nghiệp từ khi lên 7, tại sao không?

Sách - 22/11/2019 12:06
Kid Start-up – Khởi nghiệp từ khi lên 7 được viết bởi Ian McCue cùng các “Shark” nổi tiếng trên kênh ABC Mark Cuban, Shaan Patel.

Phương Trinh Jolie thừa nhận tốn 100 triệu cho 6 phẫu thuật trên mặt

Giải trí - 22/11/2019 12:05
Phương Trinh Jolie cho biết, để có được vẻ đẹp như hiện nay, cô phải trải qua rất nhiều lần phẫu thuật thẩm mỹ. Trong đó, có 6 thứ trên mặt cô được “dao kéo”. Tổng chi phí cho các lần “làm lại” giá khoảng 100 triệu đồng.

Nga phát triển tổ hợp robot để săn máy bay không người lái gián điệp

Khoa học - 22/11/2019 11:59
Theo TASS, các nhà khoa học thuộc Khoa công nghệ sáng tạo tại Đại học quốc gia Tomsk, Nga, đã phát triển thành công tổ hợp robot để săn máy bay không người lái gián điệp.

Những giải pháp ở hàng phòng ngự U.22 Việt Nam khi thầy Park không có Đình Trọng

Thể thao - 22/11/2019 11:57
Với việc Đình Trọng không có tên trong danh sách 21 cầu thủ lên đường sang Philippines dự SEA Games 30, HLV Park Hang-seo buộc phải có sự điều chỉnh ở hàng phòng ngự U.22 Việt Nam ở những trận đấu sắp đến.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS